Litera T
Tátravidék
"Tátravidék" (1908-18). Tygodnik węg. wydawany w Popradzie (roczniki I-XI). Początkowo o charakterze polit., potem społ. i gospodarczym. Przynosił sporo wiadomości o spiskich uzdrowiskach u stóp Tatr.
Tátra-Vidék
Nie okreslony
tatritis
Nie okreslony
tatrologia
tatrologia lub tatroznawstwo. Wielostronna i głęboka wiedza o Tatrach. Terminy te są używane co najmniej od ok. 1885. Człowieka o wielostronnej i głębokiej wiedzy o Tatrach określa się terminem: tatrolog lub tatroznawca.
tatroman
tatroman. Miłośnik lub entuzjasta Tatr, często przesadny.
Tatry
"Tatry" (Tatranská Lomnica). Dwumiesięcznik TANAPu, będący kontynuacją dwumiesięcznika TANAPu » "Vysoké Tatry" (rocz. 1-30, 1962-91). Wychodzi od 1992 jako rocz. 31. Red.: Tatiana Hoholíková.
Tatry
Tatry; Tatry; Tatra; Tátra. PS. Jedyne w Polsce i Słowacji góry o charakterze wysokogórskim, alpejskim. Stanowią najwyższe wzniesienie nie tylko w Polsce, Słowacji i w Karpatach, lecz w ogóle między Alpami z jednej strony, a Uralem i Kaukazem z drugiej. Porównanie z innymi góram…
Tatry
"Tatry" (Zakopane). Czasopismo Tatrz. Parku Narodowego, zaplanowane jako kwartalnik, ale ukazujące się nieregularnie: w 1991 nr 1 i 2, w 1992 nr 3, nr 4 bez daty (1994), nr 5-6 bez daty (1996). Red.: Wiesław Siarzewski ( do nru 4).
Tatry Bielskie
Tatry Bielskie; Belanské Tatry, Belianske Tatry, Bielské Tatry; Kalkalpen, Belaer Kalkalpen; Bélai mészhavasok, Bélai-Tátra.S.Część Tatr między Przełęczą pod Kopą (na której kończą się Tatry Wys.) a Zdziarską Przełęczą (oddzielającą Tatry Biel. i w ogóle Tatry od Magury Spiskiej…
Tatry Jaworzyńskie
Tatry Jaworzyńskie. S. Część Tatr obejmująca Dolinę Białej Wody z jej odnogami i otaczającymi szczytami, grupę Szerokiej Jaworzyńskiej, Jaworową Dolinę z jej odnogami i otoczeniem oraz zach. część Tatr Biel. aż po Hawrań. Jest to część Tatr wchodząca niegdyś w skład dóbr jaworzy…
Tatry Liptowskie
Tatry Liptowskie; Liptovské Tatry; Liptauer Tatra, Liptauer Alpen; Liptói Tátra, dawniej Liptómegyei Alpok. S. Pd.-zach. część Tatr znajdująca się na obszarze Liptowa. Obejmuje zach. część Tatr Wysokich i pd. część Tatr Zachodnich. Od spiskiej części Tatr Wysokich odgraniczone s…
Tatry Orawskie
Tatry Orawskie; Oravské Tatry. S. Pn.-zach. część Tatr Zach. znajdująca się na terenie Orawy. Granicę między T.O. a Tatrami Pol. stanowi grań biegnąca z Wołowca przez Rakoń i dalej ku pn. przez Długi Upłaz, Bobrowiec i Furkaskę do Siwiańskich Turni. Granicą między T.O. a Tatrami…
Tatry Polskie
Tatry Polskie; Polské Tatry; Polnische Tatra; Lengyel Tátra. P. Część Tatr znajdująca się na terenie Polski, a sięgająca od Żabiej Grani i Rysów na wsch. aż po Wołowiec, Rakoń, Bobrowiec i Furkaskę na zach.; ku pd. sięga do gł. grani Tatr. T.P. obejmują zachodnią część Tatr Wys.…
Tatry Pracujúcim
"Tatry Pracujúcim". Miesięcznik zawodowy pracowników hoteli na Podtatrzu Słow., wydawany w 1951 w Starym Smokowcu. Red.: Dezider Fábry. Poza artykułami związanymi z zawodem hotelarskim pisano m.in. o historii Starego Smokowca, o lawinach, o zmianach nazw schronisk tatrz.
