Litera J
Jarząbcza Dolina Doliny
Jarząbcza Dolina; Doliną tą płynie Jarząbczy Potok , a dawniej znajdowała się w niej Jarząbcza Hala .
Jarząbcza Hala Hale i polany
Jarząbcza Hala; W dolnej części J.H. (czyli na Niżniej Jarząbczej Hali ) znajdowała się Niżnia Jarząbcza Polana i Wyżnia Jarząbcza Polana , a w górnej części (czyli na Wyżniej Jarząbczej Hali) - Jarząbcze Rówienki (z szałasem) i Jarząbcze Szałasiska (gdzie dawniej stały szałasy)…
Jarząbcza Polana, Niżnia Hale i polany
Jarząbcza Polana, Niżnialub Jarząbcza Polanka, zwana też krótko Polanką.
Jarząbcza Polana, Wyżnia Hale i polany
Jarząbcza Polana, Wyżnia, zwana też Jarząbczą Polaną, a niewłaściwie Niżnią Jarząbczą Polaną. Od dawna nie ma tam szałasu ani szop.
Jarząbcza Przełęcz Przełęcze
Jarząbcza Przełęcz; Można przez nią przejść z Jarząbczej Doliny do gł. gałęzi Raczkowej Doliny (do Raczkowych Stawów ).
Jarząbcze Rówienki Miejsca
Jarząbcze Rówienki lub krótko Rówienki, a błędnie Wyżnia Jarząbcza Polana (nie są w ogóle polaną). Stał tu dawniej szałas i szopy.
Jarząbcze Szałasiska Miejsca
Jarząbcze Szałasiska lub krótko Szałasiska; Stały tam dawniej szałasy (stąd nazwa) należące do Wyżniej Jarząbczej Hali . Na niektórych mapach J.S. są mylnie umiejscowione.
Jarząbczy Potok Woda
Jarząbczy Potok;Płynie Jarząbczą Doliną . Łącząc się z Wyżnim Chochołowskim Potokiem daje początek Chochołowskiemu Potokowi .
Jarząbczy Wierch Szczyty
Jarząbczy Wierch;Od J.W. odchodzi na południe boczny grzbiet, w którym wznosi się wyższa od niego Raczkowa Czuba .
jarząbek
jarząbek (Tetrastes bonasia ), z rzędu kuraków (Galliformes ). Jest nieco większy od kuropatwy, o upierzeniu pstrym w brązowe i szare plamy. Samiec ma na głowie niewielki czubek, przy końcu ogona czarną poprzeczną pręgę, podgardle obwiedzione białą pręgą, tworzące rodzaj brody.…
jarzec
jarzec. W gwarze podh.: jęczmień. Skalny jarzec lub jarcany kamień - nazwy nadawane przez Podhalan skałom obfitującym w » numulity (podobne do ziaren jęczmienia), np. znana skałka numulitowa przy ujściu Kościeliskiej Doliny. Podobne skamieliny k. wsi Turik na Liptowie miejscowa…
jarzenie się gór
jarzenie się gór, inaczej luminescencja gór. Często można to zjawisko obserwować w zimie: po pięknym, słonecznym dniu, gdy już słońce zajdzie i zaczyna się zmierzch, zaśnieżone szczyty górskie, naświetlane przez cały dzień słońcem, jarzą się łagodną, ale wyraźną poświatą: wygląd…
jarzębina Rośliny
jarzębina czyli jarząb (Sorbus aucuparia), z rodziny Różowatych (Rosaceae). Drzewo b. rozpowszechnione w Tatrach i na Podtatrzu. Rośnie w krainie uprawy (często także sadzona) i w reglu dolnym; w górnym b. rzadko jako pojedyncze wypłonione drzewka; u górnej granicy lasu i w pięt…
Jarzębowski Wojciech Ludzie
Jarzębowski Wojciech (4 VII 1926 Potoczno, woj. lubelskie). Dziennikarz, działacz sport. i społ., zamieszkały w Zakopanem od 1950. Z początku przez kilka lat był sprawozdawcą sport. w PAP, po czym związał się na stałe z krak. "Dziennikiem Polskim" i prowadził jego delegaturę zak…
Jarzymowski Stefan Ludzie
Jarzymowski Stefan (1849 Chłosiatyn = Husiatyn? - przed 15 VIII 1890 Lwów). Rzeźbiarz, studiował w SSP w Krakowie 1868-72 i w Monachium 1872-74, gdzie mieszkał ze Stanisławem Witkiewiczem < /A > . W 1901 w TZSP w Warszawie wystawiono jego rzeźbę Chałubiński z góralami.
