Litera P
Piekło
Piekło lub Piekiełko. P.Otoczona stromymi skałami kotlinka u samego dołu pn.-wsch. stoków Kondrackiej Kopy. Wylot P. jest zwrócony do górnej części Doliny Małego Szerokiego (odnogi Kondratowej Doliny), ku znakowanej ścieżce tur., wiodącej na Kondracką Przełęcz i Giewont. Nazwa P…
Pieniążek Józef
Pieniążek Józef (1888 - 24 V 1953 Kraków). Malarz i grafik (krak. ASP, uczeń, potem przyjaciel Leona Wyczółkowskiego). W 1925-38 wystawiał swe prace w Warszawie, Krakowie i in. miastach. Z inspiracji Wyczółkowskiego od 1925 P. na swych licznych obrazach utrwalał ginące już pozos…
Pieronka
Pieronka (ok. 950-1150 m). P. Lesiste zbocze między Małym Żlebkiem a dolną częścią Doliny Małej Łąki, zaraz powyżej Drogi pod Reglami. Na starej mapie katastralnej w miejscu tym figuruje nazwa Hala pod Pieronką, ale taka hala nigdy tu nie istniała.Pochodzenie nazwy Pieronka nie…
pierwiosnek maleńki
pierwiosnek maleńki (Primula minima ), z rodziny Pierwiosnkowatych (Primulaceae ). Malutka, kilka cm. wys. roślinka, o stosunkowo dużych (do 3 cm średnicy), pięciu płatkach zrosłych w koronę, purpurowofioletowych lub ciemnoróżowych, podobnych trochę do kwiatów doniczkowej prymul…
pierwiosnek wyniosły
pierwiosnek wyniosły (Primula elatior ), z rodziny Pierwiosnkowatych (Primulaceae ). Wczesnowiosenna roślina zakwitająca masowo na łąkach podtatrz. i w reglach w końcu kwietnia i w maju, a wyżej jeszcze później. Kwiaty zebrane w wielokwiatowe podbaldachy mają barwę cytrynową i p…
Pierzchalanka Jadwiga
Pierzchalanka Jadwiga, zwana Orlicą (26 II 1905 Lwów - 25 VIII 1980 Nowy Targ, poch. w Zakopanem), kuzynka » Jerzego Pierzchały. Taterniczka, grotołaz, narciarka wysokogórska, fotograf górski, nie ukończone studia malarskie 1923-26 w Państw. Szkole Przem. na Wydziale Przemysłu A…
Pierzchała Jerzy
Pierzchała Jerzy (17 III 1914 Kraków). Taternik, alpinista, matura w Zakopanem 1932, studia wyższe (prawo i ekonomia) w Warszawie, Krakowie (UJ 1936) i Londynie (London School of Economics 1947-48). Walczył w kampanii wrześniowej 1939, internowany na Litwie i w ZSRR, potem wstąp…
Pietraszek Andrzej
Pietraszek Andrzej. Chirurg (Klinika Chir. Instytutu Gruźlicy w Warszawie), taternik od 1960, alpinista od 1968. Uczestnik pol. wypraw alpin. w Alpy, Kaukaz, Pamir (m.in. wejścia na Szczyt Lenina 7134 m i Szczyt Komunizmu 7495 m), Ałtaj Mongolski, Himalaje (wyprawa na Kangbachen…
Pietraszek Anna Teresa
Pietraszek Anna Teresa (10 VII 1951 Warszawa). Dziennikarka (Wydz. Dziennikarstwa UW), od 1977 reż. i operator filmów dokumentalnych, oświat. i reportażowych, od 1986 w Telewizji Pol., taterniczka, alpinistka, od 1970 czł. Pol. Klubu Górskiego. Brała udział w pol. wyprawach alpi…
Pietrusiński Ludwik
Pietrusiński Ludwik (21 III 1803 Lwów - 8 V 1865 Warszawa, poch. na cment. ewang.-reform.). Prawnik (uniw. wiedeński, dr 1828), dziennikarz (od 1831 w Warszawie), publicysta, literat, radca stanu, w 1861 czł. Warsz. Departamentów Senatu Rządzącego, działacz społ., podróżnik. W 1…
Pietsch Andrzej
Pietsch Andrzej (13 VIII 1932 Kraków). Grafik (krak. ASP 1958), prof. ASP w Krakowie (od 1986 prof. zwycz.); wystawy indywidualne od 1962 w kraju (m.in. w Zakopanem 1962, 1965) i za granicą. Taternik i alpinista. W latach 1950 należał do najbardziej czynnych taterników i uczestn…
Pięciostawiańska Przełączka
Pięciostawiańska Przełączka; Veterná štrbina; Hintere Fünfseenscharte; Hátsó-Öt-tavi-csorba. S. Między Juhaską Turnią a Pięciostawiańską Turnią, ponad Doliną Pięciu Stawów Spiskich. Pochodzenie nazw: od nazw Pięciostawiańskiej Turni.
