Litera P
Polnisch Aladár sen.
Polnisch Aladár sen.(1 V 1862 Lewocza - 15 XI 1932 Wyżnie Hagi, poch. w Lewoczy). Spiskoniem. hotelarz. Pod koniec lat 1890. przybył z Lewoczy do Wyżnich Hag, gdzie przez blisko 40 lat był dzierżawcą maleńkiego uzdrowiska złożonego z kilku budynków (razem 70 pokoi) i otwartego c…
polowac
polowac. W gwarze podh.: myśliwy.
polowacka
polowacka. W gwarze podh.: polowanie, myślistwo.
Polski Grzebień
Polski Grzebień (2208, 2200 m); Polský hrebeň; Polnischer Kamm; Lengyel-nyereg. S. Szeroka i dość głęboka przełęcz w środk. części głównej grani Tatr Wysokich, między Wielickim Szczytem a Małą Wysoką. Przez P.G. prowadzi znakowana ścieżka tur. z pn. strony Tatr na pd., z Doliny…
Polski Klub Alpinistyczny
Nie okreslony
Polski Klub Górski
Polski Klub Górski (PKG). Powstał w Warszawie w 1966 z przekształcenia się istniejącego już 10 lat »Klubu Turystów Górskich (KTG). Członkowie PKG (ok.400) rozwijają działalność tur., tatern., alpin. i narc. w górach, m.in. w Tatrach. Wybitne są osiągnięcia sport. i eksploracyjne…
Polski Klub Wysokogórski
Polski Klub Wysokogórski (Polish Mountaineers Club). Klub taki usiłowała powołać do życia w 1947 grupa taterników pol., którzy po II wojnie świat. znaleźli się w Wielkiej Brytanii: Zygmunt Klemensiewicz, Stanisław K. Zaremba, Jan Sawicki, Stanisława Bäcker (-Skolimowska), Zbigni…
Polski Związek Alpinizmu
Polski Związek Alpinizmu (PZA). Federacja polskich klubów i sekcji zrzeszających taterników, alpinistów i grotołazów. Powstała w 1974 z przekształcenia Klubu Wysokogórskiego, którego koła terenowe równocześnie uzyskały osobowość prawną i stały się samodzielnymi Klubami Wysokogór…
Polski Związek Narciarski
Polski Związek Narciarski (PZN). Już w 1912-14 Karp. Tow. Narciarzy i inne pol. kluby narc. usiłowały utworzyć związek, który reprezentowałby całość pol. narciarstwa i wszystkie istniejące wtedy pol. organizacje narciarskie. Wybuch I wojny świat. uniemożliwił wtedy realizację ty…
Polskie Towarzystwo Fotograficzne
Polskie Towarzystwo Fotograficzne, Oddział Miejski w Zakopanem. Powstał we wrześniu 1953 z inicjatywy Stanisława Kaczorowskiego i Mariana Mitana. Kierował nim komitet założycielski, a od 1954 normalny zarząd (prezes Czesław Wojtych, wiceprezes Krystyna Gorazdowska).Działalność o…
Polskie Towarzystwo Krajoznawcze
Nie okreslony
Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (dawne, 1873-1950)
Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (dawne, 1873-1950), skrót TT (1873 - 1920) i PTT (1920 - 50). Pierwsze i do 1906 jedyne pol. towarzystwo tur. czy krajozn.; oprócz działalności tur. i krajozn. na obszarze gór pol. (nie tylko Tatr), TT (PTT) było aktywne w znacznie szerszym zakres…
Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (nowe, od 1988)
Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (nowe, od 1988), skrót PTT. Towarzystwo tur.-krajozn., uważające się za kontynuatora dawnego PTT z lat 1873-1950, za reaktywowane PTT (sprawa statutowo i prawnie wciąż sporna między nowym PTT a istniejącym od 1950 PTTK, które powstało z połączenia…
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze
Nie okreslony
Polskie Towarzystwo Wypraw Badawczych
Polskie Towarzystwo Wypraw Badawczych (PTWB). Powstało 20 XII 1937 w Warszawie z inicjatywy Klubu Wysokogórskiego PTT. Członkami założycielami PTWB było 13 stowarzyszeń, instytutów i instytucji społ. i państw.: Pol. Tow. Tatrz., Klub Wys. PTT, Pol. Tow. Geogr., Państw. Instytut…
Polskim Grzebieniem, Kocioł pod