Jasiewicz Adam Ludzie
Jasiewicz Adam (12 X 1928 Kraków). Botanik, od 1973 prof., w 1968-83 dyr. Inst. Botaniki PAN w Krakowie, od 1968 red. czasopisma "Fragmenta Floristica et Geobotanica", od 1973 red. serii monogr. "Flora Polska". Badania bot. w Tatrach i na Podtatrzu prowadził najpierw jako asyste…
Jasiewicz Józef Ludzie
Jasiewicz Józef (23 III 1893 Bubiny, diecezja białostocka - 22 I 1963 Zakopane, poch. na starym cment.). Ksiądz (wyświęcony 1917 w Mohylewie), kanonik, dr teologii, dyr. "Księżówki" w Zakopanem 1930-42 i 1945-59, taternik . W czasie okupacji niem. wygłaszał patriotyczne kazania…
Jasiński Kazimierz Ludzie
Jasiński Kazimierz, pseud. Kański (24 II 1887 Częstochowa - 25 II 1956 Warszawa). Działacz ruchu robotn., ekonomista, uczestnik rewolucji w 1905, po II wojnie świat. działacz społ. i polit., ambasador. W okresie międzywoj. należał do komunist. i lewicowych miłośników turystyki,…
Jasiowe Turnie Miejsca
Jasiowe Turnie; Dolomitowe turniczki na grzbiecie ograniczającym Dolinę za Bramką od zachodu.
jaskier
jaskier (Ranunculus ), z rodziny Jaskrowatych (Ranunculaceae ). W Tatrach jest ok. 20 gatunków j., wśród nich i pospolite, żółtokwiatowe, jak jaskier ostry (Ranunculus acris, R. acer ), znany jako uporczywy chwast j. rozłogowy (R. repens ), czy b. częsty na mokrych i wilgotnych…
jaskinie Jaskinie
Jest to najbardziej fachowy termin na ich określenie; dawniej dość powszechnie, dziś rzadziej używa się też terminu grota. Dawnym polskim terminem, pojawiającym się czasem w literaturze pięknej jest pieczara. W pol. gwarach podtatrz. (podh., spiskiej i orawskiej) najczęściej sto…
Jaskinie Wydawnictwa
"Jaskinie"; Jedno z najważniejszych polskich czasopism jaskiniowych i speleologicznych o charakterze ogólnopolskim. Czasopismo ilustrowane, będące kontynuacją "Eksplorancika " (1981-91). Nr 1 ukazał się w 1992. W 1992-1997 wydawane nieregularnie (7 numerów). W 1998 przekształcon…
Jaskólski Stanisław Ludzie
Jaskólski Stanisław (28 IX 1896 Lwów - 4 VIII 1981 Kraków). Geolog, autor wielu prac nauk., prof. AGH w Krakowie (1935-66), w 1939-40 więziony w niem. obozie koncentr. w Sachsenhausen; w 1940-45 uczetniczył w tajnym nauczaniu w Krakowie. Pierwsze jego prace nauk. dotyczą pertrog…
jaskółki Zwierzęta
Jedyna, jaka się trafia w Tatrach, to jaskółka oknówka (Delichon urbica). Na ogół nawet na Podtatrzu j. nie są częste. W Tatrach po II wojnie świat. wiadomo o ich gniazdowaniu tylko w kilku miejscach: na Kalatówkach pod dachem hotelu, na Łysej Polanie na dawnym budynku słow. str…
Jaskyniarsky zbor KSTL Organizacje
Jaskyniarsky zbor KSTL. Powstał 15 IV 1944 w Marcinie jako pierwsze słow. stowarzyszenie zajmujące się specjalnie jaskiniami i to wszechstronnie: od strony eksploracyjnej, inwentaryzacyjnej, nauk. (speleol.), krajozn. i turystycznej. Prezes prof. dr Vojtech Budinský-Krička, wice…
jastrzębce
Nie okreslony
Jastrzębia Dolina Doliny
Jastrzębia Dolina; Nazwa doliny pochodzi od Jastrzębiej Turni. Jest to jedna z najtrudniej dostępnych dolin Tatr (pomijając dojście do niej od góry, z Czarnej Doliny Jaworowej przez Czarny Przechód). Już w XVIII w. odwiedzali ją jurgowscy koziarze oraz kiezm. górnicy i poszukiwa…
Jastrzębia Grań Miejsca
Jastrzębia Grań; Nazwa pochodzi od Jastrzębiej Turni .
