Litera J
Jamnický Július Ludzie
Jamnický Július (1924). Słow. leśnik, inż., przez szereg lat pracownik TANAPu. Od 1954 ogłosił liczne prace nauk. i artykuły pop.-nauk. dotyczące różnych problemów lasu tatrz., a także jego fauny. Szereg prac poświęcił szkodnikom owadzim, np. Stav hmyzových škodcov v lesoch Tatr…
Jamnik Miejscowości
Jamnik Wieś lipt., 6 km na wsch. od Mikułasza Lipt., a 3 km na pn.-zach. od Gródka Lipt. Istniała już w 1346. Mieszk. 476 (w 1980). Niegdyś miała tereny past. w Tatrach, w Jamnickiej Dolinie. W J. wyrabiano drewniany sprzęt past.: czerpaki, warzechy. Nazwa J. pochodzi od jej poł…
Jamnik Wydawnictwa
„Jamnik”. Podtytuł: Biuletyn Informacyjny Krakowskiego Klubu Taternictwa Jaskiniowego przy Oddziale Krakowskim PTTK. Czasopismo powiel., potem drukowane, ilustr. (rys., fot., plany), wydawane w latach 1970-72 i 1976-79 (razem 9 nrów). Red.:Marian Szelerowicz, Krzysztof Kleszyńsk…
Jamska Czuba Miejsca
Jamska Czuba Przeważnie lesista kopka nad wsch. brzegiem Chochołowskiego Potoku, między dolną częścią Huciańskiej Doliny a dolnym odcinkiem Dudowej Doliny, zaraz na zach. od Jamskiego Siodła i Polany Jamy. Skały u dołu pn.-zach. stoków J.Cz. tworzą wsch. bok Niżniej Chochołowski…
Jamski Staw Woda
Jamski Staw Niewielki staw na pd. od wylotu Ważeckiej Doliny, we wsch. części nieregularnego tarasu zwanego Jamy (stąd nazwa stawu). Dawniejsze pomiary (przed 1956): pow. 0,50 ha, głęb. 5 m. Pomiary pracowników TANAPu w 1961-67: pow. 0,690 ha, 150 x 70 m, głęb. 4,2 m. W 1936 Gus…
Jamskie Siodło Miejsca
Jamskie Siodło Szerokie, trawiaste siodło między Spaloną Czubą (1257 m) a Jamską Czubą (1108 m), blisko wierzchołka tej ostatniej. Przez J.S. przechodzi Ścieżka nad Reglami. Na J.S. i wokół niego leży Polana Jamy.
Jamy, Polana Hale i polany
Jamy, Polana lub po prostu Jamy Obszerna, pochyła płaśń trawiasta, położona na Jamskim Siodle i wokół niego. Polana Jamy z owego siodła i spopod niego wznosi się na sąsiednie stoki Jamskiej Czuby i Spalonej Czuby. Na Polanie Jamy stał szałas past. i wchodziła ona w skład Hali Ko
Jan II Kazimierz Ludzie
Jan II Kazimierz (22 III 1609 Kraków - 16 XII 1672 Nevers, Francja, poch. w 1676 na Wawelu). Król pol. w 1648-68. Henryk Sienkiewicz w swej powieści hist. Potop (1886) opisał, jak król Jan Kazimierz w czasie przejazdu przez Tatry został napadnięty przez oddział wojska szwedzkieg…
Jan III Sobieski Ludzie
Jan III Sobieski (17 VIII 1629 Olesko, woj. ruskie - 17 VI 1696 Wilanów, poch. na Wawelu). Król pol. w 1674-96. Podanie miejscowe o pobycie króla Jana III we Frydmanie na Zamagurzu Spiskim w 1683 podczas drogi powrotnej z Wiednia przytoczył (z niedowierzaniem) m.in. Bronisław Gu…
Janczewski Edward Walery Ludzie
Janczewski Edward Walery (28 II 1887 Kraków - 24 VIII 1959 tamże). Geolog i geofizyk (studia na UJ 1906-09 i w Szwajcarii), taternik i alpinista. Autor licznych prac nauk., od 1921 pracownik PIG w Warszawie, od 1947 prof. AGH w Krakowie. Uprawiał taternictwo od 1908 (może i wcze…
Janicki Beniamin Ludzie
Janicki Beniamin (25 VII 1933 Radomsko). Topograf wojsk., płk (1984). Jeden z gł. twórców nowej mapy Tatr Pol. 1:10 000 Służby Topograficznej Wojska Pol., wykonanej w 1965-68, zaktualizowanej w 1979 i wydanej w 1984. Jest autorem pracy magisterskiej Źródła błędów w nazewnictwie…
Janiga Ladislav Ludzie
Janiga Ladislav (9 I 1944 Poprad). Słow. taternik (od 1959), alpinista, zawodowy ratownik tatrz. (HS) od 1971, przewodnik tatrz. od 1973 (klasa I). Wspinał się w Alpach 1969 i Kaukazie 1975, 1981 i 1982, uczestniczył w czechosł. wyprawach alpin. w mongolski Ałtaj 1974, Himalaje…
Janik Antoni Ludzie
Janik Antoni (4 V 1930 Sieniawa), brat " Stanisława Janika. Ratownik tatrz., zawodowy od 1954, uczestnik ok. 370 wypraw ratunkowych w Tatrach, instruktor ratownictwa Grupy Tatrz. GOPR. Przewodnik tatrz. od 1954.