Pięciostawiańska Turnia
Pięciostawiańska Turnia (ok. 2515 m); Veterný štít; Fünfseenspitze; Öt-tavi-csúcs. S. Trzecia z kolei turnia w grani ciągnącej się od Baraniej Przełęczy w kierunku Małego Durnego Szczytu. Wznosi się między Juhaską Turnią a Sępią Turnią. Pierwsze wejście: Gyula Dőri i Károly Jord…
Pięciu Stawów Polskich, Dolina
Pięciu Stawów Polskich, Dolina (1625 - ok. 1900 m); dolina Piatich Polských plies; Tal der Polnischen Fünf Seen; Lengyel-Öt-tó völgy. P. Górna część wielkiej doliny, która jest odgałęzieniem Doliny Białki, a w swej dolnej części nazywa się Doliną Roztoki. Ku tej ostatniej Dolina…
Pięciu Stawów Spiskich, Dolina
Pięciu Stawów Spiskich, Dolina (ok. 2000-2300 m), dawniej Dolina Pięciu Stawów Węgierskich; kotlina Piatich Spišských plies; Fünfseenkessel, Kessel der Fünf Seen; Öt-tavi-katlan, Öt-tó-katlan. S. Górne piętro Doliny Małej Zimnej Wody, powyżej jej górnego progu zw. Złotymi Spadam…
Pięć Stawów Polskich
Pięć Stawów Polskich; Pät Polských plies; Polnische Fünfseen; Lengyel-Öt-tó. P. Pięć największych stawów w Dolinie Pięciu Stawów Polskich: Przedni, Mały, Wielki, Czarny i Zadni Staw (opisane osobno). Wody z tych stawów zbierają się w najniżej leżącym Wielkim Stawie, z którego wy…
Pięć Stawów Spiskich
Pięć Stawów Spiskich lub po prostu Pięć Stawów, dawnej Pięć Stawów Węgierskich; Pät Spišských plies, Pät plies, Spišské plesa; Fünfseen, Zipser Fünfseen, Kleinkohlbacher Fünfseen; Öt-tó, Kis-Tarpataki Öt-tó. S. Grupa pięciu gł. stawów w Dolinie Pięciu Stawów Spiskich. Wypływa z…
Pięć Źródeł
Pięć Źródeł (1089 m) lub Pięć Źródeł Smokowieckich, dawniej Trzy Źródła; Pät prameňov, dawniej Tri pramene; Fünf Quellen, dawniej Drei Quellen; Öt-forrás, dawniej Három-forrás. S. Grupa kilku źródeł na lesistym zboczu na pn.-zach. od Starego Smokowca, przy znakowanej ścieżce wio…
Piękny Widok
Piękny Widok (970 m), dawniej Widok; Pekná Vyhliadka; Schöne Aussicht; Szép Kilátás. S. Osiedle przy Drodze Wolności, 1 km na wsch. od Starego Smokowca. Stanowi zach. część Górnego Smokowca. Są tu domy wczasowe, hotele, schronisko tur., sklepy.
