Litera S
Smreczany
Smreczany (704 m); Smrečany. S. Wieś na Liptowie, na pd.-zach. od wylotu Żarskiej Doliny, a 5 km na pn.-wsch. od Mikułasza Liptowskiego. Mieszk. 526 (w 1784), 614 (1828), 465 (1921), 669 (1980).Wieś powstała w II poł. XIII w. na ziemi należącej do wsi Wierzbice (Vrbice), a była…
Smreczyny, Hala
Smreczyny, Hala, także Smreczyńska Hala. P. Jedna z dawnych hal past. w Kościeliskiej Dolinie, granicząca od wsch. z Tomanową Halą, a od zach. z Pyszną Halą, Halą Ornak i Smytnią Halą.Obejmowała teren leżący przeważnie po orogr. lw. (pd. i pd.-wsch.) stronie Tomanowego Potoku, a…
Smreczyńska Dolina, Skrajna
Smreczyńska Dolina, Skrajna (ok. 1200-1700 m), także Skrajna Sucha Dolina Smreczyńska. P. Orograf. lw. (pd.) odnoga Tomanowej Doliny, opadająca spod Smreczyńskiego Wierchu ku pn. Należała dawniej do Hali Smreczyny.
Smreczyńska Dolina, Zadnia
Smreczyńska Dolina, Zadnia (ok. 1200-1600 m), także Zadnia Sucha Dolina Smreczyńska. P. Orogr. lw. (pd.) odnoga Tomanowej Doliny, opadająca spod Smreczyńskiej Przełęczy ku pn.-zach. Dawniej wchodziła w skład Hali Smreczyny.
Smreczyńska Przełęcz
Smreczyńska Przełęcz (1799, 1799 m); Smrečinské sedlo. PS.W gł. grani Tatr Zach., między Smreczyńskim Wierchem a Tomanowym Wierchem Polskim.
Smreczyński Staw
Smreczyński Staw (1226, 1227 m). P. Niewielki staw wśród lasu na pd.-wsch. od Smytniej Polany w Kościeliskiej Dolinie, na grzbiecie morenowym między dolną częścią Tomanowej Doliny a Pyszniańskiej Doliny. Wymiary stawu: pow. 0,752 ha, 112 x 99 m, głęb. 5,3 m.S.S. leży w ścisłym r…
Smreczyński Wierch
Smreczyński Wierch (2066, 2068, 2066 m); Smrečinský vrch, Smrečiny. PS. Szczyt w gł. grani Tatr Zach., między Tomanowym Wierchem Polskim a Kamienistą. Wznosi się nad Kościeliską Doliną i Cichą Doliną Liptowską.Nazwa S.W. pochodzi od leżącej u jego stóp Hali Smreczyny.
smrek Rośliny
W gwarze podh.: świerk (Picea abies, Picea excelsa). Nazwa świerk, wymawiana przez górali świrk, odnosi się do modrzewia (Larix decidua). Wiele nazw w Tatrach pochodzi od słowa smrek: Ciemne Smreczyny, Smreczyńska Hala itp. Po słow. smrek = świerk, a smrekovec (dawniej też červe…
Smrek
Smrek (2089 m) lub Smerek; Smrek. S. Najwyższy szczyt między Rohaczem Płaczliwym a Barańcem, bliżej tego ostatniego.
Smrekiem, Jaskinia za
Smrekiem, Jaskinia za (1226 m). P. Na wsch. zboczu Kościeliskiej Doliny (ok. 185 m ponad jej dnem), naprzeciw Krzyża Pola, a ok. 50 m ku pn. od wylotu Przeziorowej Jaskini. Długość korytarzy 80 m, deniwelacja 10 m (-8 m, + 2 m). Jaskinia za Smrekiem była znana od dawna góralom.…
Smrekowica
Smrekowica (ok. 1250-1500 m); Smrekovica. S. Rozległy, miejscami moczarowaty, częściowo zalesiony taras położony nieco na zach. od Szczyrbskiego Jeziora i sięgający ku zach. po Furkotny Potok. Przybliżone granice S. od pn. i pd. stanowią Wyżni i Niżni Podkrywański Chodnik. Na S.…
Smrekowicka Przełęcz
Smrekowicka Przełęcz (2099 m); Soliskové sedlo; Soliskojoch; Szoliszkó-nyereg. S. Szeroka przełęcz (o dwóch siodłach) między Młynickim Soliskiem a Skrajnym Soliskiem w Soliskowej Grani.Nazwa S.P. pochodzi od Smrekowicy (między Szczyrbskim Jeziorem a Furkotnym Potokiem).
