Litera C
Chłopek Miejsca
Chłopek; Igła skalna w pn.-zach. grani Czarnego Mięguszowieckiego Szczytu , nieco powyżej Mięguszowieckiej Przełęczy , która od owej igły zwana jest też Przełęczą pod Chłopkiem. Owa igła, dobrze widoczna znad Morskiego Oka , przypomina swym kształtem postać ludzką i stąd jej naz…
Chmielewski Jan Ludzie
Chmielewski Jan (8 II 1895 Niżni Nowogród - 1 XII 1974 Warszawa). Architekt, urbanista, planista przestrz., kier. Biura Planowania Przestrz. Warszawy (od 1936), wiceprezes Gł. Urzędu Planowania Przestrz. Kraju (1945-49), prof. Politechn. Warsz. (1949-65), turysta, narciarz i żeg…
Chmielowski Adam Ludzie
Chmielowski Adam , brat Albert (20 VIII 1845, nie 1846 ! , Igołomia, pow. miechowski - 25 XII 1916 Kraków, poch. na Cment. Rakowickim, w 1949 przeniesiono jego prochy do krypty kościoła Karmelitów Bosych przy ul. Rakowickiej). W 1863 uczestnik Powstania Styczniowego (ciężko rann…
Chmielowski Benedykt Ludzie
Chmielowski Benedykt , właśc. Joachim Benedykt (20 lub 21 III 1700 na Wołyniu - 7 IV 1763 Firlejów k. Rohatyna). Ksiądz, proboszcz w Firlejowie, dziekan rohatyński, autor książek rel. oraz pierwszej pol. encyklopedii Nowe Ateny albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna (Lw., t. 1-2…
Chmielowski Janusz Ludzie
Chmielowski Janusz (9, nie 8, I 1878 Warszawa - 26 IV 1968 Katowice, poch. tamże: Katowice-Dąb), syn » Piotra Chmielowskiego. Jeden z najwybitniejszych taterników, alpinista, autor pierwszego przewodnika tatrz. dla taterników, współtwórca pierwszej organizacji tatern., z wykszta…
Chmielowski Piotr Ludzie
Chmielowski Piotr (9 II 1848 Zawadyńce k. Kamieńca Podolskiego - 22 IV 1904 Lwów), ojciec » Janusza Chmielowskiego . Wybitny krytyk i historyk literatury, czł. AU (1893), prof. Uniw. Lwow. (1903-04). Od 1876 był czł. TT, od 1877 odbywał wycieczki po Tatrach , np. w 1893 przez Wr…
Chmielowski Witold Ludzie
Chmielowski Witold (1883 Warszawa? - 1934 Katowice?), najmłodszy syn » Piotra Chmielowskiego , a brat » Janusza Chmielowskiego . Taternik , handlowiec, od 1924 pracował w przemyśle górn. w Katowicach. W młodych latach dużo przebywał w Zakopanem w domu swego ojca. Chodził po Tatr…
Chochołowska Brama, Niżnia Miejsca
Chochołowska Brama, Niżnia; W skałę tworzącą wsch. bok N.Ch.B. wmurowana jest tablica ku czci przywódców Chochołowskiego Powstania w 1846: ks. Józefa Leopolda Kmietowicza , Jana Kantego Andrusikiewicza i in. Obok tej tablicy jest druga, upamiętniająca pobyt papieża w Chochołowsk…
Chochołowska Brama, Wyżnia Miejsca
Chochołowska Brama, Wyżnia; W.Ch.B. jest utworzona przez najniżej położone skały zach. ramienia Kominiarskiego Wierchu i wsch. ramienia Bobrowca . Miejsce to jest czasem nazywane Pod Zawiesistą, ale niesłusznie, gdyż miejsce o tej ostatniej nazwie znajduje się dalej w górę dolin…
Chochołowska Dolina Doliny
Chochołowska Dolina; W górze Ch.D. dzieli się na trzy gł. gałęzie: Starorobociańska Dolina , Jarząbcza Dolina i Wyżnia Chochołowska Dolina . Poza tym istnieje jeszcze szereg bocznych dolin i dolinek, z których najważniejsze to: Małe i Wielkie Koryciska , Kryta Dolina , Długa Dol…
Chochołowska Dolina, Wyżnia Doliny
Chochołowska Dolina, Wyżnia;
Chochołowska Hala Hale i polany
Chochołowska Hala;
Chochołowska Polana Hale i polany
Chochołowska Polana; Przed II wojną świat. stało tu wielkie schronisko tur., spalone podczas wojny przez Niemców, aby nie mogli z niego korzystać partyzanci . Po wojnie wybudowano tu nowe, wielkie schronisko PTTK. Stojąca na Ch.P. mała drewniana kaplica była zbudowana po II wojn…
Chochołowska Szczelina Jaskinie
Chochołowska Szczelina lub po prostu Szczelina; Dług. korytarzy ok. 2320 m, deniwelacja 60 m. OD 1931 do 1953 była to najdłuższa znana jaskinia Tatr Pol . i całej Polski (obecnie trzynasta). Dolny otwór odkryli Gross i Stanisław Kopkowicz w 1938, zwiedzili jednak tylko niewielki…
Chochołowski Potok Woda
Chochołowski Potok; Powstaje w górnej części Chochołowskiej Doliny z połączenia Wyżniego Chochołowskiego Potoku z Jarząbczym Potokiem . Płynie przez Chochołowską Dolinę, a potem - przybierając w swym dolnym biegu nazwę Siwej Wody - łączy się w Roztokach z Kirową Wodą , dając w t…
Chochołowski Potok, Wyżni Woda
Chochołowski Potok, Wyżni; Płynie z górnej części Wyżniej Chochołowskiej Doliny , spod Wołowca . Łącząc się z Jarząbczym Potokiem , daje początek Chochołowskiemu Potokowi .