Jastrzębia Przełęcz Przełęcze
Jastrzębia Przełęcz; Ku Jastrzębiej Dolinie stoki J.P. są podcięte urwiskiem. Jej nazwa pol. i inne wywodzą się od nazw Jastrzębiej Turni .
Jastrzębia Turnia Miejsca
Jastrzębia Turnia; Pierwszego wejścia na J.T. dokonał przew. Maciej Sieczka (sam) ok. 1880, odkrywając najłatwiejszą drogę, którą mogą wchodzić bardziej wprawni turyści wysokogórscy. Wszystkie in. drogi (ok. 20) są tylko dla taterników. Piękne fotografie z wierzchołka J.T. zrobi…
Jastrzębie Kopiniaki Miejsca
Jastrzębie Kopiniaki lub po prostu Kopiniaki; W dawnej literaturze jedynie Skrajny Jastrzębi Kopiniak (ok. 2250 m) miał nazwę: po prostu tylko Kopiniak (Universitätsspitze; Egyetemi-csúcs). Ku pd., do Jastrzębiej Doliny, J.K. i Mały Kołowy Szczyt opadają wspólnym, 200 m wysokim…
Jaszczerzyca Miejsca
Jaszczerzyca; Na zboczu tym (w układzie jego wypukłości i wklęśnięć czy też żlebów i piarżysk) dopatrywano się dawniej kształtu olbrzymiej jaszczurki (niem. Eidechse ) lub człowieka o trzech nogach (niem. Dreifüssiger Mann). Niemcy spiscy nazwami tymi, Eidechse i Dreifüssiger Ma…
Jaszczerzycki Potok Woda
Jaszczurowska Jaskinia Jaskinie
Jaszczurowska Jaskinia Wodna; Długość korytarzy 33 m. Początkowy korytarz bywa suchy, wyżej płynie jaskinią potok. Jaskinia jest utworzona w skałach wapiennych, ale w potoku znajdują się bloki granitu. Jaskinię tę, znaną już zapewne dawniej, badał i rozkopywał jej wejście Edward…
Jaszczurowskie Bory Miejsca
Jaszczurowskie Bory lub po prostu Bory; J.B. stanowią pd. przedłużenie Olczańskich Borów (ok. 840-900 m), tj. rozległego torfowiskowego terenu, ograniczonego od zachodu Drogą na Olczę, od wschodu Olczyskim Potokiem (aż po ujście do niego Chłabowskiego Potoku), a od południa Jasz…
Jaszczurówka Miejsca
Jaszczurówka; Znajduje się tu cieplica ujęta w basen kąpielowy. Pierwotna temperatura tej cieplicy wynosiła od ok. 19 C do ok. 20 C, później jednak stała się niższa, ok. 18,5 C wskutek domieszania się strugi zimnej wody. Jedną z pierwszych analiz chem. tej cieplicy ogłosił » Ado…
Jaszczurzyca Woda
Jaszczurzyca; Składa się właściwie z dwóch osobnych źródeł o prawie jednakowej temperaturze. W 1979 przeprowadzono tu wiercenie; na głęb. 600 m osiągnięto ciepłą wodę mineralną o temp. 28,5 C. Zob. też cieplice . Nazwa pochodzi od żyjących tu salamander (po góralsku: jaszczury )…
Jaszowski Stanisław Ludzie
Jaszowski Stanisław (1803 Czyżki k. Sambora - 12 II 1842 Lwów). Poeta, powieściopisarz, krytyk lit. Autor pierwszego pol. poematu o Karpatach pt. Karpaty ("Pam. Galicyjski" 1821, przedruk dużych fragmentów: "Wierchy " 1934). Utwór ten nie dotyczy ani Tatr , ani nawet Pienin (jak…
jaślinek Rośliny
jaślinek, inaczej urdzik (Soldanella), z rodziny Pierwiosnkowatych (Primulaceae). Niewielka roślinka o okragławych, skórzastych, zimotrwałych liściach i liliowych, frędzlowanych dołem dzwoneczkowatych kwiatach po 2, 3 do 5 na krótkich odgałęzieniach łodyżki. Kwitnie w reglach na…
Jatki Miejsca
Jatki; Wybitna grupa skałek na grzbiecie pn.-wsch. ramienia Łysanek , między Doliną za Bramką a Strążyską Doliną .