Litera B
Baán Ludzie
Baán (ród), pierwotnie Tersztyánszky, Trsztyanszky itp. Węg. ród szlachecki, wywodzący się od » Bogomera, z siedzibą w Trzcianie (Trstené) na Liptowie. Ziemie należące do tego rodu sięgały w głąb Tatr. Zob. też: Szentiványi (ród) oraz własnościowe sprawy.
baba
baba, Baba i Babia Góra. PS. Nazwy wzniesień Baba, Babia Góra itp. istnieją na szerokim obszarze krajów słowiańskich, m.in. w Polsce od Mazowsza i Wielkopolski aż po Karpaty oraz na Słowacji. W Tatrach również się zdarzają tego typu nazwy na oznaczenie skał, szczytów i in. wznie…
Baba Miejsca
Baba lub Lendacka Baba. S. Najwybitniejsza turniczka na pn. stoku zaraz poniżej Rakuskiego Przechodu, przy Magistrali Tatrz., nad górnym końcem Skrajnego Lendackiego Żlebu. Nazwa pochodzi od kształtu owej turniczki (sylwetka przysadzistej baby w chuście).
Baba Miejsca
Baba lub Ważecka Baba; Baba. S. Wybitna, przysadzista skałka w górnej części pd.-zach. ramienia Siodełkowej Kopy, wysoko nad Polaną pod Babą.
Baba Przełęcze
Baba lub Olczyska Baba. P. Niewielka, ale wybitna igła skalna przy dolnym (pn.-wsch.) końcu pasa skał zwanego » Piórem, nad dolną częścią Olczyskiej Doliny. Swym kształtem przypomina kobietę (babę).
Baba,Żółta Miejsca
Baba, Żółta . S. Bulaste wzniesienie w pd.-zach. kącie Doliny Białych Stawów, między Żółtym Stawkiem a Białymi Babami.
Babą, Polana pod Hale i polany
Babą, Polana pod (w dolnej części 1510 m n.p.m); Polana pod Babou. S. Obszerna polana na pd. stokach Siodełkowej Kopy, przecięta Wyżnim Podkrywańskim Chodnikiem, nad zach. brzegiem Siodełkowego Potoku.Nazwa Polany pod Babą pochodzi od skałki Baba (Ważecka Baba), widocznej z tej…
Babia Dolina Doliny
Babia Dolina ; Babia dolina; Babengrund; Boszor-kány-völgy. S. Górna część Doliny za Tokarnią w Tatrach Biel., od ok. 1000 m n.p.m w górę. Płynie nią Babi Potok.Nazwę tej doliny wywodzono od bab (czarownic), które jakoby miały tam siedzibę, skąd zsyłały burze i zawieruchy na oko…
Babiński Mieczysław Ludzie
Babiński Mieczysław (2 VI 1897 Myślenice - 18 VII 1984 Kraków, poch. na Podgórzu). Dziennikarz, taternik, japonolog. Jako dziennikarz pracował w Krakowie kolejno w "Głosie Narodu", "Dz. Pol." i "Echu Krakowa", ogłaszając od 1932 roku w tych dziennikach i w różnych czasopismach b…
Babka Miejsca
Babka . P. Nazwa ludowa turni powyżej »Mnicha Małołąckiego. Koło Babki jest turnia Dziadek.
Babki Miejsca
Babki (1568, 1566 m n.p.m); Babky. S. Wybitne, końcowe, pd.-zach. wzniesienie w pd. grani Siwego Wierchu, po zach. stronie dolnego odcinka Jałowieckiej Doliny. Z wierzchołka Babek roztacza się piękny i rozległy widok na Liptów i Orawę oraz otaczające je pasma górskie. Na wsch. i…
Babkowa Przehyba Miejsca
Babkowa Przehyba (1505 m n.p.m). S. Rozłożyste trawiaste siodło w pd. grani Siwego Wierchu, bezpośrednio na pn.-wsch. od szczytowej kopuły Babek.
Babkowy Stawek Woda
Babkowy Stawek; Stawek pod Babkami.
Baby, Białe Miejsca
Baby, Białe . S. Trzy bulaste wzniesienia (Mała Biała Baba ok. 1810 m n.p.m, Pośrednia Biała Baba i Wielka Biała Baba 1879 m n.p.m) w grzbiecie, który oddziela kotliny z Rzeżuchowymi Stawkami od gł. (pn.) gałęzi Doliny Białych Stawów.
