Litera C
Czerny Zygmunt Ludzie
Czerny Zygmunt (24 VII 1888 Lwów - 18 II 1975 Kraków). Taternik , filolog romanista, prof. uniw. we Lwowie (1924-46), Toruniu (1946-50) i Krakowie (1950-60), autor licznych prac nauk. i podręczników, czł. kilku komisji i komitetów PAN. W latach niem. okupacji Lwowa działał tam w…
czerpak
czerpak . nazwa podh. na rodzaj dużego drewnianego kubka, toczonego z jaworu, z denkiem wbitym od dołu, szerszego u góry, z drewnianym, zwykle rzeźbionym uchwytem na całą wysokość i powyżej kubka, z otworami na palce. Czerpaki były używane gł. na halach przez pasterzy do picia m…
Czerwienica Miejsca
Czerwienica, błędnie Czerwieniec. Usypiste zbocze o czerwonawym zabarwieniu na zach. stokach Małej Królowej Kopy (1531 m), poniżej Siodłowej Drogi, a powyżej Żlebu pod Czerwienicą .
Czerwienicą, Żleb pod Miejsca
Czerwienicą, Żleb pod , błędnie Żleb pod Czerwieniec. Przy górnej części Żlebu pod Czerwienicą znajdowały się dawniej kopalnie rudy żelaznej . Wejścia do niektórych sztolni były jeszcze widoczne w 1930-tych latach, a obecnie są już zasypane.
Czerwieniec Miejsca
Czerwieniec; Na Czerwieńcu stoi małe schronisko, należące do organizacji tur. (OT TJ) we wsi Bobrowiec , nie zawsze otwarte i zasadniczo przeznaczone tylko dla członków owej organizacji.
Czerwińska Anna Ludzie
Czerwińska Anna (10 VII 1949 Warszawa). Taterniczka , alpinistka, grotołaz, farmaceutka (dr nauk farmaceutycznych), czł. Klubu Wys. Warszawa . Turystykę w Tatrach uprawiała od 1967. Wspinała się dużo w zespołach kobiecych, najczęściej we dwie z Krystyną Palmowską , w Tatrach od…
Czerwiński Jan Wacław Ludzie
Czerwiński Jan Wacław (21 XI 1865 - 29 VII 1947 Kraków). Krak. turysta, narciarz, taternik , działacz PTT, inż. CzłonkiemSekcji Tur. TT był od jej powstania w 1903, działał też przed I wojną świat. w jej zarządzie. W swoim dorobku tatern. ma nowe drogi na Zmarzłą Przełęcz , Kryw…
Czerwona Dolina Doliny
Czerwona Dolina , czasem błędnie Czerwienna Dolina; Doliną płynie Czerwony Potok , nad którym leży Czerwona Polana . Stały tam niegdyś szałasy czy szopy Jurgowian . Od 1949 cała dolina leży w ścisłym rezerwacie TANAPu . Nazwa doliny pochodzi od Czerwonej Skałki.
Czerwona Glinka Miejsca
Czerwona Glinka ; Usypisto-skaliste pn. zbocze górnej części Doliny pod Czerwoną Glinką (odnogi Czarnej Doliny Rakuskiej), przerżnięte żlebem z wodą. Nazwa pochodzi od czerwonawej gleby, występującej na znacznej części owego zbocza. Przez Cz.G. przebiega w poprzek stara ścieżka…
Czerwona Ławka Przełęcze
Czerwona Ławka; Głęboko wcięta przełęcz między Małym Lodowym Szczytem a Spągą. Przebiega przez nią znakowana ścieżka (zbudowana w 1935-37) z Doliny Pięciu Stawów Spiskich do Staroleśnej Doliny. Nazwa Cz.Ł. pochodzi od występujących popod nią czerwonych skał.
