Litera G
Ganczarski Ludwik Ludzie
Ganczarski Ludwik (? - 1879 lub 1880 w Serbii). Lekarz zakładu przem. w Kuźnicach w Zakopanem (1875-79), działacz Tow. Tatrz . W 1875 wybudował w Kuźnicach zakład wodoleczniczy (kąpiele żużlowe, igliwiowe i in.) i prowadził go w 1876-79. Zakupił w 1878 grunt w Zakopanem przy obe…
Ganek Szczyty
Ganek; W 1877-95 bezskutecznie próbowali wejść na Ganek różni pol. turyści z zakop. przewodnikami, aż wreszcie dokonali tego Władysław Kleczyński , przew. Klimek Bachleda i tragarz Józef Gąsienica z Bystrego w 1895, z Doliny Złomisk. Pierwsze wejście zim.: Mieczysław Lerski i Je…
Gankowa Przełęcz Przełęcze
Gankowa Przełęcz; Z Doliny Złomisk prowadzi przez G.P. jedyna łatwa droga na Ganek, natomiast na stronę Kaczej Doliny opada ta przełęcz b. urwistym żlebem, nadzw. trudnym do przebycia. W żlebie tym, tuż poniżej G.P., w sierpniu 1949 zginęli z powodu fatalnej pogody taternicy And…
Gankowa Strażnica Miejsca
Gankowa Strażnica; Ostatnie ku północy wybitne wzniesienie w długiej pn. grani Małego Ganku , na pn. końcu Pustej Grani , na pn. od Kaczej Turni i Pustych Turni .
Garajowa Polana Hale i polany
Garajowa Polana; Jeszcze po II wojnie świat. stał tu szałas, ostatni w Koprowej Dolinie; pasterze byli z Przybyliny . Nazwa G.P. pochodzi od nazwiska Garaj, znanego na Liptowie , np. w Ważcu . W otoczeniu G.P. jest kilkanaście obiektów z nazwami wywodzącymi się od niej, zarówno…
garb
garb . W tatrz. terminologii topogr. oznacza wyraźną wypukłość terenu, mniej wybitną czy samodzielną od buli lub kopy i znajdującą się na grani, grzędzie itp. W narciarstwie garb (zwany też garbem terenowym) oznacza niewielką wypukłość terenu na grzbiecie lub stoku góry, albo te…
Garczyński Tadeusz Ludzie
Garczyński Tadeusz (2 VII 1893 Lwów - 30 IV 1968 Warszawa). Prawnik, wybitny lekkoatleta (pol.rekordy w biegach i skokach), działacz sport., dziennikarz, uczestnik obrony Warszawy 1939, red. prasy podziemnej, więziony w niem. obozach koncentr. (Majdanek i in.).W 1956-61 był sekr…
Gardas Andrzej Ludzie
Gardas Andrzej . Taternik od 1968, alpinista od 1970, biolog, pracownik nauk. w Warszawie. Uczestnik pol. wypraw w Kaukaz, Pamir (wejście na Szczyt Lenina 7134 m i zdobycie trzech sześciotysięczników), Himalaje 1974 (wyprawa na Kangbachen 7902 m).
Garlicki Apolinary Ludzie
Garlicki Apolinary (23 II 1872 Czyszki, pow. przemyski - 1940 Lwów, w więzieniu). Taternik , socjolog, prof. gimnaz. (w Przemyślu od 1907), poseł (od 1928) i senator (1935-39). W 1913-22 był członkiem zarządu Tow. Przyjaciół Nauk w Przemyślu. W 1903 był na Niżnym Żabim Szczycie,…
Gawąd Ewa Ludzie
Gawąd Ewa (24 I 1948 Sobięcin k. Wałbrzycha). Polonistka (UJ 1972), bibliotekarka, archiwistka. Od 1973 pracowała w Muzeum Tatrz. w Zakopanem , od 1983 na stanowisku kustosza. Opublikowała: Jerzy Żuławski w Zakopanem (w książce zbior. "Jerzy Żuławski , życie i twórczość", Rzeszó…
Gáyer Gyula Ludzie
Gáyer Gyula (16 II 1883 Czelldömölk, dawniej Cell-Dömölk, k. Szombathely - 13 VI 1932 Szombathely) Węg. botanik i prawnik, najpierw sędzia, od 1925 wykładowca botaniki na uniw. w Segedynie (od 1932 prof.), autor prac o rodzajach Aconitum, Viola i Rubus. Prowadził badania także w…
gazda
gazda . W gwarze podh. (z węg.): gospodarz, chłop posiadający gospodarstwo; hruby gazda : bogaty gazda; gaździna : żona gazdy, gospodyni; gazdować : gospodarzyć; gazdostwo lub gazdówka : gospodarstwo.
