Litera S
Siedmiu Progami, Jaskinia za
Siedmiu Progami, Jaskinia za. (ma siedem otworów: otwory JzSP 1455 i 1468 m; otwory Pośrednia 1477, 1487 i 1488 m; otwory Wysoka 1487 i 1499 m). P. Jaskinia, której dwa dolne otwory znajdują się blisko siebie po orogr. lw. stronie Żlebu Trzynastu Progów, powyżej jego siódmego pr…
Siedmiu Źródeł, Dolina do
Siedmiu Źródeł, Dolina do, dawniej również Dolina do Pięciu Źródeł; dolina Siedmich prameňov; Drechslerhäuschen, Drechselhäuschen-Tal; Drechsler-házacska. S. Jedna z górnych odnóg Czarnej Doliny Rakuskiej, podchodząca pod pd.-wsch. stoki Bujaczego Wierchu. Doliną do Siedmiu Źród…
Siegmeth Kal
Siegmeth Kal (1845-1912). Wicedyr. węg. kolei państw., działacz tur., speleolog. Położył duże zasługi w rozwoju turystyki do jaskiń słow. i węg. oraz w Karpatach Wsch. W 1877 założył i przez 35 lat kierował wsch.-karp. sekcją MKE. Został członkiem hon. MKE. Z jeögo obfitej spuśc…
siekiernica górska
siekiernica górska (Hedysarum hedysaroides, H. obscurum ), z rodziny Motylkowatych (Papilionaceae ). Górska, niewysoka, pięknie kwitnąca roślina o gronkach purpurowych kwiatów, podobnych do wyki, o listkach nieparzystopierzastych owalnych, o strączkach tzw. przewęzistych, tj. zł…
Sielnica Liptowska
Sielnica Liptowska (565 m), dawniej Sielnica; Liptovská Sielnica, do 1946 Sielnica; - ; Szielnic, Szilnic, Szelnica. S. Wieś na Liptowie, nad pn. brzegiem sztucznego Liptowskiego Jeziora, dawniej przy drodze z Paryżowiec do Kwaczan.Przy tworzeniu owego jeziora zatopiono całe Par…
Siemianowski Tadeusz
Siemianowski Tadeusz (22 VII 1896 Poznań -21 VIII 1969 Zakopane), wnuk » Walerego Eljasza-Radzikowskiego, syn jego córki Zofii. Od lat 1920-tych zakop. dziennikarz, działacz sport. (narc., motocyklowy itd.). W latach międzywoj. był stałym zakop. korespondentem "Ilustr. Kur. Codz…
Siemiątkowski Janusz
Siemiątkowski Janusz (3 VIII 1931 Kraków). Lotnik od 1950, instruktor pilot I klasy, od 1968 wykonał ponad 1000 lotów śmigłowcem w Tatrach, uczestniczył w ok. 130 poważnych wyprawach ratunkowych GOPR.Jego najtrudniejsze loty w Tatrach: w zimie 1975-76 pierwsze lądowanie śmigłowc…
Siemińska Jadwiga
Siemińska Jadwiga, od 1964 Siemińska-Słupska (1 I 1922 Kraków), żona » Jana Słupskiego. Fykolożka (algolog), prof. Inst. Botaniki PAN w Krakowie, taterniczka. W Tatrach badała glony naśnieżne (zabarwiające śnieg) i wodne. Wielokrotnie publikowała wyniki swych badań, np.: O czerw…
Sienkiewicz Henryk
Sienkiewicz Henryk (5 V 1846 Wola Okrzejska, Podlasie - 15 XI 1916 Vevey, Szwajcaria). Wybitny powieściopisarz i nowelista, autor licznych powieści hist., m.in. Ogniem i mieczem (1884) i Quo vadis (1896). Laureat nagrody Nobla 1905. W 1886-1909 bywał w Zakopanem b. często, piszą…
Sienna Kopa
Sienna Kopa (1856, 1848 m); Senná kopa; Heuhaufen; Szénaboglya. S. Kopiastego kształtu wzgórze przy wylocie Sławkowskiej Doliny. Pd. zboczem S.K. przebiega Magistrala Tatrz. Wzgórze to jest dawną moreną z czasów, gdy w Tatrach były lodowce.
