Litera H
Honowska Jadwiga Ludzie
Honowska Jadwiga (3 VI 1904 w Aleksandrowie - 19 VIII 1928 w Tatrach, poch. w Zakopanem). Taterniczka , z wykształcenia matematyczka (UJ i UW 1928). Taternictwo zaczęła uprawiać w 1924 i wkrótce stała się jedną z czołowych taterniczek pol., chodząc gł. w towarzystwie Alfreda i J…
hornblenda
hornblenda. Minerał z grupy amfiboli, krzemian sodu, potasu, wapnia, magnezu, żelaza i glinu, o składzie zmiennym, barwy różnej (pleochroizm - zmiana barw w różnych położeniach minerału): zielonej, bladożółtej, niebieskozielonej, bladobrunatnej, zielonobrunatnej, jasnozielonej,…
Horolezec Wydawnictwa
"Horolezec". Czes. czasopismo tatern. i alpin., wychodzące w Pradze w kilku kolejnych seriach i będące odpowiednikiem pol. "Taternika " (po czes. i po słow. horolezec znaczy taternik lub alpinista). Roczniki 1-4 (1934-37) ukazywały się pod nazwą "Věstník Klubu alpistů českoslove…
Horolezec Wydawnictwa
"Horolezec". Czasopismo tatern.-alpin., wydawane w 1978-79 przez wtedy naczelną czechosł. organizację tatern.-alpin.: Horolezecký svaz (zväz) ÚV ČSTV. Zeszyty były datowane ale bez numeracji (1978, 1978, 1979). Red. (w Bratysławie): Igor Fábry .
Horolezecká sekcia SlVTVŠ Organizacje
Horolezecká sekcia SlVTVŠ. Naczelna słow. organizacja tatern. w 1953-55. Jej przewodniczącym w tych latach był Igor Fábry . Wydawała w 1954-55 czasopismo » "Zprávy Horolezeckej Sekcie SlVTVŠ ".
horolezka
horolezka (ze słow.). W żargonie tatern. i tur.: model niewielkiego, dość wąskiego plecaka (bez kieszeni i stelażu), używanego na wspinaczki.
Horská služba Organizacje
Horská služba. (Górska Służba), w skrócie HS. Organizacja zajmująca się ratownictwem górskim na terenie całej Czechosłowacji. Powstała w 1950, najpierw jako Tatranská horská služba (THS), działająca gł. w Tatrach , lecz także w sąsiednich górach czechosłowackich. W 1954, przy re…
Horváth-Palocsay Ludzie
Horváth-Palocsay (ród), w dokumentach także Palochay. Węg. ród szlachecki i magnacki, który powstał w XVI w. wskutek podziału Horváthów z Wielkiej Łomnicy na dwie gałęzie: Horváth-Kissevich oraz Horváth-Palocsay (z siedzibą od 1505 w Pławcu k. Starej Lubowli). Pławiec (słow. Pla…
Horwacki Wierch Szczyty
Horwacki Wierch, dawniej mylnie Horwacki Upłaz; Upłaziaste pn. i pn.-wsch. stoki H.W. to Horwacki Upłaz (Horvátsky úplaz). Nazwa dawniejsza Horwacki Upłaz (dla upłazu, a nie szczytu) pochodzi od węg. rodu » Horváth-Palocsay , do którego te tereny, łącznie z całymi dobrami jaworz…
hotar
hotar. Słowo to w gwarze podh. oznacza większy obszar ziemi (np. pól czy lasu), stąd także dużą część wsi, większe osiedle, nawet "hrube gazdowstwo" (jako dużą przestrzeń gruntu). Od słowa hotar pochodzą pol. nazwy miejscowe Hotarz: 1) las w Chochołowskiej Dolinie, 2) grzbiet z…
Hotarz Miejsca
Hotarz; Stary las jest tu wyjątkowo dobrze zachowany. Na mapach nazwa ta występuje też w postaci Hotórz, a w nazewnictwie lud. jako Hotárz, Hotorz, Hotórz. Wg miejscowego juhasa : tak się nazywa, bo jest tam dużo lasu, czyli hotar lasu; dużą ilość pola we wsi też określają góral…
HOTEJL Wydawnictwa
"HOTEJL". Czasopismo tatern.-alpin., wydawane w Brnie od 1966 do 1989 (rocz. 24) przez tamtejszy oddział ČHS: Horolezecký oddíl TJ Lokomotiva (częściowo przy współudziale in. oddziałów). Red.: Jiří Růžička.
