Litera G
Głazek Ludzie
Głazek (rodzina). W dwu pokoleniach tej rodziny jest pięciu taterników , z których trzej to równocześnie alpiniści (jeden także himalaista), dwóch to speleolodzy, a trzej to naukowcy (jeden z nich, Jerzy jest autorem licznych prac tatrz.). Są to bracia » Jerzy (ur. 1936, geolog)…
Głazek Andrzej Ludzie
Głazek Andrzej (23 IV 1963 Wrocław), syn » Kazimierza Głazka , matematyka. Taternik , anglista (Uniw. Wrocł. 1987). Turystykę tatrz. uprawiał od dzieciństwa, taternictwo od 1977 latem i zimą, gł. z ojcem, przechodząc też nowe drogi.
Głazek Grzegorz Ludzie
Głazek Grzegorz (15 XII 1960 Warszawa), syn » Jerzego Głazka , geologa. Taternik , fizyk (UW 1985). Turystykę tatrz. uprawiał od dzieciństwa, taternictwo od 1977 (zimą od 1980), początkowo m.in. z ojcem i bratem Stanisławem . Przeszedł w Tatrach szereg nowych dróg. Pisywał w "Ta…
Głazek Jerzy Ludzie
Głazek Jerzy (10 VII 1936 Warszawa), brat » Kazimierza Głazka . Geolog, speleolog, taternik . Szkołę podst. ukończył w Bukowinie Tatrz . (1949), studia geol. na uniw. we Wrocławiu i Warszawie (1959). Zajmuje się geologią i zjawiskami krasowymi , opublikował z tego zakresu ponad…
Głazek Kazimierz Ludzie
Głazek Kazimierz (20 II 1939 Warszawa), brat geologa » Jerzego Głazka . Taternik , alpinista, speleolog, matematyk, od 1962 pracownik Uniw. Wrocł. (dr tamże 1969), autor ok. 40 publikacji nauk. Taternictwo uprawiał od 1957 (m.in. z bratem Jerzym), przechodził drogi ekstremalne n…
Głazek Stanisław Ludzie
Głazek Stanisław (29 V 1957 Wrocław), syn » Jerzego Głazka , geologa. Taternik , alpinista, fizyk teoretyk (studia na UW 1980, dr 1984, doc. 1986). Od 1986 ogłosił kilkanaście prac z teorii jądra atomowego i cząstek elementarnych w publikacjach pol. i zagranicznych. Turystykę ta…
Głęboka Dolina Doliny
Głęboka Dolina; Nazwa G.D. pochodzi od jej dolnej, głęboko wciętej części. Nazwą G.D. jest czasem mylnie oznaczana Dolina Parzychwost , i na odwrót Głęboką Dolinę nazywa się błędnie Doliną Parzychwost.
Głęboka Woda Woda
Głęboka Woda ; G. W. jest na prawie całej swej długości ciekiem okresowym, a jedynie na odcinku od wys. ok. 1100 do ok. 1030 m ma zwykle wodę w swym łożysku. Nazwa G.W. pochodzi od Głębowca , którym płynie.
Głęboki Potok Terminologia
Głęboki Potok; Na Podtatrzu i w Tatrach jest kilka strumieni o takiej nazwie (zob. pod osobnymi hasłami). Nazwa G.P. nie pochodzi od głębokości wody (wszystkie potoki o takiej nazwie na Podtatrzu i w Tatrach są stosunkowo płytkie), lecz od tego, że płyną żlebami lub dolinami, kt…
Głęboki Potok Woda
Głęboki Potok; Błędna jest wiadomość, jakoby Głęboki Potok powstawał w górnej części Doliny do Siedmiu Źródeł z wód Owczego Źródła (1393 m), gdyż wody owego źródła nieco poniżej niego giną pod ziemią.
Głęboki Potok Woda
Głęboki Potok; Płynie ku pd.-wsch. przez Tatrz. Łomnicę , poniżej której wpada od pr. strony do potoku Łomnica.
Głęboki Potok Woda
Głęboki Potok; Nazwą G.P. jest czasem błędnie oznaczany potok Parzychwost , i na odwrót.
Głęboki Żleb Miejsca
Głęboki Żleb; Żlebem tym nieraz spadają ogromne lawiny śnieżne , które zasypują szosę i docierają czasem aż do Rybiego Potoku .
Głęboki Żleb Miejsca
Głęboki Żleb; Jest to najwybitniejszy żleb przecinający znakowaną ścieżkę wiodącą z Polany pod Wołoszynem ku pd. do Drogi Oswalda Balzera (i potem tą szosą do Wodogrzmotów ).
