Litera J
Jamnický Július Ludzie
Jamnický Július (1924). Słow. leśnik, inż., przez szereg lat pracownik TANAPu. Od 1954 ogłosił liczne prace nauk. i artykuły pop.-nauk. dotyczące różnych problemów lasu tatrz., a także jego fauny. Szereg prac poświęcił szkodnikom owadzim, np. Stav hmyzových škodcov v lesoch Tatr…
Jamnik Miejscowości
Jamnik Wieś lipt., 6 km na wsch. od Mikułasza Lipt ., a 3 km na pn.-zach. od Gródka Lipt . Istniała już w 1346. Mieszk. 476 (w 1980). Niegdyś miała tereny past. w Tatrach , w Jamnickiej Dolinie . W J. wyrabiano drewniany sprzęt past.: czerpaki, warzechy. Nazwa J. pochodzi od jej…
Jamnik Wydawnictwa
"Jamnik". Podtytuł: Biuletyn Informacyjny Krakowskiego Klubu Taternictwa Jaskiniowego przy Oddziale Krakowskim PTTK. Czasopismo powiel., potem drukowane, ilustr. (rys., fot., plany), wydawane w latach 1970-72 i 1976-79 (razem 9 nrów). Red.:Marian Szelerowicz, Krzysztof Kleszyńsk…
Jamska Czuba Miejsca
Jamska Czuba Przeważnie lesista kopka nad wsch. brzegiem Chochołowskiego Potoku , między dolną częścią Huciańskiej Doliny a dolnym odcinkiem Dudowej Doliny , zaraz na zach. od Jamskiego Siodła i Polany Jamy . Skały u dołu pn.-zach. stoków J.Cz. tworzą wsch. bok Niżniej Chochołow…
Jamski Staw Woda
Jamski Staw Niewielki staw na pd. od wylotu Ważeckiej Doliny , we wsch. części nieregularnego tarasu zwanego Jamy (stąd nazwa stawu). Dawniejsze pomiary (przed 1956): pow. 0,50 ha, głęb. 5 m. Pomiary pracowników TANAPu w 1961-67: pow. 0,690 ha, 150 x 70 m, głęb. 4,2 m. W 1936 Gu…
Jamskie Siodło Miejsca
Jamskie Siodło Szerokie, trawiaste siodło między Spaloną Czubą (1257 m) a Jamską Czubą (1108 m), blisko wierzchołka tej ostatniej. Przez J.S. przechodzi Ścieżka nad Reglami . Na J.S. i wokół niego leży Polana Jamy .
Jamy, Polana Hale i polany
Jamy, Polana lub po prostu Jamy Obszerna, pochyła płaśń trawiasta, położona na Jamskim Siodle i wokół niego. Polana Jamy z owego siodła i spopod niego wznosi się na sąsiednie stoki Jamskiej Czuby i Spalonej Czuby. Na Polanie Jamy stał szałas past. i wchodziła ona w skład Hali Ko
Jan II Kazimierz Ludzie
Jan II Kazimierz (22 III 1609 Kraków - 16 XII 1672 Nevers, Francja, poch. w 1676 na Wawelu). Król pol. w 1648-68. Henryk Sienkiewicz w swej powieści hist. Potop (1886) opisał, jak król Jan Kazimierz w czasie przejazdu przez Tatry został napadnięty przez oddział wojska szwedzkieg…
Jan III Sobieski Ludzie
Jan III Sobieski (17 VIII 1629 Olesko, woj. ruskie - 17 VI 1696 Wilanów, poch. na Wawelu). Król pol. w 1674-96. Podanie miejscowe o pobycie króla Jana III we Frydmanie na Zamagurzu Spiskim w 1683 podczas drogi powrotnej z Wiednia przytoczył (z niedowierzaniem) m.in. Bronisław Gu…
Janczewski Edward Walery Ludzie
Janczewski Edward Walery (28 II 1887 Kraków - 24 VIII 1959 tamże). Geolog i geofizyk (studia na UJ 1906-09 i w Szwajcarii), taternik i alpinista. Autor licznych prac nauk., od 1921 pracownik PIG w Warszawie, od 1947 prof. AGH w Krakowie. Uprawiał taternictwo od 1908 (może i wcze…
Janicki Beniamin Ludzie
Janicki Beniamin (25 VII 1933 Radomsko). Topograf wojsk., płk (1984). Jeden z gł. twórców nowej mapy Tatr Pol. 1:10 000 Służby Topograficznej Wojska Pol., wykonanej w 1965-68, zaktualizowanej w 1979 i wydanej w 1984. Jest autorem pracy magisterskiej Źródła błędów w nazewnictwie…
Janiga Ladislav Ludzie
Janiga Ladislav (9 I 1944 Poprad). Słow. taternik (od 1959), alpinista, zawodowy ratownik tatrz. (HS) od 1971, przewodnik tatrz. od 1973 (klasa I). Wspinał się w Alpach 1969 i Kaukazie 1975, 1981 i 1982, uczestniczył w czechosł. wyprawach alpin. w mongolski Ałtaj 1974, Himalaje…
Janik Antoni Ludzie
Janik Antoni (4 V 1930 Sieniawa), brat » Stanisława Janika . Ratownik tatrz., zawodowy od 1954, uczestnik ok. 370 wypraw ratunkowych w Tatrach, instruktor ratownictwa Grupy Tatrz. GOPR . Przewodnik tatrz. od 1954.