Janik Robert Ludzie
Janik Robert (25 VIII 1941 Kraków). Lekarz, chirurg w zakop. szpitalu, taternik, alpinista, ratownik tatrz. od 1972, uczestnik ok. 120 wypraw ratunkowych w Tatrach, instruktor ratownictwa Grupy Tatrz. GOPR, od 1983 szef służby medycznej GOPR. Uczestnik pol. wypraw w Hindukusz 19…
Janik Stanisław Ludzie
Janik Stanisław (8 IV 1928 Sieniawa), brat " Antoniego Janika. Ratownik górski, od 1952 czł. Grupy Tatrz. GOPR, uczestnik ok. 350 wypraw ratunkowych, w 1976-77 pełnił obowiązki kierownika Grupy Tatrz. GOPR. Przewodnik tatrz. od 1958.
Janikowski Teofil Ludzie
Janikowski Teofil (15 XI 1876 Kraków - 15 VI 1951 tamże). Turysta, taternik i narciarz z okresu przed I wojną świat., działacz PTT, do 1920 rachmistrz Miejskiej Izby Obrachunkowej w Krakowie. Taternictwo i narciarstwo uprawiał m.in. w towarzystwie Mariusza Zaruskiego. Od 1907 by…
Janiszewski Tomasz Wiktor Ludzie
Janiszewski Tomasz Wiktor (21 V 1867 Warszawa - 23 VII 1939 Brok nad Bugiem). W 1896-1903 lekarz Stacji Klimatycznej w Zakopanem, gdzie pozostał aż do 1908. Położył duże zasługi w podniesieniu stanu sanitarnego tej miejscowości, założył tam pierwszy szpital (1899), był jednym z…
Jankowski Bogdan Ludzie
Jankowski Bogdan (1938). Taternik, alpinista, mgr inż. elektronik we Wrocławiu, fotografik górski (udział w wystawach międzynar.). Wspinał się w Tatrach od 1960 i Alpach od 1967. Uczestnik radz.-pol. wyprawy w Pamiro-Ałaj w 1969 i 1970 (dokonał tam pierwszych wejść na kilka szcz…
Jánošík Juraj Ludzie
Jánošík Juraj, w pol. literaturze Janosik Jerzy (25 I 1688 Terchowa = Terchová, okres Žilina, w dawnym komitacie trenczyńskim, na pn.-zach. od Małej Fatry, u wylotu Wratnej Doliny - ok. 18 III 1713 Mikułasz Lipt.). Słow. zbójnik (syn chłopski), działający na Słowacji. Ok. 1706-0…
Janoška Miloš Ludzie
Janoška Miloš, pseud. Radúz Magurin (28 I 1884 Jasieniowa, Orawa - 28 XII 1963 Mikułasz Lipt., poch. w jego dzielnicy Wierzbica=Vrbica). Słow. nauczyciel (1907-18 w Szczyrbie), od 1918 inspektor szkolny w Mikułaszu Lipt., jeden z pionierów turystyki i taternictwa słow., autor pi…
Janota Eugeniusz Ludzie
Janota Eugeniusz (31 X 1823 Kęty - 17 X 1878 Lwów). Ksiądz kat., germanista, przyrodnik, krajoznawca, taternik, zasłużony badacz Tatr i Podtatrza, jeden z pionierów ochrony przyrody w Polsce, także w Tatrach, prof. Uniw. Lwow. Z braku środków na in. studia został księdzem (1847)…
Janotha Natalia Ludzie
