Litera M
Malatyński Marek
Malatyński Marek (1947 Charsznica k. Miechowa - 17 IX 1981 w Karakorum). Taternik, alpinista, dr nauk technicznych, adiunkt w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki PAN w Warszawie.Taternictwo uprawiał od 1966, alpinizm od 1970. Uczestniczył w wyprawach w Kaukaz, Pamir, góry…
Malawski Artur
Malawski Artur (4 VII 1904 Przemyśl - 26 XII 1957 Kraków). Kompozytor, prof. Państw. Wyższej Szkoły Muzycz. w Krakowie i Katowicach. Jest twórcą muzyki do baletu-pantomimy Wierchy (1944 i 1950) na głosy solowe, chór i ork. (słowa J. Mazura). Skomponował też Tryptyk góralski na m…
Malczewski Rafał
Malczewski Rafał (24 X 1892 Kraków - 15 II 1965 Montreal, Kanada), syn malarza Jacka Malczewskiego. Malarz (uczeń swego ojca), literat, publicysta, taternik, narciarz. W 1910-15, studiując w Wiedniu, uprawiał narciarstwo wysokogórskie w Alpach w towarzystwie braci Goetlów i brac…
Malczyk Ryszard
Malczyk Ryszard (25 VII 1949 Kraków - 1 VI 1987 tamże). Taternik, alpinista, z zawodu robotnik wysokościowy. Taternictwo uprawiał od 1963, wspinanie skałkowe od 1967. W Tatrach przeszedł wiele nowoczesnych dróg o najwyższych trudnościach, dokonując szeregu pierwszych przejść kla…
Maleszewski Władysław Józef
Maleszewski Władysław Józef (2 II 1832 Włocławek - 7 VI 1913 Warszawa). Publicysta, powieściopisarz, humorysta, w 1876-1906 red. "Biesiady Literackiej". Dużo pisał pod pseudonimami, najczęściej jako Sęp. Wśród jego szkiców podróżniczo-obyczajowych jest jeden z najwcześniejszych…
Malicki Tadeusz
Malicki Tadeusz (10 X 1892 Piotrów = Petryłów k. Tarnopola - 4 XII 1943 Zakopane, poch. na nowym cment., w 1946 na starym). Malarz (uczeń Apolinarego Kotowicza) i grafik, fotografik, literat, działacz społeczny. W 1923 osiadł w Zakopanem, gdzie był najpierw nauczycielem w szkole…
maliniak Terminologia
Zarówno w języku lit. i fachowym (np. u leśników), jak i w gwarze podh., i w ogóle w pol. gwarach lud. w Karpatach Zach., słowo maliniak oznacza krzak malinowy lub zarośla malinowe. Tak też słowo to jest używane w starszej i nowej literaturze tatrz. W latach międzywoj. (i może n…
Malinowski Piotr
Malinowski Piotr (31 III 1944 Pińczów). Taternik, alpinista, ratownik tatrz., przewodnik tatrz., z wykształcenia informatyk dokumentalista. Taternictwo uprawiał od 1957, później także w jaskiniach. W 1978 z Józefem Olszewskim i Krzysztofem Żurkiem dokonał zim. przejścia Grani Ta…
maliny Rośliny
maliny (Rubus idaeus), z rodziny Różowatych (Rosaceae). Krzewy do 2 m. wys., o długich podziemnych rozłogach, rosnące dziko w lasach, na zrębach, wśród kosówki aż do blisko 1800 m, kwitnące w maju. Owoce m. dojrzewają w Tatrach w sierpniu, znane są z wybornego smaku, pięknego ar…
Mallý Gustáv
Mallý Gustáv (21 V 1879 Wiedeń - 3 VIII 1952 Bratysława). Słow. malarz (studia w Pradze 1894-98 i na ASP w Dreźnie do 1900), pedagog. W 1911-32 prowadził w Bratysławie swą prywatną szkołę malarstwa, jedyną wówczas słow. szkołę artyst., a od 1941 uczył tamże w wyższych szkołach.…
Mała Dolinka
Mała Dolinka. P. Jedna z górnych gałęzi Strążyskiej Doliny, powyżej Siklawicy. Dochodzi do samego podnóża pn. ścian Giewontu i Małego Giewontu.
