Litera Ł
Ładygin Zbigniew
Ładygin Zbigniew (31 III 1950 Bielsko-Biała). Krajoznawca, taternik (także jaskiniowy), przewodnik tatrzański (od 1982), dziennikarz. Absolwent wydziału włókienniczego Politechn. Łódzkiej (1973). Współzałożyciel Speleoklubu PTTK w Bielsku-Białej, czł. (od 1968) Klubu Wysokogórsk…
łańcuchówka
łańcuchówka. Przejście jednym ciągiem (zwykle w jednym dniu) kilku dróg tatern. o dużych trudnościach.
Łapczyński Kazimierz
Łapczyński Kazimierz (16 III 1823 Kupiszki, pow. wiłkomirski - 14 XII 1892 Warszawa). Z zawodu inż. komunikacji, z zamiłowania etnograf i botanik.Z powodu udziału w przygotowaniach do powstania został w 1846 skazany przez władze carskie na przymusową służbę wojsk. w Dagestanie n…
Łapińska Wanda
Łapińska Wanda, z domu Palczewska (2 IV 1918 Stary Sącz - 16 IV 1990 Kraków), od 1943 żona " Czesława Łapińskiego. W młodości wspinała się zarówno w Skałkach Podkrakowskich jak i w Tatrach. W 1945-80 wsp. ze swym mężem prowadziła schronisko przy Morskim Oku. Znana szeroko jako D…
Łapiński Andrzej
Łapiński Andrzej (7 XII 1945 Kraków), syn "Wandy i Czesława Łapińskich. Taternik, alpinista, mgr inż. górnik (krak. AGH).Wychowywany razem z rodzeństwem gł. w schronisku przy Morskim Oku, dłuższy czas wraz ze starszą siostrą Joanną i młodszym bratem Wojciechem pomagał rodzicom w…
Łapiński Czesław
Łapiński Czesław (29 XI 1912 Nowy Jork - 24 VII 1989 Kraków). Taternik, alpinista, narciarz, ratownik tatrz., z wykształcenia ekonomista (Wyższa Szkoła Hand. w Krakowie 1936), wieloletni kier. schroniska przy Morskim Oku. Ok. 1920 przyjechał do Polski i zamieszkał w Krakowie. Od…
Łapiński Wojciech
Łapiński Wojciech (10 XII 1949 Kraków - 4 VIII 1985 Bochnia, poch. w Krakowie), syn " Wandy i Czesława Łapińskich. Taternik, ratownik tatrz. (czł. Grupy Tatrz. GOPR). Wieloletni pracownik schroniska przy Morskim Oku, najpierw gdy kierował nim jego ojciec, a w 1980-85 jako kierow…
łasica
łasica czyli łaska (Mustela nivalis ). Niewielki drapieżny ssak o futerku na brzuszku białym, na grzbiecie rudawoszarym w lecie, w zimie zaś bardzo jaśniejącym, niekiedy prawie białym. Przebywa we wszystkich piętrach tatrz., od podnóża aż po szczyty. Jest objęta ochroną gatunkow…
Łaska Beata
Łaska Beata (między 6 IX a 20 X 1515 - wkrótce po 24 VII 1576 Koszyce, poch. w Kiezmarku w kościele zamkowym). Pierwsza znana z nazwiska turystka tatrz. (1565). Była ona urodziwą córką Andrzeja (Jędrzeja) Kościeleckiego, kasztelana wojnickiego i podskarbiego wielkiego koronnego,…
Łaski Hieronim
Łaski Hieronim, w literaturze węg. i słow. mylnie Laszky i Lasky (27 IX 1496? Łask, woj. łódzkie - 22 XII 1541 Kraków, poch. w 1542 w kaplicy Kurozwęckich w katedrze na Wawelu). Pol. polityk i dyplomata, wojewoda: od 1522 inowrocławski, od 1523 sieradzki, od 1530 siedmiogrodzki.…
Łaski Olbracht
Łaski Olbracht lub Albert (1536 Kiezmark - 23 XI 1604 Łask, poch. tamże w 1605), syn " Hieronima Łaskiego. Od 1566 wojewoda sieradzki, w 1581-86 starosta spiski. Odziedziczył po ojcu m.in. Niedzickie Państwo i Kiezmarskie Państwo z dużą częścią Tatr, a na Spiszu ponadto Szczawni…
Łatana Dolina
Łatana Dolina; Látaná dolina, Lataná dolina. S.Odnoga Zuberskiej Doliny, otoczona od północy granią łączącą Osobitą z Grzesiem, od wschodu Długim Upłazem i Rakoniem, a od południa Szyndlowcem. W dolinie tej były dawniej wolarnie i kopano w niej rudę żelazną.
