Litera G
Gąsienica-Wawrytko Stanisław Ludzie
Gąsienica-Wawrytko Stanisław , także Krzeptowski (ok. 1897 Zakopane - 12 XII 1973 tamże), syn » Jakuba G.-W . starszego, przewodnika. Działacz Związku Podhalan i wiceprezes jego zakop. oddziału, kier. Zespołu Pieśni i Tańca im. Klimka Bachledy w Zakopanem.
Gąsienica-Wawrytko Stanisław młodszy Ludzie
Gąsienica-Wawrytko Stanisław młodszy (? Zakopane ), syn » Stanisława G.-W ., działacza Związku Podhalan . W lutym 1945 uczestniczył w wyprawie ratunk. TOPR po rannych partyzantów w Zuberskiej Dolinie .
Gąsienica-Wawrytko Wojciech I Ludzie
Gąsienica-Wawrytko Wojciech I , zwany też starszym, także Krzeptowski, o przezwisku Łysy (1888 Zakopane - 20 XI 1954 tamże). Przewodnik tatrz. i ratownik.Przewodnikiem tatrz. klasy III został w 1919, kl. II w 1932. Po II wojnie świat. już nie uprawiał przewodnictwa. Członkiem TO…
Gąsienica-Wawrytko Wojciech II Ludzie
Gąsienica-Wawrytko Wojciech II , zwany zrazu młodszym, potem starszym, także Krzeptowski (9 IX 1903 Zakopane - 1 V 1965 tamże), syn » Jakuba G.-W . starszego, przewodnika. Przewodnik i ratownik tatrz.Przewodnikiem tatrz. klasy III został w 1923, kl. II w 1925, kl. I w 1948. W ok…
Gąsienica-Wawrytko Wojciech III Ludzie
Gąsienica-Wawrytko Wojciech III , zwany też młodszym (29 IX 1932 Zakopane - 6 IX 1984 tamże), syn » Wojciecha G.-W. II , przewodnika. Przewodnik tatrz. od 1958, taternik, instruktor taternictwa. Od 1948 ratownik TOPR , potem Grupy Tatrz. GOPR , uczestnik ponad 150 wypraw ratunko…
Gąsienica-Zuzaniak Józef Ludzie
Gąsienica-Zuzaniak Józef , także Gąsienica-Kaspruś (1878 Zakopane - 1958 tamże). Przewodnik tatrz. (od 1902 klasy II), przez wiele lat pracował w zakop. straży pożarnej.W 1900 uczestniczył z Klimkiem Bachledą i in. w I przejściu granią z Kołowego Szczytu na Mały Kołowy Szczyt ,…
Gąsienicowa Dolina Doliny
Gąsienicowa Dolina , dawniej też Dolina Gąsienicowych Stawów Dzieli się od razu na dwie gałęzie (zach. i wsch.), ciągnące się w górę ku pd. i rozdzielone grzbietem, w którym wznosi się Kościelec i Mały Kościelec . W zach. gałęzi G.D., zwanej » Zieloną Doliną Gąsienicową , leży w…
Gąsienicowa Hala Przełęcze
Dawniej u górali częściej Hala Stawy lub po prostu Stawy, a także Ku Stawom (Hala ku Stawom) i Przy Stawach (Hala przy Stawach). P. Nazwa G.H. występuje w dwóch znaczeniach (obecnie częstsze jest drugie): 1) W swym pierwotnym past. znaczeniu Gąsienicowa Hala (Hala Stawy) obejmow…
Gąsienicowa Przełączka Miejsca
Gąsienicowa Przełączka We wsch. grani Świnicy , między jej gł. wierzchołkiem a Gąsienicową Turnią . Od pd. do G.P. dochodzi znakowana ścieżka, która prowadzi z Zawratu na Świnicę. Nazwa G.P., stworzona przez taterników, pochodzi bezpośrednio od sąsiedniej Gąsienicowej Turni, a p…
Gąsienicowa Turnia Miejsca
Gąsienicowa Turnia Drugorzędne wzniesienie w masywie Świnicy , w środk. części jej wsch. grani, między gł. wierzchołkiem Świnicy a Niebieską Turnią . Pierwsze znane wejście: Stefania Wieniewska (-Klemensiewiczowa), Zygmunt Klemensiewicz i Roman Kordys w 1907. Zimą: Mariusz Zarus…
Gąsienicowe Stawy Woda
Gąsienicowe Stawy Najliczniejsza grupa stawów w Tatrach Pol . (jest ich 21); leżą w Gąsienicowej Dolinie . We wsch. gałęzi tej doliny (w Czarnej Dolinie Gąsienicowej ) znajdują się tylko dwa: Czarny Staw (największy wśród G.S.) i Zmarzły Staw ; z Czarnego Stawu wypływa Czarny Po…
Gąsienicowy Potok Terminologia
Gąsienicowy Potok lub Gąsieniców Potok W Zakopanem nazwą tą bywa oznaczany niejeden potok, ale każdy z nich ma też inną nazwę, bardziej powszechnie stosowaną.