Mała Łąka, Hala
Mała Łąka, Hala, lub po prostu Mała Łąka. P.Dawna hala past., zajmująca niegdyś górną i środk. część Doliny Małej Łąki. Jej główną polaną z budynkami past. była » Wielka Polana Małołącka. Najstarsza wiadomość o tej hali pochodzi z 1593, kiedy Jan Pieniążek, dzierżawca dóbr nowot…
Mała Polanka Małołącka
Nie okreslony
Mała Polanka Ornaczańska
Mała Polanka Ornaczańska (ok. 1095-1110 m), lub po prostu Mała Polanka. P. Polana w Kościeliskiej Dolinie nad wsch. brzegiem Pyszniańskiego Potoku, nieco powyżej jego spływu z Tomanowym Potokiem i na pd. od Smytniej Polany.Na M.P.O., która niegdyś wchodziła w skład Hali Ornak, r…
Mała Przełączka
Mała Przełączka. PS. Przełączka w górnej części pd. grani Ciemniaka, między Rzędami a Stołami. Z M.P. ku zach. spada orogr. prawa odnoga Czerwonych Żlebków, które połączywszy się tworzą Czerwony Żleb, zbiegający ku Wyżniej Tomanowej Polanie.
Małachowski Bohdan
Małachowski Bohdan, także Jaxa-Małachowski (24 III 1902 Kraków - 12 IV 1964 tamże). Działacz tur. (zwł. PTT i PTTK), narc. (PZN) i tatern. (krak. STAZS, STPTT, KWPTT), turysta i taternik. Od młodych lat bywał w Zakopanem i uprawiał turystykę górską, także trochę taternictwo. Był…
Małachowski Jan
Małachowski Jan (5 IV 1886 wieś Sycze, ziemia grodzieńska - 1 X 1917 Kościelisko, poch. w Zakopanem). Malarz (studia w warsz. SSP 1905-07 i krak. ASP od 1907), fotograf, taternik, narciarz, ratownik tatrz. W 1907 przyjechał po raz pierwszy do Zakopanego i w Tatry, potem bywał cz…
Małej Łąki, Dolina Doliny
Małej Łąki, Dolina, potocznie Mała Łąka.P.Jedna z walnych dolin Tatr Pol., jedyna w całości wyżłobiona w skałach osadowych. Wylot jej znajduje się blisko szosy wiodącej z Zakopanego do Kościeliskiej Doliny, między Krzeptówką a Gronikiem, przy Drodze pod Reglami.Dolina ta biegnie…
Małkowski Stanisław
Małkowski Stanisław (22 VIII 1889 Radzyń Podlaski - 21 XII 1962 Warszawa). Geolog (UJ 1908-14), mineralog, petrograf, muzeolog, działacz społ.-oświat. i ochrony przyrody, prof. Uniw. Wil. 1934-39, organizator Muzeum Ziemi w Warszawie (1931) i po jego upaństwowieniu pierwszy dyr.…
Małołącka Jaskinia
Małołącka Jaskinia (1873 m). P.W Czerwonych Wierchach na pn.-wsch. stokach Małołączniaka, nad Kotlinami, powyżej otworu Jasnej Studni (jednego z otworów Wielkiej Śnieżnej Jaskini). Dług. 258 m, głęb. 166 m. Odkrył ją Stanisław Wójcik w 1959, potem badali grotołazi zakop., schodz…
Małołącka Przełęcz
Małołącka Przełęcz (1929, 1924 m). PS. Przełęcz w Czerwonych Wierchach, między Kondracką Kopą a Małołączniakiem. Z Doliny Małej Łąki wyprowadza na nią dawna ścieżka past., niegdyś znakowany szlak turystyczny.
Małołącki Potok
Małołącki Potok. P. Płynie Doliną Małej Łąki (dopiero poniżej Wielkiej Polany), a poniżej jej wylotu przecina szosę wiodącą z Zakopanego do Kościeliskiej Doliny i spływa się z Butorowskim Potokiem; oba razem dają początek Cichej Wodzie Zakopiańskiej. W 1988-93 wykonano ujęcie wo…
Małołącki Ratusz
Małołącki Ratusz (1867 m) lub po prostu Ratusz, także Dziura pod Źródłem albo Awen w Ratuszu, dawniej u pasterzy góralskich Ratus lub Dziura. P. Pionowa szczelina skalna (studnia) na pn.-wsch. stoku pn.-zach. grani Małołączniaka, naprzeciw wierzchołka Wielkiej Turni (1847 m), na…
Małołączniak
Małołączniak (2096, 2105, 2095 m); Malolúčniak. PS.Jeden z czterech szczytów Czerwonych Wierchów, między Kondracką Kopą a Krzesanicą. Wznosi się nad Doliną Małej Łąki, Miętusią Doliną i Cichą Doliną. W nowszej literaturze podano, że nazwa M. pochodzi stąd, iż jego skaliste zbocz…
Mały Regiel
Mały Regiel (1140, 1142 m). P. Lesisty regiel między dolną częścią Kościeliskiej Doliny a Stanikowym Żlebem, na wsch. od Niżniej Kościeliskiej Bramy.
