Litera B
Biel Stanisław Ludzie
Biel Stanisław (22 IV 1929 Kraków). Taternik, alpinista, ratownik górski, z zawodu metalurg i mechanik, pracownik Inst. Badań Jądrowych w Krakowie. Czł. Klubu Wys. (od 1949), franc. GHM (1959) i Grupy Tatrz. GOPR (1960). Uprawiał taternictwo od 1945. Uczestniczył w pierwszych po…
Bielańska Dolina Doliny
Bielańska Dolina ; Dolina, którą płynie » Bielańska Woda. Nazwą B.D. oznacza się zwykle jej odcinek poniżej Trzech Źródeł (gdzie na pewnej przestrzeni dolina ma charakter dość głębokiego jaru), ale nazwę tę rozciąga się też czasem dalej ku górze.
Bielańska Woda Woda
Bielańska Woda ; Powstaje w Wielkim Żlebie na pd.-zach. stokach Krywania, przepływa między Trzema Źródłami a Ważeckim Schroniskiem i kierując się Bielańską Doliną na pd. uchodzi między Ważcem a Wychodną do Białego Wagu jako jego pr. dopływ.
Bielańsko Miejsca
Bielańsko ; Należące do wsi Wychodna małe, nie istniejące już osiedle z karczmą i gajówkami, które w XIX w. (co najmniej od 1806) znajdowało się nad pr. (zach.) brzegiem Bielańskiej Wody, zaraz na pn. od gościńca łączącego Ważec z Wychodną. Karczma ta była dawniej jednym z gł. p…
bielinki Zwierzęta
Motyle dzienne o skrzydłach białej lub żółtawej barwy. Należy do nich m.in. rodzaj bielinek (Pieris), którego 4 gatunki żyją w Tatrach. Najpospolitszy i najbardziej znany jest bielinek kapustnik (Pieris brassicae), na górnej parze skrzydeł ma ciemne plamki i ciemne górne rogi. U…
Bielska Jaskinia Jaskinie
Bielska Jaskinia , dawniej także Bielskie Jaskinie; Z udostępnionych jaskiń tatrz. jest to największa i najpiękniejsza, z licznymi stalaktytami i in. naciekami. Ogólna długość korytarzy B.J. wynosi ponad 1750 m, z czego 1001 m udostępniono do zwiedzania. Deniwelacja: 160 m, z cz…
Bielska Kopa Szczyty
Bielska Kopa , dawniej po prostu Kopa ; Niezbyt wybitny szczyt, który tworzy dość długi grzbiet oddzielający Dolinę Przednich Koperszadów od Doliny Białych Stawów. Łączy się z gł. granią Tatr Wys. w pobliżu Przełęczy pod Kopą. B.K. należy do Tatr Wys., ale czasem jest zaliczana…
Bielski Potok Woda
Bielski Potok ; Powstaje w Tatrach Biel. po ich pn. stronie w Strzystarskim Żlebie (górna część Doliny Bielskiego Potoku). Dalej płynie właściwą Doliną Bielskiego Potoku i jej dolną częścią zwaną Mąkową Doliną, a następnie dolną częścią Zdziarskiej Doliny (przez dolną część wsi…
Bielskiego Potoku, Dolina Doliny
Bielskiego Potoku, Dolina ;
Bieluń Andrzej Ludzie
Bieluń Andrzej (8 IV 1946 Gdynia - 24 XII 1983 w Himalajach). Taternik, także jaskiniowy (od 1974), alpinista (od 1978), jeden z założycieli i działaczy Speleoklubu Morskiego PTTK. Uczestniczył w wyprawie w Pamir (1978, wejście na Szczyt Lenina 7134 m) i w kilku wyprawach w Hima…
Bieniasz Franciszek Ludzie
Bieniasz Franciszek (15 VIII 1842 Łańcut - 27 XI 1898 Kraków). Geolog, w 1875-81 asystent katedry mineralogii UJ, potem nauczyciel gimnaz., gł. w Krakowie, współautor Atlasu geologicznego Galicji, czł. Komisji Fizjogr. AU od 1877, czł. koresp. Państw. Inst. Geol. w Wiedniu. W 18…
