Litera S
studniczek tatrzański
studniczek tatrzański (Niphargus tatrensis ). Mały, białawy skorupiaczek wodny, dług. 6-16 mm, żyjący w wodach podziemnych, a wypływając z nich niekiedy pojawia się w źródłach Tatr, Podtatrza, Beskidów Zach. i Sudetów, a także w studniach, np. w Zakopanem. Odznacza się brakiem p…
stułbia purpurowa
stułbia purpurowa (Hydra rubra ) z typu Jamochłonów (Coelenterata ). Malutki, ok. 0,5 cm długi jamochłon z podtypu parzydełkowców (Cnidaria ). Żyje w wodach jezior tatrz. oligotroficznych, wyżej położonych, m.in. w Pięciu Stawach Polskich, w Czarnym Stawie Gąsienicowym i innych…
Stunder Johan Jacob
Stunder Johan Jacob, czasem omyłkowo Stummer (5 XI 1759 Kopenhaga - 15 VIII 1811 Neusohl = Bańska Bystrzyca). Duński malarz. Od 1784 podróżował (Włochy, Wiedeń) i wreszcie przybył na Węgry, gdzie się naturalizował. Mieszkał kolejno w Budapeszcie, Lewoczy (1797 i wtedy tam się oż…
Stwolska Dolina
Stwolska Dolina, dawniej Cwolska Dolina, Sucha Dolina i Dolina Suchej Wody; Štôlska dolina, Suchá dolina; Trockental, Dürrental; Szuha-völgy, Száraz-völgy. S. Niewielka dolina, która swą górną częścią wciska się od pd. między Kończystą (od wsch.) a Tępą i Klin (od zach.), aż pod…
Stwolska Ławka
Stwolska Ławka; Štôlska lávka, Lávka v Končistej, Lávka Končistej. S. Długi system półek i zachodów przebiegający w poprzek zach. stoków Grani Kończystej, po stronie Doliny Złomisk. Łączy Przełęcz koło Drąga ze Stwolską Przełęczą.Pierwsze znane przejście: przew. Ján Pastrnak i J…
Stwolska Łąka
Stwolska Łąka; Lúka; Luka; Luka. S. Rozległa, płaska, kamienista rówień u górnego końca Stwolskiej Doliny, przechodząca bezpośrednio w szerokie siodło Stwolskiej Przełęczy. Nazywanie tej kamienistej równi łąką jest, oczywiście, eufemizmem.
Stwolska Przełęcz
Stwolska Przełęcz (2195, 2168 m); Lúčne sedlo, czasem Štôlske sedlo; Lukasattel; Luka-hágó, Rét-nyereg. S. Szeroka przełęcz między Kończystą a Tępą, ponad górnymi końcami Doliny Złomisk i Stwolskiej Doliny. Zob. Stwolska Łąka.Dawniej, póki nie zbudowano Magistrali Tatrz., przejś…
Stwolska Przełęcz, Wyżnia
Stwolska Przełęcz, Wyżnia; Štôlska štrbina; Südliche Končystascharte, Südliche Kontschistascharte; Déli-Koncsiszta-csorba. S. Między Stwolską Turnią a Kończystą, w Grani Kończystej.
Stwolska Turnia
Stwolska Turnia ( 2463 m); Štôlska veža; Mephistoturm, Südlicher Končystaturm; Déli-Koncsiszta-torony. S.Kopulasta turnia w Grani Kończystej, między Kończystą a Pośrednią Kończystą.Nazwa S.T.: od Stwolskiej Przełęczy.
Stwoła
Stwoła (1214 m); Štôla . S. Przystanek kolei elektr. między Wyżnimi Hagami a przystankiem Popradzki Staw .
