Litera J
Jabłczyńska Hanna Ludzie
Jabłczyńska Hanna, od 1933 Jędrzejewska (15 IV 1906 Warszawa). Doc. dr chemik, nauk. konserwator zabytków sztuki, narciarka, taterniczka.Turystykę i narciarstwo tur. uprawiała w Tatrach i Czarnohorze od 1923, a od 1928 także taternictwo (m.in. z Zofią Galicówną ). Była członkiem…
Jabłońska Teresa Ludzie
Jabłońska Teresa (11 VIII 1944 Chrzanów). Historyk sztuki (UJ 1968), muzeolog (UJ 1974). W 1968-77 pracowała w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce, od 1977 w Muzeum Tatrz. w Zakopanem , od 16 III 1991 jest dyrektorem tegoż muzeum. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych ze…
Jacobi Tadeusz Ludzie
Jacobi Tadeusz (1918 Osiek - 17 IV 1984 Warszawa, poch. na Cment. Wawrzyszewskim). Turysta, taternik, alpinista, ekonomista (dr, doc.), wieloletni pracownik Ośrodka Badawczego Ekonomiki Transportu Min. Komunikacji. W czasie II wojny świat. pod okupacją niem. był ppor. AK; w 1944…
Jacyna Iwona Ludzie
Jacyna Iwona (13 II 1928 Włodzimierz Wołyński). Dziennikarka (od 1948), zajmująca się żywo i wnikliwie m.in. problemami ochrony polskiej przyrody i środowiska, także Tatr i Podtatrza, np. w "Życiu Warszawy" i "Kulturze", a także w swych książkach: Żyć znaczy niszczyć? (Wa.1973),…
jadwiga
jadwiga. W gwarze podh.: gruby drąg o kształcie jakby olbrzymiej laski, w górnym końcu zagięty, w dolnym ponacinany. Służył w szałasach do zawieszania kotła nad watrą. Zamiast jadwigi używało się często łańcuszka.
jafer
jafer, czasem także borówniak. W gwarze podh. (także na Spiszu i Orawie) oznacza krzewinki lub całe gęste zarośla borówki czarnej (Vaccinium myrtillus ), ale tylko wówczas, gdy są bez owoców. Zwykle w liczbie mnogiej: jafery. Przez nieporozumienie używa się czasem w literaturze…
Jäger Gustav Ludzie
Jäger Gustav (1815-1875). Austr. turysta, który w 1868 zaczął wydawać w Wiedniu czasopismo "Der Tourist", a w 1869 założył Oesterreichischer Turistenklub. W 1871 wspólnie z H. Wallmanem czynił bezkuteczne starania o utworzenie Tow. Karpackiego (Karpathenverein) .
Jagiełło Michał Ludzie
Jagiełło Michał (23 VIII 1941 Janikowice, pow. Miechów). Polonista (UJ, mgr filologii polskiej), literat, taternik, alpinista, ratownik górski. W 1964-74 mieszkał w Zakopanem i pracował najpierw w Muzeum Tatrz ., a potem był zawodowym ratownikiem tatrz. i w 1972-74 kierownikiem…
Jagnięca Dolina Doliny
Jagnięca Dolina Jedna z górnych odnóg Doliny pod Koszary , uchodząca do niej na wys. 1005 m. Powstaje na pn.-zach. stokach Bujaczego Wierchu .
Jagnięca Dolina Doliny
Jagnięca Dolina Jedna z górnych odnóg Kiezmarskiej Doliny , wysoko na pn.-zach. od Zielonego Stawu Kiezmarskiego . Otaczają ją Jastrzębia Turnia , Jastrzębie Kopiniaki , Mały Kołowy Szczyt , Czerwona Turnia , Jagnięcy Szczyt i Kozia Turnia . W J.D. leży Czerwony Staw Kiezmarski…
Jagnięca Grań Miejsca
Jagnięca Grań Długa boczna grań Jagnięcego Szczytu , opadająca od jego gł. wierzchołka ku pn.-zach. aż do wideł Koperszadzkiego Potoku i Kołowego Potoku ; oddziela Kołową Dolinę od Skoruszowej Doliny i gł. gałęzi Doliny Zadnich Koperszadów. Dolny odcinek J.G. to S
Jagnięca Hala Hale i polany
Jagnięca Hala, lub krótko Dawna hala past., obejmująca dolną część Jagnięcej Grani (tj. pn.-zach. grani Jagnięcego Szczytu ) wraz z jej stokami od Kołowego Potoku po Koperszadzki Potok i Skoruszowy Potok .Na Jagnięcem wypasano dawniej m.in. jagnięta i stąd nazwa. Pasterstwo na t…
Jagnięca Szczerbina, Zadnia Miejsca
Jagnięca Szczerbina, Zadnia B. wąska przełączka bezpośrednio na pd.-wsch. od kopuły szczytowej Jagnięcego Szczytu , u początku Koziej Grani . Jedna z najdogodniejszych dróg na Jagnięcy Szczyt prowadzi z Doliny Białych Stawów przez tę przełączkę. Nazwa pochodzi od Jagnięcego Sz
Jagnięca Zagroda Miejsca
Jagnięca Zagroda Olbrzymi, trójkątny, częściowo silnie pochyły upłaz (w dole częściowo zarośnięty kosodrzewiną), wysoko na pn.-zach. stokach Murania i sięgający prawie do jego wierzchołka. Upłaz ten jest z wszystkich stron podcięty urwistymi ścianami skalnymi i trudno dostępny.…
Jagnięcy Stawek Woda
Jagnięcy Stawek Maleńki stawek w pn.-zach. kącie Jagnięcej Doliny , na tarasie popod Jagnięcym Szczytem . Późno w lecie wyłania się spod zalegających tu śniegów.