Łatane Schronisko
Łatane Schronisko lub Schronisko w Łatanej Dolinie; chata (útulňa) v Látanej doline, Látanská útulňa. S.Małe drewniane schronisko przy wylocie Łatanej Doliny (w miejscu, gdzie obecnie jest cmentarzyk partyzantów), przebudowane z baraku dla robotników leśnych przez oddział KČST w…
Łatany Potok
Łatany Potok; Látaná, Látanský potok. S. Płynie Łataną Doliną, po czym u jej wylotu (ok. 1020 m) łączy się z Rohackim Potokiem i wspólnie dają początek Zimnej Wodzie Orawskiej.
ławica
ławica lub ława. Termin topogr. pojawiający się stosunkowo rzadko w starszej literaturze tatrz., potem jeszcze rzadziej. Zwykle oznacza mn.w. poziomą formację w ścianie skalnej lub na stromym zboczu, umożliwiającą trawersowanie wśród urwistego terenu, a więc to samo, co półka, z…
ławka
ławka. Formacja terenu górskiego podobna do „zachodu lub ” półki, zwykle mn.w. pozioma. W takim znaczeniu występuje w nazwach geogr. jak Miedziane Ławki, ale też na oznaczenie przełęczy lub przełączki, np. Biała Ławka, Czarna Ławka, Czerwona Ławka. Gdy taka nazwa oznacza przełęc…
łąki
łąki. Ogólna nazwa terenów zarośniętych niską roślinnością zielną. Ł. w Tatrach rozciągają się gł. w piętrze halnym, ale występują też jako polany, luki leśne, pobrzeża potoków, murawy wysokogórskie, we wszystkich piętrach roślinnych. W skład ł. tatrz. prócz traw (Gramineae ) wc…
Łemkowie
Łemkowie. Zachodnia z trzech gł. grup górali ruskich w Karpatach, w Beskidzie Niskim od Dukielskiej Przełęczy po rzekę Poprad. Od wschodu Ł. graniczyli z Bojkami, a jeszcze dalej ku wsch. mieszkają Huculi. Osadnictwo łemkowskie (ruskie) po pd. stronie Karpat sięgnęło ku zachodow…
Łepkowski Józef Aleksander
Łepkowski Józef Aleksander (4 VII 1826 Kraków - 27 II 1894 tamże). Archeolog i historyk sztuki (UJ 1846), badacz i konserwator zabytków, publicysta, działacz nar. na Śląsku 1848-49. W 1866-93 prof. UJ, czł. Tow. Nauk. Krak. od 1852 i AU od 1872. Autor licznych artykułów i prac n…
łęg
łęg (zwykle w liczbie mnogiej: łęgi), rzadko łąg. Zarówno w języku lit. jak i w pol. gwarach lud., m.in. w gwarze podh., wyraz ten oznacza podmokły teren, zwykle nad rzeką lub strumieniem, nieraz zalewany, często porośnięty krzewami zwł. wikliny lub drzewami, w Tatrach zwł. szar…
Łęgi
Łęgi. P. Lesisty, porżnięty strumieniami teren nad zach. brzegiem rz. Białki, między Łysą Polaną a Hurkotną Polaną.
