Litera H
Haak Gejza Ludzie
Haak Gejza (13 V 1944 Lewocza). Słow. taternik, alpinista, ratownik górski i przewodnik tatrz., w 1961-69 z zawodu elektromonter.Taternictwo uprawiał od 1960, dokonując trudnych wejść wielkimi ścianami tatrz., także nowymi drogami, w lecie i w zimie, zwł. w 1960-80. Wspinał się…
Habel Paul Ludzie
Habel Paul (1864 Wrocław - pocz. IX 1937 tamże). Niem. taternik i alpinista, działacz tur., prof. gimnaz. (dr) i radca szkolny we Wrocławiu. Najpierw uprawiał alpinizm w Alpach, a w 1896-1902 wspinał się w Tatrach. W 1896 uczestniczył w IV wejściu na Staroleśny Szczyt z I wejści…
Häberlein Simon Ludzie
Häberlein Simon. Alpinista niem. z Monachium. W Tatry przybył na zaproszenie niem. taterników Maksymiliana i Katarzyny Bröske w 1905. W towarzystwie Katarzyny Bröske m.in. dokonał on dnia 12 IX 1905 pierwszego wejścia na Żabiego Konia (pd. ścianą). W trzy dni potem, w towarzystw…
Habil Władysław Ludzie
Habil Władysław (26 V 1926 Poznań). Przewodnik tatrz., taternik jask., ratownik górski (jaskiniowy). W czasie II wojny świat. uczestniczył w ruchu oporu.Zamieszkał w Zakopanem w 1928. Przewodnikiem tatrz. został w 1953, klasy I ok. 1960. Przeprowadził ponad 5000 grup wycieczkowy…
Habówka Miejscowości
Habówka Wieś na Orawie, przy zach. końcu Tatr Zach ., po ich pn. stronie, w dolnej części Zuberskiej Kotliny , nieco na pn. od Zuberca , a w górnej części Doliny Zimnej Wody Orawskiej , u wylotu Błotnej Doliny . Mieszk. 1068 (w 1980). Tej orawskiej Habówki nie należy mylić z Cha…
Hacquet Belsazar Ludzie
Hacquet Belsazar lub Balthasar, pol. Baltazar (1740 lub 1739 Le Conquet, Bretania - 10 I 1815 Wiedeń). Lekarz, przyrodnik, wybitny badacz Alp i Karpat. Z pochodzenia Francuz, służył jako lekarz w różnych armiach i zupełnie się zniemczył. Był następnie prof. anatomii, chirurgii i…
Hadač Emil Ludzie
Hadač Emil (10 V 1914 Bohdaneč, okres Pardubice). Czes. botanik, docent i wykładowca Wyższej Szkoły Techn. w Pradze, potem prof. Wyższej Szkoły Pedag. w Pilznie i prof. uniw. w Pradze, czł. koresp. ČSAV (1972). Podróżnik, uczestnik wypraw nauk. na Islandię (1936, 1937 i 1948) i…
Hagi, Niżnie Miejsca
Hagi, Niżnie , dawniej po prostu Hagi; Osiedle 2 km na pd.-wsch. od Wyżnich Hag , a 1 km na pn. od Stwoły , nad pr. brzegiem Suchej Wody Batyżowieckiej .Stoi tu leśniczówka TANAPu, a tuż na pn. od niej było w 1963 obozowisko tur., zlikwidowane przed 1981 z powodu stałego zatruwa…
Hagi, Wyżnie Miejsca
Hagi, Wyżnie, czasem po prostu Hagi; Osiedle sanatoryjne (ok. 200 stałych mieszk.) przy Drodze Wolności , nad pr. brzegiem Suchej Wody Batyżowieckiej , 6 km na zach. od Tatrz. Polanki , a 8 km na wsch. od Szczyrbskiego Jeziora . Pomieszczeń dla turystów nie ma. Powyżej Drogi Wol…
Hajdukiewicz Jerzy Ludzie
Hajdukiewicz Jerzy (5 XII 1918 Lwów - 10 VII 1989 Zakopane , poch. na starym cment .). Taternik , alpinista, ratownik górski, z zawodu lekarz (chirurg, dr 1946). W 1933 zamieszkał w Zakopanem, gdzie zdał maturę w 1937. Studia lekarskie odbył we Lwowie (1937-39) i Zurychu (1940-4…
Hajdukiewiczowa Helena Ludzie
Hajdukiewiczowa Helena (31 III 1918 Zakopane - 14 VII 1991 tamże). Taterniczka i alpinistka. Od urodzenia mieszkała w Zakopanem , z domu Bäcker (ojciec lwowianin, matka góralka zakop.), pierwszy mąż Kazimierz Kowalski (zakop. taternik i szybownik), drugi mąż » Jerzy Hajdukiewicz…
haki do butów
haki do butów. Specjalny rodzaj gwoździ używanych dawniej do okucia brzegu podeszwy i obcasa butów turystycznych. O takim obuwiu mówiło się: podkute buty lub kute buty. Znajomość takiego obuwia przywędrowała do Tatr z Alp, przed I wojną światową.H. do butów wyrabiano wg różnych…
haki lodowe
haki lodowe. Są zasadniczo podobne do metalowych » haków skalnych, ale dłuższe (zwykle ok. 30 cm). Używa się ich w podobny sposób jak haków skalnych, ale wbija się je lub wkręca w lód. Wbijane młotkiem haki lodowe, to igły lodowe; wkręcane haki lodowe, to śruby lodowe.
