Litera H
Harnaskie Oka Woda
Harnaskie Oka Dwa maleńkie staweczki w grupie Harnaskich Stawów : Wyżnie Harnaskie Oko (ok. 1985 m), leżące tuż na zach. od Wyżniego Harnaskiego Stawu, oraz Niżnie Harnaskie Oko (ok. 1958 m), znajdujące się między Niżnim a Pośrednim Harnaskim Stawem, bliżej tego ostatniego.
Harnaskie Stawy Woda
Harnaskie Stawy Jedna z grup Staroleśnych Stawów w Staroleśnej Dolinie . H.S. leżą na wsch. i pn.-wsch. od Zbójnickich Stawów , a na pn. i pn.-zach. od Zbójnickiego Schroniska . Największy (pn.-wsch.) wśród H.S. to » Wyżni Harnaski Staw , a ponadto do H. S. należą: Pośredni Harn…
harnaś
harnaś. W gwarze podh.: przywódca grupy (bandy) dawnych zbójników (z węg. hadnagy, porucznik, dowódca, za pośrednictwem języka słow.). Lit. - "Język Pol." 33, 1953, nr 1 (Eugeniusz Słuszkiewicz).
Harnaś Wydawnictwa
"Harnaś" (podtytuł od nru 3: Materiały szkoleniowe Studenckiego Koła Przewodników Górskich "Harnasie" przeznaczone dla kadry turystycznej PTTK). Periodyk powiel., wydawany nieregularnie przez Oddział Uczelniany PTTK im. Zygmunta Klemensiewicza w Gliwicach przy Politechn. Śląskie…
Harsdorf-Bromowiczowa Teresa Janina Ludzie
Harsdorf-Bromowiczowa Teresa Janina (27 I 1912 Zielona k. Kamieńca Podolskiego), od 1938 żona » Zbigniewa Bromowicza . Nauczycielka (polonistyka na UJ, mgr 1933), w 1933-39 uczyła w szkołach średnich w Nowym Sączu i działała w harcerstwie. W czasie II wojny świat. pod okupacją n…
Hartwig Edward Ludzie
Hartwig Edward (6 IX 1909 Moskwa). Wybitny fotografik pol., od 1930 liczne wystawy zbior. i indywidualne w kraju i za granicą. Od 1955 wydał liczne albumy swych zdjęć, m.in. Ziemia rodzinna (Wa.1955, współautor), Pieniny (Wa.1966). Jego fotografie z Tatr (np. cykl Wiatrołomy) i…
Harvan Ladislav Ludzie
Harvan Ladislav (26 II 1931 Folwarki na Spiszu, obecnie Stráne pod Tatrami). Inż. leśnik, w 1954-71 pracownik TANAPu w Tatrz. Łomnicy , w ostatnich latach jako kierownik jego oddziału ochrony przyrody. Ponadto taternik, ratownik tatrz., narciarz oraz b. aktywny działacz społ. w…
Hašek Jaroslav Ludzie
Hašek Jaroslav (30 lub 24 IV 1883 Praga - 3 I 1923 Lipnice nad Sázavou). Czes. literat i publicysta, autor powieści Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války (1920-23), w wyd. pol.: Przygody dobrego wojaka Szwejka. H. poznał Tatry i Podtatrze podczas swych wędrówek po Słowacj…
Haug Julius Ludzie
Haug Julius, pseud. Kujäun (1873 Sobota Spiska? - 1926). Spiskoniem. nauczyciel i dyr. szkoły w Kiezmarku , a od 1919 na Węgrzech w Kis-Pest. Pisał żartobliwe wiersze w gwarze spiskoniem. o tematyce spiskiej i tatrz.
Haur Jakub Kazimierz Ludzie
Haur Jakub Kazimierz (1632 Warszawa? - 1709). Ekonomista, autor książek roln., zarządca dóbr ziemskich w Małopolsce. W swym dziele Skład abo skarbiec znakomitych sekretów oekonomiey ziemiańskiey (Kr.1689, nowe wyd. w 1693) w rozdziałe IV (o myślistwie) pisze o kozicach, a w jego…
Havránek František Ludzie
Havránek František (13 VI 1887 Čelechovice na Hané, okres Prostějov - 18 XII 1964 Ważec = Važec, Liptów). Czes. malarz (studia w Wiedniu, Monachium, Paryżu itd.) i speleolog, po 1918 osiadły na Słowacji, w Ważcu. Po raz pierwszy był w Tatrach jako student i ogłosił Vzpomínky z T…
hawiarskie, drogi
hawiarskie, drogi. W gwarze podh. są to drogi górn. (» hawiarz), które zachowały się w Tatrach z czasów, gdy rozwijało się tu » górnictwo. Prowadziły one od bani czyli kopalń, nieraz położonych wysoko w górach, do hut leżących niżej, już w strefie leśnej. Dziś z kopalń i osad gó…
hawiarz
hawiarz. W gwarze podh.: górnik. Pochodzi z niem. Hauer (górnik).
