Litera Ł
Ładygin Zbigniew
Ładygin Zbigniew (31 III 1950 Bielsko-Biała). Krajoznawca, taternik (także jaskiniowy), przewodnik tatrzański (od 1982), dziennikarz. Absolwent wydziału włókienniczego Politechn. Łódzkiej (1973). Współzałożyciel Speleoklubu PTTK w Bielsku-Białej, czł. (od 1968) Klubu Wysokogórsk…
łańcuchówka
łańcuchówka. Przejście jednym ciągiem (zwykle w jednym dniu) kilku dróg tatern. o dużych trudnościach.
Łapczyński Kazimierz
Łapczyński Kazimierz (16 III 1823 Kupiszki, pow. wiłkomirski - 14 XII 1892 Warszawa). Z zawodu inż. komunikacji, z zamiłowania etnograf i botanik.Z powodu udziału w przygotowaniach do powstania został w 1846 skazany przez władze carskie na przymusową służbę wojsk. w Dagestanie n…
Łapińska Wanda
Łapińska Wanda, z domu Palczewska (2 IV 1918 Stary Sącz - 16 IV 1990 Kraków), od 1943 żona » Czesława Łapińskiego. W młodości wspinała się zarówno w Skałkach Podkrakowskich jak i w Tatrach. W 1945-80 wsp. ze swym mężem prowadziła schronisko przy Morskim Oku. Znana szeroko jako D…
Łapiński Andrzej
Łapiński Andrzej (7 XII 1945 Kraków), syn »Wandy i Czesława Łapińskich. Taternik, alpinista, mgr inż. górnik (krak. AGH).Wychowywany razem z rodzeństwem gł. w schronisku przy Morskim Oku, dłuższy czas wraz ze starszą siostrą Joanną i młodszym bratem Wojciechem pomagał rodzicom w…
Łapiński Czesław
Łapiński Czesław (29 XI 1912 Nowy Jork - 24 VII 1989 Kraków). Taternik, alpinista, narciarz, ratownik tatrz., z wykształcenia ekonomista (Wyższa Szkoła Hand. w Krakowie 1936), wieloletni kier. schroniska przy Morskim Oku. Ok. 1920 przyjechał do Polski i zamieszkał w Krakowie. Od…
Łapiński Wojciech
Łapiński Wojciech (10 XII 1949 Kraków - 4 VIII 1985 Bochnia, poch. w Krakowie), syn » Wandy i Czesława Łapińskich. Taternik, ratownik tatrz. (czł. Grupy Tatrz. GOPR). Wieloletni pracownik schroniska przy Morskim Oku, najpierw gdy kierował nim jego ojciec, a w 1980-85 jako kierow…
łasica
łasica czyli łaska (Mustela nivalis ). Niewielki drapieżny ssak o futerku na brzuszku białym, na grzbiecie rudawoszarym w lecie, w zimie zaś bardzo jaśniejącym, niekiedy prawie białym. Przebywa we wszystkich piętrach tatrz., od podnóża aż po szczyty. Jest objęta ochroną gatunkow…
Łaska Beata
Łaska Beata (między 6 IX a 20 X 1515 - wkrótce po 24 VII 1576 Koszyce, poch. w Kiezmarku w kościele zamkowym). Pierwsza znana z nazwiska turystka tatrz. (1565). Była ona urodziwą córką Andrzeja (Jędrzeja) Kościeleckiego, kasztelana wojnickiego i podskarbiego wielkiego koronnego,…
Łaski Hieronim
Łaski Hieronim, w literaturze węg. i słow. mylnie Laszky i Lasky (27 IX 1496? Łask, woj. łódzkie - 22 XII 1541 Kraków, poch. w 1542 w kaplicy Kurozwęckich w katedrze na Wawelu). Pol. polityk i dyplomata, wojewoda: od 1522 inowrocławski, od 1523 sieradzki, od 1530 siedmiogrodzki.…
Łaski Olbracht
Łaski Olbracht lub Albert (1536 Kiezmark - 23 XI 1604 Łask, poch. tamże w 1605), syn » Hieronima Łaskiego. Od 1566 wojewoda sieradzki, w 1581-86 starosta spiski. Odziedziczył po ojcu m.in. Niedzickie Państwo i Kiezmarskie Państwo z dużą częścią Tatr, a na Spiszu ponadto Szczawni…
Łatana Dolina
Łatana Dolina; Látaná dolina, Lataná dolina. S.Odnoga Zuberskiej Doliny, otoczona od północy granią łączącą Osobitą z Grzesiem, od wschodu Długim Upłazem i Rakoniem, a od południa Szyndlowcem. W dolinie tej były dawniej wolarnie i kopano w niej rudę żelazną.