Houdek Ivan Ludzie
Houdek Ivan (13 I 1887 Rużomberk - 24 I 1985 Bratysława), syn przemysłowca czes., osiadłego w Rużomberku i ożenionego ze Słowaczką. Z zawodu inż. chemik (1909), z zamiłowań historyk Tatr i Podtatrza , publicysta. Pisał przeważnie po słow. i gł. w słow. czasopismach i in. publika…
Hoyer Henryk Ferdynand Ludzie
Hoyer Henryk Ferdynand jun. (13 VII 1864 Warszawa - 17 X 1947 Kraków), starszy syn » Henryka Fryderyka Hoyera . Lekarz (dr w Strasburgu 1892), zoolog, anatom, prof. anatomii porównawczej na UJ 1894-1934, potem prof. hon. i wykładowca tamże do 1947, od 1902 czł. AU i PAU. W czasi…
Hoyer Henryk Fryderyk Ludzie
Hoyer Henryk Fryderyk sen. (26 IV 1834 Inowrocław - 3 VII 1907 Warszawa, poch. na cment. ewang.-augsburskim). Lekarz (dr w Berlinie 1857), wybitny histolog i embriolog, w 1860-94 prof. w Warszawie kolejno w Akad. Medyko-Chir., Szkole Głównej i UW. Autor licznych prac z zakresu h…
Hradský Jozef Ludzie
Hradský Jozef, w publikacjach węg. i niem.: Hradszky József (26 II 1827 Krompachy k. Nowej Wsi Spiskiej - 6 XI 1904 Podegrodzie Spiskie). Ksiądz kat., historyk. Uważał się za Słowaka, ale wydawał swe prace prawie wyłącznie po węg. i niem. W 1851-93 był proboszczem w różnych miej…
Hroboň Samo Bohdan Ludzie
Hroboň Samo Bohdan (24 VIII 1820 Sielnica Liptowska - 24 VII 1894 tamże). Słow. poeta i filozof, piszący początkowo po czes., potem po słow.; przedstawiciel mesjanizmu słow. (pod wpływem m.in. Augusta Cieszkowskiego, a także Adama Mickiewicza ). Po studiach H. dużo chorował i mi…
Hromádka Jan Ludzie
Hromádka Jan (18 XII 1886 Volenice, okres Strakonice - 25 I 1968 České Budějovice). Czes. geograf, w 1918-46 pracujący na Słowacji, prof. uniw. w Bratysławie 1938-46, prof. Wyższej Szkoły Hand. w Pradze 1946-51. Zajmował się geografią gosp. i fiz., geomorfologią i regionalizacją…
Hronec Ján Ludzie
Hronec Ján lub Hronetz Johann (? - 5 V 1886 w Tatrach). W literaturze najczęściej bez nazwiska jako hajduk (hajdúch, Heiducke) lub przewodnik (vodca, Führer) Jan, Ján, Janosz, János, Janosch, Johann, Johannes. Przewodnik tatrz., który ok. 1850-80 prowadził gości ze Smokowca w Ta…
Hrościński Michał Ludzie
Hrościński Michał (XVII wiek). Formy nazwiska: Chrościński i Hrosieński, jak wykazały nowsze badania, są niewłaściwe. Autor rękopiśmiennego » spisku (przewodnika) do skarbów w Tatrach z XVII wieku pt. Opisanie ciekawe gór Tatrów. Jest to najdawniejsza pol. praca o Tatrach, ale w…
Hruba Kopa Miejsca
Hruba Kopa lub Baszta Szczyt w gł. grani Tatr Zach ., między Trzema Kopami a Banówką , nad Zadnią Spaloną Doliną i Żarską Doliną .Nazwa Hrubej Kopy pochodzi od jej masywnego kształtu, zwł. w porównaniu do sąsiednich Trzech Kop .
Hruba Turnia Miejsca
Hruba Turnia; Pierwsze wejście: Zygmunt Klemensiewicz , Roman Kordys i Jerzy Maślanka w 1906. Zimą: Zofia Krókowska , Jerzy Krókowski i Marian Sokołowski w 1926. Nazwa Hrubej Turni pochodzi od jej masywnego (grubego) kształtu.
hruby
hruby. W gwarze podh.: gruby, potężny, masywny, wielki, bogaty, np. hruby gazda. W znaczeniu gruby występuje w nazwach geogr., np. Hruby Regiel, Hruby Wierch.
Hruby Regiel Miejsca
Hruby Regiel; Liczne niezarośnięte rynny wodne na jego zboczach, powodujące wzmożoną erozję wodną, zostały sztucznie stworzone lub pogłębione niewłaściwą gospodarką leśną: ściąganiem pni drzewnych gdy nie było pokrywy śnieżnej. Nazwa H.R. pochodzi od jego kształtu. Dawniej czase…
Hruby Wierch Szczyty
Hruby Wierch; Na szczyt ten przewodnicy pol. prowadzili turystów już przed 1890, poznawszy go wcześniej w czasie polowań na kozice (Jędrzej Wala starszy już przed 1857). Pierwsze wejście zimą: taternicy węg. w 1912. Z Hrubym Wierchem i jego długą granią wiążą się m.in.: opowiada…
Hryniewiecki Bolesław Ludzie
Hryniewiecki Bolesław (20 II 1875 Międzyrzec Podlaski - 13 II 1963 Brwinów k. Warszawy, poch. w Warszawie). Wybitny botanik i zasłużony działacz ochrony przyrody, wykładowca uniw. w Dorpacie (1904-14), prof. uniw. w Odessie (1914-19) i Warszawie (1920-60), czł. PAU (1921) i PAN…
Hryniewiecki Jerzy Ludzie
Hryniewiecki Jerzy (21 IV 1908 Dorpat - 26 VIII 1988 Warszawa), syn prof. » Bolesława Hryniewieckiego . Architekt, od 1955 prof. Politechn. Warsz., projektant obiektów przem. i sport. oraz in. gmachów i wystaw w kraju i za granicą. W latach międzywoj. uprawiał lekkoatletykę, żeg…
Hucianka Woda
Hucianka lub Huciański Potok; . Dopływ Hucianki, płynący spod Niżniej Huciańskiej Przełęczy , to Badlowy Potok.