Tatry Słowackie
Nie okreslony
Tatry Spiskie
Tatry Spiskie. S. Część Tatr znajdująca się zasadniczo na terenie Spisza, a więc całe Tatry Bielskie łącznie z większą częścią Tatr Wysokich, ale potocznie (bez precyzowania ich zasięgu) nazwą Tatry Spiskie oznaczano Tatry Wysokie poza Tatrami Polskimi. Nazwa Tatry Spiskie (dawn…
Tatry Węgierskie
Tatry Węgierskie. S. Dawne określenie tej części Tatr, która do 1918 należała do Węgier. Terenowo pokrywa się to z Tatrami Słowackimi.
Tatry Wschodnie
Tatry Wschodnie; Východné Tatry. PS. Część Tatr o bardzo rozmaitym zasięgu u różnych autorów. Nazwą Tatry Wschodnie (lub jej obcojęzycznymi odpowiednikami) jedni oznaczają Tatry Wysokie lub Tatry Bielskie, albo wsp. jedne i drugie. Jeszcze inni określają tą nazwą tylko część Tat…
Tatry Wysokie
Tatry Wysokie; Vysoké Tatry; Hohe Tatra; Magas-Tátra. PS. Część Tatr ciągnąca się od Przełęczy Liliowe (na której kończą się Tatry Zach.) do Przełęczy pod Kopą (oddzielającej Tatry Wys. od Tatr Biel.). Po pn. stronie gł. grzbietu tatrz. Tatry Wysokie są oddzielone od Tatr Zachod…
Tatry Zachodnie
Tatry Zachodnie; Západné Tatry, dawniej Liptovské hole, Liptovské Tatry; Liptauer Alpen, Liptauer Tatra, Liptauer Hochgebirge, Arva-Liptauer Hochgebirge, Westliche Tatra; Liptói-Tátra. PS. Część Tatr ciągnąca się od Huciańskiej Przełęczy (oddzielającej w ogóle Tatry od Choczańsk…
Tatry Zakopiańskie
Tatry Zakopiańskie. P. Część Tatr w pobliżu Zakopanego, u różnych autorów o rozmaitym i często nie sprecyzowanym zasięgu.
tatryt
tatryt. Nazwa zaproponowana w 1947 przez prof. Marię Turnau-Morawską w porozumieniu z prof. Julianem Tokarskim dla granitu tatrzańskiego (tonalitu), który różni się od granitu typowego jaśniejszą barwą i większą zawartością kwarcu. Skała tego typu jest raczej rzadka, a jako wiel…
Tatrzańska Droga Młodzieży
Tatrzańska Droga Młodzieży, błędnie Tatrzańska Droga Młodości; Tatranská cesta mládeže. S. Szeroka asfaltowa szosa zbudowana w 1959-68 i łącząca Szczyrbskie Jezioro przez Trzy Źródła, Podbańską i Przybylinę z Gródkiem Liptowskim. Na odcinku do Podbańskiej biegnie ona podnóżem Ta…
Tatrzańska, Gmina
Tatrzańska, Gmina. W 1975 w Polsce zniesiono dotychczasowy podział na województwa i powiaty i wprowadzono nowy podział na województwa bez powiatów; istniejący do owego czasu pow. nowotarski (w woj. krakowskim) został zniesiony, a jego obszar wcielony do woj. nowosądeckiego. W ty…
Tatrzańska Kotlina
Tatrzańska Kotlina (762, 760 m), dawniej Jaskinie Bielskie, rzadziej Bielany, Bielany Spiskie i Kotliny Bielskie; Tatranská Kotlina, dawniej Belanské kúpele oraz (dla dolnej części) Kotlina; Höhlenhain, Tatra-Höhlenhain, Szepes-Belaer Höhlenhain; Barlangliget. Tátra-Barlangliget…
Tatrzańska Leśna
Tatrzańska Leśna (920, 915 m); Tatranská Lesná.S. Małe osiedle, które powstało oficjalnie w 1930 z budowanych tu od 1927 prywatnych pensjonatów. Leży przy Drodze Wolności, tuż na zach. od Zimnej Wody, między Tatrz. Łomnicą (2,8 km) a Górnym Smokowcem (1,6 km). Obecnie są tu domy…
Tatrzańska Polanka
Tatrzańska Polanka (1010 m, dworzec kolejowy 985 m), dawniej Westerów; Tatranská Polianka, dawniej Weszterovo i Westerovo; Weszterheim; Tátraszéplak. S. Niewielkie uzdrowisko (mieszk. ok. 200) po pd. stronie Tatr Wys., u podnóża Sławkowskiego Szczytu i Gierlachu, przy Drodze Wol…
Tatrzańska Stacja Naukowa
