Litera B
Bujak Jakub Ludzie
Bujak Jakub (6 XII 1905 Kraków - 5 VII 1945 Kornwalia), syn Franciszka Bujaka, prof. UJ. Wybitny pol. taternik i alpinista, z zawodu inż. mechanik (Politechn. Lwow. 1930, w 1937 tamże dr nauk techn.), konstruktor silników spalinowych.Uprawiał turystykę letnią i zimową w pol. gór…
Bujak Józef Ludzie
Bujak Józef (31 X 1898 Zakopane - 22 IV 1949 tamże). Zakop. narciarz i działacz narc., wieloletni urzędnik magistratu zakopiańskiego. Narciarstwo zaczął uprawiać przed I wojną świat., a po wojnie był jednym z najlepszych pol. biegaczy narc. W 1920-27 zdobył czterokrotnie narc. m…
buk Rośliny
buk (Fagus silvatica), z rodziny Bukowatych (Fagaceae). Drzewo o liściach okrągławych, lśniących, dorastające do 20 m wys., czasem i więcej. Niegdyś b. był stałym składnikiem regla dolnego Tatr, ale wytępiony przez rabunkową gospodarkę masowego wycinania na opalanie pieców hutn.…
Bukovčan Ivan Ludzie
Bukovčan Ivan (15 IX 1921 Bańska Bystrzyca - 25 V 1975 Bratysława), syn » Vojtecha Bukovčana. Słow. publicysta, dramaturg, scenarzysta i reż. film., z wykształcenia prawnik (dr). Był autorem scenariuszy o tatrz. tematyce do filmów Rodná zem (1953), Hladanie v oblakoch (1960), Pi…
Bukovčan Vojtech Ludzie
Bukovčan Vojtech (3 II 1891 Koszyce - 4 III 1977 Bańska Bystrzyca). Słow. leśnik, inż., pracował w dyrekcjach lasów na Słowacji, w Min. Rolnictwa w Pradze, a od 1956 w Muzeum Leśnictwa w Zwoleniu i w służbie przeciwlawinowej w Wielkiej Fatrze i w Tatrach Niżnich. W młodych latac…
Bukowina Tatrzańska Miejscowości
Bukowina Tatrzańska lub krótko Bukowina. B.T. powstała w I poł. XVII w. W XIX w. była często odwiedzana, gdyż tędy - przez Głodówkę lub Jurgów - prowadziła dawniej najlepsza droga do Morskiego Oka, używana nawet przez jadących z Zakopanego, i to aż do 1894, gdy zbudowano lepszą…
bula
bula . Okrągławe lub kopulaste wzniesienie (wybrzuszenie) na zboczu góry, w dolinie lub na grzbiecie górskim, podobne do kopy, ale mniej samodzielne. Bule bywają skaliste, trawiaste, piarżyste, także porośnięte kosodrzewiną lub drzewami.
Bularz Wydawnictwa
"Bularz" . Czasopismo tatern. i alpin. (powiel., potem drukowane), wydawane w latach 1982-91 przez Klub Wys. Gliwice, od 1984 wsp. z Akad. Klubem Alpin. tamże. Skład redakcji zmienny, m.in. Elżbieta Holy, Wacław Sonelski (gł. red.) i Zbigniew Tumidajewicz. Z zakresu polskiego ta…
Bulikowski Franciszek Benedykt Ludzie
Bulikowski Franciszek Benedykt (1805 Kraków - 12 II 1882 tamże). Krak. lekarz, uczestnik Powstania Listopadowego.Wiadomości o leczniczych źródłach mineralnych w Pieninach, na Spiszu i nawet w Tatrach (w Smokowcu ) znajdują się w jego rozprawie dokt.: De aquis naturalibus medicat…
bundz Terminologia
Świeży ser owczy, nie solony i nie owędzany, wyrabiany zwykle w dużych bryłach. Ma przyjemny orzeźwiający smak. B. spożywa się na świeżo lub wyrabia z niego » bryndzę. W 1985 pojawił się w zakop. sklepach ser owczy solony i owędzany, w dużych bryłach, też zwany bundzem, ale od p…
Buńdówki Miejsca
Buńdówki
Burchard Przemysław Jaskinie
Kominiarski Bańdzioch lub po prostu Bańdzioch. Wsród jaskiń tatrz. jest to jedna z najdłuższych (czwarta) i najgłębszych (trzecia). Znajduje się w pn.-wsch. stokach Kominiarskiego Wierchu. Ma dwa otwory: dolny na wys. 1456 m, ponad górnym końcem żlebu Żeleźniak (który zbiega ku…
Burchart Jan Ludzie
Burchart Jan (22 V 1932 Warszawa). Geolog, petrograf. Zajmował się m.in. wiekiem granitów i skał metamorficznych Tatr oraz procesami metamorfizmu. Od 1963 ogłosił z terenu Tatr szereg prac nauk., np. Uwagi o kierunkach luster tektonicznych w obrębie skał krystalicznych wyspy Gor…
