Litera G
Gaberówka Miejsca
Gaberówka; Dawna wspólna nazwa osiedli Nędzówka i Hotarz we wsi Kościelisko , przesuwana czasem mylnie na pobliski Hruby Regiel . Nazwa G. pochodzi zapewne od nazwiska pierwotnego właściciela polany, na której powstały owe osiedla. Nazwa występuje już w lustracji z 1767, a nazwi…
Gaborowa Dolina Doliny
Gaborowa Dolina; Jest wcięta głęboko między stoki Starorobociańskiego Wierchu , Błyszcza i Bystrej . Nazwa pochodzi od imienia lub nazwiska Gábor (węg.), tj. Gabriel.
Gaborowa Dolina, Zadnia Doliny
Gaborowa Dolina, Zadnia, także Gaborów Zadek i Gaborowy Zadek; Gáborov zadok.
Gaborowa Przełęcz Przełęcze
Gaborowa Przełęcz, poprzednio Raczkowa Przełęcz, a dawniej błędnie Gaborów Zadek; Wbrew temu, co podają przewodniki, przejście przez G.P. nie stanowi dogodnego połączenia Kościeliskiej Doliny z Raczkową Doliną (poprzez jej odnogę, Gaborową Dolinę ), gdyż znakowany szlak z Koście…
Gaborowe Stawki Woda
Gaborowe Stawki; Tylko najwyżej położony stawek (na wsch. od wierzchołka Starorobociańskiego Wierchu ) jest nieco większy.
Gaborowy Potok Woda
Gaborowy Potok ; Powstaje na wys. ok.1860 m, nieco poniżej Gaborowych Stawków , płynie Gaborową Doliną i wpada (ok. 1375 m) do Raczkowego Potoku . Ma lw. dopływ: » Iwanowa Woda .
Gabos Gyula Ludzie
Gabos Gyula (1838 - 15 I 1901 w Tatrach, poch. w Wielkiej na Spiszu). Przez 14 lat był dyrektorem zdrojowiska Stary Smokowiec , a także przez wiele lat członkiem zarządu MKE i jego zasłużonym działaczem. Wskutek wypadku z własną bronią zginął w czasie polowania na kozice w Dolin…
Gabriel Adolf Ludzie
Gabriel Adolf (1853 Biała Spiska - 1930 tamże). Spiskoniem. przemysłowiec (producent słynnej bielskiej "borowiczki"), wieloletni działacz MKE i czł. jego zarządu. Początkowo współpracował z Augustem Kaltsteinem i Samuelem Weberem . Zasłużył się zwł. przy budowie ścieżek do Alaba…
Gabryszewski Tadeusz Ludzie
Gabryszewski Tadeusz (19 VI 1868 Krosno - 19 XI 1939 Zakopane, tam poch., ale ok. 1950 przeniesiony do grobowca swej matki w Krościenku nad Dunajcem). Lekarz, działacz społeczny. Studia lek. na UJ (1893). Do 1913 był w Bóbrce lekarzem gminnym, burmistrzem, dyr. szpitala i działa…
Gacek Wydawnictwa
"Gacek". Biuletyn inform. Sekcji Taternictwa Jask. Klubu Wys. Kraków . Ukazuje się nieregularnie od 1963 jako kontynuacja » "Grotołaza ", do 1988 23 zeszyty (łącznie z "Grotołazem" 44). Red. Leszek Dumnicki i in. Ukazał się też w 1989 i 1992.
Gadeja Tomasz Ludzie
Gadeja Tomasz , właśc. Stopka-Gadeja, a oprócz przydomku Gadeja miał też przezwiska Jewin oraz z Blachówki (ok. 1830 Kościelisko, na Czajkach - 27 VI 1910 Kościelisko i tam poch.). Góral, jeden z najlepszych gawędziarzy podh., rolnik, podobno (brak potwierdzenia) przewodnik tatr…
Gadomski Adam Rola Ludzie
Gadomski Adam Rola (26 VII 1894 Wieliczka - 27 V 1942 Oświęcim). Geograf, geolog, popularyzator zagadnień nauk., taternik , podróżnik. W czasie I wojny świat. służył w Legionach Polskich. Specjalizował się w geomorfologii i glacjologii, a gł. terenem jego badań były Tatry . Zajm…
Gadomski Jan Ludzie
Gadomski Jan (23 VI 1889 Czatkowice k. Krakowa - 2 I 1966 Warszawa). Astronom, prof. UW, autor wielu prac nauk. i pop.-naukowych. Już przed I wojną świat. był działaczem AZS w Krakowie, m.in. jego Sekcji Narc . i prowadził wtedy jej wycieczki zbior. w Tatry . W 1912 uczestniczył…
Gadowski Walenty Ludzie