Bieńkowski Władysław Ludzie
Bieńkowski Władysław (30 XI 1858 Mszana Dolna - 3 XI 1926 Zazadnia k. Małego Cichego, poch. w Zakopanem). Leśnik. Od 1892 do 1926 leśniczy w zakop. dobrach Władysława Zamoyskiego, potem Fundacji Kórnickiej (w Wydziale Bukowina-Brzegi). Położył wielkie zasługi przy odnawianiu las…
Bieńkowski Władysław Ludzie
Bieńkowski Władysław (17 III 1906 Łódź). Działacz polit., publicysta, turysta, taternik, działacz na polu ochrony przyrody. Podczas II wojny świat. jeden z organizatorów Krajowej Rady Nar., potem poseł do niej w 1944-47, następnie poseł na sejm, w 1949-56 dyr. Biblioteki Nar., w…
Bierkowska Karolina Ludzie
Bierkowska Karolina (1855 Kraków? - po 1900). Malarka (studia w Krakowie i Paryżu), w 1883 prof. rysunku na kursach w Muzeum Techn.-Przem. w Krakowie. Malowała krajobrazy i wiejskie sceny rodzajowe spod Krakowa i z Tatr, także portrety. Wystawiała od 1877 do 1901 w Krakowie i Wa…
Bierkowska Leona Ludzie
Bierkowska Leona (1855 Kraków? - po 1910), siostra » Karoliny Bierkowskiej. Malarka (studia w Krakowie i Paryżu). W 1875 i 1883 uczyła na kursach w krak. Muzeum Techn.-Przem. Malowała portrety, pejzaże i sceny rodzajowe o tematyce lud. Wystawiała od 1877 do 1905 w Krakowie i War…
Bierkowski Ludwik Józef Ludzie
Bierkowski Ludwik Józef (16 VIII 1801 Poznań - 27 VI 1860 Krzeszowice, poch. w Krakowie). Chirurg, autor wielu prac nauk., prof. UJ (1831-60), oficer i lekarz w Powstaniu Listopadowym (1831), uczestnik rewolucji w 1846 i 1848, pionier gimnastyki i wychowania fiz. w Polsce. Ze sw…
Biernawski Witold Ludzie
Biernawski Witold (2 XII 1898 Sosnowica, woj. lubelskie - 30 VI 1957 Warszawa). Wybitny naukowiec w dziedzinie obróbki metali skrawaniem, prof. AGH w Krakowie, czł. koresp. PAN. W Tatrach uprawiał turystykę. W 1934 uczestniczył w pol. wyprawie na Spitsbergen (zajmował się filmem…
Biesiekierski Ludwik Ludzie
Biesiekierski Ludwik (27 II 1867 Łuszczanów, pow. Gostyń - IV 1950 Kraków). Uczył się w seminarium duchownym we Włocławku i Akademii Duchownej w Petersburgu, ale ich nie ukończył. Studiował starożytne języki wschodnie (m.in. hebrajski). W 1893 wstąpił do zakonu Albertynów w Krak…
Bigos Józef Ludzie
Bigos Józef (20 X 1890 Bukowina Tatrz. - 1966 Wyżnia Głodówka, poch. w Brzegach). Artysta lud., dzierżawca schronisk tatrz. Ożenił się 12 II 1919 z Wiktorią (Wiktą) Budzówną z Brzegów (» Bigosowa Wiktoria). W 1920-30 oboje prowadzili schronisko PTT przy Pięciu Stawach Pol., ale…
Bigosowa Wiktoria Ludzie
Bigosowa Wiktoria (Wikta), córka » Wojciecha Budza i » Marii Budzowej z Brzegów, a siostra » Marii Krzeptowskiej, od 1919 żona » Józefa Bigosa.W 1920-28 dzierżawiła i prowadziła z mężem schronisko PTT przy Pięciu Stawach Pol., a w 1924-30 także pensjonat "Łomnica" w Bukowinie Ta…
Bilczewski Adam Ludzie