Burdel Terminologia
Burdel . Nazwa ta występuje w różnych miejscach w pol. części Karpat na oznaczenie polan górskich i nawet osiedla (w Zakopanem na Olczy), a w samych Tatrach najbardziej znany B. to polanka, której pełna nazwa brzmi » Skoruszowy Burdel (na Skoruszowym Dziale, między Doliną Zadnic…
Burkacki Waldemar Ludzie
Burkacki Waldemar (10 III 1949 Warszawa - 10 IX 1983 Wels, Austria, poch. w Warszawie). Taternik jask., fotografik, żeglarz, dziennikarz. Wieloletni czł. Warsz. Akad. Klubu Speleol., uczestnik wypraw do jaskiń Tatr, Austrii, Bułgarii, Hiszpanii i Szwajcarii. Zajmował się fotogra…
Bury Jan Ludzie
Bury Jan (ok. 1867 Białka Tatrz. - ?). Góral z Białki Tatrz., uczył się w gimnazjum w Nowym Sączu, w 1890 wrócił na stałe do swej rodzinnej wsi. W 1890-97 matka jego, Anna Burowa, prowadziła schronisko TT przy Morskim Oku , a B. tam często przebywał. W 1895 jego rodzice, Sebasti…
Burzec Henryk Ludzie
Burzec Henryk (21 II 1919 Międzyrzec Podlaski). Rzeźbiarz i malarz. Ukończył Szkołę Przem. Drzewn. w Zakopanem (1939) i krak. ASP (1950). Od 1954 mieszka w Zakopanem. Jego pracami są m.in. rzeźba Baca (1974) przed hotelem "Gazda" w Zakopanem i płaskorzeźba Podhale w hallu zakop.…
Burzyński Zbigniew Ludzie
Burzyński Zbigniew (31 III 1902 Żółkiew - 30 XII 1971 Warszawa). Wybitny pilot balonowy. W swej książce Balonem przez kontynenty (Wa. 1956) opisuje przygotowania do zamierzonego lotu do stratosfery balonem "Gwiazda Polski" z Chochołowskiej Polany w 1938. Towarzyszyć mu miał jako…
Bustrycki Jędrzej (Andrzej) Kasprzak Ludzie
Bustrycki Jędrzej (Andrzej) Kasprzak (22 V 1860 Bustryk - 8 V 1935 Czerwienne, poch. w Zębie). Właśc. nazwisko B. to Kasprzak, znany był jednak powszechnie pod swym przydomkiem Bustrycki (od rodzinnego Bustryku). Góral podh. z Bustryku powyżej Białego Dunajca, baca na Gąsienicow…
Buszczyński Stefan Ludzie
Buszczyński Stefan (26 XII 1821 Mołodkowce, Podole - 20 X 1892 Kraków). Pisarz polit. i hist., publicysta, poeta. Uczestnik Powstania Styczniowego w 1863, od 1864 na emigracji, od 1878 w Galicji (we Lwowie), w 1881 osiadł w Krakowie. Od 1869 czł. Krak. Tow. Nauk., od 1872 czł. n…
bydło Zwierzęta
Chów b. na Podhalu jest - ze względu na przemysł uzdrowiskowo-tur. - nastawiony gł. na uzyskiwanie nabiału, a ubocznie tylko na mięso. Rasą hodowaną jest polska rasa czerwona, najlepiej się tutaj nadająca, wytrzymała na klimat, odporna na choroby i mało wymagająca jeśli chodzi o…
Bystra Szczyty
Bystra ; Rozległe stoki masywu B. po stronie lipt. od dawna stanowiły teren past. i myśl.; od 1987 znalazły się w obrębie TANAPu. Kto był pierwszy na wierzchołku B., nie wiadomo. Pol. turyści i badacze nauk. chodzili na nią już w I poł. XIX w. Pierwsze wejście zim.: Ada Świdersk…
Bystra Woda
Bystra lub rzadziej Bystra Woda. Strumień powstający koło Kalatówek z Wywierzyska Bystrej (ok. 1175 m). Płynie Doliną Bystrej, a potem przez Zakopane (wzdłuż ul. Chałubińskiego i Sienkiewicza). Na Kamieńcu (pod Gubałówką) łączy się z Cichą Wodą, dając początek Zakopiance ( 802 m…
Bystra Woda
Bystra ;
Bystra Woda
Bystra ;
Bystra Miejscowości
Bystra ; Nazwa orawskiej osady jaką w 1643 założono na miejscu obecnych Orawic. Już w 1659 osadnicy B. odprzedali swe uprawnienia mieszkańcom Twardoszyna i wyprowadzili się (podobno do Chyżnego). Powstało tu nowe osiedle o nazwie Orawice i nazwa Bystra zanikła, ale jeszcze w 176…
Bystra Dolina Doliny
Bystra Dolina ; Dolina wcinająca się od pd. w masyw najwyższego szczytu Tatr Zach., Bystrej. W B.D. znajdują się Bystre Stawy. Doliną tą płynie potok Bystra, pr. dopływ rzeki Biała Liptowska.
