Litera R
Romer Eugeniusz
Romer Eugeniusz (3 II 1871 Lwów - 28 I 1954 Kraków, poch. na Salwatorze). Znakomity pol. geograf, wybitny kartograf i klimatolog (UJ 1889-91, uniw. w Halle 1891-92 i we Lwowie 1892-93, dr 1894), prof. Uniw. Lwow. 1908-31 i UJ 1946-47, czł. koresp. AU 1916, czł. PAU 1919 i PAN 19…
Roniewicz Piotr
Roniewicz Piotr (27 I 1936 Warszawa). Geolog (UW 1959, dr 1964), sedymentolog, od 1981 prof. nadzw. UW. Badacz budowy geol. Tatr i autor wielu prac z tej dziedziny. Prowadził też badania sedymentologiczne na Podhalu i w Górach Świętokrzyskich oraz studia w strefie brzegowej Bałt…
Ropa
Ropa ( 1416 m). P. Lesiste wzgórze na końcu pn.-zach. ramienia Trzydniowiańskiego Wierchu, na pd. od Chochołowskiej Polany (za Chochołowskim Potokiem).
ropuchy
ropuchy. Ropucha zwyczajna (Bufo bufo ) z rodziny ropuchowatych (Bufonidae ), jest podawana tylko, jako rzadka, z podnóża Tatr (Zakopane, Stary Smokowiec, Jaszczurówka, Jaszczurzyca), była jednak widziana w Zadnich Koperszadach, na wysokości ok. 1650 m, gdy składała jaja w wysyc…
rosiczka okrągłolistna
rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia ), z rodziny Rosiczkowatych (Droseraceae ). Mała roślinka owadożerna. Listki okrągłe na długich ogonkach w przyziemnej płaskiej różyczce, z wierzchu i brzegiem pokryte trzoneczkowatymi, czerwonymi gruczołkami, zawierającymi śluzowaty…
Rosocha Jałowiecka
Rosocha Jałowiecka lub po prostu Rosocha (1953, 1948 m); Rázsocha, Ráztoka. S. Wybitny wierch w bocznej grani Tatr Zach., która od Banówki biegnie zrazu ku pd. na Jałowiecki Przysłop, a z niego ku pd.-zach. przez Jałowiecką Przełęcz na Rosochę.W Rososze owa grań rozgałęzia się w…
Rostafiński Jan
Rostafiński Jan (13 II 1882 Kraków - 6 VII 1966 Warszawa), syn prof. » Józefa Rostafińskiego. Agronom, zootechnik (UJ), prof. SGGW w Warszawie 1918-50 i 1959-60. W czasie II wojny świat. prowadził tajne studia roln. SGGW do 1943, kiedy został aresztowany. Do 1945 był więziony w…
Rostafiński Józef
Rostafiński Józef (14 VIII 1850 Warszawa - 5 V 1928 Kraków). Botanik i historyk nauk przyr., zwł. botaniki (studia matem. i filoz. 1866-67 w Warszawie oraz studia bot. i zool. 1867-72 w Warszawie, Jenie, Halle i Strasburgu, dr 1873), prof. UJ 1878-1928, czł. AU 1878. Autor liczn…
Roszek Władysław
Roszek Władysław (19 X 1862 Żegocina k. Bochni - 18 XII 1929 Olcza, poch. w Zakopanem), bratanek » ks. Wojciecha Roszka. Wieloletni nauczyciel i kier. szkoły na Olczy w Zakopanem, działacz społeczny. W 1885 podjął pracę nauczycielską w Poroninie, gdzie jego stryj był wtedy probo…
Roszek Wojciech
Roszek Wojciech (17 IV 1834 Łąkta Górna k. Bochni - 13 XII 1894 Poronin). Ksiądz, taternik, działacz Tow. Tatrzańskiego. W 1860-70 był wikarym w różnych parafiach poza Podhalem, a od 6 VII 1870 do śmierci proboszczem w Poroninie. Spisywał tam kronikę parafialną. Był prodziekanem…
Roszkowski Andrzej
