Litera B
baszta Terminologia
Turnia o kształcie przypominającym basztę zamku lub twierdzy. Jest to tatrz. termin topogr., a występuje też w tatrz. nazwach geogr., np. Orla Baszta, Grań Baszt, Zadnia Baszta . Podobnie słow. bašta, niem. Bastei i węg. bástya.
Baszta Wydawnictwa
"Baszta" . Czasopismo ("zeszyty szkoleniowe do użytku wewnętrznego"), wydawane przez Klub Wysokogórski Trójmiasto w Gdańsku. Zeszyty 1-4 w 1987-89. Red.: Jan Babicz.
Baszta, Mała Szczyty
Baszta, Mała ; S. W pd.-wsch. kierunku jest to przedostatni szczyt w Grani Baszt, między Pośrednią Basztą a Skrajną Basztą. Na szczyt ten wchodzono od b. dawna, ale pierwsza konkretna wiadomość o wejściu jest późniejsza: Jan Gwalbert Pawlikowski i przew. Maciej Sieczka, ok. 1880.
Baszta, Pośrednia Szczyty
Baszta, Pośrednia , dawniej niewłaściwie Przednia Baszta ; S. Jeden ze szczytów w Grani Baszt, między Szatanem a Małą Basztą. Pierwsze znane wejście: Kornel Schmör i Karl Wünschendorfer w 1877.
Baszta, Skrajna Szczyty
Baszta, Skrajna ; S. Końcowy (pd.-wsch.) szczyt w Grani Baszt. Pd. stok S.B. przechodzi w dole w długi lesisty grzbiet: » Drygant. Ze wsch. zbocza S.B. wyrasta »Basztowa Igła. Przed 1530 na wsch. (?) stokach S.B. istniały kopalnie rudy miedzianej. Kartografowie i turyści wchodzi…
Baszta, Zadnia Szczyty
Baszta, Zadnia ; S. jeden z najwybitniejszych szczytów w Grani Baszt, w jej pn.-zach. części, między Capimi Turniami a Diablowiną. Z.B. ma trzy wierzchołki, z których południowy jest najwyższy. Pierwsze wejście: Zygmunt Klemensiewicz i Jerzy Maślanka w 1905.
Basztowa Igła Miejsca
Basztowa Igła ; S. Smukła igła skalna na wsch. zboczu Skrajnej Baszty, wysoko ponad Mięguszowiecką Doliną. Pierwsze wejście: Vlasta Štáflová i Alexander Škarvan w 1929.
Basztowa Przełęcz Przełęcze
Basztowa Przełęcz ; S. Wąska, głęboko wcięta przełęcz między Hlińską Turnią a Wielką Capią Turnią w Grani Baszt.
Basztowa Przełęcz, Wyżnia Przełęcze
Basztowa Przełęcz, Wyżnia ; S. Jedna z wybitnych przełęczy w Grani Baszt, między Małą Capią Turnią a Zadnią Basztą.
Batkowski Stanisław Ludzie
Batkowski Stanisław (10 VII 1907 Nowy Sącz - 21 III 1991 Zakopane, poch. w Nowym Sączu). Elektromechanik z zawodu, z zamiłowań entomolog. Od 1935 do 1969 (z przerwą wojenną) był pracownikiem Pol. Kolei Linowych, najpierw na Myślenickich Turniach, potem na Gubałówce. Od młodych l…
Batyżowce Miejscowości
Batyżowce ; Wieś na Spiszu, na pd.-zach. od Gierlachowa, a na pd.-wsch. od wylotu Batyżowieckiej Doliny, przy drodze jezdnej ze Świtu do Tatrz. Polanki. Mieszk.: 806 (w 1869), 896 (1890), 752 (1921), 1165 (1948), 1639 (1970). Długo zachowała się tu tradycyjna kultura lud., o wła…
Batyżowiecka Dolina Doliny
Batyżowiecka Dolina ; Walna dolina po pd. stronie Tatr Wys., otoczona Gierlachem, Batyżowiecką Granią i Kończystą. Na dolnym (pd.) brzegu górnej części doliny leży zamknięty ryglem skalnym Batyżowiecki Staw, koło którego przechodzi Magistrala Tatrz., wiodąca z Wielickiej Doliny…
Batyżowiecka Grań Miejsca
Batyżowiecka Grań; Tatern. przejście B.G. należy do piękniejszych graniówek tatrz. o średnich trudnościach. Lit. opis tego przejścia ogłosił Stefan Komornicki. Nazwa B.G. pochodzi od Batyżowieckiej Doliny i Batyżowieckiego Szczytu.
Batyżowiecka Przełęcz Przełęcze
Batyżowiecka Przełęcz ; Przejście przez B. P. odkrył Klimek Bachleda w czasie wycieczki z Januszem Chmielowskim i in. w 1903.