Bystra, Mała Szczyty
Bystra, Mała ; Skaliste, pierwsze od góry wzniesienie w pd.-zach. grani Bystrej (2248 m), między jej piramidą szczytową a Zadnią Kopą (2163 m).
Bystre Miejsca
Bystre .
Bystre Dolne Miejsca
Bystre Dolne . P. Część osiedla Bystre w Zakopanem przy ul. Karłowicza, tj. przy drodze wiodącej z centrum Bystrego wprost ku Kuźnicom .
Bystre Stawy Woda
Bystre Stawy ; Grupa pięciu stawów w górnej części Bystrej Doliny, u stóp najwyższego szczytu Tatr Zach., Bystrej. Są to: » Wielki, Mały, Długi i Niżni Staw Bystry, leżące w gł. gałęzi doliny, oraz » Anusine Oczko, w bocznej kotlinie Bystrej Doliny. Trzy górne stawy (Wielki, Mał…
Bystrej, Dolina Doliny
Bystrej, Dolina , rzadziej Dolina Bystrej Wody. Wielka walna dolina Tatr Zach., której wylot jest ograniczony Krokwią i Nosalem i która uchodzi do kotliny Zakopanego. Powyżej leżących w niej Kuźnic Dolina Bystrej rozgałęzia się na kilka dużych odnóg: Dolina Jaworzynka, Kasprowa…
Bystrej, Jaskinia Jaskinie
Bystrej, Jaskinia , dawniej także Niżnia Kalacka Jaskinia . Wejście do J.B., zasypane gruzem i blokami skalnymi, zostało w 1929 odkryte przez Stefana i Tadeusza Zwolińskich. Prace nad odkopaniem wstępnej studni prowadzili Zwolińscy przy pomocy robotników od 1929 do marca 1933. W…
Bystrej, Jaskinie Jaskinie
Bystrej, Jaskinie . Rozległy system rozgałęzionych jaskiń związany z Wywierzyskiem Bystrej, odprowadzającym wodę z masywu Giewontu. W skład tego systemu wchodzą: » Jaskinia Bystrej, » Kalacka Jaskinia oraz najmniejsza, przeważnie zalana wodą, jaskinia » Dudnica.Otwory tych jaski…
Bystrej, Wywierzysko Woda
Bystrej, Wywierzysko , także Kalackie Wywierzysko. Są to właściwie dwa » wywierzyska. Jedno (ok. 1175 m) znajduje się na pd. od Kalatówek na wsch. stokach Kalackiej Turni, tuż poniżej drogi jezdnej wiodącej z Kalatówek do Kondratowej i Goryczkowej Doliny. Drugie wywierzysko (ok.…
Bystry Karb Miejsca
Bystry Karb , także Banista Przełączka;
Bystry Przechód Przełęcze
Bystry Przechód ; Łatwo dostępna przełęcz między Furkotem a Soliskiem. Przez B.P. prowadzi znakowane przejście tur. z Młynickiej Doliny (znad Capiego Stawu) do Furkotnej Doliny (nad Wyżni Wielki Staw Furkotny ). Przez B.P. w połączeniu z Furkotną Przełęczą prowadzi też najdogodn…
Bzowski Marek Ludzie
Bzowski Marek (1937), wnuk » Stanisława Witalisa Ciechanowskiego. Geograf, w 1962-64 obserwator meteor. na Gąsienicowej Hali , gdzie badał pokrywę śnieżną. Współautor pracy: Zniszczenia w lasach Tatrzańskiego Parku Narodowego spowodowane przez wiatr halny wiosną 1968 r. ("Ochr.…
Bździochowa Grań Miejsca
Bździochowa Grań ; Nazwa Bździochowa Grań (i inne podobne w Kołowej Dolinie i jej otoczeniu) ma się wywodzić od góralskiego przezwiska Bździoch, dawnego pasterza czy myśliwego, prawdopodobnie z Jurgowa , który kiedyś dużo przebywał w Kołowej Dolinie; jednakże bździoch jest także…
Bździochowa Kopa Miejsca
Bździochowa Kopa ; W środk. części Bździochowej Grani, od Świnki oddzielona szerokim siodłem Pośredniej Bździochowej Bramy, a od Żółtej Czuby węższym wcięciem Niżniej Bździochowej Bramy. Pochodzenie nazw: » Bździochowa Grań i Portki . Węg. nazwa Kapu-bérc jest kalką nazwy