Litera B
Boczań Szczyty
Boczań . Wzgórze po wsch. stronie dolnej części Doliny Jaworzynki nad Kuźnicami, a właściwie pd.-zach. zbocze (obecnie bezleśne) owego wzgórza, opadające ku wspom. dolinie. Las został tu wyniszczony rabunkową gospodarką dawnego prywatnego właściciela oraz nadmiernym wypasem. Zbo…
bodziszki
bodziszki (Geranium), z rodziny Bodziszkowatych (Geraniaceae). W Tatrach występuje kilkanaście gatunków b. Wszystkie odznaczają się drobniej lub grubiej dłoniasto wcinanymi liśćmi i owockami opatrzonymi długim wyciągniętym dzióbkiem. Przy dojrzewaniu owocki wraz z dzióbkiem rozp…
Bogdała Marian Ludzie
Bogdała Marian (15 XII 1936 Bieniec, pow. wieluński). Poeta, aforysta, działacz kult., zamieszkały w Zakopanem. Sekr. redakcji "Podtatrza" od 1976, dyr. Klubu Międzynar. Prasy i Książki w Zakopanem od 1986. Prezes Zakop. Klubu Literackiego od 1993. Liczne wiersze, fraszki i afor…
Bogówka Hale i polany
Bogówka . Polana z osiedlem w Zakopanem , u stóp dawnych kamieniołomów na Krokwi, przy ul. Bronisława Czecha, między Rondem a skoczniami narc. na Krokwi. Dawniej osiedle to lub jego część zwało się Capkówki lub Do Capków (od podh. nazwiska Capek). Powyżej Bogówki znajduje się Do…
Bohúň Peter Ludzie
Bohúň Peter (29 IX 1822 Wieliczna = Veličná, Orawa - 20 V 1879 Biała k. Bielska, Śląsk, poch. na cment. ewang. na przedmieściu Lipnik). Malarz i litograf, czołowy słow. portrecista XIX w. Już w 1844 namalował widok Krywania . W 1847 rytował ryciny roślin do dzieła J.S. Presla Ro…
Bohus (Bohusch) Georg Ludzie
Bohus (Bohusch) Georg , zwany też Senitzky lub Beniczky (1687 Bańska Bystrzyca - 22 V 1722 Kiezmark). W 1711 - 22 rektor liceum w Kiezmarku i zarazem słow. kaznodzieja ewang. tejże szkoły, z zamiłowań przyrodnik. Swój księgozbiór zapisał w testamencie bibliotece licealnej i jest…
Bohuš Eugen Ludzie
Bohuš Eugen (3 V 1892 Brezno, okres Banská Bystrica - 19 IV 1977 Poprad). Słow. prawnik (uniw. w Cluj i Budapeszcie, dr), archiwista, historyk regionalny. W 1919-41 i 1945-52 był urzędnikiem państw. na kierowniczych stanowiskach, m.in. na Liptowie i Spiszu, po II wojnie świat. w…
Bohuš Ivan Ludzie
Bohuš Ivan (27 XI 1924 Dechtary = Dechtáre, Liptów), syn » Eugena Bohuša. Słow. historyk regionalny Tatr i Podtatrza, publicysta, muzeolog. W 1942-49 sekr. dyrekcji uzdrowiskowej Starego Smokowca, a równocześnie w 1945-50 sekr. oddziału pogotowia ratunkowego tatrz. (Záchranný zb…
boimka dwurzędowa
boimka dwurzędowa (Oreochloa disticha, w dawniejszych pol. florach Sesleria disticha), z rodziny Traw (Gramineae). Niewysoka trawa o liściach cienkich, szydlasto zwiniętych, a kłoskach okrągławo-owalnych, skierowanych w jedną stronę, najczęściej nabiegłych niebieskawo lub fiołko…
Bojczuk Mychajło Ludzie
Bojczuk Mychajło (30 X 1882 Romanówka k. Tarnopola - 1938 Kijów). Ukr. malarz, twórca ukraińskiej nowobizantyjskiej szkoły malarskiej. W 1899-1905 studiował w Wiedniu i w krak. ASP (u Leona Wyczółkowskiego ), potem w Monachium i Paryżu. Wystawiał w Krakowie i Lwowie.W 1917-30 i…
boksyt
boksyt . Skała osadowa o barwie najczęściej czerwonawej, szarej lub brunatnej, obfitująca w wodorotlenki glinu obok in. przymieszek. W Tatrach, m.in. w Dolinie Białego, znaleziono ślady boksytu, nieopłacalne jednak do eksploatacji.