Batyżowiecki Potok Woda
Batyżowiecki Potok lub Batyżowiecka Woda; Na niektórych mapach B.P. ma nazwę Kahul lub Kahule, umieszczaną czasem przy jego górnym biegu, a kiedy indziej przy jego środk. lub dolnym biegu. Nazwa Kahul odnosi się też do okolicy (920 m) leżącej nad lw. (wsch.) brzegiem B.P., na pn…
Batyżowiecki Staw Woda
Batyżowiecki Staw; Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67 oraz (w nawiasach) Josefa Schaffera z 1928: pow. 3,480 (2,7792) ha, 288 x 160 (234 x 160) m, głęb. 8,7 (11,2) m.
Batyżowiecki Szczyt Szczyty
Batyżowiecki Szczyt; Pierwsze wejście na B.S.: Karol Jurzyca i przew. Jozef Galko-Rusnák w 1900. Wiadomość o wejściu Olivera Gömöryego w 1890 jest błędna, gdyż Gömöry wszedł wtedy na Zmarzły Szczyt, a na B.S. nie był. Pierwsze wejście zim. na B.S.: Zygmunt Klemensiewicz i Jerzy…
Batyżowieckie Spady Woda
Batyżowieckie Spady;
Batyżowieckie Wodospady Woda
Batyżowieckie Wodospady;
Baur E. Ludzie
Baur E. Niem. taternik i narciarz, lekarz (dr) z Wrocławia (pochodził ze Szwabii). W Tatrach był jednym z pierwszych narciarzy wysokogórskich, gdyż w I i III 1906 wraz z Alfredem Martinem w znacznej części na nartach dokonał wejść zim. na Krótką, Furkot, Szczyrbski Szczyt i Kopr…
Bazovský Miloš Alexander Ludzie
Bazovský Miloš Alexander (11 I 1899 Turany, okres Martin - 15 XII 1968 Trenczyn). Jeden z czołowych słow. malarzy. Do 1916 mieszkał na Orawie w Dolnym Kubinie. W jego obfitej twórczości jest dużo obrazów o tematyce orawskiej i lipt., łącznie z Tatrami, np. dwa obrazy pt. Tatry (…
bażyna górska Rośliny
bażyna górska (Empetrum nigrum ssp. hermaphroditum), z rodziny Bażynowatych (Empetraceae). Niska, pokładająca się po ziemi krzewinka o drobniutkich zimnozielonych listkach ciasno na łodyżkach ustawionych. Kwiatki czerwonawe, malutkie, mało widoczne, kwitną wczesną wiosną. Owoc:…
Bąkowski Józef Ludzie
Bąkowski Józef (24 XII 1848 Zalesie k. Janowa - 26 VII 1887 Lwów). Z zawodu nauczyciel, z zamiłowań zoolog (specjalizujący się w mięczakach) i florysta, czł. Komisji Fizjogr. AU. Zgromadził bogate zbiory malakologiczne, które potem dostały się do Muzeum Dzieduszyckich we Lwowie.…
Becker Fridolin Ludzie
Becker Fridolin (ok. 1854 - 1922 Zurych). Kartograf szwajc., prof. na politechnice w Zurychu. W 1902 był rzeczoznawcą w sporze o Morskie Oko między Węgrami a Galicją. Jego mapka spornego terytorium ukazała się w "Pam. TT" 24, 1903.
Bečvář Antonín Ludzie
Bečvář Antonín (10 VI 1901 Brandýs nad Labem k. Pragi - 10 I, nie XII, 1965 tamże). Czes. astronom i klimatolog. Od 1937 pracował w Obserwatorium Klimatol. przy Szczyrbskim Jeziorze jako klimatolog; równocześnie prowadził obserwacje astron. w założonym tam przez siebie małym obs…
Bednár Štefan Ludzie
Bednár Štefan (15 V 1909 Myjava, okres Senica - 15 I 1976 Bratysława). Słow. malarz, grafik, publicysta, literat, uczestnik Słow. Powstania Nar. Jego twórczość artyst. dotyczy też Tatr, Liptowa i Orawy.
