Litera R
robaki
robaki (Vermes, Helminthes ). Dotychczasowa potoczna nazwa typu (grupy typów) obejmującego trzy główne gromady: płazińce (Plathelminthes ), obleńce (Nemathelminthes, Aschelminthes ), pierścienice (Annelides ). Obecnie wielu specjalistów przychyla się do zmiany tego podziału ze w…
Robotnicze Towarzystwo Turystyczne
Robotnicze Towarzystwo Turystyczne (RTT). Statut RTT został zatwierdzony 8 I 1935, ale działało ono już w 1934 i aż do wybuchu II wojny świat. w 1939. Była to pierwsza w Polsce ogólnokrajowa organizacja tur.-krajozn. związana z ruchem robotniczym. Cele i zadania RTT podane w sta…
Robotniczy Klub Turystyczny
Robotniczy Klub Turystyczny (RKT). Dnia 17 VII 1912 przy Związku Stowarzyszeń Robotniczych w Krakowie powstało nieoficjalne Robotnicze Kółko Turystyczne, które 17 IV 1913 przekształciło się w formalny Robotniczy Klub Turystyczny (prezes »Kazimierz Czapiński, skarbnik Jan Widlińs…
Rochel Anton
Rochel Anton (18 VI 1770 Neuenkirchen, Austria Dolna - 12 V 1847 Graz, Styria). Austr. chirurg (uniw. wiedeński 1792), z zamiłowań botanik, jeden z najlepszych znawców flory Węgier.W 1800-20 mieszkał na Słowacji. Poznał wtedy Orawę, Liptów i Tatry (w 1804 był na Krywaniu). Góry…
Rocznik Podhalański
"Rocznik Podhalański". Regionalny rocznik nauk., wydawany nieregularnie przez Muzeum Tatrz. w Zakopanem. Publikowane prace swym zasięgiem terytorialnym zasadniczo obejmują Podhale, Orawę Pol., Spisz Pol., Ziemię Pienińską i Tatry, wyjątkowo szerszy obszar. Tematyka przeważnie z…
Rocznik Ziem Górskich
"Rocznik Ziem Górskich". Miał być wydawany corocznie przez Związek Ziem Górskich (ZZG), ale ukazał się tylko tom pierwszy (Wa. 1939), gdyż w tym samym roku wybuchła II wojna światowa. Red. Kazimierz Pawlewski.Tematyka: działalność ZZG, badania nauk., gospodarka (m.in. sprawy let…
Rogowa
Rogowa (1268 m); Rogová; Rogova; Rogova. S.Rozłożysty, lesisto-trawiasty regiel, stanowiący końcowe ku dołowi wzniesienie pn.-zach. grani Murania i zarazem pierwsze od zachodu wzniesienie Tatr Bielskich. R. opada ku Jaworzynie Spiskiej stromym, zalesionym zach. stokiem. Na trawi…
rogowce Geologia
Skały powstałe z osadów krzemionkowych, przekrystalizowanych w kwarc, b. zbite i twarde, w niezbyt grubych (do kilkunastu cm) warstwach. Jeśli zawierają dużo szkieletów gąbek z dawnych mórz, wówczas noszą nazwę spongiolitów. Skały takie występują np. w Długiej Dolinie (odnoga Ch…
rogownica
rogownica (Cerastium ), z rodziny Goździkowatych (Caryophyllaceae ). W Tatrach istnieje kilka gatunków rogownic. Niektóre z nich, jak r. pospolita (C. fontanum ssp. triviale, C. vulgatum ) występują w całej Polsce i Słowacji, inne są gatunkami górskimi. Do tych należy przede wsz…
Rogowski Roman E.
Rogowski Roman E.(10 I 1936 Wola Hetmańska na Podolu). Ksiądz, teolog (dr hab.), prof. i kier. Katedry Teologii Systematycznej na Papieskim Fakultecie Teol. we Wrocławiu; podróżnik, taternik, alpinista, pisarz (liczne artykuły, prace i książki nauk., pop.-nauk., lit., reportażow…
Rogoźniczańska Polana
Rogoźniczańska Polana (ok. 910 m). P. Śródleśna polana na pn.-zach. od Kir, między Polaną Biały Potok a Kirową Wodą, nad jej lewym brzegiem. W 1961 dyrekcja Tatrz. Parku Nar., do którego ta polana należy, urządziła na niej obozowisko dla turystów.Las koło tej polany należał do m…
Roguska-Cybulska Jadwiga
Roguska-Cybulska Jadwiga (13 X 1887 Warszawa - 24 XI 1971 Zakopane), córka Gustawa Roguskiego, kompozytora. Publicystka, literatka, taterniczka, działaczka kult. i społ.; od 1927 mieszkała stale w Zakopanem. Taternictwo uprawiała od 1906 do ok. 1925, potem już tylko turystykę, g…
Rohacka Dolina
Rohacka Dolina; Roháčska dolina. S.Główna z dwóch górnych gałęzi Zuberskiej Doliny, powyżej wylotu (ok. 1020 m) Łatanej Doliny. Podchodzi do podnóża Wołowca oraz Rohacza Ostrego i Płaczliwego. Najwyższa część R.D., dochodząca do samych stóp wymienionych szczytów, to Smutna Dolin
Rohacka Siklawa
Rohacka Siklawa lub Wyżnia Rohacka Siklawa, dawniej Wodospad w Spalonej, także Wyżnia Spaleńska Siklawa; Roháčsky vodopád. S. Górny z dwóch wodospadów na wysokim dolnym progu Spalonej Doliny, tj. na Spalonych Spadach. Wys. wodospadu 18 m.