Jagnięcy Szczyt Szczyty
Jagnięcy Szczyt Ostatni w pn.-wsch. kierunku szczyt w gł. grani Tatr Wys ., od Czerwonej Turni (w Tatrach Wys .) odgraniczony Kołową Przełęczą , a od Szalonego Wierchu (w Tatrach Biel .) - Przełęczą pod Kopą . Wznosi się nad Kołową Doliną , Doliną Zadnich Koperszadów, Doliną Bia…
Jagnięcy Upłaz Miejsca
Jagnięcy Upłaz Obszerne, lekko pochyłe, trawiaste zbocze (rodzaj tarasu) na samym grzbiecie rozszerzonej tu i rozpłaszczonej Jagnięcej Grani , powyżej Skoruszowego Działu . Na środku J.U. leżą duże białe bloki wapienne. Jest to dawny teren pasterski.
Jahn Alfred Ludzie
Jahn Alfred (22 IV 1915 Lwów). Geograf, polarnik, prof. Uniw. Wrocł. od 1950, czł. koresp. PAN 1971, przewodniczący Pol. Klubu Polarnego od 1974 i Komitetu Badań Polarnych PAN, czł. Prezydium PAN od 1981. Prowadził badania głównie z zakresu geomorfologii oraz zjawisk peryglacjal…
Jakubík Jozef Ludzie
Jakubík Jozef (25 III 1872 Rużomberk - 30 IV 1962 tamże). Słow. nauczyciel i muzealnik.W 1893-1933 uczył w szkołach na Liptowie , od 1908 w Rużomberku. W 1912 był współzałożycielem Lipt. Tow. Muzealnego, następnie jego skarbnikiem (1912-21) i b. aktywnym współpracownikiem Muzeum…
Jakubkowa Polana Hale i polany
Jakubkowa Polana Obszerna, pochyła polana na pn.-zach. od Starego Smokowca , przecięta znakowaną ścieżką, wiodącą do Wielickiej Doliny . Na J.P. jest wyciąg narciarski.Nazwa pochodzi stąd, że leśniczy Jakubek miał tam leśniczówkę (spaliła się ok. 1842).
Jakubowiany Miejscowości
Jakubowiany Wieś na Liptowie u podnóża Tatr Zach ., na pd.-wsch. od wylotu Żarskiej Doliny , a na pd. od Barańca (2184 m). Powstała w XIII w. Mieszk. 594 (w 1980).
Jakubowski Franciszek Ludzie
Jakubowski Franciszek (ok. 1798 Pińczów - 31 V 1868 Krzeszowice). Prawnik (studia na UJ do 1830), uczestnik Powstania Styczniowego, sędzia (1837), notariusz (1841), działacz polit. w Krakowie, poeta, dramaturg.Jest jednym z pierwszych znanych z nazwiska turystów pol. w Tatrach ,…
Jakubowski Karol Ludzie
Jakubowski Karol (30 X 1926 Warszawa). Taternik, alpinista, ratownik górski, mgr inż. architekt (Politechn. Krak.). Taternictwo uprawiał od 1942 w lecie i zimą, biorąc udział także w pierwszych przejściach. W 1949 z Zenonem Węgrzynowiczem dokonał II przejścia Grani Tatr Wys . (p…
Jakubowski Zdzisław Ludzie
Jakubowski Zdzisław (28 III 1928 Lublin), brat » Karola Jakubowskiego . Taternik, alpinista, narciarz, ratownik górski, mgr wych. fiz. (AWF Wrocław).Uprawiał taternictwo od 1947 w lecie i zimą, uczestnicząc też w pierwszych przejściach, np. w I wejściu zim. od pd.-wsch. na Kwiet…
Jakubski Antoni Władysław Ludzie
Jakubski Antoni Władysław (28 III 1885 Lwów - 20 V 1962 Penley, Anglia). Zoolog, działacz niepodległościowy i społ., taternik, alpinista, podróżnik. Od 1906 w organizacji bojowej PPS, potem w Zw. Strzeleckim, 1914-17 w Legionach Pol., 1919-39 prof. Uniw. Pozn., 1939-45 więzień n…
jałowiec Rośliny
jałowiec (Juniperus communis), z rodziny Cyprysowatych (Cupressaceae). W Tatrach tylko niezbyt wysokie krzewy, dwupienne, o b. ostrych igłach i czarnych, niebiesko owoszczonych "szyszkojagodach". Jest b. pospolity w reglach, zwł. dolnym. Ponad górną granicą lasu, szczególnie w p…
Jałowiec Miejscowości
Jałowiec; Wieś na Liptowie, na pd. od zach. krańca Tatr , między wylotem Jałowieckiej Doliny a wsią Bobrowiec . J. powstał po 1317 na obszarze należącym poprzednio do wsi Bobrowiec. Mieszk. 302 (w 1980).