Gąsienicowy Potok Woda
Gąsienicowy Potok lub Gąsieniców Potok, albo po prostu Potok, rzadziej Gąsienicowa Polana Duża polana (częściowo zabudowana) po obu stronach szosy z Zakopanego na Kiry , między Krzeptówką a wylotem Doliny Małej Łąki . Leży w granicach Zakopanego.Nazwa Gąsienicowy Potok oznacza t…
Gąsienicowy Wierch Miejsca
Gąsienicowy Wierch lub Gąsieniców Wierch, także Sobczacki Wierch Rozłożyste wzgórze w Zakopanem na pd. od pd.-zach. części ulicy Kościeliskiej, a na pn. od Księżego Lasu .Nazwy G.W. pochodzą od nazwisk góralskich Gąsienica i Sobczak.
gąsieniczniki
gąsieniczniki (Ichneumonidae ). Błonkówki, często pasożytujące na larwach i gąsienicach niektórych in. owadów, np. trzpienników, których larwy niszczą drewno świerków, wygryzając w nim chodniki. Samice niektórych g. mają b. długie (do kilku cm) pokładełka, którymi przewiercają d…
Gdesz Roman Ludzie
Gdesz Roman (ok. 1885 - po 1 IX 1939). Taternik, narciarz, działacz tur., inż. budowlany. Ukończył Wyższą Szkołę Przem. w Łodzi, od 1906 lub wcześniej aż do IX 1939 mieszkał w Nowym Sączu i pracował w Zarządzie Wodociągów i Kanalizacji miasta Nowego Sącza. Od wybuchu II wojny św…
Gebethner Jan Robert Ludzie
Gebethner Jan Robert (25 X 1860 Warszawa - 22 IX 1910 tamże). Księgarz, wydawca, współwłaściciel firmy "Gebethner i Wolff" w Warszawie, ożeniony z Marią Herse, siostrą » Bogusława Władysława Herse. Był częstym bywalcem Zakopanego poczynając od lat 1880-ych i dużo chodził po Tatr…
Gebethner Jan Stanisław Ludzie
Gebethner Jan Stanisław (29 XII 1894 Warszawa - 25 VI 1981 tamże?), syn » Jana Roberta G. Księgarz, wydawca, sportowiec. W młodych latach uprawiał w Tatrach turystykę, taternictwo oraz narciarstwo tur. i zawodnicze; pisze o tym w swojej książce wspomnień Młodość wydawcy (Wa. 197…
Geiger Wacław Ludzie
Geiger Wacław (25 VI 1907 Kraków - 30 IV 1988 Zakopane, poch. na starym cment.). Dyrygent, pianista, kompozytor, śpiewak. Studia w krak. Konserw. (1933). Od 1933 do 1963 (z przerwą wojenną) był dyrygentem, kier. artyst. i aktorem (w teatrach, operach, filharmoniach i rozgłośniac…
Gellner Jan Ludzie
Gellner Jan . Czes. prawnik z Brna, taternik, współautor (z F.V. Kroutilem ) pierwszego czes. przewodnika tatern. Vysoké Tatry , horolezecký průvodce (Pr. 1935-38, t. 1 i 3-5, wyd. 2: Pr. 1947, 2 części po 2 t.). Pisał na tematy tatern.: O nynějšim stavu horolezectvi ve Vysokých…
Gembarzewski Przemysław Ludzie
Gembarzewski Przemysław . Leśnik, pracownik Tatrz. Parku Narodowego w Zakopanem. Kustosz Muzeum TPN od 21 X 1984 do 15 II 1985.