Boldireff Włodzimierz Ludzie
Boldireff Włodzimierz (15 I 1883 Paryż - 21 IV 1970 Łódź), syn Polki i Rosjanina, w dzieciństwie mówiący tylko po franc., w 1925 przyjął nazwisko Strzemiński (usynowił go dziadek żony, powstaniec z 1863). Turysta tatrz., taternik i narciarz, inż. budowy dróg i mostów. W Paryżu o…
Bolesław Chrobry, król Ludzie
Bolesław Chrobry, król (967-1025). Nie są znane żadne hist. przekazy o pobycie króla tego w Tatrach , występuje on jednak w niektórych podaniach lud. o » śpiących rycerzach .
Bolesław Śmiały, król Ludzie
Bolesław Śmiały, król (ok. 1040-1081). W źródłach hist. nie ma żadnych danych o pobycie tego króla w Tatrach , natomiast Seweryn Goszczyński w swoim Dzienniku podróży do Tatrów (1853) pisze, że na Podhalu istnieje lud. podanie, iż król ten wciąż błąka się w Tatrach, pokutując za…
Boller Ludwig Ludzie
Boller Ludwig (1862 Frankfurt - V 1896 Monachium). Malarz niem. Malował przeważnie krajobrazy. Współpracował przy malowaniu Panoramy Racławickiej. Był jednym z gł. twórców » Panoramy Tatr . Przy jej wykończaniu w Monachium spadł z rusztowania i w kilka dni potem zmarł.
Bombówna Maria Ludzie
Bombówna Maria (13 XII 1922 Kraków). Limnolog, hydrochemik, pracownik nauk. (dr) Zakładu Biologii Wód PAN w Krakowie. Badała chemizm jezior w Tatrach Pol . oraz rzeki Dunajec i niektórych potoków tatrz . Tematyki tej dotyczy szereg jej prac, np. Hydrochemical investigations of t…
Boniecki Aleksander Ludzie
Boniecki Aleksander (1886 - 8 IX 1963 Kraków). Prawnik, działacz narc., wieloletni prezes TTN oraz wiceprezes (do 1939) i prezes (1945-49) PZN. Autor szkicu Historia narciarstwa polskiego 1907-1914 ("Narc. Pol." 1925) i in. artykułów na tematy narciarskie.
boraks Terminologia
Narc. nazwa gatunku śniegu. Powstaje ze świeżego puchu, którego wierzchnia warstwa pod wpływem promieni słonecznych stapia się w cieniutkie małe płytki, oślepiająco lśniące w słońcu. Jest to doskonały śnieg dla narciarzy. Powstaje tylko w zimie; na wiosnę, przy silniejszej opera…
Borbás Vince Ludzie
Borbás Vince (29 VII 1844 Ipolylitke, Węgry - 7 VII 1905 Kluż = Cluj, Kolozsvár, wówczas Węgry, obecnie Rumunia). Wybitny węg. botanik, prof. uniw. w Budapeszcie i od 1902 w Kluż, gdzie był też kier. ogrodu botanicznego. Autor licznych prac nauk., z których wiele (przeważnie dro…
Borek Przełęcze
Borek; Przez przełęcz Borek prowadzi droga jezdna z Orawic do Habówki (przez Mihulczą Dolinę i Błotną Dolinę ).
