Litera R
Rabowski Ferdynand
Rabowski Ferdynand (5 II 1884 Włocławek - 19 IV 1940 Zakopane). Geolog (studia od 1903 w Bernie i Lozannie, dr na UW 1920), taternik, alpinista. Od 1920 czł. Komisji Fizjogr. PAU. W 1901-03 mieszkał w Zakopanem i uczył się prywatnie. W 1902 wziął udział w pierwszej wielodniowej…
Raciborski Marian
Raciborski Marian (16 IX 1863 Brzóstowa k. Ćmielowa - 17 III 1917 wieś Kościelisko (Sanatorium Dłuskich), poch. w Zakopanem na nowym cment., w 1963 przeniesiony na stary cment.). Jeden z najwybitniejszych botaników pol. (studia na UJ 1891), jeden z pionierów ochrony przyrody w P…
Raczkowa Czuba
Raczkowa Czuba (2189, 2193 m); Jakubiná. S. Drugi co do wysokości szczyt Tatr Zachodnich. Wznosi się w bocznej grani tatrz., odchodzącej od głównej w Jarząbczym Wierchu na pd. i oddzielającej Raczkową Dolinę od Jamnickiej Doliny.Na szczyt ten wchodzili od dawna pasterze, myśliwi…
Raczkowa Dolina
Raczkowa Dolina; Račkova dolina. S. Duża dolina po pd. stronie Tatr Zach., podchodząca swymi górnymi odnogami (Zadnia Raczkowa Dolina i Gaborowa Dolina) pod Bystrą, Starorobociański Wierch, Kończysty Wierch, Jarząbczy Wierch i Raczkową Czubę. W dole łączy się z Jamnicką Doliną i…
Raczkowa Dolina, Zadnia
Raczkowa Dolina, Zadnia; Račkov Zadok. S. Górna, gł. odnoga Raczkowej Doliny, z Raczkowymi Stawami, podchodząca pod Starorobociańską Przełęcz. Otaczają ją: Raczkowa Czuba, Jarząbczy Wierch, Kończysty Wierch i Starorobociański Wierch.
Raczkowa Przełęcz
Raczkowa Przełęcz; Račkovo sedlo. PS. Nazwa, której lepiej nie używać, gdyż jest dwuznaczna i przez to myląca. Jej pol. formą ostatnio częściej oznacza się Gaborową Przełęcz, a słow. formę stosuje się do Starorobociańskiej Przełęczy, ale obie formy były też używane do obu prz
Raczkowa Siklawa
Raczkowa Siklawa. S. Wodospad Raczkowego Potoku na skalistym progu Zadniej Raczkowej Doliny, na wys. ok. 1600 m, poniżej Raczkowych Stawów.
Raczkowe Stawy
Raczkowe Stawy; Račkove plesá. S. Grupa trzech większych i 7 malutkich stawków w Zadniej Raczkowej Dolinie, u stóp Raczkowej Czuby, Jarząbczego Wierchu i Starorobociańskiego Wierchu. Niektóre stawki czasem wysychają.Zaraz powyżej progu Zadniej Raczkowej Doliny leży w leju ziemny…
Raczkowy Potok
Raczkowy Potok, Raczkowa Woda lub Raczków Potok, dawniej też Biały Potok; Račková, Račkov potok. S.Prawoboczny dopływ rzeki Białej Liptowskiej. Powstaje jako odpływ Raczkowych Stawów (1697 m), płynie ku pd., najpierw Raczkową Doliną, potem Wąską Doliną, przy dolnym wylocie tej o…
Raczyńska Róża
Raczyńska Róża z Potockich (7 I 1849 Krzeszowice - 21 VIII 1937 Rogalin), w 1868-73 żona Władysława Krasińskiego, w 1886-1926 druga żona »Edwarda Raczyńskiego. Działaczka społ. i kult., w 1877-96 właścicielka domu » "Adasiówka" w Zakopanem; mieszkała tam ze względu na zdrowie sw…
Raczyński Edward
