Litera K
Kiełpiński Tadeusz Ludzie
Kiełpiński Tadeusz (przed 1900 Kraków - V 1943 Londyn), starszy brat Jana Kiełpińskiego . Literat i dziennikarz, taternik i alpinista, od 1932 czł. Sekcji Tur. PTT , potem Klubu Wys. PTT. W latach 1930-tych przebywał w Paryżu, a w czasie II wojny świat. w Anglii. Miał doktorat (…
Kienast Ferenc Ludzie
Kienast Ferenc (1879 Budapeszt - 16 XII 1953 Casablanca, Maroko). Węg. taternik , z zawodu kupiec w Budapeszcie. Pochodził z rodziny szwajc., która przywędrowała na Węgry, miał obywatelstwo węg. i szwajc., był generalnym konsulem szwajc. na Węgrzech. W 1907-10 dokonał w Tatrach…
kierdel Terminologia
kierdel. W gwarze podh.: stado (owiec lub kozic). Mówi się: w kierdlu lub w kierdelu. Zdrobn.: kierdelik, kierdołek lub kierdlicek.
Kiernik Eugeniusz Antoni Ludzie
Kiernik Eugeniusz Antoni (7 X 1877 Bochnia - 13 V 1921 Warszawa, poch. w Bochni). Zoolog (UJ, dr 1907, doc. 1914), od 1919 prof. anatomii zwierząt na UW. M.in. zajmował się paleozoologią. W 1911-13 prowadził prace wykopaliskowe w jaskiniach tatrz. (Magurska Jaskinia , Kalacka Ja…
kierpce Terminologia
kierpce, w gwarze podh. najczęściej kyrpce (sing. kierpiec, kyrpiec ). Obuwie sporządzone (spód i wierzch) z jednego kawałka skóry wołowej, w nowszych czasach często z dorobionym obcasem. U mężczyzn wiązane długimi rzemieniami koło kostek, u kobiet sznurkami z czarnej wełny (naw…
Kierpcówka Miejsca
Kierpcówka. O pochodzeniu nazwy tej większej K. zanotowano trzy wersje lud.: 1. Obuwie góralskie nazywa się kyrpce i może od niego pochodzi nazwa. - 2. Pierwszy osadnik na tej polanie zwał się Kyrpiec i stąd nazwa. - 3. Kiedyś dawno, gdy ziemia była tania, ktoś nabył tę polanę z…
Kierst Jerzy Ludzie
Kierst Jerzy, właśc. Zygmunt Jerzy Kierst (30 IX 1910 Chełmica k. Włocławka - 26 XII 1988 Warszawa). Prozaik i poeta, krytyk teatr., tłumacz, przed wojną nauczyciel, w czasie niem. okupacji czynny w tajnym nauczaniu, po wojnie wykładowca w warsz. szkołach teatr., redaktor i reż.…
Kiezmark Miejscowości
Kiezmark (626 m), także Kesmark, Kieżmark itp. Pierwsza wiadomość o mieście K. pojawia się w 1251. W dawnych i nowszych czasach mieszkańcy K. odegrali dużą rolę w dziejach poznawania Tatr: »David Frölich , Christian Augustini ab Hortis , Buchholtzowie , Thomas Mauksch , Christia…
Kiezmarska Dolina Doliny
Kiezmarska Dolina K.D. ma pięć odnóg: Dolina Przednich Koperszadów, Dolina Białych Stawów , Jagnięca Dolina , Jastrzębia Dolina i Dzika Dolina . Długość K.D. (łącznie z Dziką Doliną) wynosi 8 km, a ciągnie się ona od wys. 915 m (przy Drodze Wolności) do 2250 m. Gł. strumieniem K…
Kiezmarska Polana Hale i polany
Kiezmarska Polana lub Pokrzywnik
Kiezmarska Przełęcz Przełęcze
Kiezmarska Przełęcz
Kiezmarski Koszar Miejsca
Kiezmarski Koszar lub Kiezmarski Szałas past., który niegdyś stał na » Kiezmarskiej Polanie w Kiezmarskiej Dolinie . Stojący tu szałas wspominany jest w starych opisach, najwcześniej przez Simplicissimusa , który tu był w 1654.
Kiezmarski Koszar, Wyżni Miejsca
Kiezmarski Koszar, Wyżni Szałas past., który niegdyś stał w Dolinie Przednich Koperszadów , nieco powyżej Bielskiego Koszaru. W jednym przebywali pasterze Kiezmarku , w drugim - Białej Spiskiej .