Smrekowicki Stawek, Niżni
Smrekowicki Stawek, Niżni (ok. 1350, 1355 m); Nižné Smrekovické pliesko, błędnie Vyšné Rakytovské pleso i Horné Rakytovské pleso. S. Mały stawek w środk. części Smrekowicy (na zach. od Szczyrbskiego Jeziora), zaraz na pd. od punktu 1377 m. Stawek ten jest już mocno zatorfiony i…
Smrekowicki Stawek, Wyżni
Smrekowicki Stawek, Wyżni (ok. 1380 m); Vyšné Smrekovické pliesko. S. Mały stawek w pn.-wsch. części Smrekowicy (na zach. od Szczyrbskiego Jeziora), zaraz na pd. od Wyżniego Podkrywańskiego Chodnika, a na pn.-wsch. od Niżniego Smrekowickiego Stawku. W.S.S. miał niegdyś ok. 15 m…
Smrekowickie Stawki
Smrekowickie Stawki; Smrekovické plieska. S. Dwa małe stawki w środkowej i pn.-wsch. części wielkiego tarasu zwanego Smrekowicą, na zach. od Szczyrbskiego Jeziora. Są to Niżni Smrekowicki Stawek i Wyżni Smrekowicki Stawek. Nazwy pochodzą od owej Smrekowicy; ta ostatnia nazwa jes…
Smutna Dolina
Smutna Dolina; Smutná dolina. S.Górna część Rohackiej Doliny, dochodząca pod Smutną Przełęcz. Leży u podnóża Wołowca, Rohacza Ostrego i Rohacza Płaczliwego.
Smutna Przełęcz
Smutna Przełęcz (ok. 1955, 1965 m); Smutné sedlo. S. Szeroka przełęcz w gł. grani Tatr Zach., między Rohaczem Płaczliwym a Trzema Kopami. Prowadzi przez nią znakowana ścieżka tur. z Rohackiej Doliny przez Smutną Dolinę do Żarskiej (Smreczańskiej) Doliny.
smużka
smużka (Sicista betulina ), z rodziny skoczkowatych (Dipodidae ). Malutki gryzoń, podobny do myszy, jeden z najrzadszych w Polsce. Od myszy różni się m.in. czarną smugą wzdłuż grzbietu i b. długim ogonem, ok. 8 cm, a ciało ma 6 cm długości. Futerko rude, na brzuszku białe. Żywi…
Smytnia Dolina
Smytnia Dolina (ok. 1100-1500 m). P. Spora dolina wcięta we wsch. stoki Kominiarskiego Wierchu i stanowiąca orogr. lw. odnogę Kościeliskiej Doliny, do której uchodzi koło Krzyża Pola.
Smytnia Hala
Smytnia Hala. P. Jedna z dawnych hal past. w Kościeliskiej Dolinie, obejmująca tereny w okolicy połączenia Tomanowej Doliny z Pyszniańską Doliną. Szałas i szopy past. tej hali stały na Smytniej Polanie.Nazwa Smytniej Hali może pochodzi od używanego w XVI w. przez pol. górników s…
Smytnia Polana
Smytnia Polana (ok. 1080-1130 m). P. Pochyła, trawiasta rówień bezpośrednio na wsch. od spływu Pyszniańskiego Potoku z Tomanowym Potokiem, nad pr. brzegiem tego ostatniego. Dawniej stały na niej budynki pasterskie Smytniej Hali.
Smytniańskie Turnie
Smytniańskie Turnie (ok. 1300 m) lub Panienki. P.Wysmukłe turnie po pd. stronie dolnej części Smytniej Doliny, na zach. od Smytniej Polany w Kościeliskiej Dolinie.
Sobkowa Grań
Sobkowa Grań; Suchý hrebeň. S. Boczna zach. grań Lodowego Szczytu, odchodząca od samego jego wierzchołka i odgraniczająca Suchą Dolinę Jaworową od Sobkowego Żlebu. Górnym fragmentem S.G. prowadzi najłatwiejsza, dawno znana droga z Jaworowej Doliny przez Sobkowy Żleb na Lodowy Sz…
Sobkowa Ubocz
Sobkowa Ubocz. S. Rozległe, trawiasto-piarżyste zbocze z kępami kosówki, po orogr. pr. (wsch.) stronie Jaworowej Doliny, między dolnymi wylotami Sobkowego Żlebu i Suchej Doliny Jaworowej.Nazwa Sobkowej Uboczy pochodzi od imienia Sobek (zdrobnienie od imienia Sebastian) jakiegoś…
Sobkowe Oko
Sobkowe Oko (ok. 1570 m). S. Niewielki okresowy stawek w Jaworowej Dolinie, nieco na pd.-wsch. od ujścia Żabiego Potoku do Jaworowego Potoku. Z S.O. wypływa krótki strumyk, który wpada do Jaworowego Potoku naprzeciw ujścia Żabiego Potoku.Nazwa Sobkowego Oka pochodzi od » Sobkowe…
Sobkowy Żleb
Sobkowy Żleb. S. Olbrzymie koryto skalne werżnięte głęboko w masyw Lodowego Szczytu i spadające spod jego wierzchołka ku pd.-zach., w kierunku Żabiego Stawu Jaworowego. Sobkowym Żlebem prowadzi najłatwiejsza droga z Jaworowej Doliny na Lodowy Szczyt.Nazwa S.Ż. pochodzi od » Sobk…
Sobolewski Marek
Sobolewski Marek (27 IV 1925 Kraków - 7 V 1983 tamże). Historyk prawa i politolog, od 1971 prof. nadzw. UJ, turysta, taternik, narciarz, działacz PTTK. W czasie okupacji działał w Krakowie w konspiracji (Szare Szeregi), potem walczył w AK.Wspinaczki rozpoczął w 1943 z Pokutnikam…
Sobota Spiska
Sobota Spiska (675 m); Spišská Sobota; Georgenberg; Szepes-Szombat, Szepes-Szombathely; łac. Mons Sancti Georgii. S. Miasteczko na Spiszu, bezpośrednio na pn. od miasta Poprad, do którego zostało włączone w 1945.Powstało pod koniec XII w.; po tatarskim najeździe dosiedliła się l…
Soczyński Karol Teodor
Soczyński Karol Teodor (1781 Kraków - 12 III 1862 tamże). Lekarz (Uniw. Krak., dr med. 1808), prof. Uniw. Krak. 1815-33, senator Wolnego Miasta Krakowa. Zajmował się też historią sztuki. Badał źródła mineralne w Karpatach i na Podkarpaciu, m.in. na Spiszu, także w Smokowcu i Szc…
Sokola Przełączka
Sokola Przełączka; Sokolia štrbina; Petrikscharte; Petrik-csorba. S. Między Spągą a Sokolą Turnią. Ma dwa siodła; Niżnia Sokola Przełączka (bliżej Spągi) i Wyżnia Sokola Przełączka (bliżej Sokolej Turni).
