Litera S
Sokołowski Witold
Sokołowski Witold, właśc. Gwidon Witold (12 IX 1902 Zakopane - 15 VIII 1989 w Australii), syn »Stanisława Sokołowskiego sen. Taternik. Do gimnazjum chodził w Zakopanem (matura w 1923), potem na UJ studiował filozofię ścisłą, ale studiów nie ukończył i został urzędnikiem Pocztowe…
Sokołowszczyzna
Sokołowszczyzna. Grupa taterników krak., skupiona wokół Mariana Sokołowskiego: Adam Sokołowski, Karol Wallisch, Jan K. Dorawski i in. Jako grupa byli najbardziej czynni w 1921-26. W 1924 byli współzałożycielami krakowskiej STAZS, w której należeli potem do najaktywniejszych dzia…
Sokół Jakubowiański
Sokół Jakubowiański (ok. 940-970 m), lub po prostu Sokół; Sokol. S. Rozległa polana 3,5 km na pn.-wsch. od lipt. wsi Jakubowiany, u pd. podnóża Tatr Zach., na zach. od wylotu Wąskiej Doliny, a na wsch. od ujścia Tarnowieckiej Doliny (ściślej: między wylotami Kamiennego Żlebu i K…
Sokół Jałowiecki
Sokół Jałowiecki (1320, 1313 m) lub po prostu Sokół; Sokol. S. Pas skał na pd.-wsch. stokach Babek (1566 m), po orogr. pr. stronie Sokolego Żlebu. Ścisły rezerwat.
solisko
solisko i solnisko. Są to terminy, które znaczą to samo: miejsce, gdzie wykłada się sól (zasadniczo w bryłach) dla bydła, owiec czy zwierzyny, do lizania. Oba te terminy spotyka się w nazwach geogr.: Solisko i Solnisko. Częstsze jest Solisko, które występuje na dużym obszarze Ka…
Solisko, Furkotne
Solisko, Furkotne (ok. 2320 m); Furkotské Solisko; Döllerturm; Döller-torony. S. Drugorzędny szczyt w pd. części Soliskowej Grani, uważany dawniej za niższy wierzchołek Małego Soliska, a obecnie za samodzielny szczyt. Małe Solisko jest oddzielone Wysoką Ławką od Furkotnego Solis…
Solisko, Małe
Solisko, Małe (2336 m); Malé Solisko; Kleiner Solisko, dawniej Martinturm; Kis-Szoliszkó, dawniej Martin-torony. S. Najwyższy szczyt w pd. części Soliskowej Grani, bezpośrednio na pd.-wsch. od Soliskowej Przełęczy. Dawniej uważano, że Małe Solisko ma dwa wierzchołki: pn.-zach. (…
Solisko, Młynickie
Solisko, Młynickie (2301 m); Mlynické Solisko; Südostgipfel des Csorbaer Solisko; Csorbai-Szoliszkó délkeleti orom. S. Szczyt w pd. części Soliskowej Grani, między Szczyrbskim Soliskiem a Skrajnym Soliskiem. Dawniej M.S. było uważane za niższy (pd.-wsch.) wierzchołek Szczyrbskie…
Solisko, Pośrednie
