Ludzie
Andrusov Dimitrij Ludzie
Andrusov Dimitrij (7 XI 1897 Juriew = Tartu = Dorpat, Estonia - 1 IV 1976 Bratysława). Wybitny geolog, od 1941 prof. uniw. w Bratysławie, czł. SAV i czł. koresp. ČSAV. Geologią Słowacji i zwł. Karpat zajmował się od 1923 i z tej dziedziny ogłosił liczne prace, np. Geologický výs…
Andrzejkowiczówna Maria Magdalena Buttowt Ludzie
Andrzejkowiczówna Maria Magdalena Buttowt (22 VII 1852 Bałandycze k. Grodna - V 1933 Porczów). Malarka (studia w Monachium 1872-74 i 1876-77). Malowała i wystawiała obrazy hist., rel. i rodzajowe oraz portrety. Od 1886 lub wcześniej bywała w Zakopanem. W Bibl. Jag. zachował się…
Antoniak Feliks Ludzie
Antoniak Feliks (9 V 1888 Kraków - 13 III 1974 Chorzów). Artysta rzeźbiarz, jeden z pionierów narciarstwa w Polsce. W 1903-08 był uczniem zakop. Szkoły Przem. Drzewn. (klasa rzeźby figuralnej) i od 1905 pod wpływem dyrektora tej szkoły, Stanisława Barabasza, on i koledzy jeździl…
Antoníček Rudolf Ludzie
Antoníček Rudolf (1921 Hranice). Czes. taternik i alpinista. W Tatrach był najczynniejszy w 1951-57 dokonując wtedy wielu wejść zim., np. wsch. ścianą Lodowego Szczytu drogą Grosza w 1952, pn. ścianą Małego Kiezmarskiego Szczytu drogą Stanisławskiego w 1955, pd.-zach. ścianą Gie…
Antoniewicz Włodzimierz Ludzie
Antoniewicz Włodzimierz (15 VII 1893 Sambor - 20 V 1973 Warszawa). Wybitny archeolog, prof. UW, czł. PAU i PAN, autor b. licznych prac z zakresu archeologii, muzeologii, etnografii itd., działacz krajozn. i tur. w AKT, PTT i PTK, czł. hon. PTTK (1965). W 1912 jako student był ki…
Apostoł-Staniszewska Jadwiga Ludzie
Apostoł-Staniszewska Jadwiga (22 XII 1913 Nowy Targ - 2 II 1990 tamże). Nauczycielka (Seminarium Nauczycielskie w Nowym Targu 1934), uczyła w szkole podst. w Nowogródku (1934-39). Po wybuchu II wojny świat. wróciła do Nowego Targu. W czasie okupacji niem. uczestniczyła od paździ…
Asbóth Johann Ludzie
Asbóth Johann (13 XII 1768 Nemeskő = Nemescó, Węgry - 19 VI 1823 Zombor, Węgry, potem Sombor, Jugosławia). Przyrodnik (mineralog, botanik, zoolog), prof. w liceach w Lewoczy i następnie w Kiezmarku (1796). Chodził po Tatrach z Tomaszem Maukschem, Grzegorzem Berzeviczym, Samuelem…
Ascherson Paul Ludzie
Ascherson Paul (4 VI 1834 Berlin - 6 III 1913 Berlin). Niem. botanik, prof. uniw. w Berlinie, wybitny znawca flory Europy środk., współautor 12-tomowego dzieła Synopsis der mitteleuropäischen Flora (Leipzig 1896-1939). W 1864 odbył podróż bot. przez Podhale w Tatry, na Spisz i w…
Asnyk Adam Ludzie
Asnyk Adam (11 IX 1838 Kalisz - 2 VIII 1897 Kraków, poch. w grobach zasłużonych na Skałce). Poeta i dramaturg , dr filozofii, taternik. Od 1858 brał udział w antycarskiej konspiracji polit., a podczas powstania w 1863 był czł. "czerwonego" Rządu Narodowego. W 1870 osiadł w Krako…
Auer Karol Ludzie