Gazda Wydawnictwa
"Gazda". Czasopismo zakop., ukazujące się nieregularnie w 1927 (6 nrów). Wydawcy: Wojciech Roj (tylko nrów 1 i 2) i Wojciech Brzega . Red.: Franciszek Ursus-Siwiłło. Tematyka: głównie polit., społ. i gosp., rzadko kult., tur. itp. Ukazały się tam fragmenty literackie Wojciecha B…
gazda szałaśny
gazda szałaśny . 1) » kopciuszek. - 2) W dawnej gospodarce past. w Tatrach Pol., gdy każda hala należała do osobnej spółki past. (tj. grupy współwłaścicieli danej hali), gazda szałaśny był to pełnomocnik takiej spółki, udający się od czasu do czasu na halę w celu skontrolowania
Gazeta Podhala Wydawnictwa
"Gazeta Podhala". Podtytuł: Dwutygodnik poświęcony sprawom Podhala , Spisza i Orawy . "Gazeta Podhala" wychodziła w Nowym Targu w 1936-39 (podczas przerwy w wydawaniu » "Gazety Podhalańskiej "). Wydawca: Michał Balara w 1936-37, potem Podhalański Komitet Wydawniczy w 1937-39. Re…
Gazeta Podhalańska Wydawnictwa
"Gazeta Podhalańska", potocznie "Podhalanka". Jedno z najważniejszych czasopism ukazujących się niegdyś na Podhalu : w 1913-35 w Nowym Targu, a w 1946-47 w Zakopanem . Podtytuł od nr 2 w 1931 do 1935: Tygodnik poświęcony sprawom Podhala, Spisza , Orawy ; w 1946-47: Dwutygodnik p…
Gazeta Zakopiańska Wydawnictwa
"Gazeta Zakopiańska" (1893). Trzecie z kolei czasopismo zakop., ukazujące się tylko w 1893 (22 nry). Podtytuł: Pierwszy polski organ dla spraw turystycznych, klimatycznych i komunikacyjnych. (Nie był jednak pierwszym.) Czasopismo to było zasadniczo poświęcone sprawom Zakopanego…
Gazeta Zakopiańska Wydawnictwa
"Gazeta Zakopiańska" (1991-1993). Dodatek (zasadniczo całostronicowy) ukazujący się w "Gazecie Krakowskiej" od listopada 1991, pięć razy na tydzień. Publikował głównie wiadomości bieżące, przede wszystkim z Zakopanego , Podhala i Tatr . Redagował zespół, m.in. Zbigniew Ładygin (…
Gazeta Zakopiańska Wydawnictwa
"Gazeta Zakopiańska" (1921-23). Dwutygodnik wychodzący w Zakopanem w 1921-23 (razem 51 nrów). Red.: od 1921 do I 1923 Mieczysław Sędzimir, od II 1923 Stanisław Kruszyński . Faktycznie jednak redaktorami (anonimowymi) byli Józef Diehl i Juliusz Zborowski . Czasopismo było poświęc…
Gazeta Zakopiańska i Dekady Literackie Wydawnictwa
"Gazeta Zakopiańska i Dekady Literackie" (1923). Była to, po przerwie, kontynuacja » "Gazety Zakopiańskiej " (1921-23). Wychodziła tylko w 1923 i zaledwie 3 nry. Miała charakter wybitnie literacki, a tematykę przeważnie kult., sport. i turystyczną. Redakcję stanowili Karol Stryj…
Gaździcki Andrzej Ludzie