Siermontowski Aleksander
Siermontowski Aleksander (25 II 1889 Tarnów - 8 III 1942 Kraków). Taternik, alpinista, narciarz wysokogórski, fotograf tatrz., z zawodu "budowniczy rządowy", przez krótki okres prowadził własny zakład fot. w Krakowie. W czasie I wojny świat. był w 2 pułku ułanów Legionów Polskic…
Sieroszewski Wacław
Sieroszewski Wacław (21 VIII 1858 Wólka Kozłowska k. Radzymina - 20 IV 1945 Piaseczno k. Warszawy, poch. w Warszawie). Znany powieściopisarz i nowelista, prezes Pol. Akademii Literatury 1933-39.Bywał w Zakopanem i jest jedną z postaci na karykaturach » Kazimierza Sichulskiego, k…
Sierotwiński Stanisław
Sierotwiński Stanisław (6 II 1909 Kraków - 23 VII 1975 tamże). Historyk literatury pol. (UJ 1933 mgr, dr w 1936 na Uniw. Pozn.), bibliolog, bibliotekarz i bibliotekoznawca, prof. WSP w Krakowie, historyk pol. życia kult. w czasie II wojny świat. pod okupacją niemiecką. Z Podhale…
sika
sika. Jeden z licznych terminów na oznaczenie wodospadu w Tatrach (w gwarze polskich górali spiskich).
Sika
Sika (ok. 1200-1240 m); Sika, Šika. S. Wodospad w górnej części Doliny Kępy w Tatrach Biel., w jej orogr. pr. odnodze, nieco powyżej Polany pod Siką.
sikawka
sikawka. W gwarze podh.: wodospad.
Sikawka
Sikawka (ok. 1350 m). P. Wodospad w środkowym z trzech żlebów nad pd.-wsch. rogiem Polany Upłaz (nad Kościeliską Doliną).
Siką, Polana pod
Siką, Polana pod (ok. 1100-1150 m), Pod Sikę, Podsiki; polana pod Sikou, polana pod Šikou. S. Pochyła polana w górnej części Doliny Kępy w Tatrach Biel., w rozwidleniu tej doliny na jej dwie górne odnogi, na wsch. od Opalonej Turni.Szałas na Polanie pod Siką (obsadzany przez pas…
siklawa
siklawa. W gwarze podh.: wodospad. Inne terminy oznaczające wodospad w Tatrach: siklawica, sikawka, sika, skok, wodogrzmot.
Siklawa
Siklawa (ok. 1580-1620 m), rzadziej Wielka Siklawa; Siklawa; Siklawafall, Siklava Wasserfall; Siklawa-vízesés. P. Wodospad w górnej części Doliny Roztoki, nie najwyższym, ale najpotężniejszy i jeden z najpiękniejszych w Tatrach. Spada on dwiema, a niekiedy trzema, nawet czterema…
siklawica
siklawica. W gwarze podh.: wodospad.
Siklawica
Siklawica (ok. 1100 m), w dawniejszej literaturze także Sicząca, Siczawa i Siklawa. P. Piękny wodospad w górnej części Strążyskiej Doliny, zaraz na pd. od miejsca, gdzie rozchodzą się ścieżki do Małej Dolinki i Wielkiej Równi.Składa się z dwóch wodospadów, położonych jeden tuż n…
sikory
sikory (Parus ). Ptaki z rodziny o tejże nazwie: sikory (Paridae ), do której prócz samych sikor należy jeszcze kilka rodzajów ptaków, jak np. mysikrólik, zniczek, raniuszek. W Polsce żyje kilka gatunków s., z nich większość i w Tatrach.Największa, s. bogatka (P. major ), o żółt…
Simplicissimus Węgierski lub Dacki
Simplicissimus Węgierski lub Dacki. W XVII wieku opisywano czasem przygody własne lub cudze (prawdziwe czy zmyślone) w formie powieści pod pseudonimem Simplicissimus. Na wzór Simplicissimusa niem. (J.J. Grimmelshausena Der Abenteuerliche Simplicissimus z 1669) i in., ukazała się…
sinice
sinice (Cyanophyta ). Drobniutkie jednokomórkowe glony nie posiadające wyróżnionego z protoplazmy jądra i nie rozmnażające się płciowo. Są one bliskie bakteriom, a różnią się od nich gł. posiadaniem chlorofilu. Nazwa s. pochodzi stąd, że protoplazma obwodowa w komórce jest zabar…
siodełko
siodełko. Małe » siodło lub przełączka, także szczerbina lub karb.
