Litera Z
Zdzitowiecki Krzysztof
Zdzitowiecki Krzysztof (13 XI 1939 Warszawa). Warsz. taternik (także jask.), alpinista, polarnik, biolog (dr). W Tatrach przechodził nowe drogi należące do najtrudniejszych, np. lewy filar Kazalnicy Mięguszowieckiej. W 1961 Z. i towarzysze (Janusz Onyszkiewicz i Bernard Uchmańsk…
Zejszner Ludwik
Zejszner Ludwik, także Zeuschner itp. (1805 Warszawa - 3 I 1871 Kraków). Wybitny pol. geolog i paleontolog (studia 1822-28 na uniw. w Warszawie, Berlinie i Getyndze), prof. UJ (1829-33 i 1848-57), prof. mineralogii Akademii Medyko-Chir. w Warszawie (1857-58), jeden z czołowych b…
Zembrzuski Jerzy
Zembrzuski Jerzy (1 XII 1928 Warszawa). Leśnik (mgr inż.), działacz ochrony przyrody, w Zakopanem od 1945. W 1954-56 był członkiem rady Tatrz. Parku Nar. z ramienia prezydium MRN w Zakopanem, gdzie wówczas pracował. Od 1957 był pracownikiem TPN, kolejno jako strażnik, podleśnicz…
zespoły roślinne
zespoły roślinne, czyli asocjacje. Nazwę tę otrzymały zbiorowiska roślin, składające się ze specyficznych gatunków, nadających danemu zbiorowisku odrębność, i występujące zawsze w tym samym lub b. zbliżonym składzie roślin na różnych stanowiskach. Zespołami roślinnymi zajmuje si…
Zeszyty Poronińskie
"Zeszyty Poronińskie". Publikacja Muzeum Lenina w Poroninie, wydana w formie trzech nie numerowanych roczników za 1983, 1984 i 1985 (lub 1986). Część każdego rocznika dotyczy działalności Muzeum Lenina, jednakże większość artykułów i prac nie jest z nią związana i łączy się głów…
Zębata Szczerbina
Nie okreslony
Zębata Turnia
Zębata Turnia; Zubatá vežička; Jordánturm; Jordán-torony. S. Pozębiona (stąd nazwa), kolejno druga z czterech turni w grani ciągnącej się od Durnego Szczytu ku Łomnicy. Od Durnej Turniczki odgranicza ją Zębata Szczerbina, a od Pośledniej Turni - Wyżnia Poślednia Przełączka. Pier…
Zgorzelisko, Polana
Zgorzelisko, Polana (ok. 1060-1095 m) lub po prostu Zgorzelisko. P. Wielka, pochyła polana na wysokim grzbiecie, który oddziela górną część wsi Małe Ciche od górnej części Doliny Porońca. Swą szeroką odnogą Polana Zgorzelisko opada daleko w dół ku pn.-wsch. (do wysokości ok. 900…
Zgorzelisko, Wierch
Zgorzelisko, Wierch (1105, 1106 m) lub krótko Zgorzelisko. P. Najwyższe wzniesienie (zalesione) w wysokim grzbiecie między wsią Małe Ciche a górną częścią Doliny Porońca. Na wsch. i pd.-wsch. stokach Wierchu Zgorzelisko rozciąga się Polana Zgorzelisko.