Huciańska Dolina Doliny
Huciańska Dolina; Odnogą H.D. jest » Kamienny Żleb . Nazwa H.D. pochodzi od polany Huciska.
Huciańska Dolina Doliny
Huciańska Dolina Dolina ciągnąca się spod Huciańskiej Przełęczy w dół ku pd.-zach., przechodząc niżej w » Kwaczańską Dolinę . W H.D. leży wieś Huty . H.D. wraz z Kwaczańską Doliną, oddziela Tatry od Choczańskich Wierchów .
Huciańska Grapa Miejsca
Huciańska Grapa Pierwsze od zachodu wzgórze w gł. grzbiecie Tatr , bezpośrednio na pd.-wsch. od Huciańskiej Przełęczy (ok. 905 m), między nią a Pośrednią Huciańską Przełęczą (930 m). Na wzgórzu tym, tylko częściowo zalesionym, rozciągają się pastwiska i pola orne. Grzbietem H.G.…
Huciańska Kotlina Miejsca
Huciańska Kotlina Dolna część Huciańskiej Doliny , w której leży dolna część wsi Huty .
Huciańska Przełęcz Przełęcze
Huciańska Przełęcz, także Niżnia Huciańska Przełęcz; Szeroka przełęcz, od której zaczynają się Tatry od zachodu. Stanowi najniższy punkt w grzbiecie wododziałowym, łączącym Białą Skałę ( 1316 m) w Tatrach Zach . ze wzgórzem Kopiec (1253 m) w Choczańskich Wierchach . Przez H.P.,…
Huciańska Przełęcz, Pośrednia Przełęcze
Huciańska Przełęcz, Pośrednia Niewybitne siodło między Huciańską Grapą ( 946 m) a Huciańskim Beskidem (ok. 950 m), mn.w. w połowie odległości między Huciańską Przełęczą (ok. 905 m) a Wyżnią Huciańską Przełęczą (ok. 950 m). Przez P.H.P. przechodzi stara droga jezdna, środkowa
Huciańska Przełęcz, Wyżnia Przełęcze
Huciańska Przełęcz, Wyżnia Pierwsze siodło w grzbiecie wododziałowym na pn.-zach. od Białej Skały ( 1316 m) w Tatrach Zach ., tuż popod jej stromymi stokami. Ok. 100 m na pn.-zach. od tego siodła i nieco niżej odeń znajduje się Gajówka pod Białą Skałą (horáreň pod Bielou skalou)…
Huciańska Woda Woda
Huciańska Woda Gł. potok Huciańskiej Doliny (odnogi Chochołowskiej Doliny ). Jest to zasadniczo pr. dopływ Chochołowskiego Potoku , zwykle jednak przed osiągnięciem polany Huciska ginie z powierzchni na wys. ok. 1050 m. Czasem dopływa poprzez Huciska aż do Chochołowskiego Potoku…
Huciański Beskid Miejsca
Huciański Beskid Niewybitne, częściowo zalesione wzgórze między Wyżnią a Pośrednią Huciańską Przełęczą . Jest to drugie od zachodu wzgórze w gł. grzbiecie Tatr , między Huciańską Grapą a Białą Skałą . Grzbietem Huciańskiego Beskidu przebiega droga gruntowa, która łączy Huciańską…
Huciański Rów Miejsca
Huciański Rów Zach. część » Podtatrzańskiego Rowu . Ciągnie się spod. pn. stoków Prosiecznego (w Choczańskich Wierchach ) ku wsch., a potem ku pn.-wsch. aż pod Huciańską Przełęcz . Częściami H.R. są Dolina Borowianki (ze wsią Wielkie Borowe) i Huciańska Dolina (ze wsią Huty ), a…
Huciańskie Banie Miejsca
Huciańskie Banie, dawniej po prostu Banie Dawno zarzucone kopalnie (sztolnie) w Chochołowskiej Dolinie , wysoko na pn.-wsch. od polany Huciska , na Huciańskim Klinie, tj. pd.-zach. ramieniu Klinowej Czuby (1276 m). Jest tu grupa kilku sztolni, obecnie już częściowo zasypanych. W…
Huciska Hale i polany
Huciska lub Huty Duża polana w dolnej części Chochołowskiej Doliny nad wsch. brzegiem Chochołowskiego Potoku , naprzeciw wylotów Krytej Doliny i Długiej Doliny , a w ujściu Huciańskiej Doliny . Końcowy przystanek linii autobusowej z Zakopanego do Chochołowskiej Doliny. Dawnych s…