haki skalne
haki skalne. W taternictwie i alpinizmie hak skalny (potocznie po prostu hak) jest to klin metalowy, zwykle kilkanaście cm długi i z uchem (lub z ruchomym metalowym kółkiem), używany przy wspinaczce w trudnym i eksponowanym terenie.Hak wbija się młotkiem w szczelinę skalną, po c…
haki u kozicy
haki u kozicy. Podh. i myśliwska nazwa rogów kozicy. Nazwa pochodzi od podobieństwa tych rogów zakrzywionych na końcu do haków metalowych.
hakówka
hakówka. W żargonie tatern.: droga tatern. (lub jej część) przebyta z zastosowaniem techniki hakowej.
hala Terminologia
W Tatrach termin hala ma dwa różne znaczenia: pasterskie (gospodarcze) i botaniczne (naukowe). W Tatrach i w ogóle w Karpatach Zach. słowo to w pasterstwie oznaczało pierwotnie tereny trawiaste w górach, położone zazwyczaj powyżej górnej granicy lasu i zwartej kosodrzewiny, ale…
Hála Jan Ludzie
Hála Jan (19 I 1890 Blatná = Frymburk, pd. Czechy - 17 V 1959 Ważec, Liptów ). Czeski (zadomowiony na Słowacji) malarz, grafik i ilustrator, zwany "malarzem Ważca" (maliar Važca). Wcześniejsza twórczość H. związana jest z Czechami. W 1923 odwiedził Słowację, m.in.. liptowską wie…
Halczyn Wojciech Ludzie
Halczyn Wojciech (4 X 1863 Lendak - 5 VIII 1932 tamże). Małorolny pol. gazda ze spiskiej wsi Lendak , baca i robotnik leśny, w 1919-20 pol. działacz w sporze o granicę na Spiszu i Orawie . W literaturze utrwaliła się błędna rzeczownikowa forma jego nazwiska: Halczyn, Halczyna it…
Hale i Dziedziny Wydawnictwa
"Hale i Dziedziny". Podtytuł: Miesięcznik ziem górskich. Czasopismo Związku Podhalan, wychodzące od 1990 do 1997 z redakcją w Krakowie i Zakopanem. Red. nacz.: Franciszek Bachleda-Księdzularz. Wydawca: Oddział Tatrzański Związku Podhalan i Fundacja Podhalańska. Tematyka różnorod…
Hale Ruth Ludzie
Hale Ruth (1900 Anglia - 6 IX 1937 w Tatrach, poch. na nowym cment. w Zakopanem ). Alpinistka ang., działaczka Pinnacle Club, sekr. Ladies Alpine Club. W Tatry (do Zakopanego) przyjechała po raz pierwszy w zimie 1934 w celu uprawiania narciarstwa. Następnie przez letnie sezony 1…
Halicki Bronisław Ludzie
Halicki Eugeniusz Ludzie
Halicki Eugeniusz (26 XII 1931 Murzasichle). Historyk (krak. WSP), muzeolog (UJ). Wieloletni nauczyciel szkół podst. na Podhalu (Murzasichle , Biały Dunajec , Zubsuche), od 1971 pracownik Muzeum Tatrz. w Zakopanem (kier. działu nauk.-oświat.), w 1974 wicedyr. tegoż muzeum. Dział…
halnictwo Terminologia
Termin ten, od słowa hala lub Hale = Tatry, próbowano w 1876 wprowadzić w "Pam. TT" na oznaczenie alpinizmu i taternictwa, ale to się nie przyjęło.
halny Terminologia
halny, a w 2 poł. XIX w. także halski (np. rośliny i zwierzęta halskie). Przymiotnik od słowa » hala (w znaczeniu past. i bot.), a dawniej także od nazwy Hale (Tatry).
halny, wiatr Terminologia
halny, wiatr lub krótko: halny (nie należy mówić "halniak", jest to żargonowe, niegóralskie wyrażenie). Silny, porywisty wiatr południowy, typu fenowego, wiejący na Podhalu w różnych porach roku, najczęściej wiosną i na jesieni. W zasadzie dość rzadko sięga poza linię Witów - Ci…
halski Terminologia
Starsza forma przymiotnika » halny.
hamernia
hamernia lub hamry. W gwarze podh.: kuźnia, kuźnica, z niem. Hammer, Hammerwerk .