Polskim Grzebieniem, Kocioł pod; Zamrznutý kotol, Zamrznutý kotol pod Polským hrebeňom, Zmrznutý kotol; Kessel des Gefrorenen Sees; Fagyott-tó-katlan. S. Kocioł stanowiący najwyższe piętro wspólnie zarówno Świstowej Doliny jak i Litworowej Doliny, u podnóża Polskiego Grzebienia.…
Polsko-Amerykańskie Towarzystwo Tatrzańskie
Polsko-Amerykańskie Towarzystwo Tatrzańskie. Z inicjatywy szeregu rodowitych Podhalan i in. pol. emigrantów w Chicago, przy czynnym poparciu konsula generalnego Polski w Chicago, dra Zdzisława Kurnikowskiego (pochodzącego z Podhala), na zebraniu w maju 1928 powołano do życia P.-…
pomniki i tablice pamiątkowe
pomniki i tablice pamiątkowe. Pierwszy w Tatrach pomnik ("ogromny kamień graniasty, na którym napis wyryty"), czy też - wg in. źródeł - po prostu tablica z napisem, wmurowana w skałę k. wylotu Doliny za Bramką, upamiętniała odwiedziny ówczesnego austr. gubernatora Galicji, Piotr…
pomrów błękitny
pomrów błękitny (Bielzia coerulans ), z rodziny pomrowów (Limacidae ). Duży, bezskorupowy, nagi ślimak pięknej błękitnogranatowej barwy z przebłyskami szmaragdowymi. Żyje w zacienionych miejscach w piętrze regli i kosodrzewiny. Gdy się rozciągnie, może dosięgać kilkunastu cm dłu…
pomurnik
pomurnik (Tichodroma muraria ), z rodziny pełzaczowatych (Certhidae ). Ptak skalny, wielkości wróbla lub nieco większy, ciemnopopielatoszary z czarną plamą na gardle, z białymi plamami i żywo karmazynowymi przepaskami na skrzydłach. Przepaski te widać przede wszystkim w locie, g…
Ponad Kocioł Turnia
Nie okreslony
Ponad Ogród Turnia
Ponad Ogród Turnia (2425, 2433 m); Kvetnicová veža; Blumengartenturm; Virágoskert-torony. S. Ostatnie wybitne skalne wzniesienie w długiej pd.-wsch. grani Małego Gierlachu, na pd.-wsch. od Ponad Kocioł Turni.Pierwsze wejście na Ponad Ogród Turnię (przy próbie wejścia na Gierlach…
Ponad Staw Przełączka
Ponad Staw Przełączka (ok. 1950 m); Predná Kvetnicová priehyba. S. Płytko wcięta, ostatnia ku dołowi przełączka w długiej pd.-wsch. grani Małego Gierlachu, między Ponad Ogród Turnią a Ponad Staw Turnią. Z Ponad Staw Przełączki ku wsch., w kierunku Wielickiego Stawu, zbiega wybit…
Ponad Staw Turnia
Ponad Staw Turnia (1964 m); Malý Kvetnicový hrb. S. Niezbyt wybitna ale dość samodzielna turnia stanowiąca ostatnie ku dołowi wyraźne wzniesienie w długiej pd.-wsch. grani Małego Gierlachu. Od masywu Ponad Ogród Turni oddziela ją Ponad Staw Przełączka.Nazwa Ponad Staw Turni poch…
Pongrác
Pongrác (ród), także Pongrácz, Pangrác i Pangracius. Węg. ród szlachecki, który wraz z kilkoma in. rodami ziemiańskimi na Liptowie wywodzi się od komesa Bogomera (zm. 1286); zob.: Szentiványi (ród).Ród Pongrác z czasem rozrósł się na kilka gałęzi, miał posiadłości w różnych komi…
Poničan Ján
Poničan Ján (15 VI 1902 Očová, okres Zvolen - 25 II 1978 Bratysława). Słow. poeta, prozaik, publicysta, z wykształcenia prawnik (1927), kolejno adwokat, notariusz, red., dyr. wydawnictwa Tatran. W jego twórczości poetyckiej i prozatorskiej często pojawia się tematyka tatrz. Spor…
Ponikło Stanisław
Ponikło Stanisław (29 IV 1854 Nowy Sącz - 21 II 1915 Wiedeń). Lekarz (UJ 1876, dr 1877), internista, dyr. Szpitala św. Łazarza w Krakowie (1893-1908), prof. nadzw. UJ 1895-1908, działacz społ. w wielu dziedzinach, m.in. w TT. Autor licznych prac nauk. (lek.) i in. W Tow. Tatrz.…
ponor
ponor. W obszarach krasowych jest to kociołek lub lejkowate zagłębienie terenu, do którego wpada strumień i ginie tam pod powierzchnią ziemi. Taki typowy ponor znajduje się np. w Zielonej Dolinie Gąsienicowej przy znakowanej ścieżce tur., nieco poniżej Litworowego Stawu.