Boretti-Onyszkiewicz Witosława Ludzie
Boretti-Onyszkiewicz Witosława ( primo voto Szumańska, 15 VIII 1933 Kulczyn pod Włodawą, zm. 19 IX 1967 w Kaukazie), pierwsza żona » Janusza Onyszkiewicza . Geolog (UW, dr 1966), speleolog, taterniczka , alpinistka. W Tatrach w Śnieżnej Jaskini w 1960 osiągnęła głęb. 430 m, a w…
Borkowski Józef Dunin- Ludzie
Borkowski Józef Dunin- (19 II 1879 Florencja - 3 VII 1920 pod Czernichowem nad Horyniem, poch. w Krakowie). Chemik, potem wojskowy (ppłk WP), narciarz wysokogórski, taternik . Studiował w Dreźnie i Paryżu, potem był asystentem w Krakowie na UJ. Od 1907 uprawiał taternictwo i nar…
Borkowski Sławomir Dunin- Ludzie
Borkowski Sławomir Dunin- (3 IX 1909 - 6 XI 1958 Monachium). Dziennikarz warsz., prozaik, taternik , czł. Klubu Wys . od 1940. Taternictwo uprawiał od ok. 1932, m.in. z Janem Staszlem , Stanisławem Motyką , Tadeuszem Orłowskim i Maciejem Zajączkowskim . Od 1932 lub wcześniej pis…
Borkowski Stanisław Dunin- Ludzie
Borkowski Stanisław Dunin- (3 V 1782 Ruda w Galicji - 29 XII 1850 Lwów). Geolog, pierwszy pol. mineralog, literat, działacz społ. Studia na Akad. Górn. we Freibergu i w Paryżu. Autor prac nauk., podróżniczych i in. Ogłosił anonimowo List podróżnego, który odwiedził Tatry ("Pam.…
Borowa Woda Woda
Borowa Woda; Główny strumień Doliny Borowej Wody , który naprzeciw kościoła w Zubercu wpada od lewej (pd.) strony do płynącej przez tę wieś Zuberskiej Wody (a ta poniżej Zuberca uchodzi do Zimnej Wody Orawskiej ). B.W. powstaje u podnóża wzgórza Klinik z połączenia Klinkowej Wod…
Borowej Wody, Dolina Doliny
Borowej Wody, Dolina; Jedna z górnych odnóg Doliny Borowej Wody podchodzi ku pd.-zach., pod Pośrednią Huciańską Przełęcz , inna, najdłuższa (Spadowy Jar, Spadový jarok), wcina się w pn.-zach. stoki Białej Skały i sięga aż pod Białe Wrótka w jej zach. grani. Główny strumień w Dol…
Borowski Kajetan Ludzie
Borowski Kajetan . Szlachcic herbu Jastrzębiec, bar. austr., właściciel Sieniawy i kilku wsi w Wadowickiem, czł. Stanów Galicyjskich z grupy Herrenstand. (Herb Jastrzębiec wraz z tytułem barona był nadany w 1808 Józefowi Borowskiemu przez austr. ces. Franciszka II). W 1824 góral…
borówki Rośliny
borówki (Vaccinium), z rodziny Wrzosowatych (Ericaceae). W Tatrach występują trzy gatunki: borówka czarna (Vaccinium myrtillus), zwana też czarną jagodą, a niekiedy - nawet w niektórych podręcznikach i florach - czernicą, ale ta ostatnia nazwa jest niesłuszna, przynależy bowiem…
borsuk
borsuk (Meles meles), z rodziny łasicowatych (Mustelidae). Nazywany czasem potocznie jaźwiec. Ma długi szarobiaławy włos, brzuch i piersi brunatnawoczerniawe, po obu stronach głowy od pyska poprzez oczy ciągną się charakterystyczne czarne pręgi, z każdej strony po jednej. B. jes…
Borúth Andor Ludzie