Czerwona Polana Hale i polany
Czerwona Polana , błędnie Czerwienna Polana; Obszerna polana w środk. części Czerwonej Doliny, nad Czerwonym Potokiem, pod wsch. stokami Czerwonej Skałki. Nazwa Cz.P. pochodzi od Czerwonej Skałki.
Czerwona Przełączka Przełęcze
Czerwona Przełączka ; Między Czerwoną Turnią a Małym Kołowym Szczytem. Nazwa pochodzi od Czerwonej Turni. Błędna jest wiadomość powtarzana w słow. literaturze, jakoby pol. nazwą Cz.P. była: Niebieska Przełęcz.
Czerwona Przełęcz Przełęcze
Czerwona Przełęcz lub Wolarzysko. Przełęcz między Sarnią Skałą a Suchym Wierchem. Przechodzi przez nią Ścieżka nad Reglami z Doliny Białego do Strążyskiej Doliny. Nazwa Cz.P. pochodzi od czerwonawej gleby (czerwone iły kajprowe) na przełęczy.
Czerwona Skałka Miejsca
Czerwona Skałka ; Ostatnie ku północy wybitne wzniesienie w długim pn.-zach. ramieniu Szerokiej Jaworzyńskiej. Oddziela środk. część Czerwonej Doliny od gł. gałęzi Doliny Białki. Nazwa Cz.S. pochodzi od barwy skał na jej stokach.
Czerwona Turnia Miejsca
Czerwona Turnia; Północna z dwóch turni w gł. grani Tatr Wys. między Kołowym Szczytem a Jagnięcym Szczytem. Jest zwornikiem dla Jastrzębiej Grani. Nazwa pol. pochodzi od Czerwonego Stawu w Jagnięcej Dolinie, inne nazwy od obcojęzycznych nazw Modrego Stawku w tejże dolinie.
Czerwona Woda Woda
Czerwona Woda lub Czerwona Woda Kiezmarska. Potok odwadniający Jagnięcą Dolinę, ale pojawia się dopiero na ścianie stawiarskiej tej doliny, poniżej Czerwonego Stawu Kiezmarskiego. U dołu ściany stawiarskiej potok znika pod piargami. Nazwa pochodzi od Czerwonego Stawu.
Czerwoną Glinką, Dolina pod Doliny
Czerwoną Glinką, Dolina pod , także Dolina pod Czerwoną Glinkę; . Orograficznie prawa (pd.-zach.) z dwóch gł. odnóg górnej części Czarnej Doliny Rakuskiej, zbiegająca się u dołu ( 1047 m) z drugą odnogą tej ostatniej: Doliną do Siedmiu Źródeł. Dolina pod Czerwoną Glinką ciągnie…
Czerwoną Glinką, Przełęcz nad Przełęcze
Czerwoną Glinką, Przełęcz nad Szerokie, trawiaste siodło między Bujaczym Wierchem (u podnóża jego bocznej pd. grani) a Ryniasem. Przez tę przełęcz prowadziły niegdyś ważne szlaki przepędu stad z Czarnej Doliny Rakuskiej na Wspólną Pastwę w Kiezmarskiej Dolinie.