Gencjana Miejsca
"Gencjana" Hotel i restauracja w wysokim, paropiętrowym budynku murowanym nad brzegiem Łomnickiego Stawu. W tym samym budynku mieści się stacja kolei linowej na Łomnicę.
Genersich Ludzie
Genersich . Spiskoniem. rodzina, osiadła m.in. w Kiezmarku i Lewoczy. Najbardziej znani członkowie tej rodziny na przełomie XVIII i XIX w. to trzej bracia » Christian, Johann i Samuel G., synowie kupca kiezm. (też Christiana).
Genersich Christian Ludzie
Genersich Christian (3, 4 lub 8 I 1759 Kiezmark - 30 IV 1825 tamże). Spiskoniem. mineralog, historyk i teolog, prof. Liceum Kiezm. (1786-95), od 1789 także drugi proboszcz ewang. w tym mieście. Odbył studia na uniw. w Jenie, Getyndze i Utrechcie. Zasłynął zwł. swą dwutomową prac…
Genersich Johann Ludzie
Genersich Johann (15 VIII 1761 Kiezmark - 18 V 1823 Wiedeń), brat » Christiana i Samuela Genersichów. Spiskoniem. literat, historyk i pedagog. Po studiach (uniw. w Jenie) był m.in. profesorem (1788-1821) i rektorem (1818-21) Liceum Kiezmarskiego, następnie profesorem w Wiedniu.…
Genersich Samuel Ludzie
Genersich Samuel (15 II 1768 Kiezmark - 2 IX 1844 Lewocza). Spiskoniem. lekarz i botanik, najmłodszy brat » Christiana i Johanna Genersichów.Po studiach lek. w Wiedniu był przez 6 lat lekarzem w Kiezmarku , a potem (przed 1799) przeniósł się do Lewoczy, gdzie do końca życia zajm…
Gentil-Tippenhauer Wanda Ludzie
Gentil-Tippenhauer Wanda , z męża Widigierowa (13 I 1899 Port-au-Prince, Haiti - 12 VIII 1965 Zakopane, poch. na starym cment.). Malarka. W latach międzywoj. mieszkała w Warszawie, od 1945 gł. w Zakopanem. Malowała akwarelą i temperą pejzaże i sceny rodzajowe z Podhala i Tatr (n…
Gerson Wojciech Ludzie
Gerson Wojciech (1 VII 1831 Warszawa - 25 II 1901 tamże). Wybitny malarz pol., ilustrator, pedagog, krytyk artystyczny. Studiował w warsz. SSP 1844-50, w Petersburgu 1853-55 i Paryżu 1856-58. Wystawiał swe obrazy głównie w kraju, ale także za granicą. Dużo podróżował. Od 1849 od…
Geyer Julius G. Ludzie
Geyer Julius G. (15 IX 1828 Bielsko-Biała - 28 IX 1900 Nowa Wieś Spiska). Przyrodnik, pedagog, działacz MKE. Pochodził z niem. rodziny z Bielska-Białej (ojciec był tkaczem i farbiarzem), która w 1840 przesiedliła się na Spisz do Lubicy k. Kiezmarku. Po uzyskaniu matury w liceum…
Gębarski Stefan Ludzie
Gębarski Stefan (1864 Żóraw k. Piotrkowa - 11 V 1920 Warszawa). Literat, nauczyciel, redaktor. Jest on autorem wielu znanych w swoim czasie powieści dla młodzieży, np. Robinson tatrzański (Wa. 1896, wyd. 2 w 1910), którego akcja rozgrywa się w Tatrach w I poł. XIX w.; w tekście…
Gęsi Miejsca
Gęsi lub Białe Skałki.