Roszkowski Andrzej (29 VIII 1912 Warszawa - 28 II 1959 Zakopane). Inż. architekt (Politechn. Warsz. 1939), od 1945 kier. pracowni inwentaryzacyjnej Biura Odbudowy Stolicy. Działacz tur., fotografik. Brał czynny udział w organizowaniu na terenie Warszawy odradzającego się po wojn…
Roszkowski Wacław
Roszkowski Wacław (1 X 1886 Broszków, pow. siedlecki - 3 VIII 1944 Warszawa, grób symboliczny na cment. powązkowskim). Zoolog (UJ, uniw. we Fryburgu, uniw. w Lozannie, dr 1913 tamże), prof. nadzw. UW od 1925, zwycz. od 1935, dyr. Państw. Muzeum Zool. w Warszawie 1929-37. Odbył p…
Roszkówna Zofia
Roszkówna Zofia (25 IV 1909 Olcza, Zakopane), córka » Władysława Roszka. Taterniczka, polonistka (UJ 1932, dr 1970), nauczycielka szkół średnich 1932-71 (w czasie II wojny świat. w Zakopanem, również w tajnym nauczaniu), publicystka (m.in. w pozn. "Kulturze" i krak. "Tyg. Powsz.…
roślinność Terminologia
Wzniesienie nad poziom morza i związane z tym zmiany klimatu, różnorodność gleb, krótkość okresu wegetacji, kąt padania promieni słonecznych (wystawa, ekspozycja) wpłynęły na kształtowanie się różnych zbiorowisk roślinnych, tworzących w sposób charakterystyczny, zależnie od wyso…
rośliny granitowe Rośliny
Nazwa skrótowa, oznaczająca rośliny, które unikają gleb alkalicznych (zasadowych) wapiennych, a występują na glebach kwaśnych, bezwapiennych, do jakich należą gleby granitowe i kwarcytowe. Do r.g. zalicza się np. dzwonek alpejski (Campanula alpina), goryczka kropkowana (Gentiana…
rośliny kopalne Rośliny
Są to rośliny pochodzące z rozmaitych epok, znajdowane jako skamieniałości w różnych miejscach Tatr, w skałach osadowych. Najstarsze r.k. odkryte i zbadane przez Mariana Raciborskiego ok. 1890, to tzw. flora retycka, z okresu górnego triasu. Składa się ona ze zwęglonych ułamków…
rośliny owadożerne Rośliny
rośliny owadożerne, ściślej mięsożerne. Asymilują one również zielonymi liśćmi, ale przystosowane są też do odżywiania się białkiem zwierzęcym. Żyją najczęściej w ubogich środowiskach (woda, torfowiska, mokradła, brak dostatecznego światła). W Tatrach do roślin owadożernych nale…
rośliny piargowe Rośliny
rośliny piargowe, lub pionierzy piargowi, albo rośliny pionierskie. Rośliny zarastające piargi i usypiska górskie. Zarastanie takie stanowi rodzaj cyklu i odbywa się następująco: Piargi, tak wapienne, jak i granitowe, przedstawiają rodzaj pustyni kamienistej i jałowej, z podłoże…
rośliny poduszkowe Rośliny
Wiele tatrz. roślin wysokogórskich, jak lepnica bezłodygowa (Silene acaulis), mokrzyca rozchodnikowa (Minuartia sedoides), różne skalnice (Saxifraga) i in., rośnie w gęstych zbitych darniach, podobnie jak np. mech. Ten niski wzrost i gęste skupienie zabezpieczają rośliny przed s…
rośliny synantropijne Rośliny
rośliny synantropijne lub krótko synantropy. Rośliny zawleczone za pośrednictwem człowieka z innych, często b. odległych okolic.W Tatrach wyróżniamy dwa typy r.s.: rośliny przybyłe spoza terenu Tatr, tzw. antropofity, i wprawdzie rodzime rośliny tatrz., ale przeniesione z właści…
