Litera M
Mułowa Przełęcz
Mułowa Przełęcz (ok. 2065, 2035, ok. 2065 m). PS.Między Krzesanicą a Ciemniakiem w Czerwonych Wierchach, nad Mułową Doliną.
Mułowe Spady
Mułowe Spady (ok. 1490-1700 m). P. Wysoki, urwisty próg skalny, jakim Mułowa Dolina jest podcięta ku Wielkiej Świstówce w Miętusiej Dolinie. M.S. oddzielają urwiska Mułowego Ratusza od ściany Miętusiej Kazalnicy.Pierwsze wejście poprzez M.S. do Mułowej Doliny: geolog Wiktor Kuźn…
Mułowy Ratusz
Mułowy Ratusz (ok. 1790 m). P.Wysokie (ok. 300 m) urwisko skalne nad Wielką Świstówką w Miętusiej Dolinie, mające przy oglądaniu z dołu postać turni rozdzielającej dolne odcinki Mułowej Doliny i Litworowej Doliny w Czerwonych Wierchach oraz progi tych dolin, tj. Mułowe Spady (Mu…
Mundt Theodor
Mundt Theodor (19 IX 1808 Poczdam - 30 XI 1861 Berlin). Niem. literat, historyk literatury, publicysta, prof. uniw. we Wrocławiu od 1848 i Berlinie od 1850. Należał do radykalnego odłamu stronnictwa demokratycznego "Młodych Niemiec", przychylnego Polakom. Jesienią 1839 ze swą żo…
Münnich Alexander
Nie okreslony
Mur
Mur (ok. 800 m). P. Osiedle przy szosie z Poronina do Bukowiny Tatrz., między Kośnymi Hamrami a Stasikówką, nad lw. (pd.) brzegiem Porońca, zaraz powyżej ujścia do niego Cichowiańskiej Wody. Mieszkańcy tego osiedla (gwarowo): murzanie ; przymiotnik: murzański .Wybitne wzgórze za…
Murań
Murań, czasem Wielki Murań ( 1890 m, dawniej błędnie 1827 m); Muráň; Muran; Murány, Muran. S. Skalisty szczyt na zach. krańcu Tatr Biel., od Nowego Wierchu oddzielony Nową Przełęczą. Wznosi się nad Międzyścienną Doliną, Nową Doliną i dolną częścią Jaworowej Doliny, ponad Gałajdó…
Murań, Mały
Murań, Mały (1365, 1356 m) lub Wielki Koń; Malý Muráň, Velký kôň. S. Najwybitniejsze, rozłożyste, skaliste wzniesienie w długiej pn.-zach. grani Murania w Tatrach Biel., na pn.-wsch. od dolnego końca Gałajdówki w Jaworowej Dolinie.
Murańska Jaskinia
Murańska Jaskinia (1559 m); Muránská jaskyňa; Muranhöhle. S.Znajduje się w pd. ścianie Murania, tuż nad piargami u jej podnóża. Wejście (widoczne z Gałajdówki) ma 8 m szer. i ok.12 m wysokości. Przed 1955 znano tylko gł. korytarz o dług. 60 m, a w 1955 pol. speleolodzy odkryli p…
Murańska Studnia
Murańska Studnia (ok. 1640 m). S.Jaskinia w pn.-zach. części Jagnięcej Zagrody na Muraniu, zaczynająca się ośmiometrową studnią o średnicy ok.5 m. Odkrył ją Władysław Cywiński we wrześniu 1981.