Solisko, Pośrednie (ok. 2400 m); Prostredné Solisko; Mittlerer Solisko, dawniej Annaspitze; Középső-Szoliszkó, dawniej Anna-csúcs. S. Drugi na pd. od Bystrego Przechodu wybitny szczyt w Soliskowej Grani, zaraz na pd. od Wielkiego Soliska. Dawniej był uważany jedynie za pd. wierz…
Solisko, Skrajne
Solisko, Skrajne (2119, 2093 m); Predné Solisko; Vorderer Solisko; Elülső-Szoliszkó-kúp. S. Od pd.-wsch. jest to pierwszy szczyt Soliskowej Grani, od Młynickiego Soliska oddzielony Smrekowicką Przełęczą. Długi pd.-wsch. grzbiet S.S. opada nad pn. brzeg Szczyrbskiego Jeziora.Na g…
Solisko, Szczyrbskie
Solisko, Szczyrbskie (ok. 2320 m); Štrbské Solisko; Csorbaer Solisko; Csorbai-Szoliszkó. S. Jeden z wybitniejszych szczytów pd. części Soliskowej Grani, od Furkotnego Soliska oddzielony Szarą Ławką, a od Młynickiego Soliska odgranicza go Niska Ławka. Dawniej Młynickie Solisko by…
Solisko, Wielkie
Solisko, Wielkie (2414, 2404 m) lub po prostu Solisko; Velké Solisko; Grosser Solisko; Nagy-Szoliszkó. S.Najwyższy szczyt, pierwszy od pn.-zach., w Soliskowej Grani, między Młynicką Doliną a Furkotną Doliną. W.S. jest oddzielone Bystrym Przechodem od Furkotu.Pierwsze wejście: Ka…
Soliskowa Grań
Soliskowa Grań lub Grań Soliska; hrebeň Soliska, Soliskový hrebeň; Soliskograt; Szoliszkó-gerinc. S.Długi skalisty grzbiet oddzielający Młynicką Dolinę od Furkotnej Doliny. Ciągnie się od Bystrego Przechodu (który go odgranicza od Furkotu) ku pd.-wsch., tworząc długi szereg szcz…
Soliskowa Przełęcz
Soliskowa Przełęcz (ok. 2285 m); Solisková štrbina; dawniej Soliskoscharte, obecnie Mittlere Soliskoscharte; dawniej Szoliszkó-csorba, obecnie Középső-Szoliszkó-csorba. S. Szeroka, głęboko wcięta przełęcz w środk. części Soliskowej Grani, między Skrajną Soliskową Turnią a Małym
Soliskowe Oko
Soliskowe Oko (ok. 2100 m). S.Maleńki stawek w Furkotnej Dolinie na małym tarasie między Niżnim a Wyżnim Wielkim Stawem Furkotnym, a powyżej Soliskowego Stawku i kilkanście m poniżej miejsca, gdzie spod głazów ukazuje się po raz pierwszy Furkotny Potok. Wymiary S.O.: ok. 15 x 8…
Soliskowe Turnie
Soliskowe Turnie; Soliskové veže; Soliskotürme; Szoliszkó-tornyok. S. Dwie wybitne turnie w pn. części Soliskowej Grani, między Pośrednim Soliskiem a Soliskową Przełęczą. Pn. turnia to Zadnia Soliskowa Turnia (ok. 2350 m); Zadná Solisková veža; Hinterer Soliskoturm; Hátsó-Szolis…
Soliskowy Stawek
Soliskowy Stawek (ok. 2080 m); Soliskové pliesko. S. Niewielki stawek leżący zaraz na pn. od Niżniego Wielkiego Furkotnego Stawu, na tym samym piętrze Furkotnej Doliny.