rośliny wapienne Rośliny
Skrótowa nazwa dla roślin, które znoszą większe ilości wapna w glebie, rosną na glebach alkalicznych (zasadowych), do jakich należą gleby wapienne. Gleby te mają jeszcze dodatkowe znaczenie dla roślin, dzięki bogatej zawartości różnych minerałów oraz dzięki temu, że są to gleby…
rośliny żyworodne Rośliny
Rośliny nie wykształcające wcale lub prawie wcale nasion, tylko zastępcze rozmnóżki, tworzące się albo zamiast kwiatów, jak u wiechliny żyworodnej (Poa alpina for. vivipara ) i kostrzewy żyworodnej (Festuca supina for. vivipara ), albo obok kwiatów, jak u rdestu żyworodnego (Pol…
Roth Samuel
Roth Samuel, w węg. literaturze poprawnie Roth lub błędnie Róth (18 XII 1851 Ménhárd = Vrbov = Wierzbów na Spiszu - 17 XI 1889 Lewocza). Spiskoniem. pedagog (uniw. budapeszt. 1874, dr), geolog, speleolog, wybitny działacz turystyczny. Do liceum uczęszczał w Kiezmarku, od 1874 by…
Roubal Radek
Roubal Radek, tj. Rastislav (25 VI 1920 wieś B_rka k. Rożniawy - 18 VIII 1989 Bratysława). Słow. prawnik (uniw. w Bratysławie 1944, dr), turysta, taternik, działacz tur. i tatern. oraz na polu ochrony przyrody. W Tatrach bywał od 1938. W 1942-43 razem z kolegami prowadził w leci…
Rouppert Kazimierz Stefan
Rouppert Kazimierz Stefan (1 IX 1885 Warszawa - 11 VII 1963 Londyn, poch. w Krakowie). Botanik (UW 1904-05 i UJ 1905-08, dr 1909), prof. UJ 1919-39 (prof. zwycz. od 1927), działacz społ. i oświatowy. W czasie II wojny świat. w Budapeszcie 1939-41, Palestynie 1941-45 i Egipcie 19…
Rowland William
Rowland William (10 IX 1814 Georgswald = Jiříkov, okres Dečín, pn. Czechy - 28 XI 1888 Waldenburg, Saksonia), syn Anglika osiadłego w Czechach i Niemki. Leśnik, jeden z pierwszych działaczy ochrony przyrody w Tatrach i na Podtatrzu. Jako leśnik pracował najpierw w Czechach, w Ni…
rowy grzbietowe
rowy grzbietowe (graniowe). Podłużne zagłębienia wzdłuż niektórych grzbietów Tatr Zach., a także w Małym Kościelcu i na Wołoszynie w Tatrach Wys. Niekiedy w Tatrach Zach. bywają też poniżej grzbietu rowy zboczowe czyli stokowe. R.g. są różnej długości: od kilkunastu do kilkuset…
rozchodnik
rozchodnik (Sedum ), z rodziny Gruboszowatych (Crassulaceae ). W Tatrach rośnie kilka gatunków r., wśród których można wyróżnić dwie grupy: jedna to rośliny dość wysokiego wzrostu (do 60 cm), o dosyć dużych, grubych i płaskich liściach; druga, to roślinki niewielkie, kilka do ki…
Rozdziele
Rozdziele, dawniej Roździele; Javorová škára; Krotenseescharte; Varangyos-tavi-csorba. S. Głęboko wcięta szczerba między Małym Jaworowym Szczytem a Jaworowym Szczytem.
Rozpadła Dolinka
Rozpadła Dolinka; dolinka Rozpadlina. S. Niewielka dolinka w pd. stokach Czerwonych Wierchów. Otaczają ją Rozpadła Grań, Krzesanica i Małołączniak. Uchodzi do Jaworowego Żlebu, który jest odgałęzieniem Tomanowej Doliny Liptowskiej.
