Litera K
Kamiński Ludwik Ludzie
Kamiński Ludwik (13 VIII 1796 - ok. 1860 lub później w Wiedniu?), syn Andrzeja Kamińskiego i Marianny z Kryńskich. Kartograf wojskowy. W 1815 ukończył austr. Akademię Wojsk. w Wiener Neustadt, potem służył w 57 Linien Infanterie Regiment, a w 1821 przeszedł z pułku do sztabu gen…
Kamiński Wojciech Ludzie
Kamiński Wojciech (5 VI 1889 Szaflary - 25 VI 1972 tamże). Góral podh., rolnik, działacz społeczny. Od 1921 przez 25 lat był członkiem rady gminnej w Szaflarach, od 1927 przez lat 18 jako wójt najpierw gminy Szaflary , a potem gminy zbiorowej Szaflary, złożonej z 8 gromad (wsi),…
Kamler Ewa Ludzie
Kamler Ewa (18 I 1937 Warszawa), córka »Wacława Brzezińskiego . Hydrobiolog (studia na UW 1958, dr 1965, doc. 1977), turystka, taterniczka. Autorka prac nauk. z różnych dziedzin hydrobiologii. W Tatrach pracowała początkowo nad grupami: jętki (Ephemeroptera ), widelnice (Plecopt…
Kamocki Stanisław Ludzie
Kamocki Stanisław (18 XI 1875 Warszawa - 10 VII 1944 Zakopane, poch. na starym cment.). Malarz (głównie pejzażysta) i grafik, studia w krak. SSP 1891-1900 (m.in. u Jana Stanisławskiego ) i w Paryżu. Wystawiał od 1899 w kraju i za granicą. W 1915-18 walczył w Legionach Polskich.…
kanał krasowy Terminologia
Wszelkiego rodzaju podłużna, kanałowata szczelina podziemna o średnicy od kilku cm do kilkudziesięciu m; umożliwia przepływ » wód krasowych. Typowymi k. k. w jaskiniach tatrz. są » kominy krasowe, » korytarze jaskiniowe i » studnie krasowe.
Kann Maria Ludzie
Kann Maria (11 V 1916 Łochwica k. Połtawy, Ukraina). Literatka, twórczość głównie dla dzieci i młodzieży. Podczas okupacji niem. czynna w podziemiu kult., w Radzie Pomocy Żydom i AK.Tematyka zakop. pojawia się już w jej powieści dla młodzieży Jutro będzie słońce (Kr.1938 i 1942)…
Kantak Kazimierz Ludzie
Kantak Kazimierz lub Kaźmirz (22 III 1824 Poznań - 28 XII 1886 tamże). Zasłużony pol. działacz polit. i społ. w zaborze pruskim, w 1862-86 poseł z Wielkopolski do sejmu pruskiego, gdzie wytrwale bronił praw narodu polskiego.Przyjeżdżał do Zakopanego od 1876 i stał się wielkim mi…
Kantor Józef Ludzie
Kantor Józef (25 VI 1870 Czarny Dunajec - 4 X 1920 Kraków). Pisarz, etnograf, z pochodzenia góral podh., z zawodu nauczyciel szkół średnich (Nowy Sącz, Jarosław, Bochnia, Kraków), stale związany z Podhalem i swą rodzinną wsią. Większość jego twórczości pisarskiej dotyczy Podtatr…
Kapałkowe Śnieżniki Miejsca
Kapałkowe Śnieżniki Duże płaty twardego, częściowo zlodowaciałego śniegu (» śnieżniki ), zalegające długo w lecie na piętrach Śnieżnej Doliny (w masywie Lodowego Szczytu ), kolejno od dołu w Wielkiej Strądze (Niżni Kapałkowy Śnieżnik), w Srebrnej Strądze (Pośredni Kapałkowy Śnie…
Kapałkowe Turnie Miejsca
Kapałkowe Turnie Trzy gł. turnie wznoszące się w Kapałkowej Grani, tj. w długiej grani odchodzącej od Lodowego Zwornika ku zach. i oddzielającej Śnieżną Dolinę od Suchej Doliny Jaworowej . Są to Wielka, Pośrednia i Mała Kapałkowa Turnia.Nazwa tych turni i grani pochodzi od leżąc…