baca Terminologia
Kierownik owczej gospodarki past. w » szałasie w Tatrach i w okolicznych pasmach górskich. B. kierował pracą podległych sobie » juhasów i » honielników. Pasienie zwykle zostawiał juhasom, a sam wyrabiał ser. Na hali był zwykle jeden b., czasem dwóch lub więcej i wtedy każdy b. k…
Bačániová Melinda Ludzie
Bačániová Melinda , początkowo Bacsányiová (1905-1987 Nowa Wieś Spiska). Słow. taterniczka i alpinistka, z zawodu urzędniczka bankowa. Taternictwo uprawiała gł. w 1926-39 w towarzystwie taterników węg. i słow. (István Zamkovszky, Alexander Škarvan, Zoltán Brüll, Ján Oružinský i…
Bachát Daniel Ludzie
Bachát Daniel , pseud. Miloslav Dumný, Podkriváňsky, Tatranský (18 VI 1840 Ratková, okres Rimavská Sobota - 13 IV 1906 Budapeszt). Słow. literat, pastor w Mikułaszu Lipt., w 1863-73 ewang. proboszcz w Przybylinie, od 1873 mieszkał w Budapeszcie. W jego bogatej twórczości pisarsk…
Bachleda Ludzie
Bachleda . Nazwisko znane na Podhalu od b. dawna (we wsi Ząb co najmniej od 1638), zwł. na Skalnym Podhalu, m.in. w Zakopanem i Kościelisku, i do dziś częste. Pojawia się też w spiskich wsiach Jurgów i Zdziar oraz w orawskim Podszklu. Może przywędrowało na Podtatrze od wsch. z W…
Bachleda Klemens Ludzie
Bachleda Klemens , potocznie Klimek (1849 Bachledówka = Bachledy w Zakopanem - 6 VIII 1910 w Tatrach, poch. w Zakopanem na nowym cment.). Słynny przewodnik i ratownik tatrz. Jako sierota spędził młodość na pracy u gazdów w Zakopanem, u baców na halach, a potem wywędrował za prac…
Bachleda-Tajber Jan Ludzie
Bachleda-Tajber Jan . Jeden z najlepszych przewodników tatrz. na przełomie XIX i XX w., pochodzący z Zakopanego. Przewodnikiem II klasy został ok. 1890, a I klasy przed 1900. Chodził w góry m.in. z tak znanymi taternikami jak Karol Potkański, Kazimierz Tetmajer, Janusz Chmielows…
Bachledzka Dolina Doliny
Bachledzka Dolina ; Bachledova dolina. S. Wcina się w stoki Magury Spiskiej naprzeciwko Tatr Biel. i zbiega na pd.-zach. do dolnego końca Zdziarskiej Doliny, w miejscu gdzie ta ostatnia skręcając na pd. przechodzi w Dolinę Kotliny. W B. D. znajduje się jedno z osiedli wsi Zdziar…
Bäckerówna Stanisława Ludzie
Bäckerówna Stanisława (ok. 1920 Zakopane), siostra Heleny Hajdukiewiczowej . Taterniczka przed II wojną świat., wtedy w klubie "Makolągwy ". W 1947 należała do grupy taterników usiłujących stworzyć Polski Klub Wysokogórski w Wielkiej Brytanii. Wyszła za mąż za » Jerzego Skolimow…
bacówka Terminologia
Mieszkalny budynek past. (szałas, koleba) na hali, zajmowany przez bacę (z juhasami). W ostatnich latach zaczęto też używać tej nazwy dla małych schronisk tur. (poza Tatrami).
Bacówka Organizacje
Bacówka . Grupa pol. taterników skupiona w luźnej formie wokół Kazimierza Panka, ok. 1903 i w latach następnych. Należeli tu m.in. Ignacy Król, Józef Jankowski, Ludwik Pręgowski oraz siostra i żona K. Panka: Władysława Panek-Jankowska i Flora Mira Ogórek-Pankowa. Członkowie Bacó…
Bacuch Przełęcze
Bacuch lub Przełęcz Bacuch. P. Przełęcz między Małym Giewontem a Grzybowcem. Prowadzą z niej ścieżki na Giewont, na Przełęcz w Grzybowcu i do Małej Dolinki, stanowiącej górne piętro Strążyskiej Doliny. W literaturze i na mapach nazwa Bacuch jest nieraz pisana błędnie Bacug. U gó…
Bagieński Stanisław Ludzie
Bagieński Stanisław (1876 Warszawa - XII 1948 tamże). Malarz, ilustrator. Studia w Warszawie (u Wojciecha Gersona), Monachium i Paryżu. Malował obrazy batalistyczne, hist. i rodzajowe oraz pejzaże, także tatrz., np. Widok na Giewont, W Tatrach.