Gaździcki Andrzej (1943 Sucha Beskidzka). Geolog, paleontolog, dr hab., pracownik Zakładu Paleobiologii PAN w Warszawie. Badania geol. w Tatrach prowadził od 1966. Badacz polarny. Jest autorem ponad 40 publikacji z zakresu paleontologii, stratygrafii i sedymentacji utworów trias…
gąbki
gąbki (Sponginae ). Istnieje w Tatrach parę gatunków gąbek słodkowodnych. Jak dotychczas, zostały one znalezione tylko w Toporowych Stawach. Należy do nich m.in. kosmopolityczny gatunek gąbka jeziorna (Spongilla lacustris ), a także Meyenia mülleri. Zwykle obrastają one swym pal…
Gąsienica Ludzie
Gąsienica (ród). Górali o nazwisku Gąsienica jest dużo na Podhalu, zwł. w Zakopanem, najwcześniej jednak, już od 1620, są zanotowani w metrykach wsi Maruszyna i tam pojawiają się najczęściej przez jakieś półtora wieku. Ale już w 1634 zapisani są też w Zaskalu, w 1665 w Międzycze…
Gąsienica Agnieszka Ludzie
Gąsienica Agnieszka , także Gąsienica z Lasa, Gąsienicówna i Gąsieniczanka (10 I 1878 Zakopane - 3 I 1955 tamże), starsza siostra przewodnika tatrz. » Stanisława Gąsienicy-Szymkowego z Lasa. Podh. pisarka lud. Drukiem ukazało się jej opowiadanie Jako Zośka Toporowo béła za swatk…
Gąsienica Jan Ludzie
Gąsienica Jan (ok. 1840 Zakopane - po 1882). Góral zakop., leśny u Homolacsów w ich dobrach zakop., ulubiony strzelec Stanisława Homolacsa, z którym polował w Tatrach; w 1863 razem z nim i jego bratem Bronisławem brał udział w Powstaniu Styczniowym. Po sprzedaniu dóbr zakop. prz…
Gąsienica Jędrzej z Gładkiej Ludzie
Gąsienica Jędrzej z Gładkiej (ok. 1835 Zakopane - po 1900 tamże). Góral zakop. z Gładkiej Polany (inaczej Gładkie ), za młodu juhas, potem przewodnik po Tatrach, także krawiec (szył góralską odzież), gawędziarz. Wspomnienie o nim i cztery jego gawędy ogłosiła Maria Wysłouchowa p…
Gąsienica Maciej Ludzie
Gąsienica Maciej (21 IX 1946 Zakopane). Ratownik tatrz. od 1965 (zawodowy od 1970), uczestnik ponad 250 wypraw ratunk. w Tatrach, instruktor ratownictwa Grupy Tatrz. GOPR. Przewodnik tatrz. klasy I, czł. komisji egzam. dla przewodników tatrz. W 1984 uczestniczył w Gdańsku w szko…
Gąsienica Tomasz Ludzie
Gąsienica Tomasz (ok. 1862 Zakopane - po 1904). Przewodnik tatrz. z Zakopanego, ojciec przewodników i ratowników tatrz.: » Jana i Józefa Gąsieniców-Tomkowych. Przewodnikiem tatrz. był co najmniej od 1889, gdyż w roku tym prowadził przez Zawrat (z wejściem na Zawratową Turnię ) d…
Gąsienica-Bednarz Czesław Ludzie
Gąsienica-Bednarz Czesław (19 VII 1947 Zakopane). Ratownik tatrz. od 1966 (zawodowy od 1969), uczestnik ok. 150 wypraw ratunk. w Tatrach, instruktor ratownictwa Grupy Tatrz. GOPR. Przewodnik tatrz.