Murowanica
Murowanica (ok. 935 m). P. Duży, piętrowy, murowany budynek przy drodze do Kuźnic (aleja Przewodników Tatrzańskich 6), zaraz poniżej mostu, przez który ul. Karłowicza łączy się z ową drogą.Budynek ten jest pamiątką po dawnym górnictwie i hutnictwie tatrz., gdyż w ostatnim okresi…
Murowaniec Schroniska
Murowaniec (1500 m). P. Popularna nazwa dużego, murowanego schroniska tur. PTTK na Gąsienicowej Hali. Zbudowane w 1921-25 przez Oddział Warsz. PTT (przy wydatnej pomocy wojska) wg projektu Zbigniewa Kalinowskiego. W 1950-51 dobudowano zach. skrzydło i przerobiono wnętrze. M. spa…
Murowany Koszar
Murowany Koszar (1874, 1870 m); Košiar; Koschar, Gemauerter Koschar; Kosár. S. Zwornikowe wzniesienie w pn.-wsch. ramieniu Szerokiej Jaworzyńskiej, zaraz na pd. od Suchej Przełęczy Jaworowej. Na pn.-wsch. stokach M.K., ponad polaną Jaworzynką w Jaworowej Dolinie, znajduje się du…
Murzański
Murzański. Nazwisko występujące na Podhalu już w 1672-1815 we wsiach Poronin, Groń, Leśnica, Gronków, Białka Tatrz., Bańska, Chochołów, Zakopane i in., a w latach 1617-1804 także (w dokumentach) w postaci Muroński, Murański itp. Co najmniej część tych nazwisk pochodzi od osiedla…
Murzasichle
Murzasichle (ok. 800-900 m). P.Wieś o rozrzuconych osiedlach (Budzów Wierch, Chycakówka, Wyżaki, Za Sichłą), położona między Zakopanem a Bukowiną Tatrz., między szosą z Jaszczurówki na Wierchporoniec, a szosą z Poronina na Bukowinę Tatrz. Należy do gromady Poronin. Nazwa Murzasi…
Muskat Jan
Muskat Jan (28 I 1950 Warszawa). Taternik (od ok. 1975). W latach 1980. wspinał się b. dużo w Tatrach w lecie i zimą. Przeszedł nowe drogi w masywie Kazalnicy Mięguszowieckiej, na wsch. ścianie Ministranta (w 1987), pn. ścianie Ratusza Mułowego, pn. ścianie Długiego Giewontu, w…
muskowit
muskowit czyli łyszczyk potasowy albo mika potasowa. Uwodniony glinokrzemian potasu i glinu. Jest prawie bezbarwny, szary lub żółtawy, przezroczysty, o tłustawym połysku, łupie się blaszkowato. Wchodzi w skład granitów tatrz. i skał metamorficznych, np. gnejsu. Występuje np. w K…
muszlowy, wapień
muszlowy, wapień. Utworzony przez nagromadzone i sprasowane muszle różnych mięczaków i ramienionogów, żyjących niegdyś w morzu triasowym. W. m. znajduje się np. na pd. zboczach Giewontu.
mutony Geologia
mutony czyli baranie łby albo barańce, zwane też skałami bochenkowatymi lub bochnami skalnymi. Ogładzone i porysowane przez ruch lodowca okrągławopodługowate garby i wzgórki skalnego podłoża, występujące zawsze zbiorowo, np. w Dolinie Pięciu Stawów Polskich na zboczu od Wielkieg…
muzea
muzea. Naokoło Tatr, bliżej lub dalej od ich podnóża, istnieje szereg muzeów, które swymi zbiorami i działalnością są więcej lub mniej związane z tymi górami. Są to m. różnego rodzaju: » m. biograficzne, » m. regionalne (te najbardziej zajmują się Tatrami) i » m. specjalistyczne…
muzea biograficzne
muzea biograficzne. Są poświęcone życiu jednej osoby i jej twórczości czy in. działalności, także w Tatrach (jeżeli chodzi o tego rodzaju muzea ulokowane na Podtatrzu).Na Podtatrzu Pol. są to: Muzeum Lenina w Poroninie (istniejące od 1947 do 1990), Muzeum Jana Kasprowicza na Har…