Gadowski Walenty (8 XII 1861 Wiśnicz Nowy - 14 V 1956 Bochnia). Ksiądz, do 1926 prof. w seminarium nauczycielskim i duchownym w Tarnowie, w 1926-30 katecheta szkolny w Bochni, autor podręczników do nauczania religii, wybitny turysta i taternik na przełomie XIX i XX w., twórca Or…
gady
gady (Reptilia ). Skórę mają pokrytą tarczkami lub łuskami, są jajorodne, tylko jedna jaszczurka jest żyworodna. W Tatrach żyją nieliczne gatunki g. Z jaszczurek: zwinka (Lacerta agilis ), b. rzadka w Tatrach, podana raz z Chochołowskiej Doliny, ponadto z Podtatrza Słow.; jaszcz…
Gajda Roman Ludzie
Gajda Roman (1906-1972 Ottawa, Kanada). Geograf (studia na UJ), limnolog, kartograf. W 1929-30, w drugim roku jej działalności, był kierownikiem naukowej stacji badawczej Inst. Geogr. UJ w Dolinie Pięciu Stawów Polskich . W 1931-39 był inspektorem i instruktorem szkół pol. w Bra…
Gajewski Jerzy W. Ludzie
Gajewski Jerzy W. (1946 Kraków). Publicysta, prasoznawca, autor, współautor i red. literatury tur. i krajozn., działacz PTTK. Studia: architektura (Politechnika Krak. 1973) i dziennikarstwo (UJ 1982). Pracownik nauk. w Inst. Turystyki (od 1973) i zastępca kier. wydawnictwa "Kraj…
Gajewski Michał Ludzie
Gajewski Michał (1 VII 1928 Zakopane). Taternik , ratownik tatrz., przewodnik tatrz. Taternictwo uprawiał od 1946, w 1957 uczestniczył w przejściu całej gł. grani Tatr w 8 dni (z Krzysztofem Berbeką i Ryszardem Wawro), a w 1958 w próbie przejścia zim. tej grani. Wspinał się też…
Gajewski Ryszard Ludzie
Gajewski Ryszard (5 X 1954 Zakopane), syn » Michała Gajewskiego . Taternik , alpinista, ratownik tatrz., czł. Grupy Tatrz. GOPR od 1976, przewodnik tatrz. od 1977, instruktor narc. PZN , z zawodu mechanik. Członek i działacz Klubu Wys. Zakopane ., od 1986 prezes. Wspinał się w T…
Gajewski Wacław Ludzie
Gajewski Wacław (28 II 1911 Kraków). Botanik, genetyk, prof. UW od 1954, czł. PAN (1958), czł. hon. Pol. Tow. Bot. (1986). Autor licznych prac nauk. i pop.-naukowych. Tatr dotyczy jego praca o mieszańcach kuklika (Geum): The hybrids between two subgenera of Geum L. ("Acta Soc. B…
Gajl Kazimierz Ludzie
Gajl Kazimierz (1896 Paszyja, Ural - 1930 Warszawa?). Zoolog, głównie hydrobiolog (skorupiaki), ale także entomolog. W 1920-30 był asystentem przy katedrze zoologii UW. Doktorat w 1924. Z jego prac dwie opierają się na badaniach w Tatrach : Zespoły Phyllopoda i Copepoda (excl. H…
Gajny Wierch Miejsca
Gajny Wierch; Niewybitne wzniesienie na pn.-zach. od Tatrz. Łomnicy , a na pd.-wsch. od stacji Start kolei linowej na Łomnicę .
Galas Piotr Ludzie
Galas Piotr (26 XI 1887 Lubomierz k. Bochni - 6 I 1975 Stary Sącz, poch. w Bochni). Nauczyciel gimnaz., w 1938-47 dyr. gimnazjum w Bochni z przerwą wojenną, kiedy działał w tajnym nauczaniu. Z zamiłowań był badaczem kultury lud., gwar lud. i nazw geogr., zwł. swego rodzinnego re…
galena
galena lub galenit. Minerał zwany dawniej błyszczem ołowiu. W jego skład wchodzi siarczek ołowiu, zwykle z domieszką siarczku srebra, czasem też in. metali. W minimalnych ilościach znajduje się w skałach okolicy Mnicha oraz tu i owdzie w granicie Mięguszowieckich Szczytów, w pos…
galeria Terminologia
Duży, poziomy lub lekko pochyły taras w ścianie górskiej, podcięty b. stromym urwiskiem. Typową formacją tego typu jest Galeria Gankowa. Stosunkowo wąska i długa galeria zbliża się swym wyglądem do szerokiej półki. Zob. też galeryjka.