Łatane Schronisko
Łatane Schronisko lub Schronisko w Łatanej Dolinie; chata (útulňa) v Látanej doline, Látanská útulňa. S.Małe drewniane schronisko przy wylocie Łatanej Doliny (w miejscu, gdzie obecnie jest cmentarzyk partyzantów), przebudowane z baraku dla robotników leśnych przez oddział KČST w…
Łatany Potok
Łatany Potok; Látaná, Látanský potok. S. Płynie Łataną Doliną, po czym u jej wylotu (ok. 1020 m) łączy się z Rohackim Potokiem i wspólnie dają początek Zimnej Wodzie Orawskiej.
ławica
ławica lub ława. Termin topogr. pojawiający się stosunkowo rzadko w starszej literaturze tatrz., potem jeszcze rzadziej. Zwykle oznacza mn.w. poziomą formację w ścianie skalnej lub na stromym zboczu, umożliwiającą trawersowanie wśród urwistego terenu, a więc to samo, co półka, z…
ławka
ławka. Formacja terenu górskiego podobna do »zachodu lub » półki, zwykle mn.w. pozioma. W takim znaczeniu występuje w nazwach geogr. jak Miedziane Ławki, ale też na oznaczenie przełęczy lub przełączki, np. Biała Ławka, Czarna Ławka , Czerwona Ławka. Gdy taka nazwa oznacza przełę…
łąki
łąki. Ogólna nazwa terenów zarośniętych niską roślinnością zielną. Ł. w Tatrach rozciągają się gł. w piętrze halnym, ale występują też jako polany, luki leśne, pobrzeża potoków, murawy wysokogórskie, we wszystkich piętrach roślinnych. W skład ł. tatrz. prócz traw (Gramineae ) wc…
Łemkowie
Łemkowie. Zachodnia z trzech gł. grup górali ruskich w Karpatach, w Beskidzie Niskim od Dukielskiej Przełęczy po rzekę Poprad. Od wschodu Ł. graniczyli z Bojkami, a jeszcze dalej ku wsch. mieszkają Huculi. Osadnictwo łemkowskie (ruskie) po pd. stronie Karpat sięgnęło ku zachodow…
Łepkowski Józef Aleksander
Łepkowski Józef Aleksander (4 VII 1826 Kraków - 27 II 1894 tamże). Archeolog i historyk sztuki (UJ 1846), badacz i konserwator zabytków, publicysta, działacz nar. na Śląsku 1848-49. W 1866-93 prof. UJ, czł. Tow. Nauk. Krak. od 1852 i AU od 1872. Autor licznych artykułów i prac n…
łęg
łęg (zwykle w liczbie mnogiej: łęgi), rzadko łąg. Zarówno w języku lit. jak i w pol. gwarach lud., m.in. w gwarze podh., wyraz ten oznacza podmokły teren, zwykle nad rzeką lub strumieniem, nieraz zalewany, często porośnięty krzewami zwł. wikliny lub drzewami, w Tatrach zwł. szar…
Łęgi
Łęgi. P. Lesisty, porżnięty strumieniami teren nad zach. brzegiem rz. Białki, między Łysą Polaną a Hurkotną Polaną.
