Litera B
Brandobur Jozef Ludzie
Brandobur Jozef (19 VII 1908 Smižany k. Nowej Wsi Spiskiej - 30 VIII 1976 Bratysława). Słow. turysta i taternik , nauczyciel gimnaz. w Nowej Wsi Spiskiej 1933-44 (prowadził wycieczki szkolne także w Tatry ), potem red. w radiu koszyckim 1945-51 i bratysł. wydawnictwie "Slovenský…
Branicki Bogdan Ludzie
Branicki Bogdan . Poeta. W 1929-32 ogłaszał w czasopismach wiersze o tematyce sport., m.in. z cyklu Skocznie narciarskie , np. Krokiew
Brański Wojciech Ludzie
Brański Wojciech (ur. ? Warszawa). Taternik od 1957, alpinista od 1962, elektronik, pracownik nauk. Uczestnik wypraw w Alpy, Kaukaz, Pamir (wejście na 3 siedmiotysięczniki), góry Mongolii (pierwsze wejścia na trudne szczyty), Himalaje (w 1974, I wejście na Kangbachen 7902 m). Ws…
Braun Stanisław Ludzie
Braun Stanisław (? Łódź - VIII 1942 Warszawa, od odłamka bomby lotn.). Taternik , student medycyny UW. Rozwinął żywą działalność tatern. w 1935-39, dokonując np. z Tadeuszem Orłowskim w lipcu 1939 II wejścia na Galerię Gankową drogą Stanisławskiego i I wejścia prawą częścią pd.…
Brchel L'uboš Ludzie
Brchel Luboš . Słow. narciarz, turysta, taternik i fotograf tatrz. Jest autorem lub współautorem albumów tatrz.: Bielou stopou (Br. 1959, tematyka narc.), Tatranské plesá (Br. 1961), Malá a Velká Studená dolina (Br. 1962), Tatry v panorámach (Ma. 1985). Pisywał do czasopism na t…
Brdarowa Dzwonnica Miejsca
Brdarowa Dzwonnica ; Końcowe, niepozorne pd.-zach. wzniesienie Brdarowych Grap (1859, 1824 i 1720 m), tj. rozłożystego szczytu w pd.-zach. grani Wielkiej Kopy Koprowej , między Doliną Koprowicą a Szpanią Doliną. B.D. stanowi podrzędny obiekt topogr., ale jest tematem ballady Dan…
Bredeczky (Bredetzky) Samuel Ludzie
Bredeczky (Bredetzky) Samuel (18 III 1772 Chminianske Jakubovany, dawniej Nemecké Jakubovany, k. Preszowa - 20 VI 1812 Lwów). Niem. teolog, pedagog i pisarz. Młodość spędził w Lubicy na Spiszu , studiował w Jenie, nauczycielem był w Sopronie i Wiedniu. Następnie od 1805 był seni…
brekcja
brekcja , inaczej druzgot. Skała, najczęściej osadowa, utworzona z ostrokrawędzistych okruchów różnych skał lub minerałów, zlepionych razem rozmaitego rodzaju spoiwem (lepiszczem), np. krzemionką, węglanem wapnia. W Tatrach spotyka się dolomity reglowe stanowiące typową b., np.…
Brestowa Miejsca
"Brestowa"; Przystanek autobusowy na Stefkowskiej Polanie w Zuberskiej Kotlinie , przy wejściu do Muzeum Wsi Orawskiej .
Brestowa Jaskinia Jaskinie
Brestowa Jaskinia (także Stefkówka) Największa jaskinia słowackich Tatr Zachodnich . Długość ok. 1450 m. Otwór jaskini jest na pd.-zach. od leśniczówki Brestowa i Brestowej Polany , koło wylotu Wolarskiej Doliny i Doliny Mącznicy . Jaskinia Stefkówka jest systemem korytarzy, któ…
Brestowa Kopa Szczyty
Brestowa Kopa lub po prostu Brestowa; W zach. grani B.K., biegnącej łukiem do Jałowieckiej Palenicy , znajdują się kolejno dwa drugorzędne wzniesienia: Mała Brestowa Kopa (1902 m) i »Zuberski Wierch (1752 m).