Janik Robert Ludzie
Janik Robert (25 VIII 1941 Kraków). Lekarz, chirurg w zakop. szpitalu, taternik, alpinista, ratownik tatrz. od 1972, uczestnik ok. 120 wypraw ratunkowych w Tatrach , instruktor ratownictwa Grupy Tatrz. GOPR, od 1983 szef służby medycznej GOPR . Uczestnik pol. wypraw w Hindukusz…
Janik Stanisław Ludzie
Janik Stanisław (8 IV 1928 Sieniawa), brat » Antoniego Janika . Ratownik górski, od 1952 czł. Grupy Tatrz. GOPR , uczestnik ok. 350 wypraw ratunkowych, w 1976-77 pełnił obowiązki kierownika Grupy Tatrz. GOPR. Przewodnik tatrz. od 1958.
Janikowski Teofil Ludzie
Janikowski Teofil (15 XI 1876 Kraków - 15 VI 1951 tamże). Turysta, taternik i narciarz z okresu przed I wojną świat., działacz PTT, do 1920 rachmistrz Miejskiej Izby Obrachunkowej w Krakowie. Taternictwo i narciarstwo uprawiał m.in. w towarzystwie Mariusza Zaruskiego . Od 1907 b…
Janiszewski Tomasz Wiktor Ludzie
Janiszewski Tomasz Wiktor (21 V 1867 Warszawa - 23 VII 1939 Brok nad Bugiem). W 1896-1903 lekarz Stacji Klimatycznej w Zakopanem, gdzie pozostał aż do 1908. Położył duże zasługi w podniesieniu stanu sanitarnego tej miejscowości, założył tam pierwszy szpital (1899), był jednym z…
Jankowski Bogdan Ludzie
Jankowski Bogdan (1938). Taternik, alpinista, mgr inż. elektronik we Wrocławiu, fotografik górski (udział w wystawach międzynar.). Wspinał się w Tatrach od 1960 i Alpach od 1967. Uczestnik radz.-pol. wyprawy w Pamiro-Ałaj w 1969 i 1970 (dokonał tam pierwszych wejść na kilka szcz…
Jánošík Juraj Ludzie
Jánošík Juraj, w pol. literaturze Janosik Jerzy (25 I 1688 Terchowa = Terchová, okres Žilina, w dawnym komitacie trenczyńskim, na pn.-zach. od Małej Fatry, u wylotu Wratnej Doliny - ok. 18 III 1713 Mikułasz Lipt.). Słow. zbójnik (syn chłopski), działający na Słowacji. Ok. 1706-0…
Janoška Miloš Ludzie
Janoška Miloš, pseud. Radúz Magurin (28 I 1884 Jasieniowa, Orawa - 28 XII 1963 Mikułasz Lipt., poch. w jego dzielnicy Wierzbica=Vrbica). Słow. nauczyciel (1907-18 w Szczyrbie), od 1918 inspektor szkolny w Mikułaszu Lipt., jeden z pionierów turystyki i taternictwa słow., autor pi…
Janota Eugeniusz Ludzie
Janota Eugeniusz (31 X 1823 Kęty - 17 X 1878 Lwów). Ksiądz kat., germanista, przyrodnik, krajoznawca, taternik, zasłużony badacz Tatr i Podtatrza, jeden z pionierów ochrony przyrody w Polsce, także w Tatrach, prof. Uniw. Lwow. Z braku środków na in. studia został księdzem (1847)…
Janotha Natalia Ludzie