Mały Staw Bystry
Nie okreslony
Mały Staw Kaczy
Mały Staw Kaczy (ok. 1590, 1591 m); Malé Kačie pleso, Kačacie pliesko, Zelené pleso II. S. Mały okrągławy staw w Kaczej Dolinie, ukryty w głębokiej kotlince, nieco na pn.-wsch. od Zielonego Stawu Kaczego. Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67 oraz (w nawiasach) Wiktora Ormickiego…
Mały Staw Kiezmarski
Mały Staw Kiezmarski ( 1579 m); Malé Čierne pleso, Malé pliesko. S. Znajduje się wśród zwartej kosodrzewiny między Zielonym Stawem Kiezmarskim a Czarnym Stawem Kiezmarskim, nieco na pn.-wsch. od łączącej te stawy Magistrali Tatrz., z której nie jest widoczny. Pomiary pracowników…
Mały Staw Polski
Mały Staw Polski (1668, 1668 m), lub po prostu Mały Staw. P. Najmniejszy z Pięciu Stawów Polskich, położony między Przednim Stawem a Wielkim Stawem. W zimie staw ten zamarza do dna. Pomiary WIG z 1935: pow. 0,18 ha, 68 x 36 m, głęb. 2,1 m.
Mały Staw Ważecki
Mały Staw Ważecki (ok. 2020 m); Malé pliesko, Malé Važecké pliesko. S. Niewielki stawek leżący tuż na pd.-zach. od Zielonego Stawu Ważeckiego.
Mały Żlebek
Mały Żlebek. P.Niewielka dolinka wcinająca się od pn. w masyw Łysanek między Doliną za Bramką a Doliną Małej Łąki. Wylot M.Ż. (924 m) znajduje się przy Drodze pod Reglami. Z M.Ż. wypływa »Krzeptowski Potok.
małże
małże (Lamellibranchiata ). Należą do typu Mięczaków (Mollusca ). W Tatrach żyją zaledwie 3 gatunki małży, wśród nich malutka groszkówka (Pisidium carstatum ) jest dość częstym mieszkańcem jezior tatrz. Ma cienką eliptyczną, prążkowaną, szarozielonawą skorupkę.W morskich okresac…
mamut
mamut (Elephas primigenius ). Szczątki kopalne m. z samych Tatr są b. rzadkie: w Muzeum Tatrz. w Zakopanem jest ząb m. z Tomanowej Doliny. Z Podhala znane są kości i zęby m. z Nowego Targu, Rogoźnika i Ludźmierza, a ze Spisza Pol. z Niedzicy. Pochodzą one prawdopodobnie z okresu…
Manduk Władysław Ludzie
Manduk Władysław (30 VII 1910 Warszawa - 18 VI 1989 Londyn, poch. w Warszawie). Inż. chemik (Politechn. Warsz. 1937), turysta, taternik, narciarz, alpinista, działacz tur. i taternicki. Walczył w kampanii wrześniowej 1939 i w Powstaniu Warsz. 1944, po wojnie pracował w przemyśle…
manganit
manganit. Minerał, uwodniony tlenek manganu. Barwy prawie czarnej lub ciemnobrunatnej, nieprzejrzysty, lekko połyskujący. Występuje w drobnych ilościach nad polaną Huciska w Chochołowskiej Dolinie, także w Lejowych Baniach nad Lejową Doliną.
Maniowa Przehyba
Maniowa Przehyba (ok. 870 m); Maňová priehyba. S. Rodzaj szerokiego, płaskiego siodła w zach. grani Osobitej, w miejscu gdzie grań ta (jeszcze tatrzańska) traci na stromości i przekształca się (na pn. od Brestowej Polany) w szeroki i prawie poziomy grzbiet (już pozatatrzański).…
Maniówka
Maniówka; Maňová, Zamaňová. S. Teren na szerokim tu grzbiecie zach. grani Osobitej i na pn. zboczu tego grzbietu nad środkową częścią Błotnej Doliny. Maniówka (różnie ulokowana na mapach) albo obejmuje » Maniową Przehybę, albo leży zaraz na pn.-zach. od niej. Nazwa może pochodzi…
Mantyka Mieczysław
Mantyka Mieczysław (8 I 1941 Mchy, woj. zamojskie). Historyk (UMCS w Lublinie 1964), w 1964-65 asystent nauk.-badawczy w Woj. Archiwum Państw. w Lublinie, od 1971 zamieszkały w Zakopanem, od 1972 dyr. Biblioteki Publ. tamże, działacz kult., od 1975 czł. redakcji, a w 1986-89 red…
mapy
mapy. Na mapach Tatry pojawiły się wprawdzie dość dawno, ale przez długi czas były to mapy większych obszarów (np. Polski, Węgier, potem Spisza, Liptowa, Orawy), na których te góry zaznaczano jedynie perspektywicznie i symbolicznie, np. w postaci prawie jednakowych kopców, bez u…
Mařatka František
Nie okreslony