Brestowa Polana Hale i polany
Brestowa Polana lub po prostu Brestowa; Stoi tu leśniczówka zwana Brestowa (Brestová, horáreň Brestová). Stąd ku pn. odchodzi znakowana ścieżka do Błotnej Doliny .
Breuer Johann Ludzie
Breuer Johann (1876 Nowa Leśna - 9 VIII 1924 w Tatrach). Wybitny spiskoniem. przewodnik tatrz. W 1892-1911 uczestniczył w szeregu pierwszych wejść, m.in. na niezdobyte poprzednio szczyty i turnie : Pośrednia Kończysta (w 1904), Stwolska Turnia (1904), Smoczy Szczyt (1905), Złomi…
Breyer Tadeusz Ludzie
Breyer Tadeusz (15 X 1874 Mielec - 15 V 1952 Warszawa). Rzeźbiarz, medalier, pedagog. Studia w krak. SSP (1894-98) i we Florencji. W 1911-52 z przerwami prof. w warsz. SSP i ASP. Jest autorem medalionu z popiersiem Eduarda Jelinka, umieszczonego pod tablicą pamiątkową tegoż w St…
Breyne Johann Philipp Ludzie
Breyne Johann Philipp lub Breynius Johannes Philippus (5 VIII 1680 Gdańsk - 12 XII 1764 tamże). Gdański lekarz (uniw. w Lejdzie, dr 1702), botanik i zoolog, autor wielu prac nauk., czł. Royal Society w Londynie, od 1715 czł. Academia Caesareo-Leopoldina Carolina Naturae Curiosor…
Briedoň Vojtech Ludzie
Briedoň Vojtech (5 IV 1916 Zwoleń - 17 XI 1967 Bratysława). Słow. klimatolog, pracownik Inst. Hydrometeor. w Bratysławie (1941-67), autor prac nauk. z dziedziny klimatologii, m.in. o opadach i śniegowej pokrywie na Słowacji. Prace jego w znacznej mierze dotyczą Tatr i Podtatrza…
Brixen Karl Anton Ludzie
Brixen Karl Anton (9 XII 1755 Padwa - 7 III 1803 Wiedeń). Austr. geograf, geodeta, oficer armii austr., uczestnik prac nad mapą Węgier. W 1788 był w Tatrach i zwiedził wtedy Szczyrbskie Jezioro (nazywa je Zeleno plesso lub Grüner See), a dnia 17 VII 1788 w towarzystwie jakiegoś…
Brnčal Albert Ludzie
Brnčal Albert (2 III 1919 Tomaszowce Spiskie - 1 VIII 1950 w Tatrach). Słow. turysta i taternik , nauczyciel, uczestnik Słow. Powstania Nar. Już w latach szkolnych poznał Tatry i w środowisku JAMESu wyrósł na dobrego taternika; np. w 1946 dokonał I wejścia środk. filarem wsch. ś…
brodaczka
brodaczka (Usnea). Porost nadrzewny, dawniej dość często spotykany w Tatrach, zwł. w lesie górnoreglowym; odznacza się szarozieloną plechą w formie długich cienkich gałązek, zwisających niby pęki nici lub długie, czasem nawet po kilka metrów brody (stąd nazwa). W Tatrach było ki…
Brodkiewicz-Spławińska Zofia Ludzie
Brodkiewicz-Spławińska Zofia (1941 Tarnobrzeg). Plastyczka (architektura wnętrz, tkanina artyst., malarstwo, grafika), narciarka. Od dzieciństwa zamieszkała w Zakopanem (tu matura 1959), zawodniczka narc. (Start i AZS Zakopane) w konkurencjach alp., kilkakrotna mistrzyni Polski.…
Bromowicz Zbigniew Ludzie