Piękoś-Mirkowa Halina
Piękoś-Mirkowa Halina (15 VII 1939 Cieszyn), od 1976 żona » Zbigniewa Mirka. Botaniczka (studia na UJ 1962, dr 1968, doc. 1994), działaczka ochrony przyrody, od 1977 kier. Tatrz. Stacji Nauk. ZOP PAN w Zakopanem, od 1985 zastępca red. nacz. rocznika "Ochrona Przyrody", od 1988 c…
piętra klimatyczne
piętra klimatyczne. Według badań Mieczysława Hessa (1965) średnia roczna temperatura w Karpatach Zach. jest związana zarówno z wysokością n.p.m., jak i z wystawą zboczy, i stanowi wielkości stałe (w okresach wieloletnich), obrazujące strefowy układ klimatyczny, tzw. piętra klima…
piętra roślinności Terminologia
Roślinność górska, zależnie od wysokości n.p.m., tworzy w Tatrach (i w in. górach) specyficzne zbiorowiska, różniące się swym składem i wyglądem. Zbiorowiska te zmieniają się w miarę wzrostu wysokości n.p.m. w związku z równoczesną zmianą klimatu. Te zmiany w rozmieszczeniu pion…
piętra roślinności gospodarcze Terminologia
Gospodarka ludzka w Tatrach rozszerzając się coraz bardziej doprowadziła do utworzenia się swoistych sztucznych pięter roślinnych, zwanych piętrami gospodarczymi, które w pewnym stopniu pokrywały się z granicami pięter naturalnych, a częściowo w nie wkraczały. Dawniej wyróżniana…
Pigoń Stanisław
Pigoń Stanisław (27 IX 1885 Kombornia k. Krosna - 18 XII 1968 Kraków, poch. na Cment. Rakowickim, od 1970 na Salwatorze). Historyk literatury i filolog (UJ 1911), edytor nauk., prof. Uniw. Wil. 1921-30 i UJ 1930-60, czł. PAU 1929 i PAN 1952. W 1939-40 wraz z in. profesorami UJ b…
Pilát Rudolf
Pilát Rudolf (27 III 1875 Bavorov, okres Strakonice - 18 X 1946 Praga). Taternik i w swoim czasie jeden z czołowych alpinistów czeskich. Był też znanym numizmatykiem, a z zawodu bankowcem. Dokonał wielu wejść w Tatrach, Alpach, Pirenejach, w górach Korsyki i Bułgarii. Był jednym…
Piłsudski Bronisław
Piłsudski Bronisław, także Ginet-Piłsudski (2 lub 21 XI 1866 Zułów, pow. Święciany, Litwa - 17 V 1918 Paryż, poch. na cment. w Montmorency), brat » Józefa Piłsudskiego. Etnograf, muzeolog. W 1887, w czasie studiów prawniczych na uniw. w Petersburgu, został oskarżony o udział w o…
Piłsudski Józef
Piłsudski Józef (5 XII 1867 Zułów, pow. Święciany, Litwa - 12 V 1935 Warszawa, poch. w Krakowie na Wawelu). Działacz niepodległościowy, komendant Legionów Polskich, Naczelnik Państwa Polskiego, Pierwszy Marszałek Polski. Od 1901 do 1914 dużo przebywał w Zakopanem, zarówno dla zd…
Pinkwart Maciej
Nie okreslony
Piotrowski Antoni
Piotrowski Antoni (7 IX 1853 Nietulisko Duże k. Opatowa - 12 XII 1924 Warszawa). Malarz i rysownik (studia od 1868 u Wojciecha Gersona i in. w Warszawie oraz w 1875 w Monachium), pedagog; wystawiał w kraju od 1874 i w Paryżu: obrazy batalistyczne, rodzajowe, pejzaże i in. W 1894…