Raczyński Edward (21 I 1847 Drezno - 7 V 1926 Kraków, poch. w Rogalinie). Hrabia, właściciel Rogalina i in. majątków ziemskich, kolekcjoner i mecenas sztuki. Walczył w wojsku papieskim i franc., w 1869-74 z przerwami przebywał w Chile, gdzie próbował eksploatować kopalnie złota…
radioaktywność
radioaktywność i w ogóle zanieczyszczenia powietrza (przemysłowe, motoryzacyjne i z wybuchów bomb atomowych) badał w Tatrach i w in. górach świata » Zbigniew Jaworowski, m.in. w kolejnych rocznych warstwach śniegu i lodu z tatrz. » śnieżników i tatrz. jaskiń. Wyniki ogłaszał w s…
Radwańska-Paryska Zofia
Radwańska-Paryska Zofia, w 1924-39 Radwańska-Kuleszyna (3 V 1901 Warszawa). Botaniczka (1933 dr z botaniki i geografii na UW), taterniczka, alpinistka, przewodnik tatrz., czł. TOPR, działaczka społ. i na polu ochrony przyrody. Od 1921 bywała corocznie w Tatrach (od początku jako…
Radwański Gustaw
Radwański Gustaw (2 V 1912, nie 1913 Łódź - 10 X 1961 Londyn), najmłodszy brat » Zofii Radwańskiej-Paryskiej. Psycholog (UW 1934 i jako asystent do 1939, po II wojnie świat. studia na uniw. londyńskim), harcmistrz, turysta, pedagog, lotnik w WP, po kampanii wrześniowej 1939 we F…
Rafacz Józef
Rafacz Józef (30 I 1890 Czarny Dunajec - 3 (nie 5) VIII 1944 Warszawa). Historyk prawa pol. (UJ 1912, dr 1913), prof. UW od 1922, w czasie okupacji niem. w 1940-44 prof. i od 1941 dziekan Wydz. Prawa tajnego UW i tajnego Uniw. Ziem Zachodnich. Był z pochodzenia góralem podhalańs…
Rainer Johann Georg
Rainer Johann Georg (3 IV 1800 Sobota Spiska - 23 II 1872 tamże). Niemiec spiski. W 1833-68 (z krótkimi przerwami) dzierżawił Smokowiec (Stary) i położył duże zasługi w jego rozwoju: rozbudowa uzdrowiska oraz budowa dróg i ścieżek w jego otoczeniu.W Tatrach postawił w 1865 jedno…
Rainera, Altana
Rainera, Altana (1215 m) lub Pomnik Rainera; Rainerov pavilón; Rainerdenkmal, Rainer Gloriett; Rainer-emlék. S. Żelazobetonowa altana tuż powyżej Pięciu Źródeł, przy znakowanej ścieżce wiodącej ze Starego Smokowca na Sławkowski Szczyt.Ufundowali ją goście przebywający w Smokowcu…
Rainera, Schronisko
Rainera, Schronisko (ok. 1300 m); Rainerova chata; Rainerhütte; Rainer-kunyhó. S. Jednoizbowa budowla kamienna, postawiona w 1865 w Dolinie Zimnej Wody na Staroleśnej Polanie przez » J.G. Rainera i służąca jako schronisko tur. (nie zagospodarowane na stałe) aż do 1884, kiedy otw…
Rainera, Źródło
Rainera, Źródło (1089 m) lub Zdrój Rainera; Rainerov prameň; Rainerquelle; Rainer-forrás. S. Główne z trzech źródeł w pierwotnej grupie, potem » Pięciu Źródeł, na pn.-zach. od Starego Smokowca. Poprzednio Źródłem Rainera nazywano źródło znajdujące się w samym Starym Smokowcu.Naz…
rajdy turystyczne
Nie okreslony
Rajtar Pavol
Rajtar Pavol (24 VI 1936 Slažany, okres Nitra). Słow. taternik (od 1959), alpinista, przewodnik tatrz. (od 1961, obecnie klasy I), ratownik górski (zawodowy czł. HS od 1968). Wspinał się także w Alpach (od 1964), Kaukazie (1962), Hindukuszu (1974), Pamirze (1977 i 1982, z wejści…