Kiezmarski Szczyt Szczyty
Kiezmarski Szczyt Jeden z najwyższych szczytów tatrz., wznoszący się po pd. stronie górnej części Kiezmarskiej Doliny , nieco na pn.-wsch. od Łomnicy , od której oddzielają go Widły .K.S. był jednym z pierwszych wysokich szczytów zwiedzonych w Tatrach, gdyż wchodzono na niego ju…
Kiezmarski Szczyt, Mały Szczyty
Kiezmarski Szczyt, Mały Dawniej był uważany jedynie za niższy wierzchołek Kiezmarskiego Szczytu , ale obecnie uznany jest za samodzielny szczyt, oddzielony od poprzedniego Wyżnią Kiezmarską Przełęczą . W stronę Zielonego Stawu Kiezmarskiego opada M.K.S. swą pn. ścianą, jedną z n…
Kiezmarskie Schronisko Schroniska
Kiezmarskie Schronisko Duże dwupiętrowe schronisko, zbudowane nad pn. brzegiem Wielkiego Białego Stawu przez Klub Słow. Turystów i Narciarzy (KSTL) i otwarte 4 X 1942. Spaliło się na pocz. października 1974.
Kiezmarskie Żłoby Miejsca
Kiezmarskie Żłoby, dawniej Kiezmarska Gospoda lub Kiezmarskie Napoje, także Kiezmarskie Żleby; Jest tu ośrodek wypoczynkowy dla młodzieży szkolnej oraz leśniczówka i domy mieszkalne pracowników TANAPu .W 1885 zbudowano tu leśniczówkę miasta Kiezmark , a w 1888 dom (gospodę) kiez…
kijki narciarskie Terminologia
Używane są przez narciarzy do ułatwienia i przyspieszenia posuwania się do przodu, do utrzymywania równowagi, przy wykonywaniu skrętów, a dawniej służyły też często do hamowania pędu. Kształt, długość i różne in. cechy k.n. uległy z biegiem czasu zmianom, a obecnie istnieją też…
Kilar Wojciech Ludzie
Kilar Wojciech (17 VII 1932 Lwów). Kompozytor i pianista. Powiązania tatrz. i podtatrz. mają jego utwory muzyczne Krzesany (1974), Kościelec 1909 (1976), Siwa mgła (1979), Orawa (1986). Skomponował muzykę do filmu Ród Gąsieniców (1981). Kolekcjonuje książki o górach.
Kinga Ludzie
Kinga, właśc. Kunegunda (5 III 1234 na Węgrzech - 24 VII 1292 Stary Sącz). Córka króla węg. Beli IV, żona Bolesława Wstydliwego, księcia sandomierskiego i krakowskiego, księżna sądecka, fundatorka klasztoru Klarysek w Starym Sączu, beatyfikowana w 1690 (a więc odtąd błogosławion…
kira
kira lub kiera. W gwarach pol. na Podhalu i Spiszu: zakręt, zakos, kolano lub serpentyna drogi albo ścieżki. Pochodzi od niem. Kehre zakręt, skręt (drogi). Nie były uzasadnione dawniejsze próby wywodzenie tego słowa ze specjalnej terminologii górników niem., czy też z języka rum…
Kira Leśnicka Miejsca
Kira Leśnicka; Polana z osiedlem, leżąca tuż na pn.-zach. od mostu na Kirowej Wodzie przy wylocie Kościeliskiej Doliny , po obu stronach szosy biegnącej w stronę Witowa . Należy do wsi Kościelisko . Polana ta już w XVII w. była własnością sołtysów ze wsi Leśnica i stąd jej nazwa…
Kira Mi tusia, Wy nia Hale i polany
Kira Miętusia, Niżnia Hale i polany
Kira Miętusia, Niżnia; Duża polana z osiedlem, ograniczona od zachodu Kirową Wodą i leżąca przeważnie bezpośrednio na pn.-wsch. od skrzyżowania dróg u wylotu Kościeliskiej Doliny , ale odnogą swą wchodząca i w głąb tej doliny na pd., ku Niżniej Kościeliskiej Bramie . Stanowi czę…
Kirchner Eduard Ludzie
Kirchner Eduard (1908 Brezovica k. Sabinova - 11 IX 1975 Preszów). Słow. taternik , narciarz, przewodnik tatrz., ratownik górski, prowadził Zbójnickie Schronisko w Staroleśnej Dolinie w latach 1930. Uprawiał wtedy taternictwo z towarzyszami różnej narodowości: słow., czes., węg.…
Kirka Anton Ludzie
Kirka Anton (1932). Słow. ichtiolog. Prowadził badania nad ichtiofauną Karpat , m.in. w Tatrach i na Podtatrzu . Ogłosił: Vek a rast pstruha potočného (Salmo trutta morpha fario L.) v pramennej oblasti rieky Poprad ("Zool. Listy" 1964, nr 3), Ichtyologický výskum Karpatského obl…
Kirkor Dymitr Ludzie
Kirkor Dymitr (1874 - 18 XII 1900 Kraków), brat » Michała Kirkora . Student medycyny (UW i UJ). W 1892 (?) wraz z bratem był zesłany przez władze carskie na trzy lata na Sybir za działalność polit. i niepodległościową. Od 1895 mieszkał i studiował w Krakowie, ale z powodu gruźli…
Kirkor Michał Ludzie
Kirkor Michał (17 X 1871 Suwałki - 25 I 1907 Kościelisko, poch. w Zakopanem na starym cment.). Lekarz (UJ 1899), turysta i taternik , działacz TT. Jako student medycyny w Warszawie za działalność polit. i niepodległościową został wraz z bratem Dymitrem w 1892 uwięziony przez wła…
Kirkora, Żleb Miejsca
Kirkora, Żleb;Prowadzi nim jeden z nieco trudniejszych szlaków na Giewont (niegdyś znakowany), omijający dolne progi tego żlebu stokami Małego Giewontu. Turyści, którzy wskutek zabłądzenia (zwł. przy schodzeniu) próbowali przechodzić dolne progi żlebu, nieraz ulegali wypadkom. N…
Kirowa Woda Woda
Kirowa Woda; Powyżej Kir, w Kościeliskiej Dolinie, górny bieg Kirowej Wody nazywa się Kościeliskim Potokiem .