muzea regionalne
muzea regionalne. Są wielodziałowe, ale nie zawsze mają wszystkie działy: przyrodniczy, historyczny, etnograficzny, artystyczny itd., z licznymi poddziałami. Wszystkie podtatrzańskie m.r. zajmują się Tatrami i częścią Podtatrza. Dla Tatr najważniejsze w przeszłości były: Muzeum…
muzea specjalistyczne
muzea specjalistyczne. Na Podtatrzu Słow. są to: Muzeum Słowackiego Krasu w Mikułaszu Lipt. (od 1928), Muzeum Etnograficzne Górnego Liptowa w Gródku Lipt. (od 1960) oraz Muzeum Orawskiej Wsi koło Zuberca (od 1975).Istnieje ponadto muzeum optyki fot. w Białej Spiskiej (Muzeum J.M…
Muzeum Etnograficzne Górnego Liptowa w Gródku Lipt
Muzeum Etnograficzne Górnego Liptowa w Gródku Liptowskim; Národopisné múzeum horného Liptova v Liptovskom Hrádku. S. W 1958 postanowiono otworzyć je 1 I 1959, ale rozpoczęło działalność w 1960. Mieści się w starym kasztelu z pocz. XVII w., koło ruin zamku z XIII w. Pierwsza sala…
Muzeum Hwiezdosława
Muzeum Hwiezdosława w Dolnym Kubinie; Literárne múzeum Pavla Országha Hviezdoslava, potocznie Hviezdoslavovo múzeum. S. Powstało w 1954 przez przeorganizowanie istniejącego od 1925 » Muzeum Orawskiego w Dolnym Kubinie i przejęcie z jego zbiorów jedynie tego, co związane było z o…
Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie w Zakopanem
Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie w Zakopanem. Mieści się w willi "Harenda" na osiedlu Harenda przy drodze do Poronina, nad lw. brzegiem Zakopianki, na wysokiej skarpie. Dom ten od 1923 należał do » Jana Kasprowicza, który tam mieszkał aż do swej śmierci w 1926. Wdowa po poec…
Muzeum Janka Král'a w Mikułaszu Liptowskim
Muzeum Janka Krála w Mikułaszu Liptowskim; Literárno-historické múzeum Janka Krála. S.Założenie tego muzeum uchwaliła w 1955 Powiatowa Rada Nar. w Mikułaszu Lipt., w 1960 przejęła je Miejska Rada Nar. w tymże mieście, a otwarcie muzeum nastąpiło w 1961. Mieści się w zabytkowej k…
Muzeum Józefa M. Petzvala w Białej Spiskiej
Muzeum Józefa M. Petzvala w Białej Spiskiej; Múzeum Jozefa Maximiliána Petzvala v Spišskej Belej, potocznie także Petzvalovo múzeum. Ă ĂS.Ä Ä Muzeum historii fotografii i optyki fot., otwarte w 1964 w domu, w którym urodził się » J.M. Petzval, wynalazca nowych soczewek fot. i in…
Muzeum Karola Szymanowskiego w Zakopanem
Muzeum Karola Szymanowskiego w Zakopanem w willi "Atma". P.w domu, w którym ten kompozytor mieszkał w 1930-35.Ekspozycja muzealna na parterze willi obrazuje życie i twórczość muzyczną Szymanowskiego, jego związki z Zakopanem i Tatrami oraz ludźmi jego epoki: góralami, artystami,…
Muzeum Karpackie w Popradzie
Muzeum Karpackie w Popradzie; Karpatské múzeum; Karpathen-Museum; Kárpáti Muzeum. S.Węg. Tow. Karp. (MKE) już w roku swego powstania (1873) postanowiło założyć Muzeum Karpackie. W 1876 powołano przy MKE komisję muzealną i kustosza (Karl Genersich). Przejęto tatrz. okazy przyr. z…
Muzeum Kiezmarskie