Łężna Dolina
Łężna Dolina. P. Dolina, którą płynie Łężny Potok. Górna część tej doliny, tuż na wsch. od Sołtysich Kop, to " Jaworzyński Żleb. Opada on urwistymi progami skalnymi do dolnej, połogiej, lesistej części doliny.
Łężny Potok
Łężny Potok. P. Lw. dopływ Filipczańskiego Potoku, powstający w Jaworzyńskim Żlebie pod Sołtysimi Kopami. Płynie Łężną Doliną i przecina Drogę Oswalda Balzera między 12 a 13 km, na zach. od Zazadniej i Filipczańskiego Potoku.
Łężny Wierch
Łężny Wierch (1220, 1246 m). P. Lesiste wzgórze (regiel) na zach. od Filipczańskiego Wierchu, między górną częścią Żlebu za Skałką a Jaworzyńskim Żlebem.
Łobarzewska Anna
Łobarzewska Anna (17 VI 1910 Golbice k. Łęczycy - 3 X 1989 Zakopane, poch. na starym cment.), siostra " Wacława Felczaka. Mgr biologii (uniw. w Toruniu 1961), od 1930 nauczycielka, 1951-70 w Giżycku; od 1971 zamieszkała w Zakopanem i do 1984 była pracownikiem Tatrz. Stacji Nauk.…
Łomnica
Łomnica, potok; Lomnica, błędnie ale powszechnie Skalnatý potok; Steinbach; Kőpatak. S. Potok, który powstaje w Łomnickiej Dolinie w Cmentarzysku (pod Widłami) jako strumyk wypływający zwykle spod śniegów tego kotła. Spływa poprzez wysoki próg skalny do Lejkowego Kotła, ale gubi…
Łomnica
Łomnica, szczyt (2634, 2632 m); Lomnický štít; Lomnitzer Spitze, Lomnicer Spitze; Lomnici-csúcs. S. Drugi pod względem wysokości szczyt tatrz. Do ok. 1860 Ł. uchodziła powszechnie za najwyższy szczyt tatrz., choć Ludwig Greiner już w 1838 wykazał swym pomiarem trygonometrycznym…
Łomnica, Tatrzańska
Łomnica, Tatrzańska (ok. 830-900 m); Tatranská Lomnica; Tatralomnitz; Tátralomnic. S. Jedno z gł. uzdrowisk oraz centrów tur. i narc. po pd. stronie Tatr, poniżej pd.-wsch. stoków szczytu Łomnicy, przy Drodze Wolności, na pn.-wsch. od Smokowców. Stałych mieszk. 2328 w 1980. Licz…
Łomnica, Wielka
Łomnica, Wielka (639 m); Velká Lomnica; Grosslomnitz; Kakaslomnic. S.Wieś na Spiszu nad rzeką Poprad i potokiem Łomnicą, na skrzyżowaniu dróg i linii kolejowych do Popradu, Kiezmarku i Tatrz. Łomnicy. Mieszk. 2675 w 1980. Jest tu mały hotel. Wieś powstała w poł. XIII w., ale ter…
Łomnicą, Przełączka pod
Łomnicą, Przełączka pod; Sedielko pod Lom-nickým; Noack-Habel-Scharte, Habel Scharte; Noack-Habel-rés, Habel-Noack-rés, Habel-rés. S.Ostatnia ku pd.-wsch. z pięciu przełączek w grani ciągnącej się od Durnego Szczytu do Łomnicy, bezpośrednio pod kopułą szczytową tej ostatniej. Pr…
Łomnicka Baszta, Wielka
Łomnicka Baszta, Wielka (2202 m); Velká Lomnická veža; Lomnitzer Turm; Lomnici-torony. S. Najwyższe wzniesienie Łomnickiej Grani, w jej pn. części, zaraz na pd. od Łomnickiej Przełęczy. Jej wsch. stoki (Puste Pole) to pop. teren narc. z wyciągiem krzesełkowym znad Łomnickiego St…