Stwoła
Stwoła (840 m), dawniej Cwoła; Štôla, dawniej Štvola; Stollen; Stóla. S.Wieś na Spiszu, na pn. od Mięguszowiec, a na pd. od Niżnich Hag. Mieszk. 150.Istniała już w 1330. W XVIII w. wyrabiano tu limbowy olej. W XIX w. pochodzili stąd przewodnicy tatrz. Ján Ruman-Driečny sen. i ju…
styl zakopiański Ludzie
styl zakopiański. Został wprowadzony w pol. architekturze na przełomie XIX i XX w. przez Stanisława Witkiewicza. Uznając konstrukcję ówczesnej chaty podh. i zdobnictwo podh. za rezerwat dawnego stylu polskiego , stworzył i rozwinął oparty na nich styl, stosując go w architekturz…
styrznik
styrznik (wymawiany styr-znik ) lub styrżnik, także styrźnik i styrźlik . W gwarze podh. (zwł. u pasterzy tatrz.) jest to termin topogr. oznaczający niewielki ale wyniosły grzbiet rozdzielający dwa potoki płynące u jego stóp, albo podobny grzbiet wyrastający ze stromego zbocza l…
subekumena Terminologia
Obszary, które przez człowieka są użytkowane lub zamieszkane tylko przejściowo, sezonowo, w Tatrach np. piętro halne (w czasach, kiedy istniał letni wypas owiec i bydła).
Sucha Dolina Bielska
Sucha Dolina Bielska lub po prostu Sucha Dolina, a także Dolina Suchego Potoku: Suchá dolina, dolina Suchého potoka; Rotbaumgrund; Szárazpatak-völgy. S. Dolina we wsch. części Tatr Biel., zbiegająca spod Bujaczego Wierchu i Skalnych Wrót ku wsch. do dolnej części Doliny Kotliny.…
Sucha Dolina Giewoncka
Sucha Dolina Giewoncka lub po prostu Sucha Dolina. P. Ta część orogr. lewej odnogi Doliny Białego, która znad Polany Białego ciągnie się w górę ku pd., tuż na wsch. od Suchego Wierchu, aż popod urwiska Długiego Giewontu.
Sucha Dolina Kasprowa
Sucha Dolina Kasprowa. P. Jedna z dwóch gł. odnóg Kasprowej Doliny. Jest to dość szeroka dolina, od zach. zamknięta pn. granią Kasprowego Wierchu, od pd.: Kasprowym Wierchem i Uhrociem Kasprowym, od wsch.: Bałdą.Dolina posiada interesujące lodowcowe formy terenu i dobrze zachowa…
Sucha Dolina Kondracka
Sucha Dolina Kondracka. P. Spora dolina, stanowiąca odnogę Kondratowej Doliny. Ograniczają ją od zach.: Łopata i Suchy Wierch Kondracki, od pd.: Suche Czuby Kondrackie, od wsch.: Goryczkowa Czuba i Kondratowy Wierch. Z wyjątkiem górnej, piarżystej części, dolina jest zarośnięta…
Sucha Dolina, Mała
Sucha Dolina, Mała (ok. 935-1070 m). P. Niewielka, orogr. pr. odnoga Chochołowskiej Doliny, odchodząca od niej zaraz powyżej Siwej Polany ku pd., tuż na wsch. od Wielkiej Suchej Doliny.Koło wylotu M.S.D. gestapo przeprowadziło jedną z pierwszych egzekucji na Podhalu mordując tu…
Sucha Dolina Orawicka
Sucha Dolina Orawicka lub Sucha Dolina pod Osobitą, albo po prostu Sucha Dolina; Suchá dolina, Oravická Suchá dolina. S.Na pn.-wsch. stokach Osobitej. Uchodzi do dolnej części Bobrowieckiej Doliny, b. blisko jej wylotu do Cichej Doliny Orawskiej (na pd.-wsch. od Orawic). Suchą D…
Sucha Dolina Sielnicka
Sucha Dolina Sielnicka; Suchá dolina, Suchá dolina Sielnická, Sielnická dolina, Suchá dolina Trnovecká, Trnovecká dolina. S. Ostatnia ku zachodowi walna dolina po pd. stronie Tatr Zachodnich. Podchodzi ona od pd. pod Białą Skałę i Siwy Wierch. Był dawniej w tej dolinie szałas pa…
Sucha Dolina Stawiańska
Sucha Dolina Stawiańska (ok. 1700-1850 m), w swej górnej części zwana Gąsienicowym Kotłem lub Kasprowym Kotłem. P. Jest to niewielka dolinka, stanowiąca odnogę zach. gałęzi Gąsienicowej Doliny, tj. Zielonej Doliny Gąsienicowej. Otaczają ją: Uhrocie Kasprowe, Kasprowy Wierch i Be…
Sucha Dolina Tomanowa
Sucha Dolina Tomanowa (ok. 1350-1600 m). P. Odnoga Tomanowej Doliny, podchodząca od Wyżniej Tomanowej Polany ku pd.-wsch. do podnóża Tomanowego Wierchu Polskiego. Należała do Tomanowej Hali.