Muzeum Kiezmarskie lub Muzeum w Kiezmarku; Múzeum v Kežmarku. S. Pierwsze zbiory muzealne w Kiezmarku powstały w tamtejszym liceum w XVIII w. (jeżeli nie wcześniej). Nosiły one nawet nazwę "Museum", jednakże oprócz zbiorów o rzeczywiście muzealnym charakterze (rośliny, minerały,…
Muzeum Lenina w Poroninie
Muzeum Lenina w Poroninie. P. Włodzimierz Uljanow-Lenin spędził lato 1913 i 1914 we wsi Biały Dunajec, gdzie mieszkał w domu Teresy Skupień (blisko granicy Poronina). W tym czasie często bywał w sąsiednim Poroninie: na poczcie i w domu Pawła Guta-Mostowego, gdzie zatrzymywali si…
Muzeum Liptowskie w Rużomberku
Muzeum Liptowskie w Rużomberku Liptovské múzeum v Ružomberku. S.Już w XIX w. zarząd miejski Rużomberku zapoczątkował gromadzenie pamiątek hist. (sztandarów, pieczęci itp.), a w 1898 uchwalił założenie muzeum, ale wtedy tego nie zrealizowano. Już wcześniej w Rużomberku, od 1888,…
Muzeum Orawskie w Dolnym Kubinie
Muzeum Orawskie w Dolnym Kubinie; Oravské múzeum v Dolnom Kubíne. S. W 1925 na Orawie zawiązało się Towarzystwo Muzeum Orawskiego (Spolok oravského múzea) z siedzibą w Dolnym Kubinie, zatwierdzone przez władze w 1927. Urządziło ono na I piętrze budynku » Biblioteki Czaplowiczows…
Muzeum Orawskie w Orawskim Zamku
Muzeum Orawskie w Orawskim Zamku; Oravské múzeum v Oravskom Podzámku. S. Z inicjatywy gubernatora Edmunda Zichyego i nadleśniczego Williama Rowlanda muzeum w Orawskim Zamku zostało założone w 1868 jako muzeum Orawskiego Komposesoratu, ale zbiory do niego gromadzono w 1867, a moż…
Muzeum Orawskiej Wsi koło Zuberca
Muzeum Orawskiej Wsi koło Zuberca; Múzeum oravskej dediny pri Zuberci. S. Muzeum to znajduje się powyżej orawskiej wsi Zuberzec (Zuberec), u wylotu Zuberskiej Doliny na Stefkowskiej Polanie, na obu brzegach Zimnej Wody Orawskiej. Wejście do M.O.W. znajduje się na pn. brzegu Stef…
Muzeum Podhalańskie PTTK w Nowym Targu
Muzeum Podhalańskie PTTK w Nowym Targu. Już w 1910 uczniowie gimnazjum w Nowym Targu pod kierunkiem nauczyciela, Kazimierza Barana, zaczęli gromadzić eksponaty regionalne z zamiarem stworzenia muzeum; do realizacji jednak nie doszło. Następny pomysł takiego muzeum powstał w 1959…
Muzeum Podkrywańskie w Mikułaszu Liptowskim
Muzeum Podkrywańskie w Mikułaszu Liptowskim; Podkriváňske múzeum. S. Zbiór okazów muzealnych z Liptowa, istniejący w 1920-30 w gimnazjum w Mikułaszu Lipt. i udostępniony zwiedzającym. Zorganizował go i opiekował się nim nauczyciel tejże szkoły, » Ján Volko-Starohorský.Do muzeum…
Muzeum Podtatrzańskie w Gródku Liptowskim
Muzeum Podtatrzańskie w Gródku Liptowskim; Podtatranské múzeum v Liptovskom Hrádku. S. Zostało założone w 1935 przez utworzony w 1933 Spolok pre záchranu hradu "Hrádok" v Lipt. Hrádku. Swą działalnością muzeum obejmowało Górny Liptów.Po kilku latach uległo likwidacji, a nowe muz…
Muzeum Podtatrzańskie w Popradzie
Muzeum Podtatrzańskie w Popradzie;Podtatranské múzeum v Poprade. S. Powstało 1 IV 1957 z podziału » Muzeum Tatrzańskiego w Popradzie. Zajmuje się archeologią, historią i etnografią pow. popradzkiego, zasadniczo bez Tatr. Dyrektorem od 1957 był František Benkovský, a po nim Štefa…