bagno Rośliny
bagno (Ledum palustre), z rodziny Wrzosowatych (Ericaceae). Od 0,5 do 1,5 m wys. krzew o intensywnej terpentynowej woni liści i łodyg. Kwiaty białe w baldaszkach ukazują się w czerwcu i lipcu. W samych Tatrach b. jest rzadkie, na wysokich torfowiskach Podtatrza nieco częstsze. R…
Bagno Terminologia
"Bagno" . Pierwotnie był to tytuł serii artykułów Stanisława Witkiewicza ("Prz. Zakop." 1902 i jako broszura: Lw. 1903), piętnujących szkodliwą dla Zakopanego działalność jego ówczesnego wójta, dla Andrzeja Chramca i władz gminnych, m.in. za bezprawne usunięcie ze stanowiska lek…
Bahdaj Adam Ludzie
Bahdaj Adam (2 I 1918 Zakopane - 7 V 1985 Warszawa). Dziennikarz, literat, od 1951 autor ponad 50 książek dla dzieci i młodzieży oraz powieści sensacyjnych dla dorosłych, tłumaczonych na wiele języków. Wychowany w Zakopanem, od młodych lat turysta i narciarz, czł. SNPTT. W 1939-…
Bajer Czesław Józef Ludzie
Bajer Czesław Józef (25 X 1900 Łódź - 19 V 1979 w Bieszczadach, poch. w Warszawie). Handlowiec i ekonomista, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, w 1945-67 działacz państw., m.in. wicemin. handlu zagr. (1949-58) i wiceprezes NBP (1958-60 i 1965-67), taternik i turysta górski.Tat…
Bajo Ivan Ludzie
Bajo Ivan (XI 1935). Słow. taternik i alpinista, psycholog (dr), publicysta, karykaturzysta, jeden z bardziej czynnych działaczy (1967-78) w słow. i czechosł. organizacjach tatern. i alpin., m.in. w zakresie szkolenia. W Tatrach był b. aktywny w lecie i zimie, przeszedł liczne d…
Balara Michał Ludzie
Balara Michał (19 VIII 1904 Frydman - 4 VIII 1988 Nowy Targ). Pochodził z pol. rodziny we Frydmanie. Zasłużony działacz na Spiszu Pol. i na Podhalu, z zawodu nauczyciel. Po nauce w szkole podst. (wówczas węgierskiej) w rodzinnej wsi, przeszedł kolejno przez węg. i słow. gimnazja…
Balcerkiewicz Stanisław Ludzie
Balcerkiewicz Stanisław (29 IV 1943 Kiszkowo k. Gniezna). Botanik, doc., od 1984 kier. Zakładu Ekologii Roślin i Ochrony Środowiska UAM w Poznaniu. Studia bot. w Tatrach od 1964 (praktyka w Tatrz. Stacji Nauk. ZOP PAN w Zakopanem), samodzielne badania nad roślinnością Tatr od 19…
Bališ Milan Ludzie
Bališ Milan (1924). Zoolog, dr. Przez szereg lat (1964-71) był pracownikiem Stacji Nauk. TANAPu w Łomnicy Tatrz. Zajmował się specjalnie ekologią jelenia, ale także in. ssakami, np. dzikiem, a także ptakami na obszarze TANAPu. Opublikował szereg spostrzeżeń i prac nauk., m.in. N…
balkon Terminologia
Jest to » płaśń lub platforma w ścianie skalnej, podcięta b. stromym urwiskiem skalnym.
Ball John Ludzie
Ball John (20 VIII 1818 Dublin - 21 X 1889 Londyn). Irlandczyk, bryt. polityk o poglądach postępowych, przyrodnik (zajmujący się zwł. botaniką), podróżnik. Jeden z czołowych alpinistów "złotej epoki" alpinizmu bryt., pierwszy prezes Alpine Club (1858-60). Swoją działalność alpin…
Ballo Eduard Ludzie
Ballo Eduard lub Balló Ede (17 XII 1859 Mikułasz Lipt. - 30 X 1936 Budapeszt). Malarz węg., pochodzenia słow., od 1894 prof. Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych w Budapeszcie. Namalował portrety osób związanych z Tatrami: Aurel Scherfel (w Podtatrz. Muzeum w Popradzie), Christian Hohe…
Balon Adam Ludzie
Balon Adam (1930 - 30 V 1989 Kraków). Polonista i ekonomista, długoletni pracownik budownictwa przem. w Krakowie, działacz tur., harcerski i w dziedzinie ochrony Tatr. Przewodnikiem tatrz. został w 1970, w 1978-89 był prezesem Koła Przewodników Tatrz. im. Macieja Sieczki w Krako…
Balon Eugeniusz K. Ludzie
Balon Eugeniusz K. (1930). Słow. ichtiolog, prowadził badania także w Tatrach i na Podtatrzu. Ogłosił m.in.: K ichthyofaune Oravy pred naplnením údolnej nádrže ("Zool. Listy" 1956, nr 4), Vek a rast jalca hlavatého ( Leuciscus cephalus L.) v rieke Orave (1944-1952) a v Oravskej…
balonowy lot
balonowy lot . W 1938 planowano lot do stratosfery balonem startującym z Chochołowskiej Polany w Tatrach. Specjalnie zaprojektowany i skonstruowany balon (stratostat), nazwany "Gwiazdą Polski , miał być pilotowany przez znanego pilota balonowego, »kpt. Zbigniewa Burzyńskiego, a…