Kapeniak Józef Ludzie
Kapeniak Józef (11 III 1906 Zakopane - 28 I 1977 tamże, poch. na starym cment.). Pisarz związany z terenem Tatr i Podhala , działacz polit. i społeczny. W latach międzywoj. uprawiał w Tatrach turystykę i narciarstwo wysokogórskie. W 1930-38 był członkiem KPP i wtedy zajmował się…
Kapolka Belo Ludzie
Kapolka Belo (22 IV 1935 Hostie, okres Nitra). Słow. prozaik, od ok. 1965 kier. schronisk w Tatrach: pod Wagą , na Skrajnym Solisku , Zbójnickie Schronisko , Schronisko Téryego.Jest autorem opowiadań i reportaży o różnorodnej tematyce tatrz., ogłaszanych w czasopismach i w trzec…
Kapuścińska Salomea Ludzie
Kapuścińska Salomea (21 II 1940 Warszawa), córka » Witolda J. Kapuścińskiego . Poetka i prozaik. Od 1957 w pismach lit. i in. drukowała swe wiersze, nowele i sztuki teatralne. Od 1962 opublikowała dziesięć zbiorów wierszy. W jej poezji znajdują się liczne utwory o motywach górsk…
Kapuściński Witold Juliusz Ludzie
Kapuściński Witold Juliusz (4 V 1910 Halle - 6 VIII 1988 Wrocław). Lekarz okulista, poeta i prozaik, zamiłowany turysta tatrz., jeden z założycieli klubu poetyckiego (1931) i czasopisma "Prom" (1932-39) w Poznaniu. W czasie wojny w Warszawie wykładowca tajnego nauczania uniw. i…
kar Geologia
kar czyli cyrk. Zagłębienie terenu o charakterze basenu, wyżłobione w litej skale przez działalność lodowców i otoczone z trzech stron wyniosłymi ścianami skalnymi niby amfiteatrem. Przykładem k. jest kocioł Czarnego Stawu pod Rysami, Czarnego Stawu Gąsienicowego, Wielkiego Staw…
karabinek Terminologia
Rodzaj metalowego eliptycznego pierścienia ze sprężynowym zatrzaskiem, podobny do karabinka strażackiego, ale mniejszy. Dawniej wyrabiano karabinki jedynie ze stali, obecnie także z lżejszych stopów. Używane są przez taterników i alpinistów przy wspinaczce do asekuracji, zjazdu…
karb
karb. Płytko wcięte siodełko lub przełączka. Zdrob.: karbik.
Karb Przełęcze
Niezbyt wybitna, wąska przełęcz (1853 m) pomiędzy Kościelcem a długim grzbietem Małego Kościelca, dzielącym górną część Doliny Gąsienicowej na dwie gałęzie. Z Karbu widać Świnicę i Kasprowy Wierch, a także usianą stawami południowo-zachodnią gałąź Doliny Gąsienicowej, do której…
Karbik Przełęcze
Karbik Niewielka przełączka, ostro wcięta w skalistą część pn.-wsch. grani Wołoszyna , tuż na pn.-wsch. od Zagonnego Wierchu . Orla Perć przechodziła tuż popod Karbikiem od strony Doliny Roztoki .
karbunkuł
karbunkuł (legendarny). Wg różnych dawnych podań na rzekomo niedostępnym wierzchołku » Jastrzębiej Turni w Tatrach miał się znajdować wielki, świecący karbunkuł (rubin). Młodzian, który chciał ten drogocenny kamień zdobyć dla swej ukochanej, miał razem z nim spaść z Jastrzębiej…
Karczma Miejsca
Karczma Otoczenie trzech źródełek wysoko na pd. od Polany Upłaz , na pn.-zach. stokach Upłaziańskiej Kopy . Nazwa pochodzi stąd, że juhasi tam popijali (ale wodę). Zob. też Karczmisko .