Sucha Dolina Ważecka
Sucha Dolina Ważecka lub po prostu Sucha Dolina, dawniej też Handlowa Dolina; Suchá dolina, dolina Suchej vody, Suchá dolina važecká, Suchovodská dolina; Suchawodatal, Suchatal; Száraz-völgy, Száraz-víz-völgy, Szuhavoda-völgy. S. Orogr. lw. odnoga Ważeckiej Doliny, wcinająca się…
Sucha Dolina, Wielka
Sucha Dolina, Wielka (ok. 935-1200 m). P. Orogr. pr. odnoga Chochołowskiej Doliny, odchodząca od niej zaraz powyżej Siwej Polany ku pd., a w górze zakręcająca ku wsch. pod Lejowe Siodło, przez które można przejść do Lejowej Doliny. Przy swym ujściu W.S.D. łączy się z Małą Suchą…
Sucha Dolina Zuberska
Sucha Dolina Zuberska lub po prostu Sucha Dolina, a także Dolina Suchego Potoku; Suchá dolina, dolina Suchého potoka. S. Odnoga Siwej Doliny, do której uchodzi od wsch. strony na wysokości 825 m, tuż powyżej wylotu Siwej Doliny. Sucha Dolina, o długości ok. 2,3 km, wznosi się ku…
Sucha Dziura
Sucha Dziura (ok. 1167 m); Suchá diera; Trockene Höhle; Száraz-barlang. S. Duża jaskinia w Jaworowej Dolinie, nad lw. (zach.) brzegiem Jaworowego Potoku, kilkadziesiąt m na pd. od wylotu » Mokrej Dziury. Znana długość 1086 m. Posiada kilka otworów. Już w 1873 był w niej Karl Kol…
Sucha Góra
Sucha Góra (785 m); Suchá Hora; ; Szuhahora. S.Wieś na Orawie, tuż na zach. od Chochołowa. Mieszk. 979 w 1980. Znajduje się tu końcowa stacja linii kolejowej z Królewian (72 km), która dawniej miała połączenie przez Podczerwone do Nowego Targu (zlikwidowano to połączenie po II w…
Sucha Przełęcz
Sucha Przełęcz (1955, 1950 m), także Sucha Przełęcz Stawiańska; Suché sedlo; Sucha-Joch; Sucha hágó. PS. Między Kasprowym Wierchem a Beskidem, w gł. grani Tatr. Wiodą przez nią znakowane ścieżki tur. z Kasprowego Wierchu na Gąsienicową Halę i na Świnicę. Znakowana ścieżka wiodąc…
Sucha Przełęcz, Niżnia
Sucha Przełęcz, Niżnia ( 1508 m). P. Najniższe (pn.) siodło między Suchym Wierchem a Giewontem. Nie służy do przejścia z górnej części Doliny Białego do Wielkiej Równi w Strążyskiej Dolinie, gdyż dogodniejsza do tego celu jest pobliska Wyżnia Sucha Przełęcz.
