Litera S
Stołach, Niżnia Polana na
Stołach, Niżnia Polana na (ok. 1230-1255 m). P. Niewielka polana na pn.-wsch. od Polany na Stołach, przy drodze dochodzącej do tej ostatniej. Te dwie polany są rozdzielone kawałkiem lasu. Niżnia Polana na Stołach niegdyś wchodziła w skład Hali Stoły i stał na niej pojedynczy bud…
Stołach, Polana na
Stołach, Polana na (ok. 1300-1360 m), także Wielka Polana na Stołach lub po prostu Stoły. P. Wielka pochyła polana położona wysoko po zach. stronie Kościeliskiej Doliny, pod samym grzbietem łączącym masyw Kominiarskiego Wierchu z Kominiarskim Przysłopem. Była to gł. polana » Hal…
Stoły
Stoły. Nazwa lud. (past.), występująca w Tatrach Pol., np. na wsch. zboczu Rakonia, na pn.-wsch. stokach Kamienistej. Nazwy takie pochodzą zwykle od wyglądu (kształtu) obiektów tak nazwanych: płaśnie na stromych stokach itp. Czasem jednak nazwy te zostały na mapach przesunięte n…
Stoły, Hala
Stoły, Hala lub Hala na Stołach, a także po prostu Stoły. P.Dawna hala past. położona wysoko po zach. stronie Kościeliskiej Doliny, na grzbiecie między nią a górną częścią Lejowej Doliny, na pd. od Kominiarskiego Przysłopu, na pn.-wsch. stokach Kominiarskiego Wierchu. Budynki pa…
stopień
stopień. Miejsce do stąpnięcia przy wspinaniu się (niekoniecznie na całą stopę), a także niska ścianka czy próg (np. w żlebie), o ile na jej wierzchu jest miejsce do stąpnięcia, mieszczące niekiedy nawet więcej niż jedną osobę (a więc połączenie ścianki czy progu z platforemką).…
Stopka Jan
Stopka Jan (ok. 1849 Zakopane? - po 1891). Przewodnik tatrz. z Zakopanego (nr domu 171), klasy III w 1877, II w 1886, I w 1891. W 1900 już nie figurował w spisie przewodników.Jako jeden z przewodników dra Tytusa Chałubińskiego uczestniczył w III wejściu na Wysoką z I zejściem do…
Stopka-Ceberniak Jan
Stopka-Ceberniak Jan (24 II 1882 Zakopane - 8 III 1962 Kościelisko). Przewodnik tatrz. i ratownik górski.Przewodnikiem tatrz. został w 1905, klasy II w 1906, klasy I w 1912. W 1905 uczestniczył w I wejściu na Wyżni Żabi Szczyt (z Januszem Chmielowskim, Klimkiem Bachledą i in.),…
Stopka-Nazimek Andrzej
Stopka-Nazimek Andrzej (2 X 1868 Kościelisko - 25 II 1934 Siedlec k. Krzeszowic, poch. zrazu w Rudawie k. Krzeszowic, a w 1936 na starym cment. w Zakopanem). Pisarz, nauczyciel (studia na UJ), badacz folkloru podhalańskiego. Uczył w seminariach nauczycielskich w Podgórzu, Tarnop…
storczyki
storczyki (Orchideae ). Występują w Tatrach w wielu gatunkach. Podlegają ustawowej ochronie gatunkowej na terenie całej Polski (z wyjątkiem storczyka szerokolistnego, Orchis latifolia ). Największym i najpiękniejszym jest » obuwik (Cypripedium calceolus ) o dużych pantofelkowaty…
Stos, Dolina
Stos, Dolina; Hromadná dolina, dolina Štos; Stosstal; Stósz-völgy. S. Niewielka, przeważnie zalesiona dolina na pd.-wsch. stokach masywu Gierlachu, poniżej Gierlachowskiego Kotła i Magistrali Tatrz. Znajduje się między dolną częścią Batyżowieckiej Doliny a dolną częścią Wielicki…
Stos, Potok
Stos, Potok; Hromadná voda, potok Štos; Stossbach, Stosswasser; Stósz-víz. S. Płynie dnem Doliny Stos, przecina Drogę Wolności zaraz na wsch. od Danielowa, po czym nieco niżej uchodzi do Wielickiej Wody, na pd. od Żółtej Ściany Wielickiej.
Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowi
Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza. Powstało w 1964 z inicjatywy wdowy po poecie » Marii Kasprowiczowej. Popularyzuje twórczość pisarską Kasprowicza (odczyty, sympozja, wystawy, publikacje), ułatwia pracę badaczom tej twórczości, opiekuje się pamiątkami i doku…
straż ochrony przyrody
straż ochrony przyrody. Pod różnymi nazwami i w różnej formie istniała w Tatrach już od dawna. Po raz pierwszy została utworzona w 1866, dzięki staraniom Maksymiliana Nowickiego i Eugeniusza Janoty; otrzymała ona nazwę Straż Myśliwska, a pierwszymi jej członkami byli przew. Jędr…
strąga Terminologia
W gwarze podh. jest to ogrodzenie przenośne lub stałe, w którym gromadzi się owce do dojenia, wypuszczając je w tym celu pojedynczo przez otwory (okienka), przy których siedzą dojący juhasi. Bywa, że s. i » koszar są osobno, ale niekiedy przenośny koszar służy jako s. i wtedy ma…
Strążyska Dolina Doliny
Strążyska Dolina. P. Jedna z najładniejszych dolin reglowych w pobliżu Zakopanego. Podchodzi od Drogi pod Reglami do samych stóp głównego wierzchołka Giewontu. Od zach. ograniczają ją: Samkowa Czuba, Łysanki i Grzybowiec; od wsch.: Sarnia Skała i Suchy Wierch.W S.D. znajduje się…
Strążyska, Hala
Strążyska, Hala, zwana też krótko Strążyskami. P. Dawna hala past. w Strążyskiej Dolinie. H.S. razem z Białem i Kalatówkami tworzyła dawniej jedną wspólną halę: Hala Giewont.Nazwa Strążyska pochodzi od słowa » strąga i jest w liczbie mnogiej, mówi się więc: w Strążyskach, do Str…
Strążyska Polana
Strążyska Polana (ok. 1020-1050 m). P.Bezleśna rówień w Strążyskiej Dolinie, poniżej jej rozgałęzienia. Stoją tu stare szałasy i bufet (mleczarnia).
Strążyski Potok
Strążyski Potok. P. Główny potok Strążyskiej Doliny płynący z Małej Dolinki u stóp Giewontu. Wkrótce po opuszczeniu Strążyskiej Doliny i po połączeniu się z potokiem płynącym z Doliny ku Dziurze, S.P. zmienia nazwę na » Potok Młyniska.
Stręgacznik
Stręgacznik (1614, 1620 m); Trojuholníkové pleso, Trojrohé pleso; Triangel See; Háromszög-tó. S. Drugi co do wielkości staw w grupie Białych Stawów, leżący w pd.-wsch. części Doliny Białych Stawów, na pd. od Wielkiego Białego Stawu.Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67 i w nawias…
Strnka Miroslav
Strnka Miroslav (26 X 1924 Ganowce k. Popradu). Słow. inż. leśnik (Wyższa Szkoła Roln. w Brnie 1949), od 1954 pracownik TANAPu i w 1969-89 kier. jego Stacji Nauk. w Tatrz. Łomnicy.Jest autorem szeregu prac na tematy leśne związane z Tatrami, np. Zalesňovanie Tatranského národnéh…
Strug Andrzej
Strug Andrzej, właśc. Tadeusz Gałecki (28 XI 1871 Konstantynówek k. Lublina - 9 XII 1937 Warszawa). Prozaik, publicysta, działacz niepodległościowy i socjalist., w 1897-1900 zesłany przez władze carskie do gub. archangielskiej, gdzie spotkał się z Mariuszem Zaruskim będącym też…
Stryczyński Jan
Stryczyński Jan (12 IV 1931). Taternik, alpinista, lekarz (w Poznaniu).Wspinał się w Tatrach od 1953, a potem także w Kaukazie (1958), Spitsbergenie (1959 i 1965), Alpach (od 1961), Hindukuszu (1962), Wysokim Atlasie (1969, zimą), przechodząc liczne nowe drogi o dużych trudności…
Stryjeńska Zofia
Stryjeńska Zofia, z domu Lubańska (13 V 1894 Kraków - 28 II 1976 Genewa), od 1916 żona » Karola Stryjeńskiego, ok. 1927 rozwiedziona. Malarka i graficzka (studia w krak. ASP 1909-11 i w Monachium 1911-15). Dużo jej kompozycji było inspirowanych przez pol. folklor, m.in. podhalań…
Stryjeński Karol
Stryjeński Karol (19 I 1887 Kraków - 21 XII 1932 Warszawa, poch. najpierw w Krakowie, a w 1933 w Zakopanem na starym cment.). Architekt (politechn. w Zurychu 1907-12), grafik i rzeźbiarz (École des Beaux-Arts w Paryżu 1912-13), publicysta, w 1923-27 dyr. Szkoły Przem. Drzewn. w…
Strzeboński Eugeniusz
Strzeboński Eugeniusz (14 VII 1926 Zakopane - 10 XI 1978 w Tatrach, poch. w Zakopanem). Taternik, alpinista, ratownik górski, przewodnik tatrz., narciarz wysokogórski, z zawodu początkowo ślusarz. Taternictwo uprawiał od 1947; dokonał wielu pierwszych wejść tatern., m.in. pn.-ws…
Strzelecka Kotlina
Strzelecka Kotlina (ok. 1850-2050 m); Strelecká kotlina, Kotol Streleckých plies. S. Jedna z kotlin wysoko na pn. stokach Staroleśnej Doliny, między Strzelecką Turnią (na pn.-wsch. od niej) a boczną pd. granią Żółtego Szczytu. W górnej części S.K. leżą dwa Strzeleckie Stawy, a w…
Strzelecka Turnia
Strzelecka Turnia (2131, 2130 m); Strelecká veža; Jägerbreitenturm; Vadász-lejtő-torony. S. Rodzaj wybitnej buli w pn. stokach Staroleśnej Doliny, na pd.-wsch. od Ostrego Szczytu, między Siwą Kotliną a Strzelecką Kotliną. Oglądana z niektórych stron ma kształt turni, która spada…
Strzelecki Staw, Niżni
Strzelecki Staw, Niżni (2040, 2028 m). S. Większy z dwóch Strzeleckich Stawów w Strzeleckiej Kotlinie na pn. stokach Staroleśnej Doliny. Głęb. 2,5 (?) m.