Karczmarski Wierch Miejsca
Karczmarski Wierch, dawniej Wierch Skałki; Skalka itp Duże, lesiste, uwieńczone skałkami wzgórze w grupie Szerokiej Jaworzyńskiej , między Golicą a Gombosim Wierchem .
Karczmarza, Żleb Miejsca
Karczmarza, Żleb Długi (ok. 800 m), b. stromy (ok. 45-60o), głęboki, prawie zawsze zaśnieżony żleb, zbiegający z Lawiniastej Przełączki w masywie Gierlachu ku pn.-wsch. w kierunku Długiego Stawu Wielickiego . Poniżej wylotu Ż.K. znajduje się ogromny stożek piargowy, jeden z najw…
Karczmisko Terminologia
Karczmisko. Jest to druga nazwa Przełęczy między Kopami , nad Doliną Jaworzynką . Nazwa K. w pewnym okresie (zwł. w latach międzywoj.) była często używana mylnie przez turystów, mapy i przewodniki na oznaczenie pobliskiej Królowej Równi . Przez Przełęcz między Kopami wożono nieg…
Kardaś Rafał Mieczysław Ludzie
Kardaś Rafał Mieczysław (1950). Geolog, taternik jask., speleolog, taternik, instruktor tatern. PZA. Taternictwo jask. uprawiał od 1969, był kierownikiem szeregu wypraw jaskiniowych. Główne osiągnięcia w Tatrach : znaczne odkrycia w Miętusiej Jaskini (kierował jej badaniem od 19…
Kardolin Miejsca
Kardolin Małe osiedle nad zach. brzegiem Bielskiego Potoku , u podnóża Czarnego Wierchu w Tatrach Biel ., nieco na pn. od Tatrz. Kotliny , przy Drodze Wolności , założone w 1874 przez Kardolińskiego, Polaka, który nazwał to osiedle Kardolinem od swego nazwiska.Z wydobywanych w s…
Karłowicz Jan Ludzie
Karłowicz Jan (28 V 1836 Subortowicze k. Merecza, pow. trocki, Litwa - 14 VI 1903 Warszawa). Historyk, etnograf, językoznawca, muzyk, red. czasopisma "Wisła" 1887-1901, inicjator i współautor Słownika języka polskiego (Wa.1900-27, t. 1-8, przedruk: Wa.1952-53), czł.koresp. AU (1…
Karłowicz Mieczysław Ludzie
Karłowicz Mieczysław (11 XII 1876 Wiszniew, pow. święciański, Litwa - 8 II 1909 w Tatrach, poch. 16 II w Warszawie), syn » Jana Karłowicza. Muzyk, jeden z największych pol. kompozytorów-symfoników, wybitny taternik i narciarz, współinicjator założenia TOPR. Po raz pierwszy przyj…
Karmański Józef Ludzie
Karmański Józef (9 I 1865 Bursztyn, pow. Rohatyn, Galicja Wsch. - 3 XII 1904 tamże). Malarz (studia w krak. SSP u Jana Matejki w 1885-86, w Monachium i Paryżu), także chemik, założyciel (przed 1894) i właściciel znanej fabryki farb artyst. w Krakowie. Z powodu gruźlicy płuc prze…
Karpackie Towarzystwo Narciarzy Organizacje
Karpackie Towarzystwo Narciarzy (KTN). Druga z kolei, ale pierwsza trwalsza pol. organizacja narciarska. Powstała 27 I 1907 we Lwowie z inicjatywy grupy mieszkających tam wówczas taterników i narciarzy; byli to: Maksymilian Dudryk , Zygmunt Klemensiewicz , Roman Kordys , Jerzy M…
Karpatenjahrbuch Wydawnictwa