Rajwa Apoloniusz
Rajwa Apoloniusz (10 IV 1934 Podgórze, woj. bielskie). Geograf (UJ 1956), taternik jask. i speleolog, taternik (czł. Klubu Wysokogórskiego od 1967), przewodnik tatrz., ratownik górski, zamieszkały w Zakopanem od 1947. W 1958-69 był pracownikiem nauk. w Wysokogórskim Obserwatoriu…
raki
raki. Sprzęt tatern. i alpin., używany do łatwiejszego i bezpieczniejszego chodzenia i wspinania się po lodzie i stromych twardych śniegach (czasem też po b. stromych zboczach trawiastych).Istnieją różne modele raków, ale zasadniczo każdy rak to odpowiednio wygięty pręt metalowy…
rakiety
rakiety, r. kanadyjskie lub r. śnieżne. To samo co » karple: ta ostatnia nazwa jest poprawniejsza. Zresztą r. kanadyjskie są w rzeczywistości zupełnie inne niż używane w Tatrach karple.
Rakitowe Stawki
Rakitowe Stawki, błędnie Smrekowickie Stawki; Rakytovské plieska, Rakytové plieska. S. Dwa małe stawki leżące blisko siebie w śródmorenowych zagłębieniach nad lewym (wsch.) brzegiem dolnego biegu Furkotnego Potoku, na pn.-zach. od Rakitowego Wierchu (1292 m), między Wyżnim a Niż…
Rakitowy Stawek, Niżni
Rakitowy Stawek, Niżni (1323, 1311 m), błędnie Smrekowicki Stawek I; Nižné Rakytovské pliesko, Nižné Rakytové pliesko, błędnie lub niewłaściwie Dolné Rakytovské pleso, Rakytovské pliesko I i Štúrovo pliesko. S. Większy (pd.-wsch.) z dwóch Rakitowych Stawków.Pomiary pracowników T…
Rakitowy Stawek, Wyżni
Rakitowy Stawek, Wyżni (ok. 1330, 1311 m), błędnie Smrekowicki Stawek II; Vyšné Rakytovské pliesko, Vyšné Rakytové pliesko, błędnie lub niewłaściwie Rakytovské pliesko II, Malé Rakytovské pleso i Richthofenovo pliesko. S. Mniejszy (pn.-zach.) z dwóch Rakitowych Stawków.Pomiary p…
Rakitów Wierch
Rakitów Wierch (1292 m); Rakytov vrch, Rakytovský vrch, Rakytovec. S. Wzgórze nad lewym (wsch.) brzegiem dolnej części Furkotnego Potoku, nieco powyżej jego spływu z Wielkim Złomowiskowym Potokiem (tj. powyżej początku Białego Wagu), a na pd.-zach. od Niżniego Rakitowego Stawku.…
Rakoń
Rakoń (1879, 1876, 1879 m); Rákon; Rakon. PS.Niewybitny zwornikowy szczyt w grani na pn.-zach. od Wołowca w Tatrach Zachodnich. Wznosi się nad Wyżnią Chochołowską Doliną, Rohacką Doliną i Łataną Doliną.Od gł. grani Tatr odgałęzia się tu ku północy długa boczna grań z Długim Upła…
Rakuska Czuba
Rakuska Czuba (2040, 2037 m); Velká Svištovka; Ratzenberg, Grosser Ratzenberg; Nagy-Morgás. S.Wierch po pd. stronie górnej części Kiezmarskiej Doliny, na pd.-wsch. od Zielonego Stawu Kiezmarskiego. Jest to najwyższe wzniesienie Rakuskiej Grani. Przez pd.-zach. grań R.Cz. tuż pon…
Rakuska Czubka, Mała
Rakuska Czubka, Mała (1560, 1561 m); Malá Svištovka; Kleiner Ratzenberg; Kis-Morgás. S. Niepokaźny lesisty wierch o wierzchołku porośniętym kosodrzewiną, na dolnym (pd.-wsch.) końcu Rakuskiej Grani. Od Rakuskiej Czuby oddziela go Niżnia Rakuska Przełęcz.