Rohacka Siklawa, Niżnia
Rohacka Siklawa, Niżnia, Niżnia Spaleńska Siklawa. S. Dolny z dwóch wodospadów na wysokim dolnym progu Spalonej Doliny, tj. na Spalonych Spadach. Jest to pochyły wodospad, spadający kaskadami. Wys. całego wodospadu 20 m.
Rohacki Kocioł
Rohacki Kocioł (ok. 1600-1800 m); Roháčsky kotol. S. Kocioł u podnóża Rohacza Ostrego i Rohacza Płaczliwego po stronie Jamnickiej Doliny, u stóp Żarskiej Przełęczy. Znajduje się w nim » Płaczliwy Stawek.
Rohacki Potok
Rohacki Potok; Roháčsky potok, Roháč, Jazerný potok. S. Główny, źródłowy dopływ Zimnej Wody Orawskiej. Z Wielkiego (Niżniego) Rohackiego Stawu spływa do Rohackiej Doliny i nią do jej połączenia z Łataną Doliną (ok. 1020 m); tu spływając się z Łatanym Potokiem daje początek Zi
Rohacki Staw, Mały
Rohacki Staw, Mały (1642, 1650 m), także Rohacki Staw II (Drugi); Druhé Roháčske pleso. S.Najmniejszy (pn.-wsch.) z czterech Rohackich Stawów, położony między Wielkim (Niżnim) a Pośrednim Rohackim Stawem, bliżej tego ostatniego. Pow. 0,21 ha, 80 x 34 m, głęb. 1,3 m. W stawie tym…
Rohacki Staw, Pośredni
Rohacki Staw, Pośredni (1645, 1653 m) lub Rohacki Staw III (Trzeci); Tretie Roháčske pleso. S. Pn.-zachodni z Rohackich Stawów, tuż na pn.-zach. od Małego Rohackiego Stawu. Pow. 0,61 ha, 123 x 64 m, głęb. 3,7 m.
Rohacki Staw, Wielki
Rohacki Staw, Wielki (1562, 1563 m), także Niżni Rohacki Staw, Rohacki Staw I (Pierwszy) i Orawskie Morskie Oko; Prvé (Dolné) Roháčske pleso; Grosser Rohácssee. S. Największy (pd.-wsch.) z Rohackich Stawów i zarazem największy staw Tatr Zachodnich. Pow. 2,22 ha, 198 x 140 m, głę…
Rohacki Staw, Wyżni
Rohacki Staw, Wyżni (1702, 1718 m) lub Rohacki Staw IV (Czwarty); Štvrté (Horné) Roháčske pleso. S. Najwyżej położony (pd.-zach.) z Rohackich Stawów. Pow. 1,45 ha, 214 x 104 m, głęb. 8,1 m.
Rohackie Schronisko, Nowe
Rohackie Schronisko, Nowe (1380 m), Schronisko pod Rohaczami, Schronisko Ťatliaka; Ťatliakova chata (pod Roháčmi), Roháčska chata. S. Duże schronisko tur. w Rohackiej Dolinie nad pr. brzegiem Rohackiego Potoku, nieco na pn.-zach. od Czarnej Młaki, wzniesione przez oddział KČST w…
Rohackie Schronisko, Stare
Rohackie Schronisko, Stare (1422 m), Schronisko pod Rohaczem; chata (útulňa) pod Roháčom. S. Powstało w 1933 (otwarcie 29 VI) staraniem oddziału KČST w Dolnym Kubinie przez dobudowanie dwuizbowego domku drewnianego do » Demianówki w Rohackiej Dolinie (30 miejsc noclegowych). W 1…
Rohackie Stawy
Rohackie Stawy; Roháčske plesá; Rohács-Seen. S. Grupa czterech stawów na wysoko położonych tarasach (zwanych Przednie Zielone) po pd. stronie Rohackiej Doliny w Tatrach Zachodnich. Są to » Wielki (Niżni) Rohacki Staw, Mały Rohacki Staw, Pośredni Rohacki Staw i Wyżni Rohacki Staw.
Rohackie Stawy
"Rohackie Stawy"; Roháčske plesa. S. Ścisły rezerwat przyrody w Tatrach Zach. (od 1974, pow. 415,66 ha). Obejmuje górną część Rohackiej Doliny z Rohackimi Stawami i Smutną Doliną. Od góry ograniczony jest granią biegnącą od Hrubej Kopy aż po Wołowiec i Rakoń.
Rohacz Szczyty
Rohacz Ostry
Rohacz Ostry(2072, 2084 m); Roháč lub Ostrý Roháč. S. Skalisty szczyt w gł. grani Tatr Zach., na pd.-zach. od Wołowca, od którego oddziela go Jamnicka Przełęcz. Wznosi się nad Jamnicką Doliną i Smutną Doliną.