Galeria Gankowa Miejsca
Galeria Gankowa; Odegrała ważną rolę w dziejach taternictwa. Pierwsza pewna wiadomość o wejściu na G.G. (z boku, od Wsch. Rumanowej Przełęczy ): Ludwik Chałubiński oraz przew. Bartłomiej Obrochta i Wojciech Roj , pod koniec lat 1870-tych (przy próbie wejścia na nie zdobyty wówcz…
galerie malarstwa i grafiki
galerie malarstwa i grafiki (i częściowo rzeźby). Duże zbiory dzieł plastycznych, związanych tematycznie z Tatrami i Podtatrzem posiadają » muzea regionalne na Podtatrzu i in. wielkie muzea, np. Muzeum Narodowe w Warszawie i jego oddział w Krakowie. Podobnie na Słowacji, zwł. w…
galeryjka Terminologia
W taternictwie: 1) mała galeria; 2) formacja w ścianie górskiej podobna do poziomej lub pochyłej półki podciętej b. stromym urwiskiem; 3) formacja w ścianie górskiej, wyglądająca z daleka jak ukośnie przebiegająca półka, a w rzeczywistości składająca się z ciągu półek, zachodzik…
Gálfy Ivan Ludzie
Gálfy Ivan (15 VI VII? 1933 Nemecká Lupča, obecnie Partizánska Lupča, Liptów).Słow. taternik i alpinista, od 1953 zawodowy ratownik tatrz. (HS), przewodnik tatrz. I klasy, członek i działacz klubu IAMES Slovan Vysoké Tatry . Uprawiał taternictwo od 1949, najczęściej z Iwanem Urb…
Galica Ludzie
Galica . Nazwisko góralskie, od dawna częste na Podhalu . Od 1619 było notowane w Szaflarach , w II poł. XVII w. także dalej na pd. aż po Ustup, Poronin i Bukowinę , potem również już prawie we wszystkich wsiach u samego podnóża Tatr : w Witowie , Kościelisku , Zakopanem , Murza…
Galica Andrzej Ludzie
Galica Andrzej (27 XI 1873 Biały Dunajec - 6 VI 1945 Majdan k.Piotrkowa Trybunalskiego, poch. w Bęczkowicach, prochy przeniesione w 1973 na nowy cment. w Zakopanem). Literat (pisał też w swej rodzimej gwarze podh.), z zawodu inż. budowy dróg i mostów, walczył w Legionach Polskic…
Galica Wincenty Ludzie
Galica Wincenty (29 X 1916 Zakopane). Zakop. lekarz (radiolog i internista), działacz regionalnego ruchu podh., w czasie II wojny świat. kurier tatrz . Walczył w kampanii wrześniowej 1939, był ranny, z niewoli uciekł. Od stycznia 1940 do sierpnia 1941 działał w ruchu oporu, gł.…
Galica Wojciech Ludzie
Galica Wojciech . Przewodnik tatrz. Góral z Poronina , który ok. 1830 zajmował się przewodnictwem i prowadził w Tatry , m.in. do Morskiego Oka . Angażowali go chętnie obcokrajowcy, bo mówił nieźle po niemiecku.
Galicówna Zofia Ludzie
Galicówna Zofia , od 1939 Kamińska (14 II 1909 Zakopane). Taterniczka z Zakopanego . Maturę zdała w zakop. gimnazjum w 1929, potem studiowała w Wyższej Szkole Hand. w Warszawie. Taternictwo uprawiała gł. w 1928-30, m.in. z Wiesławem Stanisławskim (do dróg nadzw. trudnych włączni…
Galiński Andrzej Ludzie
Galiński Andrzej (1937). Warsz. operator film., sportowiec, narciarz, od 1954 taternik , od 1966 czł. Grupy Tatrz. GOPR , w 1971 uczestniczył w pol. wyprawie w Karakorum na Kunyang Chhish (7852 m); filmował wtedy na wys. 6500 m i wyżej. Był operatorem przy realizacji filmów Górs…
Gallus Ludzie
Gallus , także Kakas, Kokosz itp. (II poł. XIII w. - ok. 1327 lub 1343), syn komesa Rykolfa I. Jego braćmi byli: magister Jan, magister Rykolf II i magister Henryk. Gallus również miał tytuł magistra (magister = pan lub rycerz). Z nadania króla węg. posiadał duży obszar na Zamag…
Gałajdówka Hale i polany
Gałajdówka też Gałajdowa Polana i Polana pod Muraniem; Nazwa G. pochodzi od nazwiska góralskiego Gałajda (z Jurgowa ).
Gałek Andrzej Ludzie
Gałek Andrzej , (1916 Zakopane - XII 1993 tamże), syn malarza » Stanisława Gałka . Malarz, z zawodu inż. architekt. Mieszkaniec Zakopanego . W swoim dorobku artyst. miał obrazy olejne i akwarele oraz obrazy malowane na szkle. Wystawiał w kraju i za granicą.Wśród jego akwarel są…
Gałek Stanisław Ludzie
Gałek Stanisław (14 IX 1876 Mokrzyska, pow. Brzesko - 13 VII 1961 Zakopane, poch. na starym cment.). Malarz (głównie pejzażysta) i rzeźbiarz. Uczył się w zakop. Szkole Przem. Drzewn. na wydziale rzeźby (1891-95), potem był tam asystentem i uczył rysunku (1896-99). Następnie odby…
Gałuszka Józef Aleksander Ludzie
Gałuszka Józef Aleksander (17 III 1893 Szczurowa k. Brzeska - 6 IX 1939 pod Annopolem, poch. w Krakowie na Cment. Zwierzynieckim). Poeta, w 1931-34 red. "Gazety Literackiej" w Krakowie, gdzie był b. aktywny w życiu literackim. Od 1915 publikował wiersze w czasopismach, a od 1920…