Zibrín Zdeno
Zibrín Zdeno (2 V 1931 Brezno, okres Banská Bystrica). Słow. taternik i alpinista, ratownik górski (od 1953 w Tatrach Niżnich), inż. chemik, w 1957-61 meteorolog na Chopku w Tatrach Niżnich. W latach 1950-tych i 1960-tych był jednym z czołowych czechosł. taterników i alpinistów.…
Zieleniewski Michał
Zieleniewski Michał (1821 Kraków - 17 IV 1896 tamże). Lekarz (UJ) i balneolog. Od 1873 czł. Komisji Fizjogr. AU, od 1874 czł. Komisji Balneologicznej AU, przez 30 lat lekarz zdrojowy w Krynicy. Wśród jego licznych publikacji lek. i balneologicznych niektóre dotyczą Jaszczurówki…
zielinka rozesłana
zielinka rozesłana lub sybaldia rozesłana (Sibbaldia procumbens ), z rodziny Różowatych (Rosaceae ). Drobna roślinka, tworząca małe, niziutkie dareńki. Listki trójlistkowe w różyczce, na szczycie ucięte, o trzech ząbkach; kwiatki pięciopłatkowe, malutkie, bladożółtawozielonkawe.…
Zieliński Stanisław
Zieliński Stanisław (8 V 1917 Kijów). Prozaik, krytyk lit., publicysta, w Warszawie od 1920 z przerwą wojenną: walczył w kampanii wrześniowej 1939, potem był w obozach jenieckich, w 1947 wrócił do kraju. Częsty bywalec Zakopanego, turysta. Tematyka tatrz. i zakop. pojawia się w…
zielniki
zielniki. Nazwa "zielnik" ma dwa znaczenia: 1) zbiór zasuszonych roślin, ułożonych na arkuszach papieru, z adnotacją o nazwie rośliny, miejscu jej zebrania, daty zebrania i nazwiska znalazcy (lub tego, kto daną roślinę oznaczył); 2) dawne drukowane dzieła botaniczno-lekarskie, n…
Zielona Czuba
Zielona Czuba (2131, 2130 m); Zelená kopa, Zelený vrch, Štít nad Zeleným; Grüne Kuppe; Zöldtavi-hegy. S. Pn.-zach. szczyt Jaworowych Wierchów, nad Szeroką Przełęczą. Stanowi pn.-zach. zakończenie Jaworowej Grani.
Zielona Dolina Gąsienicowa
Zielona Dolina Gąsienicowa lub po prostu Zielona Dolina. P. Zach. gałąź » Gąsienicowej Doliny, ok. 2,5 km długa. Leżą w niej wszystkie Gąsienicowe Stawy oprócz Czarnego Stawu i Zmarzłego Stawu. Zaczyna się od ujścia Czarnego Potoku do Suchej Wody (ok. 1425 m) i ciągnie się w gór…
Zielone, Przednie
Zielone, Przednie (1732 m); Predné Zelené, Prednô Zelenô. S. Nietypowego kształtu wzgórze na pd. stokach Rohackiej Doliny, między dolną częścią Spalonej Doliny a Smutną Doliną. Z Rohackiej Doliny wznosi się Przednie Zielone stromym stokiem (gęsto zarośniętym kosodrzewiną) do swe…
Zielony Ogród
Zielony Ogród (ok. 1250 m) lub Polana Żlebina; Polana pod žlabinou; Grüner Garten, Grüngärten. S. Polana nad pr. (pn.-wsch.) brzegiem Żlebińskiego Potoku w Żlebinie w Tatrach Bielskich. Po przeciwnej stronie potoku stoi domek służbowy TANAPu. W Z.O. stał niegdyś szałas past., uż…
Zielony Potok Kiezmarski
Nie okreslony
Zielony Staw Gąsienicowy
Zielony Staw Gąsienicowy (1672, 1672 m) lub po prostu Zielony Staw. P. Największe jezioro w Zielonej Dolinie Gąsienicowej, u stóp Skrajnej Turni. Po II wojnie świat. staw ten został sztucznie zarybiony. Pow. 3,84 ha, 275 x 238 m, głęb. 15,1 m. Górale nazywali to jezioro również…