Janotha Natalia (8 VI 1856 Warszawa - 9 VI 1932 Haga, Holandia). Pol. pianistka, słynna w Polsce i zwł. za granicą, gł. w Niemczech i Anglii. Również komponowała, m.in. utwory o tematyce podh. i tatrz. na fort.: Tatry, wrażenia z Zakopanego: Szarotki, Kościelisko, Morskie Oko, G…
Janowski Aleksander Ludzie
Janowski Aleksander (2 X 1866 Warszawa - 14 X 1944 Komorowo k. Warszawy, w 1947 poch. w kwaterze zasłużonych na Cment. Powązkowskim w Warszawie). Jeden z czołowych krajoznawców pol., podróżnik, z zawodu kolejno urzędnik kolejowy, pedagog i naczelnik wydz. oświaty pozaszkolnej Mi…
Janowski Stanisław Ludzie
Janowski Stanisław (9 X 1866 Kraków - 23 II 1942 tamże), brat malarki Bronisławy Rychter-Janowskiej, mąż (1901-10) » Gabrieli Zapolskiej . Malarz, ilustrator, studia w krak. ASP (1884-86), w monachijskiej Akademii (1887-90) i na Węgrzech (1900). Od 1886 wystawiał w kraju i za gr…
Januszewicz Ludwik Ludzie
Januszewicz Ludwik (31 XII 1909 Zawiercie - 9 VIII 1979 Isla de Margarita, Wenezuela). Taternik, alpinista, inż. mechanik (wawelberczyk). W Tatrach uprawiał turystykę i w latach 1930-tych taternictwo w towarzystwie swego kuzyna Stefana Pruszkowskiego i in., przechodząc m.in. pn.…
Januszkowski Józef Ludzie
Januszkowski Józef (9 XI 1924 Zakopane - 6 IX 1967 tamże), syn lekarza zakop., dra Aleksandra Januszkowskiego. Taternik, narciarz wysokogórski, przewodnik tatrz., ratownik górski, inż. rolnik (UJ). Turystykę i taternictwo uprawiał od młodych lat, wspinaczki od 1941, także w zimi…
Jarczysko Hale i polany
Jarczysko Pochyła polana na pn.-wsch. stokach Nosala , poniżej jego stromszych lesistych zboczy, zaraz na zach. od wylotu Olczyskiej Doliny , a na pd. od Drogi Oswalda Balzera. W dolnej części J. znajduje się sporo domów, m.in. willa "Jarczysko ". W latach 1930-tych (i zapewne w…
Jarecka Jolanta Ludzie
Jarecka Jolanta, z domu Śledziewska (24 I 1935 Ruda Śląska), siostra » Romana Śledziewskiego . Taterniczka, alpinistka, mgr inż. od gospodarki wodnej i ścieków. Czł. Klubu Wys., instruktor tatern. 1956-70, czł. Alpine Club of Canada, instruktor 1967-75. Od 1956 należała do tater…
Jariabek Ondrej Ludzie
Jariabek Ondrej lub Ondriš (20 II 1908 Králova Lehota, Liptów). Słow. aktor teatr. i film., reż. i scenarzysta filmowy. Współautor scenariusza filmu tatrz. Čertova stena (1948), grał w filmie tatrz. Orlie pierko (1971) i sztuce teatr. » I. Bukovčana Surovo drevo (1954).
