Litera M
Matejko Jan
Matejko Jan (24 VI 1838 Kraków - 1 XI 1893 tamże). Wybitny pol. malarz, autor słynnych obrazów historycznych. Był w Zakopanem i w Tatrach już w 1858 (z Władysławem Tarnowskim, Aleksandrem Kotsisem, Florianem Cynkiem i Stanisławem Jaroszyńskim), a potem znowu w Zakopanem w 1885 i…
Matiaszowce Liptowskie
Matiaszowce Liptowskie (623 m) lub po prostu Matiaszowce; Liptovské Matiašovce; - ; Mathiassfalva, Matyasóc. S. Wieś na Liptowie, na pd.-zach. od wylotu Suchej Doliny Sielnickiej, a na pd.-wsch. od Kwaczan. Mieszk. 291 w 1980. Powstała w 1924 z połączenia dwóch pobliskich wsi: N…
Matka Boska Jaworzyńska
Nie okreslony
Matka Boska Małołącka
Matka Boska Małołącka (ok. 1400 m). P.Pomalowany żelazny posąg Matki Boskiej (wys. ok. 140 cm) znajdujący się we wnęce skalnej u podnóża pn.-zach. urwisk Wielkiej Turni nad Doliną Małej Łąki, po pd. stronie szerokiej dolnej części żlebu Zagon. Posąg ten został ustawiony w 1892 p…
Matlakowski Władysław
Matlakowski Władysław (19 XI 1850 nie 1851 Warka k. Warszawy - 26 VI 1895 Zbijewo na Kujawach, poch. w Chodczu). Lekarz chirurg, etnograf, badacz podhalańskiego budownictwa i sztuki lud., pisarz i tłumacz z ang., franc. i niemieckiego. Jako chirurg pracował w Warszawie zdobywają…
Matlary
Matlary (ok. 885-920 m) lub Tatrzańskie Matlary; Tatranské Matliare, potocznie Matliare, błędnie Tatranské Matliary; Matlarenau, Tatra-Matlarenau; Matlárháza, Tátramatlárháza. S. Osiedle należące administracyjnie do Tatrz. Łomnicy. Leży przy Drodze Wolności, 2 km na pn.-wsch. od…
Maturka
Maturka (ok. 1225-1240 m). P. Dawna kopalnia rudy żelaza (hematytu), eksploatowana w I poł. XIX w., a składająca się z kilku sztolni w dolnej części grzbietu Maturowe Stoły, na pn.-zach. od Pisanej Polany w Kościeliskiej Dolinie. Do tych sztolni doprowadzała droga hawiarska z Pi…
Maturowa Czuba
Maturowa Czuba (1429, 1428 m), także Stoły i Suchy Wierch. P. Kopiaste wzniesienie w grzbiecie łączącym masyw Kominiarskiego Wierchu z Kominiarskim Przysłopem, bezpośrednio nad Polaną na Stołach. Od M.C. ku wsch. odchodzi grzbiet » Maturowe Stoły.
Maturowe Siodło
Nie okreslony
Maturowe Stoły
Maturowe Stoły (ok. 1100-1410 m). P. Grzbiet ciągnący się spod wierzchołka Maturowej Czuby (1428 m) ku wsch. w kierunku dna Kościeliskiej Doliny. Grzbiet ten od pn. jest porośnięty lasem, a ku pd. (w stronę żlebu Żeleźniak) i ku wsch. opada skałami. Zob. też Maturka.
Maturowy Stawek
Maturowy Stawek (ok. 1380 m). P. Mały okresowy staweczek na Maturowym Siodle.