Bromowicz Zbigniew (23 IX 1905 Kraków - 18 I 1980 Katowice, poch. w Zakopanem). Nauczyciel (UJ, matematyka, fizyka, astronomia, 1935), przez rok obserwator w obserwatorium astron. UJ na Lubomirze k. Myślenic, poza tym nauczyciel szkół średnich (matematyk) aż do 1970, turysta, na…
Broniewski Władysław Ludzie
Broniewski Władysław (17 XII 1897 Płock - 10 II 1962 Warszawa). Poeta (m.in. liryka rewol.), publicysta, krytyk lit. i działacz lewicowy. W latach międzywoj. z zamiłowaniem uprawiał w Tatrach turystykę (letnią i narc.), m.in. w towarzystwie Władysława Wolskiego . Należał do częs…
Bronikowski Stanisław Ludzie
Bronikowski Stanisław (10 II 1895 Chotów, pow. Ostrów Wielkopolski - 25 IX 1917 w Tatrach, poch. w Zakopanem). Turysta i taternik , od 1914 mieszkający w Zakopanem . Taternictwo uprawiał gł. z Rafałem Malczewskim ; w 1916 przeszli oni m.in. Grań Wideł i pd. ścianę Ostrego Szczyt…
Broński Bolesław Ludzie
Broński Bolesław (ok. 1914), syn » Kazimierza Brońskiego . Narciarz, taternik , lekarz. Do gimnazjum chodził w Zakopanem (matura w 1933). W 1927-32 wspinał się w Tatrach Pol ., gł. z Tadeuszem Brzozą , Józefem Obrochtą-Kabikiem i Janem Sawickim , ale także ze Stanisławem Motyką…
Broński Kazimierz Ludzie
Broński Kazimierz (12 III 1875 Kozieniec - 8 III 1943 Zakopane). W latach 1930. prowadził w Zakopanem w Dworcu Tatrz . restaurację, która była ulubionym miejscem spotkań przyjezdnych i zakop. intelektualistów, turystów i taterników. Powstał tam » Institutum Bronscianum Zakopanen…
Bröske Katherine Ludzie
Bröske Katherine lub Käthe (zm. 5 II 1929 Wrocław). Niem. alpinistka i najwybitniejsza taterniczka w pierwszych latach XX w., żona taternika » Maksymiliana Bröske . Po Tatrach chodziła w 1902-07. Już w 1902 (z mężem i przewodnikami) dokonała I wejścia na Małą Pośrednią Grań . Wś…
Bröske Maximilian Ludzie
Bröske Maximilian , mąż » Katarzyny Bröske . Niem. taternik i alpinista, lekarz weterynarii, dyr. rzeźni miejskiej w Zabrzu. Po Tatrach chodził w 1902-07, uczestnicząc m.in. w I wejściu pd. ścianą Ostrego Szczytu w 1905 (ze swą żoną K. Bröske i Simonem Häberleinem ). Chodził też…
Broszkiewicz Antoni Ludwik Ludzie
Broszkiewicz Antoni Ludwik (1872 - 1936). Malarz pejzażysta, nauczyciel i wieloletni dyr. szkoły podst. w Nowym Sączu, lewicowy działacz polit., kult. i oświat. Na wystawie zbior. w Nowym Sączu w sierpniu 1938 pokazano jego 72 obrazy, gł. z Sądecczyzny i Tatr , m.in. Tatry w mgl…
Brož Josef Ludzie
Brož Josef (1884 Vyšehrad, Praga - 1943 Praga). Czes. dziennikarz, krytyk muz., działacz tur., w 1919-42 kier. kancelarii KČST (KČT) w Pradze, w 1934-36 red. miesięcznika "Časopis turistů ". Od 1920 pisywał często w tym czasopiśmie na różne tematy tatrz.: budowa nowych ścieżek,…
Brtáň Rudolf Ludzie
Brtáň Rudolf (9 X 1907 Hybie, Liptów). Słow. historyk literatury słow., krytyk i tłumacz. Tematyka tatrz. i podtatrz. jest poruszona w wielu jego książkach, np. Barokový slavizmus (Lipt. Sv. Mik. 1939), O Bottovej Smrti Jánošíkovej (Br. 1942), Bohuslav Tablic (Br. 1974), Slovens…