Kiry Miejsca
Kiry; Jest tu restauracja. W skład Kir wchodzą: » Kira Leśnicka , Niżnia Kira Miętusia i Wyżnia Kira Miętusia , potocznie jednak tylko pierwsze dwie nazywa się wspólnie Kirami.
Kitaibel Pál Ludzie
Kitaibel Pál (3 II 1757 Nagy Marton = Mattersdorf, komitat Sopron - 13 XII 1817 Parád). Wybitny botanik węg., prof. chemii i botaniki na uniw. w Peszcie. W 1795 botanizował w Tatrach z F.A. Waldsteinem i T. Maukschem . Próbował wtedy wejść na Łomnicę . W 1804 odbył wycieczkę na…
Klaklik Marian Ludzie
Klaklik Marian (22 VII 1895 Częstochowa - 7 IV 1964 Zakopane). Malarz (warsz. SSP 1924-28), głównie pejzażysta i portrecista, ale malował też sceny rodzajowe i in. Z powodu choroby płuc osiadł w 1929 w Zakopanem . Wystawiał od 1928, na wystawach indywidualnych od 1930, m.in. w Z…
klamra
klamra. Zagięty z dwóch końców pręt żelazny, utwierdzony na stałe w skale. Służy na trudniejszych szlakach tur. (np. na Orlej Perci) jako chwyt lub stopień, ułatwiając przejście.
Klanica Ján Ludzie
Klanica Ján, też Klanitza Johann lub János, również Klanitzay i Klaniczay (ok. 1750 - ok. 1810 lub później), pochodził z Turca (Turiec) na Słowacji i był Słowakiem. Pedagog, botanik, duchowny ewang. Do 1776 studiował na uniw. w Jenie, m.in. botanikę, po czym zamieszkał w Kiezmar…
Klarner Janusz Ludzie
Klarner Janusz (1910 Warszawa). Taternik i alpinista, z zawodu inż. mechanik. W Tatrach wspinał się krótko, w lecie 1938 m.in. z Janem Sawickim , a z Jakubem Bujakiem i Adamem Karpińskim w styczniu 1939 dokonał I wejścia zim. z Suchej Doliny pn.-zach. ścianą na Lodowy Szczyt . W…
klasyczna droga Terminologia
klasyczna droga lub wspinaczka, klasyczne przejście, klasyczne taternictwo itp. W taternictwie drogami klasycznymi nazywano dawniej przejścia wspinaczkowe b. wybitne, jak np. droga Bednarskiego na pd. ścianie Zamarłej Turni. W obecnej terminologii taternickiej wspinaczka klasycz…
Kleczyński Bohdan Ludzie
Kleczyński Bohdan (1852 Dubno, Wołyń - 26 IV 1920 Kraków), brat stryjeczny muzykologa » Jana Kleczyńskiego . Malarz (studia w Warszawie, Florencji i Monachium), ale wpierw studiował ekonomię w Heidelbergu. Jego ojciec od czasu studiów w Dorpacie przyjaźnił się z Tytusem Chałubiń…
Kleczyński Jan Ludzie
Kleczyński Jan (8 VI 1837 Janiewicze, Wołyń - 15 IX 1895 Warszawa). Muzykolog, krytyk muzycz., kompozytor, pianista, red. "Echa Muzycznego (i Teatralnego)" 1879-93, prof. Konserw. Warsz. 1887-89. W czasie pobytów w Zakopanem w 1882 i 1884 chodził po Tatrach i Podhalu z drem Tytu…
Kleczyński Jan jun. Ludzie
Kleczyński Janjunior (24 VI 1875 Warszawa - ok. I X 1939 tamże), syn muzykologa » Jana Kleczyńskiego . Literat, krytyk sztuki (zwł. malarstwa i rzeźby), ale też krytyk lit., teatr. i muzycz. , publicysta. Ożeniony był z Anielą Zawadzką, siostrą Anny, drugiej żony Stefana Żeromsk…