Bilczewski Adam (3 II 1934 Kęty - 27 IX 1987 Murzasichle, poch. w Gliwicach), brat » Jacka Bilczewskiego. Mgr inż. ceramik (krak. AGH 1956), dr inż. przed 1971, pracownik przemysłu ceramicznego i budowlanego, taternik, alpinista. Taternictwo uprawiał od 1952, przechodząc drogi d…
Bilczewski Jacek Ludzie
Bilczewski Jacek (9 XI 1931 Kęty - 28 III 1957 w Tatrach), brat » Adama Bilczewskiego. Taternik, alpinista, instruktor tatern., działacz Koła Klubu Wys. w Gliwicach, z zawodu inż. mechanik, projektant urządzeń hutn. Taternictwo uprawiał od 1951 w lecie i w zimie, a w 1956 wspina…
Bilek László Ludzie
Bilek László (1909 Kiezmark - ok. 1950 Bardiów). Węg. taternik i narciarz ze Spisza, prawnik, sędzia w Kiezmarku, artysta malarz. Taternictwo uprawiał w latach międzywoj. (towarzysze: Alfred Grosz, György Lingsch, Gábor Seide i in.), przechodząc też nowe drogi, np. na Wyżnią Prz…
Bilík Pavol Ludzie
Bilík Pavol (17 XI 1916 Maków = Makov, Czadeckie - 8 IX 1944 Kiezmark, poch. w Starym Smokowcu). Pracownik słow. straży granicznej, zawodnik narc. W 1944 brał udział w Słow. Powstaniu Nar. Dnia 7 IX 1944 wzięty do niewoli przez Niemców koło Górnego Smokowca i nast. dnia zamordow…
Bilíka, Schronisko Schroniska
Bilíka, Schronisko ; Schronisko to zostało zbudowane przez Karpathenverein i otwarte 22 XII 1934 jako Dr. Guhr Jugendheim und Turistenhaus (Schronisko Guhra, słow. Guhrova chata), gdyż postawiono je na gruncie podarowanym przez dra Michała Guhra. W 1936 schronisko rozbudowano, a…
Bílý František Ludzie
Bílý František (8 XI1854 Brno - 17 X 1920 Praga). Czes. historyk literatury, pedagog, publicysta, prof. i inspektor szkół średnich, m.in. w Pradze. Wspierał rozwój życia kult. na Słowacji. Był redaktorem książki zbior. Slovenská čítanka (Pr. 1911), zawierającej dużo wiadomości o…
Bílý Julius Ludzie
Bílý Julius (1895-1970). Czes. algolog, autor prac: Příspěvek ku poznání květeny rozsivek Vysokých Tater ("Práce Moravské Přírodovědecké Společnosti" 1941) oraz Rozsivky "Večného deště" pod Stalinovým štítem ve Vysokých Tatrách ("Sbor. Prác TNP" 1959, współautor Petr Marv
Binder Eugen Ludzie
Binder Eugen (21 X 1862 Lewocza - 18 V 1933 Kiezmark). Spiskoniem. pastor ewang., prof. religii w liceum kiezm. (1899-1929), poeta. Po I wojnie świat. prowadził kursy języka słow. dla Niemców i Węgrów w Kiezmarku. Od 1883 do 1932 ogłaszał swe niem. i gwarowe spiskoniem. wiersze…
biografie
biografie . Słowniki biogr., zawierające obszerniejsze życiorysy lub zwięzłe biogramy jedynie osób związanych z Tatrami i Podtatrzem już dawno zaczęły się pojawiać, ale wszystkie są bardziej lub mniej fragmentaryczne pod względem swego zasięgu terytorialnego czy chronologicznego…
biotyt
biotyt . Minerał skałotwórczy z grupy łyszczyków (mika magnezowo-żelazowa), glinokrzemian potasu, magnezu i żelaza, bardzo zmienny w swym składzie. Jest to jeden ze składników granitu tatrz. Barwy czarnej, burej, brunatnej, ciemnozielonej, połyskliwy, łupie się blaszkowato. Ma w…