Piotrowski Jerzy
Piotrowski Jerzy (4 X 1923 Kraków), syn » dra Kazimierza Piotrowskiego. Taternik, alpinista, polarnik, mgr inż. architekt (Politechn. Krak. 1951). Wspinał się w Tatrach od 1943, w lecie 1944 z grupą pol. taterników (Stanisław Siedlecki i in.) ukrywał się przed Niemcami w Schroni…
Piotrowski Kazimierz
Piotrowski Kazimierz (1 III 1890 Krzeszowice k. Krakowa - 10 III 1962 Kraków). Taternik, alpinista, narciarz, lotnik sport., krytyk teatr., z zawodu lekarz (UJ 1915), ginekolog i lekarz kolejowy w Krakowie. W 1910-14 (będąc członkiem Klubu Kilimandżaro) należał do naczynniejszyc…
Piotrowski Tadeusz
Piotrowski Tadeusz (1 I 1940 Kołki na Wołyniu - 10 VII 1986 w Karakorum). Taternik i alpinista, mgr ekonomii (Politechn. Szczecińska). Rozpoczął działalność tatern. w 1964, a już od 1968 przechodził nowe drogi lub dokonywał pierwszych wejść zim. na ścianach Kazalnicy Mięguszowie…
Pióro
Pióro (ok. 960-1130 m). P. Długi pas skał wśród lasu na pn.-wsch. stokach Nosala, nad Olczyską Doliną. U dolnego końca owego pasa skał sterczy igła skalna » Baba.Nazwa Pióro zapewne pochodzi od kształtu.
piryt
Nie okreslony
Pisana Hala
Pisana Hala, dawniej także Pisanka. P. Jedna z dawnych hal past. w Kościeliskiej Dolinie, w jej środk. części, między Pośrednią Kościeliską Bramą (Bramą Kraszewskiego) a Wyżnią Kościeliską Bramą (Raptawicką Bramą). Dzieliła się na Niżnią Pisaną Halę (z szałasami nad zach. brzegi…
Pisana Jaskinia
Pisana Jaskinia (ok. 1023 m), dawniej Jaskinia pod Pisaną lub Jaskinia Wodna pod Pisaną. P. Duża jaskinia w Kościeliskiej Dolinie w Pisanej Skale (dług. korytarzy ok. 450 m). U podnóża Pisanej Skały znajduje się gł. otwór P.J., z którego wypływa strumień (tzw. Wypływ spod Pisane…
Pisana Polana
Pisana Polana (ok. 1010-1100 m). P.Duża polana w Kościeliskiej Dolinie nad Kościeliskim Potokiem, między Pośrednią Kościeliską Bramą (Bramą Kraszewskiego) a wylotem Wąwozu Kraków, tuż na pn.-zach. od tego ostatniego. P.P. należała dawniej do » Pisanej Hali. Dzieli się na dwie cz…
Pisana Skała
Pisana Skała (ok. 1040 m). P.Skała po wsch. stronie Kościeliskiej Doliny, zaraz na pd. od wylotu Wąwozu Kraków i bezpośrednio nad Kościeliskim Potokiem. Wypływa z niej ( na wys. 1023 m), z Pisanej Jaskini (Wodnej pod Pisaną), strumień zwany Wypływem spod Pisanej, który zaraz wpa…
Pisaniarski Potok
Pisaniarski Potok (ok. 1350-ok. 1010 m). P. Pr. dopływ Kościeliskiego Potoku. Płynie spod Upłazkowej Przełączki głównym korytem Pisaniarskiego Żlebu, przecina Wyżnią Pisaną Polanę i wpada do Kościeliskiego Potoku nieco poniżej wylotu Wąwozu Kraków.
Pisaniarski Wodospad
Pisaniarski Wodospad. P. Niewielki wodospad (wys. ok. 2,5 m) w środk. biegu Pisaniarskiego Potoku na wys. ok. 1150 m, nad Pisaną Polaną w Kościeliskiej Dolinie.