Strzelecki Staw, Wyżni
Strzelecki Staw, Wyżni. S. Mniejszy z dwóch Strzeleckich Stawów. Leży nieco na zach. od Niżniego Strzeleckiego Stawu.
Strzeleckie Oka
Strzeleckie Oka ( 2135 m); Vyšné Strelecké plesá. S.Dwa niewielkie staweczki na Strzeleckich Polach w Staroleśnej Dolinie, u podnóża Ostrego Szczytu.Nazwa: od Strzeleckich Pól.
Strzeleckie Pola
Strzeleckie Pola (ok. 2100-2200 m); Strelecké polia; Jägerbreiten; Vadász-lejtő. S. Szerokie, przeważnie piarżyste, tylko miejscami skaliste zbocze, położone wysoko po pn. stronie Staroleśnej Doliny, a rozciągające się bezpośrednio u podnóża pd. ściany Ostrego Szczytu oraz ścian…
Strzeleckie Stawy
Strzeleckie Stawy; Strelecké plesá, Nižné Strelecké plesá; Aschloch-Seen, Jägerbreitenseen; Hagymás-tavak, Vadász-lejtő-tavak. S.Dwa niewielkie stawy leżące w Strzeleckiej Kotlinie w Staroleśnej Dolinie: Niżni i Wyżni Strzelecki Staw. Znajdują się one tuż na wsch. od Strzeleckie…
Strzystarska
Strzystarska. S. Nazwa powtarzająca się w dawnej literaturze i mapach na oznaczenie kilku różnych obiektów, znajdujących się blisko siebie w Tatrach Bielskich. Najczęściej Płaczliwa Skała była określana różnymi odmianami czy zniekształceniami tej nazwy: Striszarska, Strzyszarka,…
Strzystarska Przełęcz
Strzystarska Przełęcz (1977, 1969 m); Tristarské sedlo. S. Szeroka przełęcz w gł. grani Tatr Bielskich, między Płaczliwą Skałą a Hawranią.
Strzystarski Potok
Strzystarski Potok; Tristarský potok. S. Główny dopływ źródłowy Bielskiego Potoku, płynący Strzystarskim Żlebem. Na wysokości ok. 1080 m łączy się ze Żlebińskim Potokiem i Złotym Potoczkiem, co daje początek Bielskiemu Potokowi.
Strzystarski Żleb
Strzystarski Żleb; Tristarský žlab, Tristárska dolina; Tschistarski-Schlucht; Háromforrás völgye. S.Ogromne żlebisko stanowiące górny odcinek głównej gałęzi Doliny Bielskiego Potoku, podchodzący między Płaczliwą Skałą a Hawranią do podnóża Strzystarskiej Przełęczy. S. Ż. swym do…
Studencka Studnia
Studencka Studnia (1345 m); Študentská studňa lub Študentský prameň; Studentenbrunnen; Diák kút. S. Źródło w Kiezmarskiej Dolinie na stromym stoku między Kiezmarską Polaną a Wspólną Pastwą.Nazwa S.S. (gwarowo Studancka Studnia) jest zapewne związana z wycieczkami studentów z lic…
Studenckie Koło Przewodników Górskich Harnasie w G
Studenckie Koło Przewodników Górskich "Harnasie" w Gliwicach. Istnieje pod tą nazwą i w ramach PTTK od 25 V 1971. Jest kontynuacją kolejnych organizacji przewodnickich: Klub Przewodników Studenckich 1957-67 (przy Zrzeszeniu Studentów Pol.), Studenckie Koło Przewodników Turystycz…
Studenckie Koło Przewodników Górskich w Krakowie
Studenckie Koło Przewodników Górskich w Krakowie (SKPG), obecnie przy Oddziale Akad. PTTK. Powstało w 1955 przy Zrzeszeniu Studentów Polskich jako pierwsza w Polsce studencka organizacja przewodnictwa górskiego, pod nazwą Koło Przewodników Studenckich, jeszcze bez uprawnień pańs…
studnia krasowa Terminologia
studnia krasowa, jaskiniowa lub po prostu studnia, albo awen. Pionowy lub b. stromy korytarz biegnący w dół. Gdy zaczyna się na powierzchni terenu, może stanowić całą jaskinię albo łączyć powierzchnię z korytarzem lub komorą jaskini; może też łączyć korytarze jask. przebiegające…