Solski Ludwik
Solski Ludwik, właśc. Sosnowski (20 I 1855 Gdów, woj. krak. - 19 XII 1954 Kraków, poch. na Skałce), przyrodni brat » Kazimierza Sosnowskiego. Słynny aktor i reżyser, występował na scenie od 1876 do 1954.Był częstym bywalcem Zakopanego od 1885 i odegrał znaczną rolę w jego życiu…
Sołtysia Płaśnia
Sołtysia Płaśnia (ok. 1240-1255 m) lub po prostu Płaśnia, błędnie Hala Sołtysia Wyżnia. P. Wyżej położona z dwóch rówienek na pn.-wsch. ramieniu Przedniej Sołtysiej Kopy, powyżej Sołtysich Szałasisk. Niegdyś wchodziła w skład dawnej Hali Kopy czyli Hali Sołtysie Kopy i stały tu…
Sołtysie Kopy
Sołtysie Kopy, gwarowo po prostu Kopy. P. Trzy regle na pd. od Wawrzeczkowej Cyrhli, między Jaworzyńskim Żlebem a dolinką Skalnite; od Waksmundzkiej Polany oddziela je Ostry Wierch. Kolejno od pn. są to: Przednia Sołtysia Kopa (1334, 1334 m), Średnia Sołtysia Kopa (1362, 1362 m)…
Sołtysie Kopy, Hala
Sołtysie Kopy, Hala, lub po prostu Hala Kopy. P. Dawna hala past., która obejmowała regle Sołtysie Kopy łącznie z ich stokami, ku zach. po potok w dolince Skalnite, a ku wsch. po Łężny Potok w Jaworzyńskim Żlebie.Budynki past. tej hali stały od dawna na dwóch rówienkach na pn.-w…
Sołtysie Szałasiska Hale i polany
Sołtysie Szałasiska (ok. 1140-1150 m) lub po prostu Szałasiska, błędnie Hala Sołtysia Niżnia. Z dwóch rówienek (dawniej z budynkami past.) na pn.-wsch. ramieniu Przedniej Sołtysiej Kopy jest to niżej położona, poniżej Sołtysiej Płaśni. Obie wchodziły niegdyś w skład Hali Kopy cz…
Somora Július
Somora Július (21 VIII 1917 Vápeník k. Bardiowa). Słow. inż. leśnik (studia 1936-41 w Brnie, Zagrzebiu i Bratysławie), od 1 IV 1951 pracownik nauk. TANAPu, w 1953-63 pierwszy kier. jego stacji nauk. (Výskumná stanica Správy TANAP), w 1957-66 pierwszy red. rocznika nauk. TANAPu (…
sonda lawinowa
sonda lawinowa. Parometrowy pręt metalowy (w jednym kawałku lub składający się z kilku części, które można połączyć), służący do poszukiwania osób zasypanych przez lawinę śnieżną. Sondę lawinową wbija się pionowo w lawinisko i w razie natrafienia na większy opór wykopuje się łop…
Sonelski Wacław
Sonelski Wacław (23 II 1947 Bytom). Taternik, alpinista, grotołaz, inż. elektrotechnik (Politechn. Śląska 1971, dr 1980).Taternictwo (także jaskiniowe) uprawiał od 1968. Początkowo był członkiem Akad. Klubu Grotołazów w Gliwicach, potem Klubu Wysokogórskiego tamże. Brał udział w…
sosna reliktowa tatrzańska Rośliny
Szczególna tatrz. forma biologiczna zwykłej sosny (Pinus silvestris), dotychczas jeszcze niewystarczająco zbadana. Podobna jest do zwykłej sosny, ale mniejsza, drobniejsza, zwykle o ciemnej (nie czerwonawej) korze. Jest reliktem z okresu polodowcowego, kiedy rosła obficie w Tatr…
sosna zwyczajna Rośliny
Zasięg s.z. w Polsce kończy się pod Nowym Targiem, gdzie przebiega pd. granica tego zasięgu. Co prawda ostatnio wysunięto przypuszczenie, że i las nowotarski jest, być może, zbiorowiskiem sosny reliktowej, inni jednak uważają, że jest to sosna typu Subcarpatica. W samych Tatrach…
Sosnowski Kazimierz
Sosnowski Kazimierz (15 IX 1875 Niepołomice - 15 XII 1954 Kraków, poch. na cment. salwatorskim), przyrodni brat aktora » Ludwika Solskiego. Jeden z najwybitniejszych działaczy pol. w dziedzinie turystyki i krajoznawstwa, z zawodu nauczyciel w szkołach średnich (studia: polonisty…
Sowa
Sowa (ok. 1050 m). P. Niewielka skałka stercząca na lesistym zboczu Kościeliskiej Doliny nad zach. brzegiem Kościeliskiego Potoku, nieco na pn. od Pisanej Polany. Nazwa pochodzi od kształtu górnej części tej skałki.