Hanáček Ján Ludzie
Handel, Przedni Hale i polany
Handel, Przedni Podłużna polana wśród kosodrzewiny u dolnego końca Ważeckiej Doliny , nad lw. (pn.-wsch.) brzegiem Wielkiego Złomiskowego Potoku . Przez Przedni Handel wiedzie znakowana ścieżka prowadząca przez Zadni Handel i Pawłowy Grzbiet na Krywań . Na P.H. stał niegdyś szał…
Handel, Zadni Hale i polany
Handel, Zadni Rozległy taras w środk. części Ważeckiej Doliny . Przez Zadni Handel przechodzi znakowana ścieżka wiodąca na Krywań . Nazwy Przedni Handel i Zadni Handel tłumaczono dwojako. Na Zadnim Handlu niegdyś znajdowały się stępy do tłuczenia rudy, zwożonej tu z wyżej położo…
Haneman Maks Ludzie
Haneman Maks (11 V 1882 Łódź - podczas II wojny świat., tamże?). Malarz (studia w krak. ASP i warsz. SSP). Przed 1925 odbył podróż do Palestyny i Egiptu. Osiadł w Zakopanem, gdzie miał sklep z pamiątkami zakop.; sprzedawał tam również swoje obrazy. Malował głównie pejzaże, wysta…
Harcerski Klub Narciarski Kraków Organizacje
Harcerski Klub Narciarski Kraków (HKN-K). Powstał w Krakowie w 1935 i popularyzował narciarstwo tur. i sport. wśród młodzieży. Już w jesieni 1935 utworzyła się jego sekcja w Zakopanem , która w styczniu 1936 usamodzielniła się jako » Harcerski Klub Narciarski Zakopane . HKN-K po…
Harcerski Klub Narciarski Zakopane Organizacje
Harcerski Klub Narciarski Zakopane (HKN-Z). Powstał w Zakopanem w jesieni 1935, początkowo jako sekcja zakopiańska » Harcerskiego Klubu Narciarskiego Kraków , ale już w styczniu 1936 sekcja ta usamodzielniła się jako Harcerski Klub Narciarski Zakopane. HKN-Z zajął ważną pozycję…
Harcerski Klub Taternicki Organizacje
Harcerski Klub Taternicki im. Mariusza Zaruskiego w Katowicach. Powstał po II wojnie świat. W 1971 jego członkowie zorganizowali wyprawę w bułg. góry Riła i przeszli tam szereg najtrudniejszych dróg wspinaczkowych, zwł. Krzysztof Baraniok (kier. wyprawy) i Jerzy Kukuczka .
Harcerski Klub Tatrzański Organizacje
Harcerski Klub Tatrzański (HKT). W I poł. 1937 powstał w Zakopanem Górski Krąg Starszoharcerski (GKS), zrzeszający starszych harcerzy uprawiających turystykę górską i taternictwo. Celem GKS, dzielącego się na sekcję tur. i tatern., było popularyzowanie, organizowanie i koordynow…
Harman Ján Ludzie
Harman Ján (ok. 1820 Kokawa na Liptowie? - 1900 Malužiná). Słow. leśniczy, myśliwy i przewodnik tatrz.Był leśniczym najpierw w Ciepliczce Lipt. (Liptovská Teplička), potem w Kokawie, gdzie miał swój dom. W 1875-90 był leśniczym w Podbańskiej i stał się słynnym myśliwym na kozice…
Harnaski Staw, Niżni Woda
Harnaski Staw, Niżni Jeden z Harnaskich Stawów, najdalej wysunięty ku pd.-zach. Pow. 0,216 ha, 68 x 45 m, głęb. 2,4 m (pomiary Józefa Szaflarskiego z 1931-32).
Harnaski Staw, Pośredni Woda
Harnaski Staw, Pośredni Jeden (pd.-wsch.) z Harnaskich Stawów, leżący najbliżej Zbójnickiego Schroniska . Pomiary Józefa Szaflarskiego z 1931-32: pow. 0,285 ha, 98 x 51 m, głęb. 1,6 m. Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67: pow. 0,311 ha, 125 x 55 m, głęb. 1,3 m.
Harnaski Staw, Wyżni Woda
Harnaski Staw, Wyżni, niewłaściwie Wyżni Staroleśny Staw; Największy (pn.-wsch.) z Harnaskich Stawów. Pomiary Józefa Szaflarskiego z 1931-32: pow. 0,707 ha, 128 x 70 m, głęb. 4,5 m. Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67: pow. 0,711 ha, 130 x 70 m, głęb. 4,2 m.Nazwą niem. (Fuchsse…