Siodełko Furkotne
Siodełko Furkotne, lub po prostu Siodełko (1950 m), błędnie Przełęcz pod Siodełkiem; Sedielkový priechod, Sedielkové sedlo, dawniej Sedielko, Sedilko; Sedilkojoch; Szedilkó-hágó. S. Szeroka, najniżej położona przełęcz między Ważecką Turnią a Siodełkową Kopą (2067, 2062 m), w pd.…
Siodełko, Smokowieckie
Siodełko, Smokowieckie, lub po prostu Siodełko (1284 m); Hrebienok; Kämmchen; Tarajka. S.Tarasowaty występ na wsch. ramieniu Sławkowskiego Szczytu, ponad Doliną Zimnej Wody, wraz ze znajdującym się tu małym osiedlem (z domem wczasowym "Hrebienok") i górną stacją naziemnej kolei…
Siodełkowa Kopa
Siodełkowa Kopa (2067, 2062 m), błędnie Siodełko; Sedielková kopa, błędnie Sedielko, Sedilko itp.; Sedilko; Szedilkó. S. Końcowe, pd., kopulaste wzniesienie pd. grani Ostrej, oddzielone od skalistej części tej grani przełęczą Siodełko (Furkotne Siodełko). S.K. wznosi się między…
Siodełkowy Potok
Siodełkowy Potok; Sedielkový potok, błędnie Sedilkový potok. S. Płynie z szerokiej depresji w pd. stokach Siodełkowej Kopy (2062 m), a w dole wsch. skrajem Polany pod Babą i przecina tu Wyżni Krywański Chodnik (część Tatrz. Magistrali); niżej uchodzi do Małego Złomiskowego Potok…
siodło
siodło. Szeroka przełęcz między dwoma szczytami, lub węższa przełęcz między podrzędnymi wzniesieniami grani, a także jedno z zagłębień lub wcięć szerokiej przełęczy.
Siodło
Siodło lub Małołąckie Siodło (ok. 1635 m). P. Szerokie, trawiaste siodło wysoko na pd. stokach Małego Giewontu, od pd.-zach. strony ograniczone Siodłową Turnią. Przez Siodło przechodzi znakowany szlak tur., wiodący ze Strążyskiej Doliny przez Przełęcz w Grzybowcu na Giewont.
Siodłowa Turnia
Siodłowa Turnia ( 1647 m). P. Wybitna turnia wyrastająca po stronie Doliny Małej Łąki z pd. stoków Małego Giewontu. Sam wierzchołek S.T. jest oddzielony od owych stoków szerokim, trawiastym » Siodłem.
sit skucina
sit skucina (Juncus trifidus ), z rodziny Sitowatych (Juncaceae ). Niepozorna roślina często brana przez turystów za trawę, do której wprawdzie ma trochę podobny wygląd, ale liście zwinięte szydlasto w rynienkę, a kwiaty zupełnie inne, choć równie jak u traw niepokaźne. Kwiaty t…
Siwa Dolina
Siwa Dolina lub Dolina Siwego Potoku; Sivá dolina. S. Pierwsza od zachodu dolina wcinająca się w pn. stoki głównej grani Tatr. Zaczyna się u podnóża Białej Przełęczy i zach. grani Siwego Wierchu na wysokości ok. 1400 m, zbiega najpierw ku pn.-wsch. aż do swego wylotu z Tatr na w…
Siwa Kotlina
Siwa Kotlina (ok. 2000-2100 m); Kotol Sivých plies, Ostrý kotol; Kessel der Schnittlauchseen, Schnittlauchsee-Kessel. S. Jedna z kotlin w górnej części Staroleśnej Doliny po jej pn. stronie, u stóp Jaworowego Szczytu i Ostrego Szczytu. Na jej dnie leżą Siwe Stawy, a w poprzek pr…
Siwa Polana
Siwa Polana (ok. 910-940 m). P.Rozległa polana, dług. ok. 900 m, szer. 300 m, z szopami past., położona u wylotu Chochołowskiej Doliny, nad pr. (pn.-wsch.) brzegiem Siwej Wody. Przez S.P. przechodzi droga jezdna wiodąca do Chochołowskiej Doliny.
Siwa Przełęcz
Siwa Przełęcz (1812, 1812 m). P. Między Ornakiem a Siwymi Turniami, na pn.-zach. od Siwych Stawków. Przez S.P. prowadzi przejście z górnej części Kościeliskiej Doliny (z Wyżniej Pysznej Polany i Siwych Sadów) do najwyższej części Starorobociańskiej Doliny. W zimie przejście to j…
Siwa Woda
Siwa Woda. P. Strumień stanowiący dolny bieg Chochołowskiego Potoku, od Siwej Polany w dół. Koło Roztok (w Witowie) łączy się na wys. ok. 880 m z Kirową Wodą, dając początek Czarnemu Dunajcowi.
siwar
siwar, w gwarze podh. sýwar (szuwar). Są to tzw. kwaśne trawy rosnące na bagnach, młakach i torfowiskach. W skład s. prócz różnych gatunków traw wchodzą turzyce, sity, sitowie, wełnianki, kozłek całolistny, jaskier płomieńczyk, rdest wężownik i in. Od s. pochodzą niektóre nazwy…