Czerwone Brzeżki Terminologia
Czerwone Brzeżki Nazwa występująca w Tatrach Pol. na oznaczenie kilku miejsc z czerwonawą glebą lub skałami. Najbardziej znane jest zbocze tuż na pd. od Rusinowej Polany. W 1887-98 stała tam altana TT. Przechodzą tamtędy niektóre znakowane szlaki tur. na Rusinową Polanę. Zob. te…
Czerwone Stawki Gąsienicowe Woda
Czerwone Stawki Gąsienicowe lub po prostu Czerwone Stawki. Dwa leżące tuż koło siebie stawki, na pd. od Kurtkowca w Gąsienicowej Dolinie. Wschodni to Niżni Czerwony Stawek (1693,2 m): pow. 0,15 ha, 56 x 37 m, głęb. 1,0 m. Zachodni to Wyżni Czerwony Stawek (1694,6 m): pow. 0,27 h…
Czerwone Wierchy Szczyty
Popularne w okresie letnim Czerwone Wierchy (Červené vrchy. PS) to grupa czterech szczytów: Kondracka Kopa (2005, 2005 m), Małołączniak (2096, 2096 m), Krzesanica (2123, 2122 m) i Ciemniak (2096, 2096 m). Grupa ta - posiadająca wiele bocznych grzbietów, obejmujących liczne
Czerwone Żlebki Miejsca
Czerwone Żlebki Kilka żlebów nad Tomanową Doliną na pd.-zach. stokach Ciemniaka; spadają ku zach. z Małej Przełączki i zach. stoków Stołów, a połączywszy się tworzą » Czerwony Żleb, który zbiega na Wyżnią Tomanową Polanę. Orogr. prawa odnoga Czerwonych Żlebków, spadająca z Małej…
Czerwony Gronik Miejsca
Czerwony Gronik Skalisty grzbiecik między górną częścią Stanikowego Żlebu a dolną częścią Miętusiej Doliny, na grzbiecie łączącym Hruby Regiel z Małym Reglem. Ku pd. obrywa się stromymi skałkami o czerwonawym zabarwieniu (stąd nazwa). Zaraz na pd. od Cz.G. wznoszą się Kończysta…
Czerwony Grzbiet Miejsca
Czerwony Grzbiet Górny odcinek długiej pn.-zach. grani Małołączniaka. Ciągnie się od wierzchołka Małołączniaka w dół ku pn.-pn.-zach. aż do Kobylarzowego Siodełka (ok. 1820 m), tuż przed niepozornym wierzchołkiem Kobylarzowej Turni. Czerwonym Grzbietem schodzi z Małołączniaka zn…
Czerwony Potok Woda
Czerwony Potok , błędnie Czerwienny Potok. Powstaje na pn. stokach Golicy, płynie Czerwoną Doliną ku pn. i wpada od pr. (wsch.) strony do rzeki Białki, nieco powyżej mostu przy Łysej Polanie.
Czerwony Staw Kiezmarski Woda
Czerwony Staw Kiezmarski lub krótko Czerwony Staw; Największy stawek w Jagnięcej Dolinie (odnodze Kiezmarskiej Doliny), na jej dolnym piętrze, tuż nad ścianą stawiarską. Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67 (w nawiasach wcześniejsze pomiary Józefa Szaflarskiego ): pow. 0,190 (0,…
Czerwony Staw Pańszczycki Woda
Czerwony Staw Pańszczycki (1654 m) lub po prostu Czerwony Staw. Niewielki staw w Dolinie Pańszczycy, leżący tuż powyżej granicy zwartej kosodrzewiny pod Żółtą Turnią . Pow. 0,30 ha, 108 x 46 m, głęb. 0,9 m. Przy niższym stanie wody dzieli się często na dwa stawki. Przy wyższym s…
Czerwony Wierch Terminologia
Czerwony Wierch . Jedna z lud. nazw Małołączniaka w grupie » Czerwonych Wierchów.
Czerwony Wierch Chochołowski Miejsca
Czerwony Wierch Chochołowski lub po prostu Czerwony Wierch. Gł. wzniesienie w bocznym pn. ramieniu Łopaty Chochołowskiej. Odgranicza od siebie górne części Wyżniej Chochołowskiej Doliny i Jarząbczej Doliny.
Czerwony Żleb Miejsca
Czerwony Żleb Długi, głęboko wcięty żleb w Grani Baszt, spadający z Przełęczy nad Czerwonym Żlebem na wsch. (ku Mięguszowieckiej Dolinie); wysokość jego wynosi ok. 500 m. Wejście tym żlebem poprzez jego14 progów jest b. trudne i ryzykowne z powodu kruchych skał i spadających kam…
Czerwony Żleb Miejsca
Czerwony Żleb Długi żleb, który powstaje na pd.-zach. stokach Ciemniaka z połączenia » Czerwonych Żlebków i zbiega ku pd.-zach. na pn. część Wyżniej Tomanowej Polany.