Łężna Dolina
Łężna Dolina. P. Dolina, którą płynie Łężny Potok. Górna część tej doliny, tuż na wsch. od Sołtysich Kop, to » Jaworzyński Żleb. Opada on urwistymi progami skalnymi do dolnej, połogiej, lesistej części doliny.
Łężny Potok
Łężny Potok. P. Lw. dopływ Filipczańskiego Potoku, powstający w Jaworzyńskim Żlebie pod Sołtysimi Kopami. Płynie Łężną Doliną i przecina Drogę Oswalda Balzera między 12 a 13 km, na zach. od Zazadniej i Filipczańskiego Potoku.
Łężny Wierch
Łężny Wierch (1220, 1246 m). P. Lesiste wzgórze (regiel) na zach. od Filipczańskiego Wierchu, między górną częścią Żlebu za Skałką a Jaworzyńskim Żlebem.
Łobarzewska Anna
Łobarzewska Anna (17 VI 1910 Golbice k. Łęczycy - 3 X 1989 Zakopane, poch. na starym cment.), siostra » Wacława Felczaka. Mgr biologii (uniw. w Toruniu 1961), od 1930 nauczycielka, 1951-70 w Giżycku; od 1971 zamieszkała w Zakopanem i do 1984 była pracownikiem Tatrz. Stacji Nauk.…
Łomnica
Łomnica, potok; Lomnica, błędnie ale powszechnie Skalnatý potok; Steinbach; Kőpatak. S. Potok, który powstaje w Łomnickiej Dolinie w Cmentarzysku (pod Widłami) jako strumyk wypływający zwykle spod śniegów tego kotła. Spływa poprzez wysoki próg skalny do Lejkowego Kotła, ale gubi…
Łomnica
Łomnica, szczyt (2634, 2632 m); Lomnický štít; Lomnitzer Spitze, Lomnicer Spitze; Lomnici-csúcs. S. Drugi pod względem wysokości szczyt tatrz. Do ok. 1860 Ł. uchodziła powszechnie za najwyższy szczyt tatrz., choć Ludwig Greiner już w 1838 wykazał swym pomiarem trygonometrycznym…
Łomnica, Tatrzańska
Łomnica, Tatrzańska (ok. 830-900 m); Tatranská Lomnica; Tatralomnitz; Tátralomnic. S. Jedno z gł. uzdrowisk oraz centrów tur. i narc. po pd. stronie Tatr, poniżej pd.-wsch. stoków szczytu Łomnicy, przy Drodze Wolności, na pn.-wsch. od Smokowców. Stałych mieszk. 2328 w 1980. Licz…
Łomnica, Wielka
Łomnica, Wielka (639 m); Velká Lomnica; Grosslomnitz; Kakaslomnic. S.Wieś na Spiszu nad rzeką Poprad i potokiem Łomnicą, na skrzyżowaniu dróg i linii kolejowych do Popradu, Kiezmarku i Tatrz. Łomnicy. Mieszk. 2675 w 1980. Jest tu mały hotel. Wieś powstała w poł. XIII w., ale ter…
Łomnicą, Przełączka pod
Łomnicą, Przełączka pod; Sedielko pod Lom-nickým; Noack-Habel-Scharte, Habel Scharte; Noack-Habel-rés, Habel-Noack-rés, Habel-rés. S.Ostatnia ku pd.-wsch. z pięciu przełączek w grani ciągnącej się od Durnego Szczytu do Łomnicy, bezpośrednio pod kopułą szczytową tej ostatniej. Pr…
Łomnicka Baszta, Wielka
Łomnicka Baszta, Wielka (2202 m); Velká Lomnická veža; Lomnitzer Turm; Lomnici-torony. S. Najwyższe wzniesienie Łomnickiej Grani, w jej pn. części, zaraz na pd. od Łomnickiej Przełęczy. Jej wsch. stoki (Puste Pole) to pop. teren narc. z wyciągiem krzesełkowym znad Łomnickiego St…