Popek Tadeusz Bronisław
Popek Tadeusz Bronisław (2 XI 1915 Chodzienice, pow. Bochnia - 17 IX 1942 Zakopane). Student filozofii UJ, od jesieni 1939 przebywał na Podhalu i uczestniczył w ruchu oporu przeciwko okupantom niemieckim. W 1941 był współorganizatorem » Konfederacji Tatrzańskiej i został zastępc…
popielica
popielica czyli pilch (Glis glis ), z rodziny Pilchowatych (Muscardinidae, Gliridae ). Nieduży, nieco mniejszy od wiewiórki gryzoń o puszystym szaro-popielato-srebrnawym futerku, długim b. puszystym ogonie i dużych oczach, żyjący na drzewach i pędzący nocny tryb życia. Żywi się…
Popko Maciej
Popko Maciej. Taternik i alpinista o wybitnej działalności tatern. od ok. 1958, w lecie i zimą. Wspinał się też w Alpach. W 1967 kierownik wyprawy alpin. w góry Cilo Dagh we wsch. Turcji. Red. i współautor podręcznika Alpinizm (Wa. 1971 i 1974) oraz książki o wyprawie do Turcji:…
Poprad
Poprad (1302-292 m); Poprad; Popper; Poprád. PS. Rzeka powstająca po pd. stronie Tatr Wys. w dolnej części Mięguszowieckiej Doliny z połączenia (1302 m) Mięguszowieckiego Potoku z Krupą płynącą z Popradzkiego Stawu. P. nie wypływa więc z Popradzkiego Stawu, jak to się nieraz myl…
Poprad
Poprad (672 m); Poprad; Poprad (od 1256), a także Villa Theutonicalis (od 1268), Deutschendorf itp.; Poprád. S. Miasto na górnym Spiszu nad rz. Poprad, na pd.-wsch. od Starego Smokowca i Tatr. P. jest adm., gosp. i kult. centrum powiatu popradzkiego (» Poprad, powiat). Mieszk. 1…
Poprad, powiat
Poprad, powiat; okres Poprad lub Popradský okres. S. Powstał w 1960 z połączenia powiatów: Poprad (Poprad), Tatry Wysokie (Vysoké Tatry), Kiezmark (Kežmarok) oraz części powiatów Gródek Liptowski (Liptovský Hradok) i Stara Wieś Spiska (Spišská Stará Ves). W 1968 od powiatu Popra…
Popradzka Kopa
Popradzka Kopa (2362, 2354 m); K_pky; Kopki; Kopki. S. Wybitny dwuwierzchołkowy szczyt w bocznej grani, która od Ciężkiego Szczytu biegnie ku pd.-zach. i oddziela Smoczą Dolinkę od gł. gałęzi Mięguszowieckiej Doliny. P.K. jest odgraniczona od Smoczej Grani niewyraźnym wcięciem P…
Popradzka Kotlina
Popradzka Kotlina (ok. 570-950 m), dawniej Spiska Dolina lub Spiska Kotlina; Popradská kotlina; Poppertal, Popper-Niederung. S. Część Spisza leżąca nad Popradem i dolnymi biegami jego licznych dopływów, od m. Biała Spiska w górę ku zach. aż pod Szczyrbski Dział, który ją oddziel…
Popradzką Kopą, Przełączka pod
Popradzką Kopą, Przełączka pod (2276 m); Štrbina pod Kôpkami, Štrbina za Kôpkami; Kopkischarte; Kopki-csorba. S. Najniższe zagłębienie grani między Popradzką Kopą a Smoczą Granią.
Popradzki Staw
"Popradzki Staw" (1250, 1245 m); "Popradské Pleso". S. Nazwa przystanku kolei elektr. przy ujściu Mięguszowieckiej Doliny, nad rz. Poprad, na Pośredniej Mięguszowieckiej Polanie. Tu od Drogi Wolności odchodzi droga jezdna do rzeczywistego Popradzkiego Stawu. Wspomniany przystane…
Popradzki Staw
Popradzki Staw (1513, 1494 m); Popradské pleso; Poppersee; Poprádi-tó. S. Duże jezioro w Mięguszowieckiej Dolinie, w miejscu gdzie odgałęzia się od niej Dolina Złomisk, przy górnej granicy lasu. Dopływem P.S. jest Zmarzły Potok płynący z Doliny Złomisk, a odpływem potok Krupa, k…
Popradzkie Schronisko
Popradzkie Schronisko (ok. 1500 m) lub Schronisko przy Popradzkim Stawie; Popradská chata, chata pri Popradskom plese; Popperseehütte; Poprád-tavi menház, Poprádi-tavi menedékház. S. Nad pn.-zach. brzegiem Popradzkiego Stawu. Pierwsze schronisko tur. postawiło tu Węg. Tow. Karpa…