Matúšká Janko
Matúšká Janko, właśc. Ján (10 I 1821 Dolny Kubin, Orawa - 11 I 1877 tamże). Poeta słow. z grupy » szturowców. Po studiach osiadł w 1844 na Orawie, gdzie był wychowawcą, a potem w Trzcianie i Dolnym Kubinie - urzędnikiem. Z powodu udziału w słow. ruchu nar. musiał w grudniu 1848…
Matuszyk Andrzej
Matuszyk Andrzej (20 I 1936 Tarnów). Taternik, alpinista, studia: filologia pol. (WSP Kraków 1961), od 1977 pracownik nauk.-dydaktyczny (od 1980 adiunkt) Zakładu Alpinizmu AWF w Krakowie, gdzie w 1980 uzyskał doktorat na podstawie pracy z 1979: Wartości estetyczne przyrody Tatr…
Mauksch
Mauksch, czasem Maugsch i Mauks. Rodzina Niemców spiskich i siedmiogrodzkich. Z miasta Freiberg w Saksonii w 1572 przywędrował na ówczesne Węgry do Kiezmarku założyciel linii węg. tej rodziny: Israel M. Po kilku pokoleniach wyodrębniła się gałąź spiska (kiezmarska) i siedmiogrod…
Mauksch Johann Daniel
Mauksch Johann Daniel (15 V 1749 Kiezmark -1831?). Spiskoniem. lekarz i botanik. Po studiach lek. na uniw. w Tyrnawie uzyskał tam w 1776 doktorat z medycyny na podstawie rozprawy bot.: Dissertatio inauguralis medica de partibus plantarum (Tyrnaviae 1776); są tam dane z Tatr Biel…
Mauksch Thomas
Mauksch Thomas (20 XII 1749 Kiezmark - 10 II 1832 tamże). Spiskoniem. przyrodnik, jeden z pierwszych badaczy nauk. w Tatrach, z zawodu pedagog, pastor ewang. i kupiec. Studiował m.in. w liceum kiezmarskim oraz teologię i nauki przyr. na uniw. w Lipsku. W 1776-84 był prof. i subr…
Maurizio Marian
Maurizio Marian, od 1979 także Maurizio-Abramowicz, przezwisko Dzik (18 X 1905 Lwów). Narciarz, taternik, inż. rolnictwa (UJ 1935), w 1937-38 nauczyciel w Wysokogórskiej Szkole Roln. w Nowym Targu. W 1906-25 mieszkał w Zakopanem i tam zdał maturę w 1925. Od 1931 (lub wcześniej)…
Mazúr Emil
Mazúr Emil (9 II 1925 Divina, okres Žilina). Słow. geograf (uniw. w Bratysławie 1950), od 1963 kier. Inst. Geogr. SAV w Bratysławie, od 1975 prof., czł. koresp. SAV (1980) i ČSAV (1981). Tatr i okolicznych obszarów dotyczy wiele jego prac z dziedziny geomorfologii, m.in.: Príspe…
Mazur Jan
Mazur Jan (3 II 1915 Zawoja - 1939 lub 1940). Poeta. Wychowany był przez ciotkę w przysiółku Suche k. Poronina. Chodził do szkoły w Poroninie, Nowym Targu i Lwowie, studiował polonistykę na Uniw. Lwow., ale tych studiów nie ukończył. Pisał wiersze w gwarze podh., nieraz z domies…
Mącznica, Dolina
Mącznica, Dolina, Żleb pod Holek; dolinka Múčnica. S.Niewielka pd. (lw.) odnoga Zuberskiej Doliny, pierwsza na wsch. od Wolarskiej Doliny. Wyloty Doliny Mącznicy i Wolarskiej Doliny znajdują się tuż koło siebie, naprzeciw Brestowej Polany.
Mącznica, Potok
Nie okreslony
Mączyński Franciszek
Mączyński Franciszek (21 IX 1874 Wadowice - 28 IV 1947 Kraków). Architekt, projektant wielu gmachów w Krakowie i gdzie indziej. Projektował też od 1900 w stylu zakop. (również budynki murowane), np. willa, ołtarz, schronisko przy Morskim Oku (projekt nagrodzony w 1903 i ogłoszon…
mąkinia
mąkinia (Sorbus aria ) lub jarząb mączny, z rodziny Różowatych (Rosaceae ), podrodziny Jabłkowych (Pomoideae ). Bliska krewna zwykłej jarzębiny, na pozór zupełnie do niej niepodobna. Jest to spore drzewo, rosnące w dolnym reglu. Liście ma duże, okrągławopodługowate, pokryte pod…
Mąkowa Dolina
Mąkowa Dolina; Monkova dolina. S. Dolna część Doliny Bielskiego Potoku, od wylotu Doliny do Regli (ok. 940 m) w dół aż do połączenia (ok. 870 m) Doliny Bielskiego Potoku ze Zdziarską Doliną. Do M.D. uchodzą spadające z pn. stoków Tatr Biel.: Dolina do Regli, Dolina Kępy i Dolina…
Mąkowa Polana
Mąkowa Polana (ok. 900-920 m); Monkova lúka. S.Duża polana w środk. części » Mąkowej Doliny.
mchy
mchy (Musci ). Są roślinami zarodnikowymi, nie wydają kwiatów, tylko puszki (torebki) z drobniutkim pyłkiem - zarodnikami (nie nasionami). Większość m., zwł. te rzadkie, posiada tylko łacińskie nazwy. M. występują w Tatrach b. obficie w różnych środowiskach: na ziemi, na skałach…
meander
meander. Korytarz jaskiniowy o b. krętym przebiegu.