Sokola Turnia
Sokola Turnia; Sokolia veža; Petrikspitze; Petrik-csúcs. S. Rozłożysta turnia między Spągą a Drobną Turnią, nad Strzeleckimi Polami w Staroleśnej Dolinie. Pierwsze wejście: Gyula Dőri w 1900.Nazwą niem. i węg. został upamiętniony » Lajos Petrik.
Sokoli Żleb
Sokoli Żleb. S. Długi żleb zbiegający spod Babkowej Przehyby (1505 m) ku pd.-wsch., między skałami Mnich (1460 m) i Sokół (1313 m) na wsch. stokach Babek (1566 m). Sokolim Żlebem płynie Sokoli Potok (słow. Hrtan), który wpada do Jałowieckiego Potoku jako jego pr. dopływ, tuż pow…
Sokołowscy
Sokołowscy. Rodzina przez kilka pokoleń związana blisko z Zakopanem i Tatrami. Związki te zaczęły się od Stanisława Sokołowskiego sen. (1865-1942), który ożenił się z góralką zakop. Agnieszką Walczak (1866-1951), a w 1900-02 postawił w Zakopanem dom "Ornak", w którym dużo przeby…
Sokołowska-Kulczycka Alicja
Sokołowska-Kulczycka Alicja (8 I 1936 Kraków), córka » Adama Sokołowskiego. Botaniczka (UJ 1958, dr 1964). Pracowała w zakresie embriologii roślin, cytogenetyki itp. przy Katedrze Anatomii i Cytologii Roślin UJ (1958-64), w Instytucie Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (1965-67), a…
Sokołowski Adam
Sokołowski Adam (12 IX 1898 Zakopane - 1 II 1984 Kraków), syn » Stanisława Sokołowskiego sen. Lekarz (UJ 1926, dr, w 1947 doc.), taternik, alpinista, działacz ochrony przyrody. W 1948-60 był zastępcą kierownika oddziału Instytutu Reumatologicznego w Krakowie, od 1960 dyrektorem…
Sokołowski Jan Seweryn
Sokołowski Jan Seweryn (28 VIII 1904 Lwów - 2 XII 1953 Warszawa, poch. na starym cment. w Zakopanem), syn » Stanisława Sokołowskiego sen. Malarz (ASP w Krakowie 1923-28), prof. ASP w Warszawie od 1946, taternik. Do gimnazjum chodził w Zakopanem (matura 1924) i wtedy zaczął upraw…
Sokołowski Marian
Sokołowski Marian (22 II 1894 Wiedeń - 18 I 1939 Warszawa, poch. na starym cment. w Zakopanem), syn » Stanisława Sokołowskiego sen. Botanik i leśnik (UJ, dr 1924), od 1934 prof. SGGW w Warszawie, taternik i alpinista, działacz ochrony przyrody. Specjalizował się w fitogeografii,…
Sokołowski Stanisław jun.
Sokołowski Stanisław jun.(14 VIII 1900 Zakopane - 3 IV 1990 Warszawa, poch. w Zakopanem na starym cment.), syn » Stanisława Sokołowskiego sen. Geolog (studia na UJ i AG), prof. Instytutu Geol. w Warszawie, w młodych latach taternik. W 1918 i 1920 jako ochotnik w Wojsku Polskim,…
Sokołowski Stanisław sen.
Sokołowski Stanisław sen.(19 X 1865 Młoszowa k. Krzeszowic - 31 VIII 1942 Zakopane, poch. na starym cment.). Wybitny leśnik praktyk i naukowiec (studia w Wiedniu 1893-96), doskonały znawca zagadnień leśnych w Tatrach, bojownik o ochronę lasów tatrz. i o utworzenie Tatrz. Parku N…