Rozpadła Grań
Rozpadła Grań; Rozpadlý hrebeň. S. Długa, pd.-wsch. grań Krzesanicy w Czerwonych Wierchach, odgraniczająca Rozpadłą Dolinkę od Świstówki Liptowskiej i Tomanowej Doliny Liptowskiej. Znanych jest w niej ponad 40 jaskiń, m.in. Tomanowa Studnia ( o deniwelacji 166 m), najgłębsza jas…
Roztocka Czuba
Roztocka Czuba (1428, 1426 m), dawniej po prostu Czuba. P. Lesisty wierch stanowiący zakończenie długiego grzbietu, który ciągnie się od Opalonego Wierchu ku pn.-wsch. i oddziela Dolinę Roztoki od Doliny Rybiego Potoku. R.Cz. wznosi się bezpośrednio nad Wodogrzmotami i Starą Roz…
Roztockie Schronisko
Roztockie Schronisko (1031 m) lub Schronisko imienia Wincentego Pola w Starej Roztoce (dawniej: w Roztoce); Roztocká chalupa; Roztokahütte; Roztoka-menedékház. P. Pierwsze Roztockie Schronisko zostało postawione na polanie Stara Roztoka przez Tow. Tatrz. w 1876 pod nadzorem ks.…
Roztockie Siodło
Roztockie Siodło (ok. 1405 m). P. Szerokie płaskie siodło oddzielające dolny koniec grzbietu Opalone od Roztockiej Czuby, blisko wierzchołka tej ostatniej.
Roztoka
Roztoka i w liczbie mnogiej Roztoki. Nazwa ta jest dość częsta w Karpatach pol., słow. i ukr. i na znacznie szerszym terenie sięgającym po Morawy, Czechy, Łużyce, Meklemburgię, Wielkopolskę, przy czym najstarsze zapisy sięgają XII w. Nie jest więc słuszne dawniejsze twierdzenie…
Roztoka, Nowa
Roztoka, Nowa (1292 m). P. Polanka w środk. części Doliny Roztoki, nad lw. brzegiem Potoku Roztoka, pod stokami Wołoszyna, a tuż poniżej miejsca, gdzie znakowany szlak tur. przechodzi przez potok. Na polance tej stał past. szałas.Nowa Roztoka otrzymała swą nazwę, kiedy przenieśl…
Roztoka, Potok
Roztoka, Potok. P. Wypływa z Wielkiego Stawu w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, płynie Doliną Roztoki, po czym wpada do Białki jako jej lw. dopływ. Tworzy liczne wodospady, z których najważniejsze to Siklawa i Wodogrzmoty.Dawniej potok ten uchodził do Białki na wys. 1021 m, zaraz…
Roztoka, Stara
Roztoka, Stara (1031 m) lub krótko Roztoka. P. Polana poniżej Wodogrzmotów i wylotu Doliny Roztoki, tuż powyżej dawnego ujścia Potoku Roztoki do Białki. W Starej Roztoce stoi » Roztockie Schronisko.W S.R. krzyżują się liczne szlaki tur., ale prowadzące przez graniczną Białkę (m.…
Roztoki
Roztoki (ok. 870-890 m). P. Osiedle należące do wsi Witów, położone tuż na pn.-wsch. od połączenia Kirowej Wody z Siwą Wodą, nad pr. (wsch.) brzegiem Czarnego Dunajca. Nazwa R. oznacza też w ogóle całą okolicę połączenia się wspomnianych potoków.
Roztoki, Dolina
Roztoki, Dolina. P. Wąska i głęboka dolina, ponad 4 km długa, ciągnąca się między Wołoszynem a Roztocką Czubą i Opalonem. Stanowi odgałęzienie Doliny Białki. W przedłużeniu D.R. w górze znajduje się Dolina Pięciu Stawów Polskich. D.R. jest znana ze swych wodospadów: » Wodogrzmot…