Zielony Staw Jaworowy
Zielony Staw Jaworowy (1820, 1811 m) lub po prostu Zielony Staw, a dawniej również Zielony Staw Jaworzyński lub Zielony Staw pod Szeroką Jaworzyńską; Zelené pleso, Zelené pleso Javorové, Zelené pleso Javorinské; Grüner See, Javorova Grüner See, Javoriner Grüne See; Zöld-tó, Jávo…
Zielony Staw Kaczy
Zielony Staw Kaczy (1577, 1577 m) lub po prostu Zielony Staw, a czasem mylnie Kaczy Staw; Zelené pleso, Zelené pleso Kačacie, dawniej Zelené pleso Kačie; Grüner See, Ententaler Grüner See; Zöld-tó, Kacsa-völgyi Zöld-tó. S. Największy staw w Kaczej Dolinie, na dnie jej dolnego pi…
Zielony Staw Kiezmarski
Zielony Staw Kiezmarski (1542, 1545 m) lub po prostu Zielony Staw, dawniej też Zielony Staw pod Łomnicą; Zelené pleso, Zelené pleso Kežmarské, Zelené pleso pod Jastrabou vežou, Zelené pleso pod Lomnickým štítom; Grüner See, Kesmarker Grüner See, Grünsee; Zöld-tó, Késmárki-Zöld-t…
Zielony Staw Ważecki
Zielony Staw Ważecki (2026, 2017 m), także Zielony Staw pod Krywaniem i Zielony Staw Krywański; Zelené pleso pod Kriváňom, Zelené pleso Krivánske; Grüner See am Krivan, Krivan Grüner See; Kriváni-Zöld-tó, handelvölgyi Zöld-tó. S. Duże jezioro w górnej części Ważeckiej Doliny u s…
Zielony Stawek Zuberski
Zielony Stawek Zuberski (1472 m) lub po prostu Zielony Stawek, także Żabi Stawek, Studnica; Zelené pliesko, Zelené pliesko pod Predným Zeleným, žabie pliesko, Opálové pliesko. S. Mały stawek w Spalonej Dolinie, nad jej wysokim dolnym progiem. Pow. 0,02 ha, 37 x 13 m, głęb. 2,1 m.
Zielony Wierch Jaworowy
Zielony Wierch Jaworowy (2177, 2169 m); žabí vrch Javorový, severozápadný vrchol; Nordgipfel des Froschberges; Békás-hegy északi orom. S. Środkowy z trzech Jaworowych Wierchów, między Żabim Wierchem Jaworowym a Zieloną Czubą. Od Z.W.J. odchodzi wybitna boczna grań, która oddziel…
Zielony Wierch Rohacki
Zielony Wierch Rohacki (ok. 2000 m), lub po prostu Zielony Wierch; Zelené, Zelenô. S. Gł. wzniesienie w bocznej grani Tatr Zach., odgałęziającej się od Skrajnej Kopy (w grupie Trzech Kóp) ku pn.-wsch. i ciągnącej się między Smutną Doliną a Rohackimi Stawami. Przez Z.W.R. prowadz…
Zielonym Stawem, Schronisko nad
Zielonym Stawem, Schronisko nad (ok. 1550 m) lub Schronisko nad Zielonym Stawem Kiezmarskim, dawniej czasem Schronisko arcyksięcia Fryderyka, a od 1950 niekiedy Schronisko im. Alberta Brnčala; Chata pri Zelenom plese (kežmarskom), od 1950 Brnčalova chata, dawniej Bedrichova chat…
Ziemak Ryszard
Ziemak Ryszard (15 VIII 1935 Grodno). Fotografik tatrz., taternik. Wystawiał swoje zdjęcia w kraju i za granicą, ukazywały się też w publikacjach krajowych ("Taternik", "Wierchy" i in.) i zagranicznych. Jest autorem albumów Impresje tatrzańskie (Wa. 1987) Morskie Oko (Wa., Ka. 1…
Ziemblic Ludwik
Ziemblic Ludwik, pierwotne nazwisko Bogusz (21 VIII 1895 Kraków - 2 XI 1987 Zakopane, poch. w Krakowie). Inż. rolnik, taternik, alpinista, przewodnik tatrz., ratownik górski, kierownik schronisk górskich, narciarz-turysta. Już w młodych latach wspinał się po skałkach w okolicy O…