Sucha Przełęcz, Wyżnia
Sucha Przełęcz, Wyżnia (1561 m), zwykle krótko Sucha Przełęcz. P. Z dwóch siodeł między Suchym Wierchem a Giewontem jest to południowe, wyżej leżące, i przytyka bezpośrednio do ściany Giewontu. Z siodła W.S.P. ku zach. spada Żleb Banie. W.S.P. służy jako przejście z górnej częśc…
Sucha Woda Batyżowiecka
Sucha Woda Batyżowiecka lub krótko Sucha Woda; Suchá voda, Suchý potok; Trockenbach; Száraz-víz. S. Potok powstający w Batyżowieckiej Dolinie przy bifurkacji » Batyżowieckiego Potoku nieco poniżej Batyżowieckich Spadów jako prawa (zach.) odnoga owego potoku.S.W.B. przecina Drogę…
Sucha Woda Gąsienicowa
Sucha Woda Gąsienicowa lub krótko Sucha Woda; Suchá voda; Sucha Woda, Suchabach; Sucha Woda, Suchapatak. P. Strumień płynący z Zielonego Stawu Gąsienicowego przez Gąsienicową Dolinę i Dolinę Suchej Wody Gąsienicowej, a potem (już poza obrębem Tatr) do wsi Małe Ciche, gdzie przez…
Suche Czuby Kondrackie
Suche Czuby Kondrackie lub po prostu Suche Czuby. PS. Trzy niezbyt wybitne turnie w gł. grani Tatr Zach., między Suchym Wierchem Kondrackim a Goryczkową Czubą. Na stronę Suchej Doliny Kondrackiej opadają one swymi urwistymi, skalistymi pn. ścianami. Pd. stokami S.Cz.K. (omijając…
Suchej Wody Gąsienicowej, Dolina Doliny
Suchej Wody Gąsienicowej, Dolina lub krócej Dolina Suchej Wody; dolina Suchej vody; Suchawodatal; Sucha-woda-völgy. P. Wielka walna dolina oddzielająca po pn. stronie głównej grani tatrz. Tatry Zach. od Tatr Wysokich. W całości główna gałąź D.S.W.G., wraz ze swą górną częścią zw…
Suchej Wody, Wywierzysko
Suchej Wody, Wywierzysko (ok. 950 m). P. Na pd.-zach. od Wawrzeczkowej Cyrhli, między wylotami Koziarskiego Żlebu i dolinki Skalnite, a tuż na pd. od gł. łożyska Suchej Wody Gąsienicowej, którą zasila.
Suchy Potok
Suchy Potok; Suchý potok. S. Płynie Suchą Doliną Orawicką, po czym w dolnej części Bobrowieckiej Doliny uchodzi do Bobrowieckiego Potoku. Niektóre odcinki koryta S.P. bywają suche i stąd nazwa potoku.
Suchy Potok Bielski
Suchy Potok Bielski lub po prostu Suchy Potok; Suchý potok; ; Száraz-patak. S.Główny strumień w Suchej Dolinie Bielskiej. Nieraz na długich odcinkach woda znika z jego koryta i pojawia się dopiero blisko wylotu doliny. Wpada do Bielskiego Potoku w Dolinie Kotliny, nieco poniżej…
Suchy Potok, Mały
Suchy Potok, Mały. P. Płynie Małą Suchą Doliną i wpada od prawej strony do Wielkiego Suchego Potoku, tuż powyżej jego ujścia do Chochołowskiego Potoku.
Suchy Potok Olczyski
Suchy Potok Olczyski (ok. 1500-1067 m) lub po prostu Suchy Potok. P.Jego prawie zawsze suche koryto zaczyna się w dolnej części Królowej Równi, na pn.-wsch. stokach Małej Królowej Kopy (1577 m), w płytkiej depresji. Pogłębiając się koryto owo ciągnie się łukiem ku pn., przebiega…