Birkenmajer Józef Ludzie
Birkenmajer Józef (19 III 1897 Czernichów k. Krakowa - 26 IX 1939 Warszawa, walcząc w jej obronie), syn » Ludwika Birkenmajera. Historyk literatury, poeta, tłumacz, w 1937-38 wykładowca na uniw. Wisconsin w USA, w 1939 prof. KUL. Ogłaszał recenzje książek o tematyce tatrz. i pod…
Birkenmajer Krzysztof Ludzie
Birkenmajer Krzysztof (6 X 1929 Warszawa), syn » Józefa Birkenmajera. Geolog, taternik, speleolog, polarnik, od 1967 prof. Zakładu Nauk Geol. PAN w Krakowie, czł. koresp. PAN 1983. Badacz Pienin i Pienińskiego Pasa Skałkowego, w 1956-85 uczestnik i częściowo kier. 15 wypraw pola…
Birkenmajer Ludwik Antoni Ludzie
Birkenmajer Ludwik Antoni (18 V 1855 Lipsko, pow. lubaczowski - 20 XI 1929 Kraków). Fizyk, matematyk, historyk nauk ścisłych (m.in. studia nad Kopernikiem), prof. UJ od 1897, czł. AU od 1893. W Tatrach bywał od 1886, także zimą. W 1892-97 ogłosił szereg prac dotyczących zagadnie…
Birkenmajer Wincenty Ludzie
Birkenmajer Wincenty (1899 Czernichów - 17 IV 1933 w Tatrach, poch. w Zakopanem), najmłodszy z czterech synów » Ludwika Birkenmajera. Jeden z najwybitniejszych taterników okresu międzywoj., z zawodu nauczyciel literatury pol. Tatry poznał w 1924 uprawiając zrazu turystykę, a pot…
biuletyny
biuletyny . Wydawnictwa określone w swych tytułach jako biuletyny mają różnorodny charakter: są to zarówno typowe b. jak i typowe czasopisma czy nawet roczniki nauk., natomiast rzeczywiste b. nieraz w swych tytułach nie ujawniają swego istotnego charakteru. Nie wdając się w typo…
biwak
biwak . W turystyce i taternictwie b. oznacza nocleg pod gołym niebem nieprzewidziany lub też planowany ale bez zakładania obozu przeznaczonego na dłużej. Biwakowanie ułatwia namiot i śpiwór, ale zasadniczym sprzętem biwakowym jest płachta biwakowa.
Bizański Kazimierz Ludzie
Bizański Kazimierz (6 X 1879 Cewków, woj. przemyskie - po III 1952 Lublin?), młodszy syn Stanisława Bizańskiego. Inż. (ukończył wydz. mechaniczny Politechn. Lwow.), taternik, fotograf. Jego działalność tatern. była najżywsza w 1898-1908, kiedy chodził po Tatrach najczęściej z Ja…
Bizański Stanisław Ludzie
Bizański Stanisław (16 I 1846 Kraków - 4 I 1890 Kraków). Fotograf. Od 1880 prowadził zakład fot. w Krakowie, po jego śmierci przejęty przez wdowę po nim, Marię, która prowadziła też filię zakładu w Zakopanem (1892). W 1896-1900 zakład w Krakowie był prowadzony przez ich starszeg…
Bizański Władysław Ludzie
Bizański Władysław (19 X 1873 Kraków - w lecie 1951 tamże?), starszy syn Stanisława Bizańskiego. Taternik, fotograf. W 1896-1900 prowadził w Krakowie zakład fot. odziedziczony po rodzicach, a potem był urzędnikiem Banku Krajowego w Krakowie. Po Tatrach chodził w 1898-1908, m.in.…
blacha
blacha . 1. W żargonie przewodnickim, tatern. i tur.: duża metalowa odznaka przewodnika tatrz., dawniej wytłaczana, potem emaliowana. - 2. W gwarze podh.: płyta skalna.