Czerwonym Żlebem, Przełęcz nad Przełęcze
Czerwonym Żlebem, Przełęcz nad Między Szatanem a Pośrednią Basztą. Z Przełęczy nad Czerwonym Żlebem ku wsch. spada » Czerwony Żleb. Pierwsze wejście (przy przejściu granią): Jan Gwalbert Pawlikowski i przew. Maciej Sieczka ok. 1880. Zimą: Alfred Martin w 1906.
Czeżowski Adam Ludzie
Czeżowski Adam (22 I 1892 Gorlice - 5 VII 1957 Krościenko nad Dunajcem, poch. w Krakowie), brat » Tadeusza Czeżowskiego. Taternik, narciarz, alpinista, podróżnik, z zawodu inż. dróg i mostów (Politechn. Lwow. 1914). Przed I wojną świat. uprawiał turystykę najpierw w Karpatach Ws…
Czeżowski Tadeusz Ludzie
Czeżowski Tadeusz (26 VII 1889 Wiedeń - 28 II 1980 Toruń). Taternik, narciarz i alpinista, wybitny filozof i logik (Uniw. Lwow. 1914, dr), prof. uniw. w Wilnie (1923-39) i Toruniu (1945-60), autor wielu prac nauk. i podręczników. W czasie okupacji niem. uczestniczył w tajnym szk…
Czirbesz Andreas Jonas Ludzie
Czirbesz Andreas Jonas (11 XI 1732 Podegrodzie Spiskie - 12 I 1813 Nowa Wieś Spiska). Spiskoniem. pastor ewang. w Nowej Wsi Spiskiej (od 1757), senior 13 miast spiskich (od 1791), przyrodnik (mineralog), historyk, numizmatyk. Miał zbiór minerałów, m.in. z Karpat (z Tatr?). Związ…
Czok Andrzej Ludzie
Czok Andrzej (11 XI 1948 Zabrze - 11 I 1986 w Himalajach). Taternik (od 1970), jeden z czołowych alpinistów pol., technik elektryk. Czł. Klubu Wysokogórskiego Gliwice. W Tatrach osiągał wybitne wyniki przechodząc nowe drogi, np. na ścianach Młynarczyka (w 1973) i Ramienia Krywan…
Czok Piotr Ludzie
Czok Piotr (1952 - 4 II 1976 w Tatrach), brat » Andrzeja Czoka. Taternik (od 1970), alpinista (w 1973 wspinał się w Kaukazie), czł. Klubu Wysokogórskiego Gliwice. W Tatrach od 1972 przeszedł szereg nowych dróg, m.in. ścianą Kotła Kazalnicy (w 1972), drogą uważaną za jedną z najt…
Czołowski Aleksander Ludzie
Czołowski Aleksander (27 II 1865 Bakończyce k. Przemyśla - 17 VII 1944 Lwów). Historyk, archiwista. Współpracował z prof. Oswaldem Balzerem w obronie praw pol. do Morskiego Oka . Jest autorem cennej pracy Sprawa sporu granicznego przy Morskiem Oku (Lw. 1894).
czołówka
czołówka . Latarka elektr. noszona na kasku lub wprost na czole, połączona kabelkiem z pojemnikiem z baterią w kieszeni lub w plecaku. Czołówki używają taternicy i alpiniści podczas wspinania się w nocy, a także grotołazi w jaskiniach. Zob. też ściana czołowa.
czosnek
czosnek (Allium ), z rodziny Liliowatych (Liliaceae ). W Tatrach i u ich pd. podnóża występują głównie dwa gatunki czosnku: cz. skalny (A. senescens ssp. montanum ) i cz. syberyjski (A. sibiricum ). Oba są zbliżone wyglądem do pospolitego cz. hodowanego; pierwszy ma liście płask…