Hawrani Potok Woda
Hawrani Potok Płynie Hawranią Doliną , miejscami tworząc wodospady, a miejscami znikając pod ziemią. Poniżej wylotu tej doliny przybiera od pr. strony Czarny Potok, po czym przecina Drogę Wolności między Podspadami a Zdziarską Przełęczą , i wreszcie przyjąwszy od pr. strony Goli…
Hawrania Dolina Doliny
Hawrania Dolina Długa (ok. 3,5 km), wąska dolina na pn. stokach Tatr Biel ., wznosząca się poprzez progi skalne ku pd. pod Nowy Wierch , Hawranią Przełęcz i Hawrań . H. D. w swej górnej części jest ograniczona pn.-zach. ramieniem Hawrani (w którym znajduje się Niżnia Hawrań) i s…
Hawrania Przełęcz Przełęcze
Hawrania Przełęcz Szerokie siodło w gł. grani Tatr Biel ., między Nowym Wierchem a Hawranią .
Hawrań Szczyty
Hawrań Najwyższy szczyt Tatr Biel . (dawniej mylnie uważany za drugi z kolei), wznoszący się w środk. części ich zach. połowy, na pd.-zach. od wsi Zdziar . Widok z wierzchołka uchodzi za jeden z najpiękniejszych w Tatrach.W masywie Hawrani znanych jest kilka jaskiń, z których na…
Hawrań, Mała Miejsca
Hawrań, Mała Najwybitniejsza, urwista turnia w pn.-zach. grani Hawrani .
Hawryłówka Hale i polany
Hawryłówka, błędnie Habryłówka, wyjątkowo Gabrielówka. Duża polana ponad lw. brzegiem dolnego odcinka Siwej Wody , na pd.-zach. od Polany pod Jaworki przy szosie do Witowa . Przez H. prowadzi droga leśna na Molkówkę . Na H. od dawna stały szopy past., a polana co najmniej od 172…
Hazslinszky Frigyes Ágost Ludzie
Hazslinszky Frigyes Ágost, w niem. publikacjach Haszlinsky Friedrich August (6 I 1818 Kiezmark - 18 XI 1896 Preszów). Węg. botanik (zajmował się też geologią, mineralogią i zoologią), prof. liceum w Kiezmarku (1839-41), od 1846 prof. i kilkakrotnie rektor kolegium w Preszowie, c…
Hefty Julius Andreas Ludzie
Hefty Julius Andreas lub Gyula Andor (14 II 1888 Bratysława - 3 XII 1957 Budapeszt). Taternik, narciarz, działacz tur., prof. szkoły hand. w Kiezmarku (1911-1919). Pochodził z rodziny, która ze Szwajcarii przywędrowała na Węgry. W 1908-23 był jednym z czołowych taterników węg. (…
Hegymászó Wydawnictwa
"Hegymászó". Węg. czasopismo tatern. i alpin. wychodzące w Budapeszcie od 1966, zrazu pod zmienną nazwą: "Hegymászó szakbizottság körlevele" (1966-67), "Hegymászó tájékoztató" (1968-69), "Hegymászó híradó" (1971 i 1973) i wreszcie po prostu "Hegymászó" (1974-88 i zapewne nadal).…
Heinrich Antoni Ludwik Ludzie
Heinrich Antoni Ludwik, pseud. Tonny (3 VII 1903 Aleksandropol, Kaukaz - VIII 1944 k. Pruszkowa). Narciarz, taternik , kajakowiec, żeglarz, działacz i pisarz sport., grafik (studia 1922-24 na wydz. architektury Politechn. Warsz. i 1929-30 na warsz. SSP). Walczył w kampanii wrześ…
Heinrich Zygmunt Andrzej Ludzie
Heinrich Zygmunt Andrzej, przezwiska Zyga i Dziadek (21 VII 1937 Łbowo k. Modlina - 27 V 1989 w Himalajach), syn » Antoniego Heinricha . Taternik , alpinista, mgr inż. bud. og., pracownik Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego, Kraków. Taternictwo uprawiał od 1958. W 1962-77 uczes…
Heller Krystyna Ludzie
Heller Krystyna (2 VIII 1920 Kraków). Taterniczka i alpinistka. Turystykę w Tatrach uprawiała od najmłodszych lat, a od 1945 również taternictwo w lecie i w zimie, m.in. w towarzystwie takich taterników jak Czesław Łapiński , Witold Ostrowski , Kazimierz Paszucha , Marian Paully…
hematyt
hematyt. Minerał, tlenek żelaza, barwy czerwonawej lub stalowoszarej z metalicznym połyskiem. Stanowi wartościową rudę żelaza. Tworzy drobne blaszki lub ziarna wpryśnięte w in. minerały, np. w kalcyt, albo występuje w postaci dosyć grubych naskorupień lub żył w granicie, np. w D…
Henisch Georg Ludzie