Auer Karol (ok. 1818 - po 1857). Czes. rysownik i litograf, który przed 1838 osiadł we Lwowie. Rysował wiele widoków, m.in. z Sądecczyzny, a litografował z rysunków własnych i in. rysowników. Nie wiadomo, czy sam był w Tatrach, gdyż litografie trzech widoków tatrz. w dziele Alek…
Augustini Ludzie
Augustini . Śląska rodzina niem., z której wywodzi się » Christian Augustini ab Hortis, założyciel jej spiskiej gałęzi. Christian i jego prawnuk Samuel junior w XVII i XVIII w. należeli do czołowych badaczy Tatr i Podtatrza, a in. członkowie tej rodziny również odegrali ważne ro…
Augustini ab Hortis Christian Ludzie
Augustini ab Hortis Christian (6 XII 1598 Neisse = Nysa na Śląsku, a nie Kiezmark - 21 VIII 1650 Wielka Łomnica na Spiszu, poch. tam w ewang. kościele). Lekarz i przyrodnik. W 1620 otrzymał doktorat z medycyny w Bazylei, po czym praktykował na Śląsku i tam się ożenił, a w 1622 w…
Augustini ab Hortis Samuel junior Ludzie
Augustini ab Hortis Samuel junior (5 lub 26 VIII 1729 Wielka Łomnica - 5 III ,10 IV lub 5 VIII1792 Sobota Spiska), prawnuk » Christiana Augustiniego. Z wykształcenia prawnik i teolog, z zamiłowań mineralog, w 1758-61 nauczyciel i subrektor w liceum w Kiezmarku, w 1761-92 ewang.…
Augustyn Jan Ludzie
Augustyn Jan (21 VI 1861 Rzeszów - 25 VIII 1934 Kraków). Drukarz (w 1884-1929 pracownik Drukarni "Czasu" w Krakowie), działacz organizacji drukarzy krak., przewodnik po Krakowie, kolekcjoner, malarz amator. Kolekcjonował różnego rodzaju materiały (ikonograficzne, drukowane, ręko…
Augustyniak Tadeusz Ludzie
Augustyniak Tadeusz (1 III 1930 Kraków). Instruktor pilot samolotowy i śmigłowcowy, od 1959 pracownik, a potem kier. Zespołu Lotnictwa Sanitarnego przy Woj. Kolumnie Transportu Sanitarnego w Krakowie. W 1962 uczestniczył w sanitarnych dyżurach śmigłowca w czasie mistrzostw FIS w…
Augustynowicz Aleksander Ludzie
Augustynowicz Aleksander (7 II 1865 Iskrzynia, pow. Krosno - 23 VIII 1944 Warszawa). Malarz. Studia malarskie odbył w Krakowie i Monachium. Wystawiał często w kraju i za granicą. Malował portrety, kompozycje rodzajowe o tematyce wiejskiej i pejzaże z różnych okolic Polski, m.in.…
Augustynowicz-Dąbrowska Władysława Ludzie
Augustynowicz-Dąbrowska Władysława (15 V 1901 Kraków - 5 X 1980 tamże). Malarka. Studia malarskie odbyła w kraju (m.in. u swego stryja Aleksandra Augustynowicza) i w Wiedniu. Od 1925 często wystawiała w kraju i za granicą. Malowała portrety, pejzaże, kompozycje kwiatowe i projek…
Axentowicz Teodor Ludzie
Axentowicz Teodor (13 V 1859 Braszów w Siedmiogrodzie, Rumunia - 26 VIII 1938 Kraków). Malarz (studia malarskie w Monachium i Paryżu), w 1895-1934 prof. ASP w Krakowie. Dużo wystawiał w kraju (m.in. w Zakopanem) i za granicą. Znany zwł. jako portrecista, a poza tym z obrazów z ż…
Baán Ludzie
Baán (ród), pierwotnie Tersztyánszky, Trsztyanszky itp. Węg. ród szlachecki, wywodzący się od » Bogomera, z siedzibą w Trzcianie (Trstené) na Liptowie. Ziemie należące do tego rodu sięgały w głąb Tatr. Zob. też: Szentiványi (ród) oraz własnościowe sprawy.