Janotha Natalia (8 VI 1856 Warszawa - 9 VI 1932 Haga, Holandia). Pol. pianistka, słynna w Polsce i zwł. za granicą, gł. w Niemczech i Anglii. Również komponowała, m.in. utwory o tematyce podh. i tatrz. na fort.: Tatry, wrażenia z Zakopanego: Szarotki, Kościelisko, Morskie Oko, G…
Janowski Aleksander Ludzie
Janowski Aleksander (2 X 1866 Warszawa - 14 X 1944 Komorowo k. Warszawy, w 1947 poch. w kwaterze zasłużonych na Cment. Powązkowskim w Warszawie). Jeden z czołowych krajoznawców pol., podróżnik, z zawodu kolejno urzędnik kolejowy, pedagog i naczelnik wydz. oświaty pozaszkolnej Mi…
Janowski Stanisław Ludzie
Janowski Stanisław (9 X 1866 Kraków - 23 II 1942 tamże), brat malarki Bronisławy Rychter-Janowskiej, mąż (1901-10) " Gabrieli Zapolskiej. Malarz, ilustrator, studia w krak. ASP (1884-86), w monachijskiej Akademii (1887-90) i na Węgrzech (1900). Od 1886 wystawiał w kraju i za gra…
Januszewicz Ludwik Ludzie
Januszewicz Ludwik (31 XII 1909 Zawiercie - 9 VIII 1979 Isla de Margarita, Wenezuela). Taternik, alpinista, inż. mechanik (wawelberczyk). W Tatrach uprawiał turystykę i w latach 1930-tych taternictwo w towarzystwie swego kuzyna Stefana Pruszkowskiego i in., przechodząc m.in. pn.…
Januszkowski Józef Ludzie
Januszkowski Józef (9 XI 1924 Zakopane - 6 IX 1967 tamże), syn lekarza zakop., dra Aleksandra Januszkowskiego. Taternik, narciarz wysokogórski, przewodnik tatrz., ratownik górski, inż. rolnik (UJ). Turystykę i taternictwo uprawiał od młodych lat, wspinaczki od 1941, także w zimi…
Jarczysko Hale i polany
Jarczysko Pochyła polana na pn.-wsch. stokach Nosala, poniżej jego stromszych lesistych zboczy, zaraz na zach. od wylotu Olczyskiej Doliny, a na pd. od Drogi Oswalda Balzera. W dolnej części J. znajduje się sporo domów, m.in. willa „Jarczysko ”. W latach 1930-tych (i zapewne wcz…
Jarecka Jolanta Ludzie
Jarecka Jolanta, z domu Śledziewska (24 I 1935 Ruda Śląska), siostra " Romana Śledziewskiego. Taterniczka, alpinistka, mgr inż. od gospodarki wodnej i ścieków. Czł. Klubu Wys., instruktor tatern. 1956-70, czł. Alpine Club of Canada, instruktor 1967-75. Od 1956 należała do tatern…
Jariabek Ondrej Ludzie
Jariabek Ondrej lub Ondriš (20 II 1908 Králova Lehota, Liptów). Słow. aktor teatr. i film., reż. i scenarzysta filmowy. Współautor scenariusza filmu tatrz. Čertova stena (1948), grał w filmie tatrz. Orlie pierko (1971) i sztuce teatr. " I. Bukovčana Surovo drevo (1954).