Sowa Marian Edward
Sowa Marian Edward (12 XII 1921 Zakopane). Przewodnik tatrz., instruktor narc., ratownik górski, fotograf tatrz., przodownik GOT i GON. W czasie II wojny świat. pracował m.in. w hotelu na Kalatówkach, potem w Krakowie i na Ziemiach Zach. Po wojnie wrócił do Zakopanego w 1948 i s…
sowy Zwierzęta
Nocne ptaki drapieżne, odznaczające się świetnym wzrokiem i słuchem. Ogromne oczy o żółtych lub pomarańczowych tęczówkach otoczone są szczególnie ułożonymi piórkami, tworzącymi tzw. szlarę. Pęczki piór na głowie u niektórych sów imitujące uszy, nie mają nic wspólnego z uszami, k…
Spadowa Dolinka
Spadowa Dolinka; Spádová dolinka; -; Cseh-tavi-katlan. S. Mała wisząca dolinka, stanowiąca boczną odnogę Ciężkiej Doliny. Otaczają ją: Ciężka Turnia, Niżnie Rysy i Wyżni Żabi Szczyt. S.D. obrywa się wysokim progiem, czyli spadami, w kierunku Ciężkiego Stawu (i stąd jej nazwa). D…
Spadowa Kopa
Spadowa Kopa (ok. 2250, 2252 m); Spádová kopa. PS. Ostatnie ku północy, kopulaste wzniesienie w pn. grani Niżnich Rysów, bezpośrednio nad Ciężką Przełączką. Nazwa pochodzi od Spadowej Dolinki.
Spadowa Przełączka, Niżnia
Spadowa Przełączka, Niżnia lub po prostu Spadowa Przełączka; Kamzíčia štrbina; Verborgeneturmscharte; Rejtett-torony-csorba. S. Głęboko wcięta przełączka między Niżnimi Rysami a Ciężką Turnią, bezpośrednio pod wysokim uskokiem zach. grani tej ostatniej. Przejście przez N.S.P. st…
Spadowa Przełączka, Wyżnia
Spadowa Przełączka, Wyżnia (ok. 2235 m); Vyšná Kamzíčia štrbina; Obere Böhmischseescharte; Felső-Csehtavi-csorba. PS. Malutka przełączka w pd.-zach. grani Wyżniego Żabiego Szczytu, blisko jego wierzchołka. W.S.P. stanowi punkt zwornikowy w grani biegnącej z Rysów na pn.; od tego…
Spadowiec, Dolina
Spadowiec, Dolina. P.Niewielka, żlebowata dolina reglowa między Doliną Białego a Doliną ku Dziurze. Płynie nią Potok Spadowiec. W Dolinie Spadowcu w kilku miejscach potok skacze poprzez niewysokie spady (progi) i stąd nazwa.
Spadowy Potok
Spadowy Potok; Spadový potok. S. Płynie spod Białych Wrótek w zach. grani Białej Skały ku pn. na dno gł. gałęzi Doliny Borowej Wody, gdzie u stóp wzgórza Klinik spływa się z Klinkową Wodą (spod Pośredniej Huciańskiej Przełęczy), dając tu początek głównemu tokowi Borowej Wody.Naz…
spady
spady, rzadziej spad. W gwarze podh. i w taternictwie: strome miejsce lub urwisty fragment terenu górskiego. Najczęściej określa się tak skalne progi w żlebach lub skaliste progi w dolinach. Zdrob.: spadzik, spadziki.Słowo to występuje w tatrz. nazwach geogr., np. Gierlachowskie…
Spalona Dolina
Spalona Dolina, Zadnia Spalona Dolina; Spálená dolina, Zelená dolina. S. Jedna z gł. odnóg Rohackiej Doliny po jej pd. stronie. Po bokach ograniczona jest Zadnim Spalonym Grzbietem (od pn.-zach.) i Przednim Zielonem (od wsch.). S.D. sięga w górze do podnóża tego odcinka gł. gran…
Spalona Dolina, Mała
Spalona Dolina, Mała lub Skrajna Spalona Dolina; Malá Spálená dolinka, Zadná Spálená dolinka, Čierna dolinka. S. Jedna z bocznych odnóg Rohackiej Doliny po jej orogr. lw. stronie, między Zadnią Salatyńską Doliną a Spaloną Doliną. Małą Spaloną Dolinę odgraniczają od tych ostatnic…