Rohacz Płaczliwy
Rohacz Płaczliwy (2126, 2125 m); Plačlivé, Plačlivô lub Plačlivý Roháč. S. Jeden z najwyższych szczytów Tatr Zach., wznoszący się w ich gł. grani na pd.-zach. od Rohacza Ostrego, nad dolinami: Jamnicką, Żarską i Smutną. R.P. jest zwornikiem dla bocznej grani Tatr Zach., w której…
Rohacze
Rohacze; Roháče; Rohács-Gruppe, Rohácsgebirge; Rohács-csoport. S. Grupa skalistych, granitowych szczytów Tatr Zach., zaczynająca się na wschodzie Rohaczem Ostrym, a ciągnąca się na zach. aż po Salatyński Wierch i Brestową Kopę (1934 m), czyli od Jamnickiej Przełęczy do Palenicy…
Rohatka
Rohatka (2290, 2288 m); Prielom; Kerbchen; Rovátka. S. Wąska, głęboko wcięta przełęcz w gł. grani Tatr Wys., między Małą Wysoką a Dziką Turnią. Znakowana ścieżka tur. prowadząca przez R. stanowi dogodne połączenie Staroleśnej Doliny zarówno z Doliną Białej Wody jak również (popr…
Rohbock Ludwig
Rohbock Ludwig (ok. 1815? Norymberga - ok. 1875?). Niem. rysownik, rytownik i akwarelista. W 1853-75 staloryty i chromolitografie krajobrazowe R. ilustrowały dzieła jego własne i in. autorów, dotyczące różnych okolic Niemiec i Szwajcarii.Wspólnie z J. Hunfalvym wydał bogato ilus…
Roj Wojciech
Roj Wojciech (3 I 1839 Zakopane - 21 I 1924 tamże). Góral zakop., jeden z najsłynniejszych przewodników tatrz. Roj (lub Raj, jak sam się podpisywał) w pierwszym okresie swego życia zajmował się rolnictwem, kowalstwem, ciesielstwem, ślusarstwem, także kopaniem węgla na Węgrzech.…
Roj-Kozłowska Helena
Roj-Kozłowska Helena, także Rytardowa i Roj-Rytardowa (16 IV 1899 Zakopane - 19 VII 1955 tamże, poch. na starym cment.), od 1923 żona » Jerzego Mieczysława Rytarda (Kozłowskiego). Góralka zakop., artystka lud., pisarka (gwarą podh. i językiem lit.). Po ukończeniu zakop. szkoły p…
rojnik
rojnik (Sempervivum ) z rodziny Gruboszowatych (Crassulaceae ). W Tatrach rosną tylko dwa gatunki: r. pospolity (S. soboliferum ) na wapieniu, i r. górski (S. montanum ) na granicie i kwarcycie. Obie rośliny mają formę gęstych, licznych skupionych, "rojących" się różyczek o grub…
Rokfalusy Lajos
Rokfalusy Lajos (24 X 1887 Lewocza - V 1974 Salgótarján, Węgry). Węg. taternik, alpinista, nauczyciel od 1906 w różnych szkołach, m.in. na Spiszu w Krompachach i Nowej Wsi Spiskiej; w 1919 przeniósł się na Węgry, gdzie od 1922 przez wiele lat był dyrektorem szkoły w Salgótarján,…
Rokitniak
Rokitniak (ok. 970-1200 m). Lesiste zbocze po pd. stronie dolnego odcinka Miętusiej Doliny, między Krowim Żlebem a długim grzbietem, który z Upłaziańskiego Wierszyka (1203 m) zbiega ku pn.-zach. w kierunku wylotu Miętusiej Doliny.Nazwa pochodzi od rosnącej tu rokity ; rokita w g…
Rokosz Mieczysław
Rokosz Mieczysław (5 II 1942 Maków Podhalański). Historyk (UJ, dr), pracownik naukowy Katedry Nauk Pomocniczych Historii UJ, zajmujący się m.in. geografią historyczną. Członek różnych towarzystw nauk. (np. Pol. Tow. Hist. i Podh. Tow. Przyjaciół Nauk), oraz czł. i działacz towar…
rolnictwo Terminologia
Po pn. stronie Tatr w zasadzie powinny ustać uprawy rolne od wysokości ok. 700 m n.p.m., na tej wysokości zwykle już nieopłacalne. Mimo to jednak po pol. stronie Tatr, zwł. przed II wojną świat. coraz częściej wkraczano z pługiem i siewem lub sadzeniem w głąb gór. Np. na Wyżniej…
Romaniszyn Bronisław
Romaniszyn Bronisław (21 VII 1880 Baligród k. Leska - 19 I 1963 Kraków). Śpiewak operowy i koncertowy (studia w Wiedniu i Paryżu), pedagog (prof. Państw. Konserw. Muzycz. w Katowicach 1929-39 i Państw. Wyższej Szkoły Muzycz. w Krakowie od 1945), wybitny działacz ochrony przyrody…