Bednarska Anna Ludzie
Bednarska Anna (20 I 1925 Zakopane - 16 IV 1982 Warszawa, poch. w Zakopanem), córka » Henryka Bednarskiego. Architekt, długoletni czł. zarządu Klubu Sport. "SN PTT - 1907" w Zakopanem i czł. hon. tegoż klubu. Była również instruktorem i sędzią narc. PZN, a w 1967 została przewod…
Bednarski Henryk Ludzie
Bednarski Henryk (11 XII 1882 Płock - 29 V 1945 Traunstein, Bawaria). Wybitny narciarz, taternik i ratownik górski, z zawodu murarz. W 1903 by uniknąć służby w wojsku carskim uciekł do Galicji, a od 1905 zamieszkał w Zakopanem, gdzie przez wiele lat pracował jako majster murarsk…
Bednarski Jan Ludzie
Bednarski Jan (16 VI 1860 Bystra k. Jordanowa - 7 IV 1926 Nowy Targ). Lekarz, zasłużony działacz nar. i społ., od 1897 zamieszkały w Nowym Targu, od 1910 lekarz powiatowy tamże, w 1901-14 poseł na sejm krajowy we Lwowie. Przyczynił się do budowy kolei Chabówka - Zakopane i Nowy…
Bednarski Tadeusz Zygmunt Ludzie
Bednarski Tadeusz Zygmunt (1934 Poznań). Krak. dziennikarz i prasoznawca. W różnych czasopismach (m.in. "Wierchy", "Światowid", "Aura", "Dunajec" i dzienniki krak.) od 1960 uprawia publicystykę poświęconą problemom Tatr i Pienin, gł. z dziedziny kultury, np. Tatrzańskie echa w p…
Bednarz Alicja Ludzie
Bednarz Alicja . Krak. taterniczka i alpinistka, z zawodu ekonomistka. W 1973 wspinała się w górach Norwegii (przejście nowych dróg), uczestniczyła w dwóch wyprawach w Hindukusz (w 1972 wejście nową drogą na Kohe Tez 7015 m, w 1974 nową drogą na Kuhi Urgunt czyli Kohe Urgend 703…
Bednarz Zdzisław Ludzie
Bednarz Zdzisław . Leśnik, pracownik nauk. AR w Krakowie. Prowadził badania w Tatrach i od 1969 ogłosił z tego terenu szereg prac, np. Reliktowy las limbowo-świerkowy z modrzewiem pod Czubą Roztocką w Tatrzańskim Parku Narodowym ("Chrońmy Przyr. Ojcz." 1969), Systematyka i zmien…
Bek Dionizy Ludzie
Bek Dionizy (1865 Pułtusk - 25 IV 1907 Zakopane, poch. na starym cment.). Studiował na politechn. w Rydze. Lewicowy działacz społ. i publicysta. Z powodu gruźlicy płuc mieszkał od 1897 w Zakopanem. W 1899-1903 i ponownie w 1904-06 redagował tu "Prz. Zakop." Przyjaźnił się ze Sta…
Bel Matej Ludzie
Bel Matej , po węg. Bél Mátyás, po łac. Belius Matthias (22 III 1684 Očová, okres Zvolen - 29 VIII 1749 Altenburg w Austrii, poch. w Bratysławie). Słow. polihistor (historyk, geograf, etnograf, językoznawca itd.), teolog i pedagog. Dzieła swe wydawał przeważnie po łac., ale pisa…
belemnity Geologia
Wymarłe głowonogi, zamieszkujące ongiś tatrz. morza głównie okresu jurajskiego i kredowego. Posiadały szkielet wewn., rodzaj muszli o kształcie wrzecionowatym, długości od kilkunastu do kilkudziesięciu cm (wyjątkowo paru m). Część muszli była podzielona przegrodami, podobnie jak…
Bella Ján Levoslav Ludzie
Bella Ján Levoslav (4 IX 1843 Mikułasz Lipt. - 25 V 1936 Bratysława). Słow. kompozytor, dyrygent, nauczyciel muzyki, organista, duchowny kat. 1866-81, potem ewangelik. Skomponował wiele muzycz. utworów kościelnych (kat. i ewang.) i świeckich. Jego dwie kantaty: Svadba Jánošikova…
Bełtowski Juliusz Wojciech Ludzie
Bełtowski Juliusz Wojciech (1852 Nowy Targ - 17 VII 1926 Lwów). Rzeźbiarz, malarz, drzeworytnik i medalier, od 1885 prof. w szkole przemysłu artyst. we Lwowie, potem Państw. Szkoły Przem. tamże. W Kościeliskiej Dolinie wykuł w 1896 w skale przy Wypływie spod Pisanej popiersie le…
Bełz Wiesław Ludzie
Bełz Wiesław (16 XII 1958 Siemianowice Śląskie). Dziennikarz (Uniw. Śląski 1983), taternik, alpinista. Brał udział w wyprawach o charakterze tur. i alpin., m.in. w Atlas Wysoki w 1981 i góry Afryki Wsch. w 1984 (Kilimandżaro, Ruwenzori, Virunga, Mount Elgon, Mount Kenia). Jest r…
Bełza Władysław Ludzie
Bełza Władysław (17 X 1847 Warszawa - 29 I 1913 Lwów). Poeta, krytyk lit., publicysta. W 1868 przebywał w Krakowie, w 1869-71 w Poznaniu, od 1872 we Lwowie, gdzie od 1882 przez 31 lat pracował w Zakładzie Ossolińskich. W Zakopanem i Tatrach bywał zapewne od 1868. Wiersz Na górac…
Benčat' František Ludzie
Benčat František (18 IX 1929 Kozárovce, okres Levice). Słow. leśnik, dendrolog, pedagog, autor wielu prac nauk. i pop.-nauk. Tematyka tatrz. jest poruszana w różnych jego pracach, np. Prírodné rezervácie na Slovensku (Ma. 1956), Vplyv motorizmu na prírodné prostredie TANAP-u (19…