Ziemia
"Ziemia" (1956-58). Miesięcznik krajozn., organ PTTK, wychodzący w Krakowie. Red. Przemysław Burchard. Różnorodna tematyka krajozn., w odróżnieniu od dawniejszej "Ziemi" obejmująca zasadniczo obszar całego świata, z przewagą jednak spraw polskich. Wiele notatek i artykułów dotyc…
Ziemia
"Ziemia" (1910-50). Czasopismo (tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik) o ogólnopolskiej wszechstronnej tematyce krajozn., organ Pol. Tow. Krajoznawczego, wychodzący w Warszawie w 1910-14, 1920-39 ( z przerwą w 1921) i 1946-50. Powstał z inicjatywy Zygmunta Glogera, Aleksandra Janow…
Ziemia
"Ziemia" (od 1965), podtytuł: Prace i materiały krajoznawcze. Ukazuje się w Warszawie jako rocznik, ale nie zawsze regularnie. W 1990 ukazały się roczniki za 1985 i 1990. W wielu rocznikach znajdują się prace i materiały dotyczące Tatr i Podtatrza. Redaktorzy: zrazu często zmien…
Ziemia Podhalańska
"Ziemia Podhalańska". Miesięcznik wydawany w Warszawie, związany z podh. ruchem regionalnym. Ukazały się roczniki 1-3 (1936-38), kolejno po 6, 12 i 8 nrów. Red. i wydawca: Feliks Gwiżdż. Tematyka podh. i tatrz., m.in. artykuły o projektowanym Tatrz. Parku Nar., o pasterstwie tat…
Ziemilski Andrzej
Ziemilski Andrzej, właśc. Jan Andrzej (17 VI 1923 Lwów). Socjolog, publicysta, taternik, narciarz (trener od 1952). Sprawy Zakopanego i Tatr, także Podhala, poruszał w licznych felietonach, publikowanych w czasopismach, najczęściej w związku z narciarstwem i socjologią sportu.Po…
Zierhoffer August
Zierhoffer August (23 II 1893 Wiśniowczyk k. Podhajec - 22 II 1969 Poznań), ojciec » Stanisława Zierhoffera. Geograf, prof. Uniw. Lwow. 1933-45 i Uniw. Pozn. 1945-64, czł. koresp. PAU (1948). Ok. 1920 uprawiał krótko taternictwo, m.in. z Marianem Sokołowskim (próba wejścia środk…
Zierhoffer Stanisław
Zierhoffer Stanisław (1925 Lwów), syn » Augusta Zierhoffera. Taternik, alpinista, polarnik, lekarz (radiolog), od 1945 zamieszkały w Poznaniu. Taternictwo uprawiał od 1950, uczestnicząc w 1957-61 w pierwszym zim. przejściu wielu trudnych dróg, np. wsch. ścianą Mniszka, pd. ścian…
Ziętkiewicz Władysław
Ziętkiewicz Władysław (23 V 1892 Dembno k. Bochni - 20 VI 1940 pod Raon LEtape we Francji). Taternik, narciarz, działacz na polu wychowania fiz., z zawodu wojskowy (płk). Przed I wojną świat. był członkiem Sokoła i Drużyn Bartoszowych. W 1914-18 służył w wojsku austr., m.in. na…
Ziętkiewiczowa Ela
Ziętkiewiczowa Ela, właśc. Elżbieta, z domu Michalewska (ok. 1894 - po II wojnie świat. w Kanadzie), w 1921-38 żona » Władysława Ziętkiewicza. Wybitna narciarka (zawodniczka), uprawiająca również narciarstwo wysokogórskie i taternictwo, z wykształcenia pianistka. Jeździć na nart…
Zimmermann Julius
Zimmermann Julius. W 1871-72 był profesorem w liceum w Kiezmarku. Robił wówczas starania o założenie Węgierskiego Towarzystwa Karpackiego (MKE) i napisał w tym celu odezwę. W 1872 opuścił Spisz.