"Karpatenjahrbuch". Rocznik wydawany przez Arbeitsgemeinschaft der Karpatendeutschen aus der Slowakei, Stuttgart. Ukazały się tomy za lata 1950-71 (i następne?). Redaktorem był m.in. » Johann Lipták . Ogłoszono tam prace o różnej tematyce, często historycznej, dotyczącej m.in. T…
Karpathen, Die Wydawnictwa
"Karpathen, Die". Spiskoniem. czasopismo tur., organ Karpathenvereinu, zasadniczo dwumiesięcznik (w czasie wojny ukazywał się nieregularnie). Wychodził w 1934-44 (z przerwą w 1940) w Kiezmarku jako kontynuacja roczników » "Magyarországi Kárpátegyesület Évkönyve" ("Jahrbuch des U…
Karpathenland Wydawnictwa
"Karpathenland". Niem. kwartalnik wychodzący w 1928-38 w Libercu (Reichenberg) jako "Karpathenland" oraz w 1941-43 w Bratysławie (Pressburg) jako "Karpatenland", razem 13 roczników. Wydawnictwo to zajmowało się historią, etnografią i kulturą ludności niem. na terenie Słowacji. D…
Karpathen-Post Wydawnictwa
"Karpathen-Post". Spiskoniem. tygodnik wydawany w Kiezmarku od 1880 do 1942, w 1887-91 organ Sekcji Tatrzańskiej Węg. Tow. Karp. (MKE). Zajmował się sprawami Podtatrza, przede wszystkim Spisza (zwł. Kiezmarku i okolicy), ze stanowiska Niemców spiskich, gł. z dziedziny gosp., spo…
Karpathenverein Organizacje
Karpathenverein (KV), w pol. literaturze także Towarzystwo Karpackie. Spiskoniem. towarzystwo tur., które istniało w 1919-45 w Czechosłowacji z siedzibą w Kiezmarku . Było bezpośrednią kontynuacją Węgierskiego Tow. Karpackiego (Magyarországi Kárpátegyesület, MKE), ale zaraz po p…
Karpaty Wydawnictwa
"Karpaty". Podtytuł: Materiały szkoleniowe o Karpatach... Jest to kontynuacja periodyku » "Gotek ". "Karpaty" ukazywały się w Krakowie w 1974-79 zrazu jako kwartalnik, potem rzadziej (razem nrów 16, częściowo podwójnych). Red.: Andrzej Łączyński; w zespole redakc.: Wiesław A. Wó…
Karpaty Terminologia
Karpaty (nazwa). W ostatnich kilku stuleciach aż mn.w. do poł. XIX w. nazwy Karpaty, Krępak (także Krapak itp.) i Tatry były stosowane każda z osobna lub równocześnie jako synomimy na oznaczenie albo całych Karpat, albo wyłącznie Tatr. U niektórych pisarzy z owych czasów nazwa K…
Karpaty Centralne Terminologia
Karpaty Centralne Nazwa rozpowszechniona w dawniejszej literaturze na oznaczenie części Karpat o rozmaitym zasięgu u różnych autorów. Najczęściej dotyczyła wspólnie Choczańskich Wierchów i całych Tatr , czasem łącznie z niektórymi sąsiednimi pasmami górskimi, a kiedy indziej sam…
Karpiński Adam Ludzie
Karpiński Adam (16 XII 1897 Turka, woj. lwow. - 18-19 VII 1939 w Himalajach). Lotnik, inż. mechanik, konstruktor lotn., jeden z czołowych taterników i alpinistów polskich. W 1918-20 służył w wojsku pol., od 1919 w lotnictwie (obserwator). Potem został wybitnym projektantem i kon…