Meander
Nie okreslony
Mechy
Mechy (1662, 1662 m). P. Przełęcz między Uhrociem Kasprowym a Kopą Magury, blisko wierzchołka tej ostatniej. Stanowi połączenie Gąsienicowej Doliny z Doliną Stare Szałasiska (odnogą Kasprowej Doliny).
Mednyánszky László
Mednyánszky László, w słow. literaturze Medňanský Ladislav (23 IV 1852 Beczkó = Beckov k. Nowego Miasta nad Wagiem - 15 (17?) IV 1919 Wiedeń, poch. od 1966 w Budapeszcie). Malarz węg. (studia w Monachium 1872 i Paryżu 1873-75). Wystawiał w Budapeszcie i Paryżu od 1877, w Wiedniu…
Melicherčík Andrej
Melicherčík Andrej (16 I 1917 Parnica, Orawa - 30 V 1966 Rużomberk). Wybitny etnograf słow., folklorysta, w 1951-52 kier. Instytutu Etnogr. (Národopisný ústav) SAVU, od 1947 doc., a od 1963 prof. uniw. w Bratysławie, autor licznych prac nauk., m.in. z Podtatrza. Zajmował się sze…
Meltzer Jakob
Meltzer Jakob, także Melzer (16 V 1782 Poprad - 25 (15?) II 1836 Mała Łomnica = Lomnička k. Podolińca). Ewang. pastor, spiskoniem. historyk Spisza. Pochodził z Popradu (ojciec z Kiezmarku), po nauce w liceum kiezm. oraz studiach w Bratysławie i Jenie był pastorem we wsi Majerka…
melzaczyć
melzaczyć (z niem. Mehlsack, worek z mąką). W żargonie tatern. (od lat międzywoj.) - pomagać komuś na wspinaczce przez podciąganie go liną lub wyciąganie go na linie ("jak worek mąki"). Melzaczyć się - korzystać z takiej pomocy na wspinaczce. Melzak - stosowanie lub czynność mel…
Memoriał Bronisława Czecha i Heleny Marusarzówny
Memoriał Bronisława Czecha i Heleny Marusarzówny. Zawody narc. rozgrywane corocznie od 1946 w Zakopanem, od 1953 jako zawody międzynar., dla uczczenia pamięci dwojga wybitnych narciarzy zakop., »Bronisława Czecha i » Heleny Marusarzówny, którzy w czasie II wojny świat. zginęli z…
Merzowicz Roman
Nie okreslony
mgła
mgła. Jest częstym zjawiskiem w górach, nieraz przejściowo, nawet przy dobrej pogodzie. W czasie długiego okresu pogody bywa, że mgły zjawiają się na szczytach koło południa, przesłaniając widok, a po południu lub pod wieczór znów się rozchodzą. Kiedy indziej mogą one pojawiać s…
Michalik Andrzej
Michalik Andrzej (1917 - 28 VI 1988 Kraków). Geograf (dr) i geolog. W pierwszych latach po II wojnie świat. kustosz działu geol. w Muzeum Tatrz. w Zakopanem, potem prof. WSP w Krakowie. Od 1945 prowadził badania geol. w Tatrach i w 1949 otrzymał nagrodę naukową Ministerstwa Oświ…
Michalski Jerzy
Michalski Jerzy (1931). Taternik, alpinista, mgr inż. elektryk (w Łodzi). Wspinał się w lecie i zimą w Tatrach od 1952, w Kaukazie od 1961 i Alpach od 1962, przechodząc wszędzie również i nowe drogi o wielkich trudnościach.Uczestniczył w pol. wyprawie w Hindukusz w 1963, a w 196…
Michelčík Mikuláš
Michelčík Mikuláš (11 XII 1912 Priechod k. Bańskiej Bystrzycy - 10 XI 1966 Żylina). Słow. inż. leśnik, dyr. TANAPu.Jako leśnik pracował na Liptowie w Tatrach Niżnich, a od 1945 jako zarządca lasów państw. w Tatrach Wysokich. Był jednym z gł. działaczy starających się o utworzeni…
Miciński Tadeusz
Miciński Tadeusz (9 XI 1873 Łódź - II lub III 1918 k. Czerykowa, Białoruś, poch. w osadzie Małe Małynicze). Poeta, prozaik, dramaturg (np. Kniaź Patiomkin i Termopile polskie ), także publicysta. Bywał często w Zakopanem w okresie 1900-14 i chodził sporo po Tatrach. Przyjaźnił s…