Litera M
Machajowa Czuba Miejsca
Machajowa Czuba; Poniżej wierzchołka M.Cz. i jej wsch. ramienia opada ku pn. szerokie urwisko skalne (ok. 150 m wysokie) ku dolnej części Litworowej Doliny; w tym urwisku znajdują się otwory jednej z większych z większych jaskiń tatrz.: »Machajowej (Koziej) Jaskini . W przedłuże…
Machajowa Jaskinia Jaskinie
Machajowa Jaskinia, także Nowa Jaskinia, Kozia Jaskinia i Szczelina w Kozim Grzbiecie; Jaskinia odkryta została w 1964 przez grotołazów wrocławskich. W 1985 rozpoczęto jej eksplorację. Osiągnięto dno, poznano ok. 1 km korytarzy.W 1986 powiększono deniwelację o +13 m. W 1989 dług…
Machajówka Hale i polany
Machajówka; Przez M. prowadzi najłatwiejsze połączenie tych dwóch dolin. W pn.-zach. rogu M., ponad jej obrywem ku pn., znajduje się niepozorny wierzchołek » Machajowej Czuby . Nazwa M. była używana przez juhasów z Hali Upłaz . Nazwisko Machaj jest notowane w różnych miejscowośc…
Machnik Andrzej Ludzie
Machnik Andrzej (14 VII 1953 Gliwice). Taternik , alpinista, technik mechanik, geograf, malarz wysokościowy. Taternictwo uprawiał od 1970, najbardziej intensywnie w 1973-80, przechodząc drogi o wielkich trudnościach: I klasyczne przejście Wielkiego Komina na pn.-wsch. ścianie Ma…
macierzanka
macierzanka (Thymus ), z rodziny Wargowych (Labiatae ). Półkrzew o łodyżkach i gałązkach częściowo zdrewniałych, zazwyczaj pełzających po ziemi. Kwiaty zwykle w główkach, czasem wydłużonych i przerywanych, o barwie fioletowej. W Tatrach rośnie kilka gatunków m., choć dla niespec…
Macniew Władimir Siemionowicz Ludzie
Macniew Władimir Siemionowicz, pseud. partyzancki Potiomkin (ok. 1918). Radz. partyzant w czasie II wojny świat., po wojnie inż. budownictwa w Kijowie. Ze swoim oddziałem partyzanckim kpt. Potiomkin przeszedł we wrześniu 1944 przez ziemie pol. (pod okupacją niem.) w okolice Such…
Macudziński Bolesław Ludzie
Ludzie
Maćkowa Przełęcz
Maćkowa Przełęcz (ok. 2560 m); Lastovičia štrbina; Pawlikowskischarte (razem oba siodła Durnej Przełęczy); Fecske-rés. S. Pn.-zach. siodło » Durnej Przełęczy, położone między Małym Durnym Szczytem a Durną Igłą.Nazwą M.P. jest upamiętniony przew. » Maciej Sieczka, uczestnik I wej…
Madeyski Antoni Ludzie
Madeyski Antoni (16 X 1862 Feśnia Sielska, Wołyń - 1 II 1939 Rzym). Rzeźbiarz (studia w krak. ASP 1883-86 i w Wiedniu 1886-90), w 1898 osiadł w Rzymie. Jego dziełami są np. sarkofagi królowej Jadwigi i Władysława Warneńczyka na Wawelu. Wśród reprezentacyjnych dzieł M. jest rzeźb…
Madeyski Czesław Ludzie
Madeyski Czesław (2 I 1897 Myszyn k. Kołomyi - 23 XI 1981 Zakopane). Inż. leśnik (Politechn. Lwow. 1928), w 1931-39 komisarz ochrony lasów w Nowym Targu (na pow. nowotarski, limanowski i żywiecki), w 1939-50 nadleśniczy w Nowym Targu, w 1950-56 pracownik Rejonu Lasów Państw. w Z…
Magic Dezider Ludzie
Magic Dezider (24 X 1920 Hrnčiarske Zalužany, okres Rimavská Sobota). Słow. botanik (Slov. Vysoká Škola Technická, wydz. leśny 1947, dr inż.), od 1964 pracownik SAV. Autor licznych prac z dziedziny florystyki, geobotaniki, dendrologii, kartografii bot. i ochrony przyrody . Jest…
Magiera Adam Ludzie
Magiera Adam (1908 - 30 XI 1983 Kraków, poch. na Salwatorze), syn » Jana Magiery . Dr inż. budownictwa, pracownik nauk. Politechn. Krak., długoletni działacz PTT i PTTK , wieloletni współpracownik "Wierchów ", w których od 1952 ogłaszał liczne recenzje, notatki i artykuły o spra…
Magiera Jan