Gąsienica-Byrcyn Ludzie
Gąsienica-Byrcyn (rodzina). Zakop. rodzina góralska, osiadła od b. dawna na Gładkiem (czyli Gładkiej Polanie), na pd. stokach . W kolejnych czterech pokoleniach tej rodziny są przewodnicy tatrz. i ratownicy górscy. W linii męskiej (pomijając córki) w pierwszym znanym pokoleniu b…
Gąsienica-Byrcyn Bożena Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Bożena , z domu Bukowska-Palarz (12 II 1954 Kościelisko) od 1978 żona » Wojciecha Gąsienicy-Byrcyna . Tkaczka (gobeliny), hafciarka, malarka (na szkle, drewnie i płótnie), ilustratorka. Ukończyła Technikum Tkactwa Artyst. w Zakopanem (1974) i Studium Pedagogiczn…
Gąsienica-Byrcyn Jan Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Jan , także Byrcorz i Byrcok (ok. 1856 Zakopane- ok. 1926 tamże), jego matką była Regina Gąsienica-Byrka, a żoną (ok. 1880) Maria Huciańska z Hut na Olczy. Przewodnik tatrz.Od młodych lat chodził na wycieczki w Tatry, najpierw jako tragarz, potem jako przewodnik…
Gąsienica-Byrcyn Józef Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Józef (10 II 1926 Zakopane - 20 IV 1988 tamże, poch. na starym cment.), syn » Stanisława G.-B ., przewodnika i jego drugiej żony Antoniny. Z zawodu blacharz, ponadto od 1945 do ok. 1955 ratownik tatrz.Członkiem kandydatem TOPRu został w 1945 i uczestniczył w wyp…
Gąsienica-Byrcyn Kazimierz Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Kazimierz (11 VIII 1942 Zakopane), najmłodszy syn » Stanisława G.-B ., przewodnika i ratownika tatrz. Ratownik i przewodnik tatrz., taternik (także jaskiniowy). Członkiem Grupy Tatrz. GOPRu i ratownikiem górskim (zawodowym) był od 1965, a starszym instruktorem r…
Gąsienica-Byrcyn Marek Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Marek (20 III 1941 Zakopane - 8 III 1985 Chicago, poch. w Zakopanem na starym cment.), starszy syn » Stanisława G.-B ., poety. Ratownik tatrz. (zawodowy w 1961-65), czł. Grupy Tatrz. GOPR, uczestnik wielu wypraw ratunkowych. Wyemigrował do USA, do Chicago, gdzie…
Gąsienica-Byrcyn Stanisław Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Stanisław jun. (4 I 1911 Zakopane - 14 II 1991 tamże, poch. na starym cment.), najstarszy syn znanego przewodnika tatrz. o tym samym imieniu, » Stanisława G.-B ., i jego pierwszej żony, Józefy (z domu Gąsienica-Marcinowska). Podh. pisarz lud. (poeta i prozaik),…
Gąsienica-Byrcyn Stanisław Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Stanisław (2 II 1887 Zakopane - 20 IX 1967 tamże, poch. na starym cment.). Przewodnik tatrz., jeden z pionierów narciarstwa i ratownictwa tatrz., z zawodu blacharz. Był synem przewodnika tatrz. » Jana G.-B . i razem z nim chodził od młodych lat w Tatry . Sam zos…
Gąsienica-Byrcyn Władysław Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Władysław (7 IX 1923 Zakopane - 9 IX 1980 tamże), kolejno drugi syn » Stanisława G.-B ., przewodnika. Z zawodu introligator. Od 1945 do mn.w. 1960 był ratownikiem tatrz., członkiem TOPR , potem GOPR ; uczestniczył w wyprawach ratunkowych. Był wielkim miłośnikiem…
Gąsienica-Byrcyn Wojciech Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Wojciech (16 X 1948 Zakopane), młodszy syn » Stanisława G.-B ., poety, a wnuk » Stanisława G.-B ., przewodnika i ratownika tatrzańskiego. Leśnik (warsz. SGGW, mgr inż. 1972, dr 1987), autor prac nauk. i pop.-nauk. z terenu Tatr, od 1972 pracownik parków nar. i M…
Gąsienica-Bystroń Jan Ludzie
Gąsienica-Bystroń Jan , także Gąsienica z Bystrego (ok. 1840 Zakopane - 1904 lub później). Przewodnik tatrz., mieszkający na Bystrem w Zakopanem. W młodości był kłusownikiem. W spisie przewodników tatrz. z 1877 figuruje jako przewodnik klasy II, a w spisach z lat 1886-1904 jako…