Jałowiecka Dolina Doliny
Jałowiecka Dolina; W połowie swej długości J.D. rozwidla się: ku pn.-zach. odchodzi jej gł. odnoga zwana » Bobrowiecką Doliną (podchodzi pod Siwy Wierch i Brestową Kopę ), a ku wschodowi duża odnoga zwana » Doliną Parzychwost (sięga do podnóża Banówki ). Nazwa Jałowieckiej Dolin…
Jałowiecka Przełęcz Przełęcze
Jałowiecka Przełęcz; Na J.P. wyprowadza z Żarskiej Doliny (od Żarskiego Schroniska ) znakowana ścieżka, która z J.P. wiedzie przez Jałowiecki Przysłop na Banówkę .
Jałowiecki Potok Woda
Jałowiecki Potok; J.P. po opuszczeniu Jałowieckiej Doliny płynie ku pd. przez wsie Jałowiec i Trzcianę Lipt ., po czym przy Mikułaszu Lipt . wpadał na wys. 563 m do Wagu jako jego pr. dopływ, a obecnie wpada tamże do sztucznego Liptowskiego Jeziora .
Jałowiecki Przysłop Szczyty
Jałowiecki Przysłop, Wyżni Przysłop; Pierwszy szczyt w grani biegnącej od Banówki ku pd. Od J.P. grań ta skręca ku pd.-zach. i poprzez Jałowiecką Przełęcz dochodzi do Rosochy .
jama
jama. W gwarze podh. (i w lud. nazwach tatrz.) słowo to oznacza albo jaskinię i to zwykle krótką (np. Obłazkowa Jama), albo różnego rodzaju zagłębienia terenowe i doły (m.in. powstałe wskutek zsuwów ziemnych),także leje krasowe (np. Sucha Jama i Mokra Jama na Gąsienicowej Hali).
JAMES Organizacje
JAMES. Pierwszy słow. klub tatern., założony 17 VIII 1921 i działający do 1948, kiedy został rozwiązany. Nazwa powstała od pierwszych liter haseł: idealizmus, alpinizmus, mortalita (lub memento mori, później moralita), eugenika, solidarita. Pełna nazwa klubu brzmiała początkowo:…
Jamnicka Dolina Doliny
Jamnicka Dolina; Duża walna dolina po pd. stronie Tatr Zach . Otaczają ją: Baraniec , Rohacze , Wołowiec , Jarząbczy Wierch , Raczkowa Czuba i Otargańce . J.D., ponad 6 km długa, w dole łączy się z Raczkową Doliną i wspólnie z nią tworzy Wąską Dolinę , która po dalszych 2 km uch…
Jamnicka Przełęcz Przełęcze
Jamnicka Przełęcz Szeroka przełęcz w gł. grani Tatr Zach . między Wołowcem a Rohaczem Ostrym . Jest łatwo dostępna (znakowaną ścieżką) tylko od wsch., od Jamnickich Stawów w Jamnickiej Dolinie . Ku zach., do Smutnej Doliny , opada urwistym stokiem.
Jamnicki Potok Woda
Jamnicki Potok, dawniej Mały Biały Potok; Gł. potok Jamnickiej Doliny . Wpada do Raczkowego Potoku na wys. ok. 960 m, przy zbiegu Jamnickiej Doliny z Raczkową Doliną .
Jamnicki Staw, Niżni Woda
Jamnicki Staw, Niżni Wschodni z dwóch » Jamnickich Stawów , u podnóża Dziurawej Przełęczy . Pomiary Jerzego Młodziejowskiego z 1935: 0,952 ha, 161 x 84 m, głęb. 8,1 m. Pomiary nowsze (przed 1979): 1,13 ha, 178 x 95 m.
Jamnicki Staw, Wyżni Woda
Jamnicki Staw, Wyżni Zachodni z dwóch » Jamnickich Stawów , popod Jamnicką Przełęczą . Pomiary Jerzego Młodziejowskiego z 1935: 0,431 ha, 107 x 57 m, głęb. 2,9 m. Pomiary nowsze (przed 1979): 0,41 ha, 110 x 58 m.
Jamnickie Stawy Woda
Jamnickie Stawy Dwa stawy w najwyższej części Jamnickiej Doliny , u stóp Rohacza Ostrego i Wołowca : » Niżni i Wyżni Jamnicki Staw .
Jamnický Bernard Ludzie
Jamnický Bernard (14 VI 1943 Szwabowce, Spisz - 25 VI 1979 w Tatrach). Słow. taternik, alpinista, ratownik tatrz., przewodnik tatrz. (od 1970, klasa I). W Tatrach wspinał się dużo (od 1962), uczestniczył w czechosł. wyprawach alpin. w Pamir 1976 i Ruwenzori 1978. Zawodowym ratow…