Jármay László Ludzie
Jármay László (1850 Budapeszt - 3 II 1932 tamże). Węg. lekarz, w 1878-1903 lekarz zdrojowy w Starym Smokowcu , taternik , ratownik górski, zasłużony działacz tur. w Tatrach i na Spiszu . W swej działalności tatern. ma tylko jedno pierwsze wejście (nową drogą od zach. na Durny Sz…
Jarocki Stanisław Ludzie
Jarocki Stanisław (1871 Warszawa - 13 X 1944 Wilno). Malarz, studia w Warszawie u Wojciecha Gersona i w krak. SSP u Jana Matejki i in., także za granicą. Od 1898 osiadły w Wilnie. Działacz społ. (m.in. w harcerstwie) i krajoznawca, autor przewodnika Okolice Wilna (Wilno 1925).Ma…
Jarocki Władysław Ludzie
Jarocki Władysław (6 VI 1879 Podhajczyki k. Tarnopola - 7 II 1965 Kraków), żona Anna, córka Jana Kasprowicza . Malarz, grafik, architekt. Studia na politechn. lwow. (inż. architekt), potem w krak. ASP (1902-06) u Józefa Mehoffera i Leona Wyczółkowskiego oraz w Paryżu (1906). W 1…
Jaroczyński Marian Jakub Ludzie
Jaroczyński Marian Jakub (24 VII 1819 Toruń - 14 I 1901 Poznań). Malarz, grafik, rzeźbiarz. Studia w ASP w Berlinie 1841-44. W 1849 osiadł w Poznaniu, gdzie rozwinął działalność artyst., pedag., społ. i polityczną. W 1863-64 był więziony przez władze pruskie. Potem bywał w Szcza…
Jaroniec Doliny
Jaroniec Niewielka dolinka między dolnymi częściami Kościeliskiej Doliny i Lejowej Doliny , wcinająca się w pn. stoki Kościeliskich Kopek . Wylot ma nad pd. brzegiem Polany Biały Potok , a ku górze rozgałęzia się w trzy żleby.
Jarosz Jerzy Ludzie
Jarosz Jerzy (24 IV 1843 Kostarowce k. Sanoka - 1916 Nowy Sącz). Leśnik, leśniczy m.in. u Stadnickich w Nawojowej, od 1883 w Nowym Sączu. Ok. 1885 z urzędowego nakazu objął nadzór fachowy nad zdewastowanymi lasami tatrz. w dobrach zakop. Magnusa Peltza i opracował wtedy w celu r…
Jarosz Stanisław Ludzie
Jarosz Stanisław (18 VII 1915 Zakopane - 28 VIII 1984 tamże), siostrzeniec przew. Stanisława Gąsienicy z Lasa i szwagier narciarza Stanisława Skupnia . Walczył w kampanii wrześniowej 1939, potem w wojsku pol. w pn. Afryce i we Włoszech (Monte Cassino). Po wojnie prowadził kolejn…
Jarosz Stefan Ludzie
Jarosz Stefan (14 X 1903 Rozwadów nad Sanem - 31 III 1958 Warszawa, poch. w Alei Zasłużonych na Powązkach). Leśnik, geograf, krajoznawca, taternik, podróżnik, działacz ochrony przyrody. Po studiach leśnych i geogr. uzyskał w 1932 doktorat na podstawie pracy Badania geograficzno-…
Jaroszewski Wojciech Ludzie
Jaroszewski Wojciech (3 II 1935 Poznań - XII 1993). Geolog, prof. UW. Specjalność: tektonika, także Tatr, gdzie prowadził badania nauk. od 1955. Aktywny turysta, członek nowego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (od 1989). Z terenu Tatr ogłosił m.in. prace: Geologia pasma Świer…
Jaroszyński Jan Ludzie
Jaroszyński Jan (28 IV 1876 na wsi w Krasnostawskiem na Lubelszczyźnie - 5 X 1956 Wrocław). Turysta, taternik, alpinista, narciarz, fotografik górski, działacz tur., z zawodu inż. elektrotechnik. Tatry poznał w 1905 i od tego czasu uprawiał tam turystykę, taternictwo, narciarstw…
Jaroszyński Józef Ludzie
Jaroszyński Józef (1835 - przed 30 III 1900 Monachium). Malarz, studia w ASP w Wiedniu. Malował krajobrazy, sceny hist. i rodzajowe. Wystawiał od 1855 w różnych miastach, także za granicą. Od 1865 bywał w Zakopanem i Tatrach . Obrazy o tematyce tatrz. i podh. wystawiał najpierw…