Borúth Andor (18 VII 1873 Sátoraljaújhely = Slovenské Nové Mesto, okres Trebišov - 22 VIII 1955 Tatranská Polianka). Węg. malarz (studia w Budapeszcie, Monachium i Paryżu do 1897). Uprawiał malarstwo portretowe, rodzajowe i sakralne. Wystawiał na Węgrzech i za granicą. Jego obra…
Bośniacki Tadeusz Maciej Ludzie
Bośniacki Tadeusz Maciej (ok. 1911 - 24 VIII 1932 w Tatrach). Taternik (czł. STAZS Kraków), narciarz (czł. krakowskiej Sekcji Narc. AZS), student politechn. lwow. W zimie 1932 brał udział w zawodach narciarskich. Taternictwo zaczął uprawiać w 1928 lub nawet wcześniej, zrazu ze s…
Bośniacki Zygmunt Ludzie
Bośniacki Zygmunt (1837 Krosno - 23 VII 1921 we Włoszech). Lekarz, z zamiłowań najpierw botanik, potem geolog i paleontolog, wybitny paleoichtiolog. Od 1856 studiował medycynę na UJ, w 1862 otrzymał doktorat na podstawie nie ogłoszonej drukiem rozprawy Mchy i torfowce na Tatrach…
Bośniacki Zygmunt Ludzie
Bośniacki Zygmunt (1907 - 1981). Krak. narciarz, działacz narc., taternik i fotograf tatrz. W latach międzywoj. był jednym z gł. działaczy Sekcji Narc. AZS w Krakowie , w 1931-33 jej prezesem. Prowadził wycieczki zbior. w Tatry , uczestniczył w zawodach narciarskich. Był dobrym…
Botto Ján Ludzie
Botto Ján (27 I 1829 Vyšný Skálnik, obecnie Velké Teriakovce, okres Rimavská Sobota - 28 IV 1881 Bańska Bystrzyca). Poeta słow., najwybitniejszy balladysta szkoły szturowskiej, z zawodu inżynier. W 1843-47 uczył się w liceum ewang. w Lewoczy na Spiszu , gdzie był aktywnym czł. s…
Botyz Ludzie
Botyz albo Batyz, także Bothys, Botiz i Batis (ok. 1230? - przed 1309), syn grafa Marka z Markuszowiec na Spiszu . Za swoje wojenne zasługi komes Botyz dostał w 1264 od węg. króla Beli IV duży obszar ziemi na Spiszu, obejmujący teren, na którym powstały potem wsie Batyżowce , Gi…
bór
bór . W podh. gwarze: torfowisko ( a nie las), a nawet sam torf. Na Podtatrzu jest wiele nazw miejscowych Bór i Bory. Są to zawsze torfowiska lub podmokłe tereny, często bezleśne.
Brach Wilhelm Ludzie
Brach Wilhelm (28 V 1913 Pudłów = Pudlov, k. Bogumina - 23 I 1959 Kraków). Taternik z Zakopanego, czł. GOPR, mgr inż. (studia na Politechn. Krak.), działacz PTT i PTTK . Taternictwo uprawiał gł. w 1934-47. Najlepsze wyniki osiągnął w towarzystwie Zygmunta Wójcika i Tadeusza Orło…
brama i bramka
brama i bramka . Termin topogr. bramka oznacza skalne zwężenie doliny lub wąską przełączkę w grani. Słowo to występuje w nazwach tatrz., np. Dolina za Bramką, Koperszadzka Bramka. Podobne znaczenie, zasadniczo dla formacji szerszych lub wybitniejszych, ma słowo brama, np. Szklan…
Bramką, Dolina za Doliny
Bramką, Dolina za . Dolina za Bramką jest ozdobiona licznymi skałkami dolomitowymi , nieraz o fantastycznych kształtach. Tworzą one nie tylko turniczki i grzebienie na zboczach, ale schodzą też do dna doliny, tworząc jej trzy zwężenia nazywane bramkami , skąd wzięła się nazwa do…
Bramki, Potok zza Woda
Bramki, Potok zza .