Babiński Mieczysław Ludzie
Babiński Mieczysław (2 VI 1897 Myślenice - 18 VII 1984 Kraków, poch. na Podgórzu). Dziennikarz, taternik, japonolog. Jako dziennikarz pracował w Krakowie kolejno w "Głosie Narodu", "Dz. Pol." i "Echu Krakowa", ogłaszając od 1932 roku w tych dziennikach i w różnych czasopismach b…
Bačániová Melinda Ludzie
Bačániová Melinda , początkowo Bacsányiová (1905-1987 Nowa Wieś Spiska). Słow. taterniczka i alpinistka, z zawodu urzędniczka bankowa. Taternictwo uprawiała gł. w 1926-39 w towarzystwie taterników węg. i słow. (István Zamkovszky, Alexander Škarvan, Zoltán Brüll, Ján Oružinský i…
Bachát Daniel Ludzie
Bachát Daniel , pseud. Miloslav Dumný, Podkriváňsky, Tatranský (18 VI 1840 Ratková, okres Rimavská Sobota - 13 IV 1906 Budapeszt). Słow. literat, pastor w Mikułaszu Lipt., w 1863-73 ewang. proboszcz w Przybylinie, od 1873 mieszkał w Budapeszcie. W jego bogatej twórczości pisarsk…
Bachleda Ludzie
Bachleda . Nazwisko znane na Podhalu od b. dawna (we wsi Ząb co najmniej od 1638), zwł. na Skalnym Podhalu, m.in. w Zakopanem i Kościelisku, i do dziś częste. Pojawia się też w spiskich wsiach Jurgów i Zdziar oraz w orawskim Podszklu. Może przywędrowało na Podtatrze od wsch. z W…
Bachleda Klemens Ludzie
Bachleda Klemens , potocznie Klimek (1849 Bachledówka = Bachledy w Zakopanem - 6 VIII 1910 w Tatrach, poch. w Zakopanem na nowym cment.). Słynny przewodnik i ratownik tatrz. Jako sierota spędził młodość na pracy u gazdów w Zakopanem, u baców na halach, a potem wywędrował za prac…
Bachleda-Tajber Jan Ludzie
Bachleda-Tajber Jan . Jeden z najlepszych przewodników tatrz. na przełomie XIX i XX w., pochodzący z Zakopanego. Przewodnikiem II klasy został ok. 1890, a I klasy przed 1900. Chodził w góry m.in. z tak znanymi taternikami jak Karol Potkański, Kazimierz Tetmajer, Janusz Chmielows…
Bäckerówna Stanisława Ludzie
Bäckerówna Stanisława (ok. 1920 Zakopane), siostra Heleny Hajdukiewiczowej . Taterniczka przed II wojną świat., wtedy w klubie "Makolągwy ". W 1947 należała do grupy taterników usiłujących stworzyć Polski Klub Wysokogórski w Wielkiej Brytanii. Wyszła za mąż za » Jerzego Skolimow…
Bagieński Stanisław Ludzie
Bagieński Stanisław (1876 Warszawa - XII 1948 tamże). Malarz, ilustrator. Studia w Warszawie (u Wojciecha Gersona), Monachium i Paryżu. Malował obrazy batalistyczne, hist. i rodzajowe oraz pejzaże, także tatrz., np. Widok na Giewont, W Tatrach.