Magiera Jan (15 XII 1876 Sułkowice k. Myślenic - 19 III 1958 Kraków, poch. na Salwatorze). Filolog (UJ 1902, dr filoz. na Uniw. Lwow. 1912), slawista, nauczyciel i dyr. szkół średnich (do 1932), w 1945-52 lektor języka czes. i słow. na UJ, zasłużony działacz PTT. Był wieloletnim…
Magistrala Tatrzańska
Magistrala Tatrzańska lub Magistrala Turystyczna, potocznie Magistrala; Tatranská magistrála, Turistická magistrála lub po prostu Magistrála; Magistrale, Oberer Touristenweg; Magisztrale, Felső-Turista-út. S.Szeroka, wygodna, znakowana ścieżka tur., biegnąca w poprzek pd. stoków…
magura i Magura
magura i Magura. Termin topograficzny magura istnieje w języku rum. i słow. w znaczeniu: wzgórze, pagórek, kopiec. Termin ten występuje też w postaci nazwy własnej (Magura) na oznaczenie gór, grzbietów górskich, wzgórz itp., ale także in. obiektów geogr.: las, potok, osiedle, po…
Magura Orawska
Magura Orawska; Oravská Magura; Arvaer Magura; Árvai Magura. S. Pasmo górskie (dług. 36 km, szer. 5-10 km), ciągnące się od Orawskiego Jeziora ku pd.-zach., w kierunku Małej Fatry. Leży gł. w pr. dorzeczu rzeki Orawy i również pr. dorzeczu Białej Orawy. Najwyższy szczyt Minczoł…
Magura Spiska
Magura Spiska; Spišská Magura; Zipser Magura; Szepesi Magura. PS. Pasmo górskie, dług. ponad 30 km, ciągnące się znad dolnego odcinka Jaworowego Potoku (poniżej Podspadów) ku wsch., zrazu między Osturnią a Zdziarem, aż ponad Wyżnie Drużbaki. Najwyższy szczyt Rzepisko (1267, 1259…
Magura Witowska
Nie okreslony
Magurska Jaskinia
Magurska Jaskinia (1460 m), dawniej Jaskinia w Magurze. P. Jedna z najdawniej znanych i odwiedzanych jaskiń Tatr Polskich. Znajduje się w pn.-wsch. zboczach Jaworzyńskich Turni ponad górną częścią pd. odnogi Doliny Jaworzynki, blisko Kopy Magury (stąd nazwa).Wg stanu badań z koń…
Magury, Kopa
Magury, Kopa (1704, 1704 m). P. Kopulasty szczyt wznoszący się nad górną częścią Doliny Jaworzynki, między Uhrociem Kasprowym a Królowymi Kopami. Od strony Królowej Równi K.M. jest łatwo dostępna, a na stronę Doliny Jaworzynki opada swą urwistą, trawiasto-skalistą pn. ścianą. U…
Magyar Turista Egyesület
Magyar Turista Egyesület (Węgierskie Towarzystwo Turystyczne), w skrócie MTE. Powstało formalnie w 1891 (z siedzibą w Budapeszcie) przez usamodzielnienie się istniejącej od 1888 sekcji budapeszteńskiej Węg. Tow. Karp. (MKE). Niektóre in. sekcje tego towarzystwa również przyłączy…
Magyarországi Kárpátegyesület
Magyarországi Kárpátegyesület (MKE) lub Ungarischer Karpathenverein (UKV), w pol. literaturze: Węgierskie Towarzystwo Karpackie, w słowackiej: Uhorský karpatský spolok. Było to węg.-niem. towarzystwo tur., które istniało od 1873 do 1945 (w 1919-45 jako spiskoniem. » Karpathenver…
Magyarországi Kárpátegyesület Évkönyve
"Magyarországi Kárpátegyesület Évkönyve" (po węg.) lub "Jahrbuch des Ungarischen Karpathenvereins" (po niem.). Rocznik Węgierskiego Tow. Karpackiego (Magyarországi Kárpátegyesület), który wychodził w 1874-1917 (44 tomy). W 1874-83 wersja węg. i niem. ukazywały się w jednym tomie…
Majda Jan
Majda Jan (1932). Polonista (UJ, dr 1976), historyk literatury pol., pracownik nauk. i wykładowca w Inst. Filologii Pol. UJ. Zajmował się m.in. specjalnie rolą Tatr i Podhala oraz góralszczyzny w literaturze i kulturze polskiej. Oprócz prac publicyst. ogłaszanych od 1955 jest on…
Majerczyk-Kwaśnicarz Stanisław
Majerczyk-Kwaśnicarz Stanisław (1883 Zakopane - 1950 tamże). Przewodnik tatrz. II klasy od 1923. Od 1934 był członkiem TOPR, ale już wcześniej brał udział w wyprawach ratunkowych. W lutym 1945 uczestniczył w wyprawie TOPR po rannych partyzantów w Zuberskiej Dolinie.