Łomnicka Dolina
Łomnicka Dolina, dawniej też, ale błędnie, Dolina Kamiennego Stawu; Skalnatá dolina; Steinbachtal, Steinbachseetal; Kőpataki-völgy. S. Niewielka, wysoko zawieszona dolina we wsch. części Tatr Wys. po ich pd. stronie, u stóp Łomnicy, Wideł, Kiezmarskiego Szczytu i Huncowskiego Sz…
Łomnicka Grań
Łomnicka Grań, dawniej czasem Łomnicki Grzebień; Lomnický hrebeň; Lomnitzer Kamm, Lomnitzer Grat; Lomnici-gerinc. S. Potężny grzbiet, ciągnący się od Łomnickiej Przełęczy ku pd. (pod koniec już w zasięgu kosodrzewiny i lasu) aż nad Zimną Wodę w okolicy Wodospadów Zimnej Wody. Mn…
Łomnicka Kazalnica
Łomnicka Kazalnica (ok. 1525 m); Lomnická vyhliadka. S. Płasienka na samym grzbiecie Łomnickiej Grani, u górnej granicy lasu. Przechodzi przez nią Magistrala Tatrz.
Łomnicka Koleba
Łomnicka Koleba (1592 m); Lomnické ohnisko, dawniej Ohnisko; Feuerstein, Kleinkohlbacher Feuerstein; Tüzelőkő, Kistarpataki Tüzelőkő. S. Koleba skalna pod olbrzymią wantą przy znakowanej ścieżce w Dolinie Małej Zimnej Wody, nad lw. brzegiem potoku, nieco poniżej odgałęzienia zwy…
Łomnicka Przełęcz
Łomnicka Przełęcz (2193, 2189 m), dawniej Łomnickie Ramię; Lomnické sedlo; Lomnitzer Sattel; Lomnici-nyereg. S. Szerokie siodło w pd. grani Łomnicy, między jej stromą piramidą szczytową a Łomnicką Granią. Na Ł.P. łączą się zwykłe drogi na Łomnicę, które wychodzą z Łomnickiej Dol…
Łomnicka Ubocz
Łomnicka Ubocz (ok. 900-1700 m); Lomnické úbočie; Leiten, Lomnitzer Leiten; Lejtők, Lomnici-lejtők. S.Rozległe stoki, porośnięte lasem i zwartą kosodrzewiną, ciągnące się od Zimnej Wody na południu aż po potok Łomnicę na północy, a z dołu mn.w. od Drogi Wolności w górę, w przybl…
Łomnicka-Bujakowa Maria
Łomnicka-Bujakowa Maria (12 V 1901 Kołomyja - 22 I 1985 Kościelisko, poch. w Zakopanem na starym cment.), córka » Jarosława Łomnickiego. Artystka plastyczka (studia w Wiedniu, Lwowie, Warszawie) i pedagog szkół zawodowych (Lwów, Warszawa, Zakopane). W 1945-69 była nauczycielką i…
Łomnicki Antoni Marian
Łomnicki Antoni Marian (17 I 1881 Lwów - 4 VII 1941 tamże, zamordowany przez hitlerowców), syn Mariana Alojzego, brat Jarosława Łomnickiego. Matematyk, od 1920 prof. politechn. lwow., autor prac i podręczników z matematyki, geometrii i kartografii mat., taternik.Brał udział w pi…
Łomnicki Jarosław
Łomnicki Jarosław (19 V 1873 Stanisławów - 15 IV 1931 Lwów), syn Mariana Alojzego, brat Antoniego Mariana Łomnickiego. Entomolog, geolog, paleozoolog, od 1915 dyr. Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie. Autor licznych prac pop.-nauk. i nauk., m.in. Przegląd mrówek (Formicidae) Tat…