Bahdaj Adam Ludzie
Bahdaj Adam (2 I 1918 Zakopane - 7 V 1985 Warszawa). Dziennikarz, literat, od 1951 autor ponad 50 książek dla dzieci i młodzieży oraz powieści sensacyjnych dla dorosłych, tłumaczonych na wiele języków. Wychowany w Zakopanem, od młodych lat turysta i narciarz, czł. SNPTT. W 1939-…
Bajer Czesław Józef Ludzie
Bajer Czesław Józef (25 X 1900 Łódź - 19 V 1979 w Bieszczadach, poch. w Warszawie). Handlowiec i ekonomista, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, w 1945-67 działacz państw., m.in. wicemin. handlu zagr. (1949-58) i wiceprezes NBP (1958-60 i 1965-67), taternik i turysta górski.Tat…
Bajo Ivan Ludzie
Bajo Ivan (XI 1935). Słow. taternik i alpinista, psycholog (dr), publicysta, karykaturzysta, jeden z bardziej czynnych działaczy (1967-78) w słow. i czechosł. organizacjach tatern. i alpin., m.in. w zakresie szkolenia. W Tatrach był b. aktywny w lecie i zimie, przeszedł liczne d…
Balara Michał Ludzie
Balara Michał (19 VIII 1904 Frydman - 4 VIII 1988 Nowy Targ). Pochodził z pol. rodziny we Frydmanie. Zasłużony działacz na Spiszu Pol. i na Podhalu, z zawodu nauczyciel. Po nauce w szkole podst. (wówczas węgierskiej) w rodzinnej wsi, przeszedł kolejno przez węg. i słow. gimnazja…
Balcerkiewicz Stanisław Ludzie
Balcerkiewicz Stanisław (29 IV 1943 Kiszkowo k. Gniezna). Botanik, doc., od 1984 kier. Zakładu Ekologii Roślin i Ochrony Środowiska UAM w Poznaniu. Studia bot. w Tatrach od 1964 (praktyka w Tatrz. Stacji Nauk. ZOP PAN w Zakopanem), samodzielne badania nad roślinnością Tatr od 19…
Bališ Milan Ludzie
Bališ Milan (1924). Zoolog, dr. Przez szereg lat (1964-71) był pracownikiem Stacji Nauk. TANAPu w Łomnicy Tatrz. Zajmował się specjalnie ekologią jelenia, ale także in. ssakami, np. dzikiem, a także ptakami na obszarze TANAPu. Opublikował szereg spostrzeżeń i prac nauk., m.in. N…
Ball John Ludzie
Ball John (20 VIII 1818 Dublin - 21 X 1889 Londyn). Irlandczyk, bryt. polityk o poglądach postępowych, przyrodnik (zajmujący się zwł. botaniką), podróżnik. Jeden z czołowych alpinistów "złotej epoki" alpinizmu bryt., pierwszy prezes Alpine Club (1858-60). Swoją działalność alpin…
Ballo Eduard Ludzie
Ballo Eduard lub Balló Ede (17 XII 1859 Mikułasz Lipt. - 30 X 1936 Budapeszt). Malarz węg., pochodzenia słow., od 1894 prof. Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych w Budapeszcie. Namalował portrety osób związanych z Tatrami: Aurel Scherfel (w Podtatrz. Muzeum w Popradzie), Christian Hohe…
Balon Adam Ludzie
Balon Adam (1930 - 30 V 1989 Kraków). Polonista i ekonomista, długoletni pracownik budownictwa przem. w Krakowie, działacz tur., harcerski i w dziedzinie ochrony Tatr. Przewodnikiem tatrz. został w 1970, w 1978-89 był prezesem Koła Przewodników Tatrz. im. Macieja Sieczki w Krako…
Balon Eugeniusz K. Ludzie
Balon Eugeniusz K. (1930). Słow. ichtiolog, prowadził badania także w Tatrach i na Podtatrzu. Ogłosił m.in.: K ichthyofaune Oravy pred naplnením údolnej nádrže ("Zool. Listy" 1956, nr 4), Vek a rast jalca hlavatého ( Leuciscus cephalus L.) v rieke Orave (1944-1952) a v Oravskej…
Balzer Oswald Ludzie
Balzer Oswald (23 I 1858 Chodorów - 11 I 1933 Lwów). Wybitny pol. historyk prawa, prof. Uniw. Lwow., czł. PAU. W ciągnącym się od wielu lat » sporze o Morskie Oko podjął się bezinteresownie obrony praw pol. do spornego terytorium przed roszczeniami Węgrów. W tym celu przeprowadz…
Bała Marian Ludzie
Bała Marian (31 VII 1931 Kraków). Taternik, alpinista, fotografik górski, chemik (dr), pracownik krak. Inst. Farmakologii PAN. Wspinał się od 1950, czł. Klubu Wys. od 1954. Był najbardziej aktywny w taternictwie w 1953-69. W lecie przechodził ówczesne najtrudniejsze drogi, a w z…
Bałucki Michał Ludzie
Bałucki Michał (29 IX 1837 Kraków - 17 X 1901 tamże). Komediopisarz, powieściopisarz, poeta. W 1863-64 był więziony w Krakowie przez Austriaków za udział w konspiracyjnym ruchu nar. (po stronie "czerwonych"). Sławę zdobył realistycznymi komediami i powieściami, w których dał sat…