Łomnicka Dolina
Łomnicka Dolina, dawniej też, ale błędnie, Dolina Kamiennego Stawu; Skalnatá dolina; Steinbachtal, Steinbachseetal; Kőpataki-völgy. S. Niewielka, wysoko zawieszona dolina we wsch. części Tatr Wys. po ich pd. stronie, u stóp Łomnicy, Wideł, Kiezmarskiego Szczytu i Huncowskiego Sz…
Łomnicka Grań
Łomnicka Grań, dawniej czasem Łomnicki Grzebień; Lomnický hrebeň; Lomnitzer Kamm, Lomnitzer Grat; Lomnici-gerinc. S. Potężny grzbiet, ciągnący się od Łomnickiej Przełęczy ku pd. (pod koniec już w zasięgu kosodrzewiny i lasu) aż nad Zimną Wodę w okolicy Wodospadów Zimnej Wody. Mn…
Łomnicka Kazalnica
Łomnicka Kazalnica (ok. 1525 m); Lomnická vyhliadka. S. Płasienka na samym grzbiecie Łomnickiej Grani, u górnej granicy lasu. Przechodzi przez nią Magistrala Tatrz.
Łomnicka Koleba
Łomnicka Koleba (1592 m); Lomnické ohnisko, dawniej Ohnisko; Feuerstein, Kleinkohlbacher Feuerstein; Tüzelőkő, Kistarpataki Tüzelőkő. S. Koleba skalna pod olbrzymią wantą przy znakowanej ścieżce w Dolinie Małej Zimnej Wody, nad lw. brzegiem potoku, nieco poniżej odgałęzienia zwy…
Łomnicka Przełęcz
Łomnicka Przełęcz (2193, 2189 m), dawniej Łomnickie Ramię; Lomnické sedlo; Lomnitzer Sattel; Lomnici-nyereg. S. Szerokie siodło w pd. grani Łomnicy, między jej stromą piramidą szczytową a Łomnicką Granią. Na Ł.P. łączą się zwykłe drogi na Łomnicę, które wychodzą z Łomnickiej Dol…
Łomnicka Ubocz
Łomnicka Ubocz (ok. 900-1700 m); Lomnické úbočie; Leiten, Lomnitzer Leiten; Lejtők, Lomnici-lejtők. S.Rozległe stoki, porośnięte lasem i zwartą kosodrzewiną, ciągnące się od Zimnej Wody na południu aż po potok Łomnicę na północy, a z dołu mn.w. od Drogi Wolności w górę, w przybl…
Łomnicka-Bujakowa Maria
Łomnicka-Bujakowa Maria (12 V 1901 Kołomyja - 22 I 1985 Kościelisko, poch. w Zakopanem na starym cment.), córka " Jarosława Łomnickiego. Artystka plastyczka (studia w Wiedniu, Lwowie, Warszawie) i pedagog szkół zawodowych (Lwów, Warszawa, Zakopane). W 1945-69 była nauczycielką i…
Łomnicki Antoni Marian
Łomnicki Antoni Marian (17 I 1881 Lwów - 4 VII 1941 tamże, zamordowany przez hitlerowców), syn Mariana Alojzego, brat Jarosława Łomnickiego. Matematyk, od 1920 prof. politechn. lwow., autor prac i podręczników z matematyki, geometrii i kartografii mat., taternik.Brał udział w pi…
Łomnicki Jarosław
Łomnicki Jarosław (19 V 1873 Stanisławów - 15 IV 1931 Lwów), syn Mariana Alojzego, brat Antoniego Mariana Łomnickiego. Entomolog, geolog, paleozoolog, od 1915 dyr. Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie. Autor licznych prac pop.-nauk. i nauk., m.in. Przegląd mrówek (Formicidae) Tat…