Tatrzańska Stacja Naukowa Zakładu (obecnie Instytutu) Ochrony Przyrody PAN. P. Placówka zorganizowana w Zakopanem (w willi "Śmigło", Antałówka 7) w celu prowadzenia własnych badań nad przyrodą tatrz., hodowli roślin tatrz. oraz ułatwiania badań w Tatrach przyjezdnym naukowcom po…
Tatrzańska Szkoła Narciarska
Tatrzańska Szkoła Narciarska (od 1969: imienia Józefa Walczaka). Poprzednio, od grudnia 1957 istniała Szkoła Narciarska (tj. zorganizowane szkolenie narc.) przy Sekcji Narc. PTT ("SNPTT-1907") w Zakopanem. Pracowali tam instruktorzy narc. PZN, którzy byli równocześnie przewodnik…
Tatrzański Cmentarz Symboliczny
Tatrzański Cmentarz Symboliczny; Tatranský symbolický cintorín. S. Na zach. stokach Osterwy w Tatrach, nieco na pd. od Popradzkiego Stawu. W 1922 czes. malarz Otakar Štáfl wysunął projekt utworzenia w Tatrach symbolicznego cmentarza, na którym byliby upamiętnieni ci, którzy w Ta…
Tatrzański Dom
Tatrzański Dom (1010, 1000 m); Tatranský domov; Tatraheim; Tátra-Otthon. S. Duży trzypiętrowy budynek przy Drodze Wolności między Tatrz. Zrębami a Tatrz. Polanką (0,6 km na wsch. od niej).Był to prywatny pensjonat rodzinny dra Dezső Reicharta sen., postawiony w 1912 i aż do 1945…
Tatrzański Orzeł
Nie okreslony
Tatrzański Park Narodowy
Tatrzański Park Narodowy (TPN). Ă ĂP.Ä Ä Jest to park nar. utworzony rozporządzeniem Rady Ministrów w 1954 (z datą wejścia w życie od 1 I 1955); obejmuje Tatry Pol. i jest odpowiednikiem słow. parku tatrz. istniejącego od rozporządzenia w 1948 (z datą wejścia w życie 1 I 1949) n…
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR). Organizacja zajmująca się w Tatrach od 1909 ratowaniem turystów i narciarzy, którzy zostali ranni, zachorowali lub znaleźli się w niebezpieczeństwie, oraz znoszeniem zwłok osób, które poniosły śmierć w górach; ponadto prowadzi a…
Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy (TTN) Ludzie
Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy (TTN). Powstało 7 X 1910 przez przekształcenie krakowskiego koła » Karpackiego Tow. Narciarzy w samodzielną organizację, początkowo o nazwie "Narta". Dnia 13 XII 1910 zmieniono nazwę na Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy i wybrano pierwszy regula…
Tatrzańskie Towarzystwo Naukowe
Tatrzańskie Towarzystwo Naukowe (TTN). Miało to być regionalne towarzystwo nauk. (na wzór innych już istniejących w Polsce), którego członkowie zajmują się badaniami nauk. na obszarze Tatr i Podtatrza, z siedzibą w Zakopanem, ale bez względu na miejsce stałego zamieszkania człon…
Tatrzańskie Zręby
Tatrzańskie Zręby (990, 995 m); Tatranské Zruby.S. Osiedle z wojsk. domami wypoczynkowymi przy Drodze Wolności między Nowym Smokowcem (1,9 km) a Tatrz. Polanką (1,5 km), nad pr. (zach.) brzegiem Sławkowskiego Potoku. Znajdujący się tu przystanek kolei elektr. nazywa się obecnie…
Tchorznicki Aleksander Mniszek
Tchorznicki Aleksander Mniszek (23 I 1851 Cecułów, wsch. Galicja - 8 I 1916 Zakopane). Prawnik (dr), przewodniczący Wyższego Sądu Krajowego we Lwowie, czł. Trybunału Stanu, właściciel wsi Pisarowce pod Sanokiem. W 1902 w międzynar. sądzie rozjemczym do sprawy » sporu granicznego…
technika hakowa
Nie okreslony
technika taternicka Terminologia
Jest to zespół metod stosowanych w taternictwie, obejmujący zasady poruszania się w górach po skałach, śniegu i lodzie, zasady ubezpieczania (asekuracji), zasady » techniki hakowej (sztucznych ułatwień). Tzw. klasyczna t.t. obejmuje to wszystko, co wyżej wymieniono, bez techniki…