Głębowiec Doliny
Głębowiec; Głównym strumieniem Głębowca jest Głęboka Woda . Nazwa G. pochodzi stąd, że jest on głęboko wcięty w otaczające go stoki.
głodek
głodek (Draba ), z rodziny Krzyżowych (Cruciferae ). W Tatrach rośnie kilka gatunków g. Są to wszystko małe darniowe roślinki, 2-15 cm wysokie, o niewielkich żółtych lub białych, czteropłatkowych kwiatach, a listkach drobnych, wąskich, zebranych w różyczki naziemne. Najpospolits…
Głodówka Hale i polany
Głodówka ; Na G. stoi duży murowany budynek z ośrodkiem szkoleniowo-wypoczynkowym ZHP. Widok z G. na Tatry należy do najpiękniejszych i był słynny już w XIX w., gdyż wtedy (tak jak obecnie) jeżdżono do Morskiego Oka najczęściej przez G. Nazwa G. pochodzi od podh. nazwiska Głód (…
Głodówka Miejscowości
Głodówka; G. była założona w 1598 lub wcześniej. Wspólnie do Głodówki i Suchej Góry w dawnych czasach należała w Tatrach » Czaplowa Hala (Czaplówka). G. w 1920-24 i 1938-39 należała do Polski. Ludność tej wsi poza urzędowym i szkolnym językiem słow. mówi też pol. gwarą orawską,…
Głodówka, Wyżnia Hale i polany
Głodówka, Wyżnia , zwana też czasem Cyrhlą nad Białką. Polana nieco na zach. od wierzchołka wzgórza Cyrhla nad Białką (1158 m), przy szosie z Bukowiny Tatrz . do Morskiego Oka , trochę na pn. od polany Głodówka . Na W.G. stoi drewniany budynek z prywatnym schroniskiem tur., od 1…
Głos Podhala Wydawnictwa
"Głos Podhala" (1929-39). Tygodnik regionalny, wydawany w Nowym Sączu, a zajmujący się sprawami swoiście pojętego Podhala , sięgającego (wg redakcji tego tygodnika) od Gorlic czy nawet Krosna aż po Żywiec, łącznie z ówczesnym pow. nowotarskim. Przeważały wiadomości kronikarskie…
Głos Podhala Wydawnictwa
"Głos Podhala" (1944). Tajne czasopismo wydawane pod okupacją niem. w Nowym Targu przez ROCH (Ruch Oporu Chłopów). Anonimowa redakcja: Ludwik Kohutek, Sylwester Leczykiewicz i Władysław Skibiński; oni trzej i Jan Baculewski byli autorami wszystkich artykułów w "Głosie Podhala".…
Głos Podhala Wydawnictwa
"Głos Podhala" (1954-57). Dwutygodnik regionalny ówczesnego pow. nowotarskiego, ukazujący się w Nowym Targu, pod redakcją anonimowego komitetu. Tematyka różnorodna (polit., społ., gosp., kult. itd.) z terenu całego powiatu, zwł. aktualna, dużo wiadomości z Zakopanego , trochę z…
Głos Seniora Wydawnictwa
"Głos Seniora". Biuletyn wydawany w Warszawie, zrazu nieregularnie, a potem jako miesięcznik, w latach1980-93 przez Komisję Informacji Polskiego Związku Alpinizmu w formie maszynopisu (od 1 do 3 stron) w ok. 30 egz., potem jako druk (po 4 strony). Rozsyłano starszym taternikom .…
Głos Zakopiański Wydawnictwa
"Głos Zakopiański" . Tygodnik wydawany w Zakopanem w 1923-27. W okresie międzywoj. było to najdłużej ukazujące się czasopismo zakop. i jedno z lepszych, zwł. w 1924-26. Wydawca oraz (z wyjątkiem kilku nrów) red. nacz. i odpow.: Maksymilian Skibiński. Ponadto w redakcji byli m.in…
Głośna Skała Miejsca
Głośna Skała; Nazwa G.S. pochodzi stąd, że jej urwiska głośno i wielokrotnie odbijają echo. Zob. też Głucha Skała .
Głośną Skałą, Polana pod Hale i polany
Głośną Skałą, Polana pod; Na Polanie pod Głośną Skałą stał szałas pasterski Białej Spiskiej aż do 1952.