Gęsia Szyja Miejsca
Gęsia Szyja Lesisto-skalisty regiel między Waksmundzką Polaną a Rusinową Polaną , stanowiący najwyższe wzniesienie między Doliną Filipką a dolną częścią Waksmundzkiej Doliny. Z wierzchołka G.Sz. rozległy widok, zwł. na Tatry Biel . i Wys ., należy do najpiękniejszych w Tatrach .…
Gęsia Szyja, Skrajna Miejsca
Gęsia Szyja, Skrajna Otoczona lasem, ale bezleśna część pn.-wsch. ramienia Golicy , między górnymi odcinkami Niedźwiedziego Żlebu i Pitoniakowego Żlebu, nad Szeroką Doliną . Przez S.G.Sz. przechodzi ścieżka wiodąca z Przełęczy pod Zadnią Kopą kolejno przez Zadnią Gęsią Szyję i S…
Gęsia Szyja, Zadnia Miejsca
Gęsia Szyja, Zadnia Bezleśny grzbiet w górnej części pn.-wsch. ramienia Zadniej Kopy , otoczony z obu stron lasem lub kosodrzewiną, między Szeroką Polaną a górną częścią Niedźwiedziego Żlebu. Na Z.G.Sz. rozchodzą się trzy ścieżki: na Szeroką Polanę, na Przełęcz pod Zadnią Kopą o…
gęsiówka alpejska
gęsiówka alpejska (Arabis alpina ), z rodziny Krzyżowych (Cruciferae ). Roślina gęstokępkowa, ok. 15-20 cm wys., o licznych łodygach, częściowo płonnych, częściowo zakończonych groniastymi kwiatostanami. Liście podługowate, nierówno zazębione, nieco owłosione lub prawie nagie. K…
gęśle (gęśliki)
gęśle (gęśliki) , dawniej złóbcoki. Rodzaj małych skrzypeczek, wyrabianych na Podhalu z jednego kawałka drzewa z naklejoną wierzchnią płytą. Spód był zawsze sporządzany z drewna jaworowego, które posiada właściwości rezonansowe, wierzch zaś ze smrekowego, przy czym istniało prze…
Ghiglione Piero Ludzie
Ghiglione Piero (5 IV 1883 Borgomanero, Novara, Włochy - 9 X 1960 Lavis k. Trientu). Wybitny włoski alpinista, inż.-technik. Zrazu uprawiał głównie narciarstwo zawodnicze i wysokogórskie, potem alpinizm w Alpach (nowe drogi w grupie Mont Blanc) i w 1934-60 w górach prawie całego…
gieleta
gieleta . Duże drewniane, zwężające się ku górze naczynie, do którego pasterze doją owce na halach.
Giełgud Adam Ludzie
Giełgud Adam (12 IV 1834 Królewiec - 26 XI 1920 Vevey, Szwajcaria). Syn powstańca pol. z 1831, osiadły w Anglii, publicysta, literat, wysoki urzędnik w bryt. Ministerstwie Wojny, działacz polonijny w Anglii. W 1887 przybył po raz pierwszy do Zakopanego, a potem przyjeżdżał co ro…
Gierlach Szczyty
Gierlach Przez dłuższy czas nie wiedziano, że G. jest najwyższym szczytem tatrz.; za taki uchodził Krywań, a potem Łomnica lub Lodowy Szczyt. Wprawdzie już pomiary Ludwika Greinera z 1837-38, ogłoszone w 1839, wykazały pierwszeństwo G., ale jeszcze do ok. 1865 Łomnica uchodziła…