Henisch Georg, także Henischius Georgius (24 IV 1549 Bardiów - 31 V 1618 Augsburg). Lekarz ( dr w Bazylei 1576), polihistor, poeta, od 1575 zamieszkały w Augsburgu, gdzie został profesorem (1575) i rektorem (1580) gimnazjum. Wydał liczne prace nauk. z różnych dziedzin, m.in. Epi…
Hennel Roman Ludzie
Hennel Roman (11 IV 1927 Zabierzów k. Krakowa). Polonista (UJ 1952), od 1953 redaktor w Wydawnictwie Literackim w Krakowie, pisarz i malarz-amator. Od młodych lat bywał często w Zakopanem , potem uprawiał turystykę w Tatrach . W 1952 opublikował recenzje książek tatrz. ("Wierchy…
Hensch Aladár Ludzie
Hensch Aladár (1895 - 1972). Węg. taternik i narciarz (także zawodnik). Od 1916 pisywał na różne tematy tatrz. i narc. w czasopismach "Jahrbuch UKV", "Tur. és Alp." i "Tur. und Alp.", np. o Tatrach Pol .: A Lengyel Tátra ("Tur. és Alp." 1922, nr 4-5 i fragmenty po pol. w "Tat."…
Hensch Aurel Ludzie
Hensch Aurel, pseud. Schmaläune (1858 Sobota Spiska - 1921 Budapeszt). Spiskoniem. prawnik (studia w Preszowie), w 1887-91 notariusz sądu w Lewoczy, w 1891-95 sędzia w Sobocie Spiskiej , od 1901 w Budapeszcie. Autor wierszy w gwarze spiskoniem., turysta. Turystykę w Tatrach upra…
Hensch Klara Ludzie
Hensch Klara (1907 Sobota Spiska). Spiskoniem. taterniczka , narciarka, lekarka. Gimnazjum ukończyła w Kiezmarku , jako lekarka pracowała w sanatorium dra Szontagha w Nowym Smokowcu . Taternictwo uprawiała od 1924, dość intensywnie w lecie i zimą, zrazu w towarzystwie taterników…
Hensold Mirosław Ludzie
Hensold Mirosław (14 XI 1929 - 28 XII 1959 w Tatrach). Taternik (od 1957), także jaskiniowy, działacz Koła Wrocł. Klubu Wys. i jego Sekcji Jaskiniowej; asystent na Politechn. Wrocł. Wspinał się w lecie i zimą, m.in. wspólnie z » Jerzym Biedermanem i Józefem Panfilem , i razem z…
Herbich Franz Ludzie
Herbich Franz (8 V 1791 Wiedeń - 29 IX 1865 Kraków). Austr. lekarz (dr 1818), botanik i balneolog. Mieszkał w 1825-56 w Galicji i na Bukowinie w Czerniowcach (w 1825-45 jako lekarz wojsk.), a od 1856 w Krakowie, z zamiłowania zajmując się cały czas botaniką i w tym celu dużo pod…
herbik
herbik lub hyrbik. W gwarze podh.: pagórek, grzbiecik góry, a także pozioma grzęda czy grobla w terenie.
Herbik Miejsca
Herbik; Ku wsch. jego stoki opadają do środk. części Doliny Suchej Wody Gąsienicowej , a ku zach. w kierunku górnego, zwykle suchego odcinka Olczyskiego Potoku . Grzbietem Herbika biegnie nartostrada .
herby i pieczęcie
herby i pieczęcie. Motywy tatrz. pojawiały się od dawna na h. państw., na h. rodów szlacheckich z Podtatrza oraz na herbach i pieczęciach miejscowości podtatrz. Na dawnym h. Węgier są trzy góry o kopczykowatym kształcie, a symbolizują one trzy pasma górskie: Tatry, Fatrę i Matrę…
Herse Bogusław Władysław Ludzie
Herse Bogusław Władysław (13 IX 1872 Warszawa - 30 X 1943 Laski k. Warszawy). Współwłaściciel znanej firmy "Bogusław Herse" (konfekcja damska) w Warszawie, założonej przez jego ojca (też Bogusława). W młodych latach dużo chodził po Tatry , m.in. z przew. Jędrzejem Walą młodszym…
Herse Emilia Ludzie
Herse Emilia (1880-1957), żona » Bogusława Władysława Hersego . Przez wiele lat spędzała wakacje letnie w Zakopanem i chodziła po Tatrach . Jest autorką opisu wycieczki w dawnym stylu z kapelą góralską pt. Rohacze ("Ziemia" 1912, nr 38). Wspólnie z Henrykiem Sienkiewiczem i in.…
Herse Robert Ludzie
Herse Robert. Przemysłowiec warsz., bywał w Zakopanem , w 1888 był jednym z założycieli Towarzystwa Muzeum Tatrzańskiego i tegoż muzeum.
Herse Wanda Ludzie
Herse Wanda (8 VI 1885 Warszawa - 23 VII 1954 Życzyn k. Garwolina, poch. w Warszawie na cment. ewang.-augsb.), córka Adama Hersego, a kuzynka » Bogusława Władysława Hersego . Wybitna taterniczka . Po studiach hand. była kierowniczką pracowni firmy "Bogusław Herse" w Warszawie, p…