Jármay László Ludzie
Jármay László (1850 Budapeszt - 3 II 1932 tamże). Węg. lekarz, w 1878-1903 lekarz zdrojowy w Starym Smokowcu, taternik, ratownik górski, zasłużony działacz tur. w Tatrach i na Spiszu. W swej działalności tatern. ma tylko jedno pierwsze wejście (nową drogą od zach. na Durny Szczy…
Jarocki Stanisław Ludzie
Jarocki Stanisław (1871 Warszawa - 13 X 1944 Wilno). Malarz, studia w Warszawie u Wojciecha Gersona i w krak. SSP u Jana Matejki i in., także za granicą. Od 1898 osiadły w Wilnie. Działacz społ. (m.in. w harcerstwie) i krajoznawca, autor przewodnika Okolice Wilna (Wilno 1925).Ma…
Jarocki Władysław Ludzie
Jarocki Władysław (6 VI 1879 Podhajczyki k. Tarnopola - 7 II 1965 Kraków), żona Anna, córka Jana Kasprowicza. Malarz, grafik, architekt. Studia na politechn. lwow. (inż. architekt), potem w krak. ASP (1902-06) u Józefa Mehoffera i Leona Wyczółkowskiego oraz w Paryżu (1906). W 19…
Jaroczyński Marian Jakub Ludzie
Jaroczyński Marian Jakub (24 VII 1819 Toruń - 14 I 1901 Poznań). Malarz, grafik, rzeźbiarz. Studia w ASP w Berlinie 1841-44. W 1849 osiadł w Poznaniu, gdzie rozwinął działalność artyst., pedag., społ. i polityczną. W 1863-64 był więziony przez władze pruskie. Potem bywał w Szcza…
Jaroniec Doliny
Jaroniec Niewielka dolinka między dolnymi częściami Kościeliskiej Doliny i Lejowej Doliny, wcinająca się w pn. stoki Kościeliskich Kopek. Wylot ma nad pd. brzegiem Polany Biały Potok, a ku górze rozgałęzia się w trzy żleby.
Jarosz Jerzy Ludzie
Jarosz Jerzy (24 IV 1843 Kostarowce k. Sanoka - 1916 Nowy Sącz). Leśnik, leśniczy m.in. u Stadnickich w Nawojowej, od 1883 w Nowym Sączu. Ok. 1885 z urzędowego nakazu objął nadzór fachowy nad zdewastowanymi lasami tatrz. w dobrach zakop. Magnusa Peltza i opracował wtedy w celu r…
Jarosz Stanisław Ludzie
Jarosz Stanisław (18 VII 1915 Zakopane - 28 VIII 1984 tamże), siostrzeniec przew. Stanisława Gąsienicy z Lasa i szwagier narciarza Stanisława Skupnia. Walczył w kampanii wrześniowej 1939, potem w wojsku pol. w pn. Afryce i we Włoszech (Monte Cassino). Po wojnie prowadził kolejno…
Jarosz Stefan Ludzie
Jarosz Stefan (14 X 1903 Rozwadów nad Sanem - 31 III 1958 Warszawa, poch. w Alei Zasłużonych na Powązkach). Leśnik, geograf, krajoznawca, taternik, podróżnik, działacz ochrony przyrody. Po studiach leśnych i geogr. uzyskał w 1932 doktorat na podstawie pracy Badania geograficzno-…
Jaroszewski Wojciech Ludzie
Jaroszewski Wojciech (3 II 1935 Poznań - XII 1993). Geolog, prof. UW. Specjalność: tektonika, także Tatr, gdzie prowadził badania nauk. od 1955. Aktywny turysta, członek nowego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (od 1989). Z terenu Tatr ogłosił m.in. prace: Geologia pasma Świer…
Jaroszyński Jan Ludzie
Jaroszyński Jan (28 IV 1876 na wsi w Krasnostawskiem na Lubelszczyźnie - 5 X 1956 Wrocław). Turysta, taternik, alpinista, narciarz, fotografik górski, działacz tur., z zawodu inż. elektrotechnik. Tatry poznał w 1905 i od tego czasu uprawiał tam turystykę, taternictwo, narciarstw…
Jaroszyński Józef Ludzie
Jaroszyński Józef (1835 - przed 30 III 1900 Monachium). Malarz, studia w ASP w Wiedniu. Malował krajobrazy, sceny hist. i rodzajowe. Wystawiał od 1855 w różnych miastach, także za granicą. Od 1865 bywał w Zakopanem i Tatrach. Obrazy o tematyce tatrz. i podh. wystawiał najpierw w…