głowacica
głowacica (Hucho hucho ). Ryba należąca do łososiowatych (Salmonidae ), dochodzi do 1,5 m długości, a nawet więcej i odznacza się głową b. dużych rozmiarów, stąd nazwa. Do niedawna żyła wyłącznie w dorzeczu Dunaju, pod Tatrami w Czarnej Orawie. W 1956 zarybiono głowacicą, pochod…
Głowacki Jan Nepomucen Ludzie
Głowacki Jan Nepomucen (1802 Kraków - 28 VII 1847 tamże). Malarz (pejzażysta i portrecista) i rysownik. Studia w krak. SSP 1819-25 oraz w Pradze 1825, Wiedniu 1825-28, Rzymie 1834-35 i Monachium. W krak. SSP był prof. nadzw. 1831-33 i 1837-42 oraz prof. zwycz. pejzażu 1842-47. B…
Głowacki Michał Ludzie
Głowacki Michał , pseud. Świętopełk (24 IX 1804 Janowice, pow. limanowski - 24 (nie 14 ) V 1846 Nowy Sącz). Ksiądz, w 1842-46 wikary w Poroninie , jeden z organizatorów Chochołowskiego Powstania . Do szkół uczęszczał gł. w Galicji, ale także na Słowacji w Koszycach. Uczestniczył…
głowacz pręgopłetwy
głowacz pręgopłetwy (Cottus poecilopus ), zwany też potocznie babką. Dość pospolita, niewielka ryba żyjąca w Białym Dunajcu i jego dopływach. Wg Maksymiliana Nowickiego g.p. występował we wszystkich strumieniach Zakopanego, a w Kościeliskiej Dolinie podchodził aż do samych źróde…
głowonogi
głowonogi (Cephalopoda ). Zwierzęta morskie, należące do typu Mięczaków (Mollusca ). Współcześnie w Tatrach nie ma g., ale w tatrz. skałach osadowych nieraz są znajdowane skamieliny » amonitów i »belemnitów - głowonogów, które żyły w morzach tatrz. z dawnych epok geologicznych.
głóg
głóg (Crataegus ), z rodziny Różowatych (Rosaceae ). Jest w Tatrach rośliną nader rzadką, pojawia się b. nielicznie w Tatrach Biel. i w grupie Siwego Wierchu, zwł. w okolicy Kwaczańskiej Doliny. Występuje w paru gatunkach, niełatwych do odróżnienia dla laika, zwykle jako niewiel…
Głucha Skała Miejsca
Głucha Skała; Pod G.S., zaraz po przeciwnej stronie drogi jezdnej, płynie Kościeliski Potok . Nazwa G.S. pochodzi stąd, że głos rozmawiających z sobą osób w chwili ich przechodzenia pod ową skałą zostaje zagłuszony szumem potoku. Zob. też Głośna Skała .
głuszec
głuszec (Tetrao urogallus ), z rzędu kuraków (Galliformes ). Ptak wielkości średniego indyka, samiec o czarno-brunatno-popielatym upierzeniu i metalicznie zielonawej dolnej części gardzieli; w dolnej części dzioba, przy jego nasadzie wydłużone pióra tworzą rodzaj brody; dokoła o…
Gnatowski Zygmunt Ludzie
Gnatowski Zygmunt (1854? - 6 VI 1906 Jakimówka k. Kijowa). Zamożny ziemianin z Ukrainy, kolekcjoner okazów podhalańskiej sztuki lud. oraz druków zakop. i tatrz., turysta tatrz. Zagrożony poważnie gruźlicą przyjeżdżał się leczyć za poradą dra Tytusa Chałubińskiego do Zakopanego .…
gnejs
gnejs . Skała metamorficzna czyli przeobrażona. Skład ma podobny do granitu: skalenie, kwarc i mika, ale budowa jest ziarnistowarstwowana (w granicie ziarnista). G. należy do grupy » łupków krystalicznych, występuje zwł. w Tatrach Zach., np. na Rakoniu, Smreczyńskim Wierchu, Trz…
gnidosz
gnidosz (Pedicularis ), z rodziny Trędownikowatych (Scrophulariaceae ). W Tatrach rośnie kilka gatunków g. Wśród górskich, najczęstszy jest g. okółkowy (P. verticillata ), niewysoka roślina 5-20 cm, o liściach pierzastodzielnych, drobno pociętych, o jednej lub kilku łodygach kwi…
Gnoiński Ksawery Ludzie
Gnoiński Ksawery (24 IV 1869 Petersburg - 14 XI 1929 Warszawa). Inż. elektryk, działacz społ., taternik . Studia w Petersburgu i Leodium (do 1895), potem praca w Warszawie w firmie Siemens (dyr. w 1900-12), a następnie prowadził własne biuro projektów elektrotechnicznych. Autor…
Gnojek Jan Ludzie
Gnojek Jan (25 XII 1910 Zakopane - 27 X 1942 Oświęcim). Taternik , narciarz, w 1939-42 uczestnik ruchu oporu. Gimnazjum ukończył w Zakopanem (1930), po czym krótko studiował na Politechn. Warsz. (1930-31). Choroba ojca (który jakiś czas pracował w fabryce nart braci Schiele, a p…
Godlewski Julian Ludzie
Godlewski Julian (17 VIII 1903 Lwów - 4 II 1983 Warszawa). Prawnik (Uniw. Lwow. 1926, dr), międzynar. ekspert prawa przem., pracował gł. w przemyśle, do 1939 w Polsce, po wojnie za granicą, w końcu osiadł w Szwajcarii, a w 1982 wrócił ciężko chory do Polski. Walczył jako ochotni…