Majewski Erazm
Majewski Erazm (2 VI 1858 Lublin - 14 XI 1922 Warszawa). Przemysłowiec, ekonomista, archeolog, przyrodnik, etnograf i socjolog, red. i wydawca czasopisma etnogr. "Wisła", założyciel rocznika archeol. "Światowit", prof. UW. Autor licznych prac nauk. z różnych dziedzin. Tatr i Pod…
Majewski Wacław
Majewski Wacław (28 VIII 1882 Płock - 22 VIII 1977 Rajcza). Lekarz (studia na UJ 1910, dr 1915), naczelnik wydziału zdrowia urzędu woj. w Stanisławowie 1925-30 i we Lwowie 1930-39, turysta, taternik, narciarz. Był współzałożycielem i pierwszym prezesem (1909-11) Akad. Związku Sp…
Majláth Béla
Majláth Béla (18 VI 1831 Andraszowa = Ondrásová k. Mikułasza Lipt. - 23 III 1900 Budapeszt). Węg. historyk i archeolog, uczestnik rewolucji węg. 1848-49, od 1867 wysoki urzędnik na Liptowie, w 1875-77 podżupan tamże, działacz Węg. Tow. Karp. (MKE). Czł. koresp. Węg. Akad. Nauk 1…
Májovský Jozef
Májovský Jozef (10 VI 1920 Preszów). Słow. botanik (uniw. w Bratysławie 1944), od 1956 kier. katedry systematyki roślin na uniw. w Bratysławie. Jego prace kariotaksonomiczne o roślinności Słowacji dotyczą też Tatr i Podtatrza, np. Index of chromosome numbers of Slovakian flora (…
Majunke Gedeon
Nie okreslony
mak alpejski
mak alpejski (Papaver burseri ), z rodziny Makowatych (Papaveraceae ). Niewielka roślinka o drobno pociętych listkach i dużych, białych, czteropłatkowych kwiatach. Rośnie na usypiskach i stożkach piargowych, gł. wapiennych, ale również i granitowych, i jest ich doskonałym utrwal…
Makarczyk Janusz
Makarczyk Janusz (25 III 1901 Łódź - 16 V 1960 Warszawa), najstarszy z trzech synów » Stefana Makarczyka. Publicysta, podróżnik, dyplomata, historyk, pisarz, autor książek podróżniczych i beletrystycznych. Często przebywał w Zakopanem (także po II wojnie świat.), trochę uprawiał…
Makarczyk Stefan
Makarczyk Stefan (1876 - 10 X 1930 Warszawa). Inż., współwłaściciel firmy wodno-kanalizacyjnej w Warszawie, turysta, taternik, narciarz, działacz turystyczny. Od 1911 był członkiem Tow. Tatrz. i w 1913-16 jego delegatem w Warszawie, a w 1919-30 w zarządzie Oddziału Warsz. PTT (w…
makaron jaskiniowy
makaron jaskiniowy. Jedna z form » nacieków jaskiniowych w kształcie cienkich (do 0,5 cm średnicy) a długich (do 2 m) rurek, przeważnie białych, zwisających ze stropów jaskiń, czasem w dużej ilości. Jest to początkowa postać tworzącego się » stalaktytu.
Maklakiewicz Jan
Maklakiewicz Jan (24 XI 1899 Chojnata k. Skierniewic - 7 II 1954 Warszawa). Kompozytor, dyrygent, prof. Państw. Wyższej Szkoły Muzycz. w Warszawie (1949-54).Skomponował m.in. obrazek symf. Zbójnicy na fort. i małą ork. (wyd.: Wa.1936) oraz koncert skrzypcowy Góralski (1930 i 195…
Maklakiewicz Tadeusz
Maklakiewicz Tadeusz (20 X 1922 Mszczonów). Kompozytor, od 1977 prof. Państw. Wyższej Szkoły Muzycz. w Warszawie. Wśród jego utworów jest Msza góralska (1981). Lit. - "SMP" 2, 1967 (Jan Prosnak).
Makolągwy
"Makolągwy" lub Grupa "Makolągwy" (członkowie: Makolągwy). Grupa młodych taterników, istniejąca w 1937-40 w Zakopanem. Formalnie była to grupa tatern. wyodrębniona w 1937 z Sekcji Wysokogórskiej przy »Harcerskim Klubie Narciarskim w Zakopanem (HKN-Z). Grupa "M." działała samodzi…
Makuszyński Kornel
Makuszyński Kornel (8 I 1884 Stryj - 31 VII 1953 Zakopane, poch. na starym cment.). Powieściopisarz, felietonista, krytyk teatr., poeta, autor licznych książek dla dzieci i młodzieży. Studia na Uniw. Lwow. 1903-08 (polonistyka i romanistyka) i w Paryżu. Czł. PAL (1937). Przed I…
malachit
malachit. Minerał, uwodniony zasadowy węglan miedzi, o barwie zielonej, połyskliwej. Ceniony materiał do wyrobu ozdobnych przedmiotów, biżuterii itp. W Tatrach dość rzadki i w małych ilościach w żyłach kwarcowych w granicie jako minerał wtórny. Występuje np. w Ornaku, na Pysznej…
malarstwo i grafika
malarstwo i grafika. Za najstarsze malowidła przedstawiające Tatry uważa się » panoramy górskie stanowiące tło scen rel. w starych kościołach kat. w Popradzie (z II poł. XV w.), Mikułaszu Lipt. (z ok. 1480-90) i Trybszu (z 1647), jednakże tylko na tej trzeciej panoramie można ro…