Rakuska Grań
Rakuska Grań. S.Grań ciągnąca się od Rakuskiej Przełęczy najpierw ku pn.-wsch. do wierzchołka Rakuskiej Czuby, a od niego ku pd.-wsch. przez Niżnią Rakuską Przełęcz do Małej Rakuskiej Czubki. Oddziela środk. partie Kiezmarskiej Doliny od środk. części Huncowskiej Doliny.
Rakuska Przełęcz
Rakuska Przełęcz (2023, 2018 m); Sedlo pod Svištovkou, Nižné sedlo pod Svištovkou; Ratzenbergjoch, Ratzenbergsattel; Morgás-hágó. S. Szerokie, najniżej położone siodło między Małym Kiezmarskim Szczytem a Rakuską Czubą, bliżej wierzchołka tej ostatniej. Tatrzańska Magistrala (mię…
Rakuska Przełęcz, Niżnia
Rakuska Przełęcz, Niżnia (ok. 1525 m); Sedlo pod Malou Svištovkou; Kleiner Ratzenbergsattel; Kis-Morgás-nyereg. S. Przełęcz między Rakuską Czubą a Małą Rakuską Czubką, blisko wierzchołka tej ostatniej.Przez przełęcz tę przechodzi znakowana ścieżka tur., która prowadzi do Łomnick…
Rakuski Przechód
Rakuski Przechód (ok. 2030 m); Sedlo pod Svištovkou. S. Płytkie siodło w pd.-zach. grani Rakuskiej Czuby, tuż pod jej wierzchołkiem. Przez siodło to (a nie przez niżej leżącą Rakuską Przełęcz) przechodzi Tatrzańska Magistrala.
Rakusy
Rakusy, Rakuzy (704 m); Rakúsy; Rox, Roks; Rókus, Rókusz. S. Wieś u podnóża Tatr na Spiszu, między Kiezmarkiem a Tatrz. Kotliną.Istniała już w 1288. Przez pewien czas należała do Kiezmarku i była zasiedlona przez Niemców, ale już przed I wojną świat. osiadły tu również rodziny p…
ramię
ramię. W terminologii tur. i tatern. ma kilka znaczeń: 1. boczna grań lub grzbiet szczytu; 2. odgałęzienie doliny, żlebu itp.; 3. drugorzędne wzniesienie w grani szczytu (np. Ramię Krywania); 4. przełęcz lub siodło (np. Ramię Lodowego, Ramię Łomnickie). Ostatnie znaczenie (przeł…
Rapf Feliks
Rapf Feliks (11 I 1891 Tarnów - 7 III 1972 Nowy Sącz). Pedagog, taternik, działacz tur. i społeczny. Jako nauczyciel matematyki i fizyki uczył w 1922-52 w szkołach średnich w Nowym Sączu, w czasie II wojny świat. w tajnym szkolnictwie.W Tatrach uprawiał turystykę i taternictwo o…
Raptawicka Grań
Raptawicka Grań. P. Długa grań biegnąca od wierzchołka Kominiarskiego Wierchu zasadniczo ku wsch., aż po Raptawicką Turnię. Od Żeleźniakowego Wierchu oddziela ją szerokie Raptawickie Siodło (ok. 1515).
Raptawicka Jaskinia
Raptawicka Jaskinia (1151 m). P. Najwyżej położona z trzech Jaskiń Pawlikowskiego u stóp Raptawickiej Turni w Kościeliskiej Dolinie (ok. 120 m nad jej dnem), naprzeciw Pisanej Skały. Dojście znakowaną ścieżką ułatwiają łańcuchy. Zejście od wylotu jaskini do jej wstępnej komory s…