Bruckmann Franz Ernst Ludzie
Bruckmann Franz Ernst , także Brückmann (27 IX 1697 Marienthal k. Helmstädte - 21 III 1754 Wolfenbüttel k. Brunszwiku). Niem. lekarz, przyrodnik i polihistor z Wolfenbüttel, czł. akademii nauk przyr. (Academia Leopoldino-Carolina Naturae Curiosorum) w Halle. We wczesnych dziejac…
Brudzińska Krystyna Ludzie
Brudzińska Krystyna (24 VII 1882 Mikulisice - 11 II 1965 Ścinawka Średnia k. Radkowa Kłodzkiego, woj. wałbrzyskie). Publicystka, działaczka społ., nauczycielka języków obcych, malarka. W latach międzywoj. i w czasie II wojny świat. mieszkała w Zakopanem , po wojnie w Nowej Rudzi…
Brüll Zoltán Ludzie
Brüll Zoltán (22 VI 1905 Lučenec - 16 I 1945 w Tatrach). Lekarz z Nowej Wsi Spiskiej i z Kwietnicy k. Popradu , uprawiający taternictwo od 1930. Uważał się za Węgra. Chodził po Tatrach z Węgrami, Słowakami i Polakami, gł. ze Stanisławem Motyką , Janem Sawickim i Istvánem Zamkovs…
Bryce James Ludzie
Bryce James (10 V1838 Belfast - 22 I1922 Belfast). Ang. prawnik, prof. uniw., polityk, podróżnik i alpinista, w 1899 prezes Alpine Club. Znał m.in. Alpy, Pireneje, Bałkan i Kaukaz, był na Araracie. On i Leslie Stephen w 1866 byli w Karpatach Wsch. i weszli tam na parę najwyższyc…
Brydak Jędrzej Ludzie
Brydak Jędrzej (1837 Rozwadów k. Tarnobrzegu - 1876 Kraków). Rysownik, litograf, malarz. Studia w krak. SSP 1853-59. Z rysunków Walerego Eljasza wykonał do jego przewodnika z 1870 dwie litografie: mapy Tatr i widoku Tatr z Głodówki.
Brydówna Jadwiga Ludzie
Brydówna Jadwiga (8 VI 1928 Kraków - 4 III 1962 w Tatrach, poch. w Zakopanem). Taterniczka, przewodnik tatrz. Turystykę w Tatrach uprawiała od 1947, potem również i taternictwo. W 1949 zdała egzamin na kier. wycieczek zbior., a następnie została przewodnikiem tatrz. III klasy. P…
Brylówka Hale i polany
Brylówka;
bryndza Terminologia
Rodzaj ostrego sera owczego (o charakterze suchego twarogu), wyrabianego w Tatrach, na Podtatrzu i gdzie indziej w Karpatach. Bryndzę robi się z przeschniętego » bundzu, pokruszonego na drobne kawałeczki, obecnie najczęściej przemielonego w maszynce do mięsa, po czym mniej lub w…
Bryniarski Stanisław Ludzie
Bryniarski Stanisław (1829 Kraków - 27 V 1914 tamże). Malarz (krak. SSP 1847-54 i 1856-57). Malował przeważnie zabytkowe budowle Krakowa i kopiował obrazy, ale także malował pejzaże zakop. i tatrz.
Brzanówka Hale i polany
Brzanówka; Przez B. prowadzi skrót szosy (Drogi Oswalda Balzera), który niegdyś stanowił fragment dawnej drogi, biegnącej od tartaku wodnego przy Łysej Polanie do tartaku parowego na Zazadniej i dalej przez Małe Ciche do Poronina . Przed zbudowaniem murowanej leśniczówki na Zaza…