Chochołowskie Powstanie Inne
Chochołowskie Powstanie ("poruseństwo chochołowskie"). Zbrojne wystąpienie w Chochołowie górali z Chochołowa i okolicznych wsi (Ciche, Dzianisz, Witów ), 21-23 II 1846, przeciwko władzom austr., zorganizowane przez » Jana Kantego Andrusikiewicza i » ks. Józefa Leopolda Kmietowic…
Chochołowskie Wywierzysko Woda
Chochołowskie Wywierzysko lub Wielkie Chochołowskie Wywierzysko, także Chochołowskie Źródło lub Wielkie Chochołowskie Źródło; Wywierzysko w Chochołowskiej Dolinie , tworzące mały stawek (10 x 12,5 m, głęb. 1,6 m), z którego woda wypływa dwiema strugami do pobliskiego Chochołowsk…
Chochołowskie Wywierzysko, Małe Woda
Chochołowskie Wywierzysko, Małe lub Małe Chochołowskie Źródło; Małe wywierzysko w Chochołowskiej Dolinie po zach. stronie Chochołowskiego Potoku , naprzeciw Wielkiego Chochołowskiego Wywierzyska . Wydajność M.Ch.W.: ok. 20 litrów /sek.; woda odpływa do pobliskiego Chochołowskieg…
Chochołów Miejscowości
Chochołów; Ch. był założony w 1592 i otrzymał wtedy prawo wypasu w Tatrach : » Chochołowska Hala . W 1846 w Ch. wybuchło » Chochołowskie Powstanie .
Choczańskie Wierchy Miejsca
Choczańskie Wierchy lub Choczańskie Góry, także Pasmo Choczańskie; Dawni geografowie i kartografowie czasem włączali Ch.W. do Tatr , inni (nawet współcześni) zaliczają do Ch.W. równie niesłusznie większy lub mniejszy kawałek Tatr Zach . Niektórzy geografowie czy geolodzy w sposó…
chodnik
chodnik . W gwarze podh.: ścieżka, drożyna, także w Tatrach.
choroba górska
choroba górska lub choroba wysokościowa. Występuje na dużych wysokościach, nawet u ludzi dotąd zupełnie zdrowych. Objawy: ogólne osłabienie, szybkie męczenie się, złe samopoczucie, ból głowy, bezsenność (niekiedy senność), przyśpieszenie tętna (czasem jego nieregularność lub zan…
Choromański Michał Ludzie
Choromański Michał (22 VI 1904 Elizawetgrad= Kirowograd, Ukraina - 24 V 1972 Warszawa). Literat, publicysta. Do Polski przybył w 1924 i dopiero tu nauczył się dobrze języka pol. Aby się leczyć (gruźlica płuc i kości), długo mieszkał w Zakopanem . W 1937-38 odbył podróż do Argent…
Chowaniec Ludzie
Chowaniec; Nazwisko góralskie występujące na Podhalu od XVII w. i bardzo tam częste, także na Orawie Pol . i na Spiszu Pol ., np. w Jurgowie ok. 1965 było 19 rodzin z tym nazwiskiem. W gwarze podh. chowaniec lub chowanica to dziecko przybrane. Na Podtatrzu Pol. (na Orawie, na Po…
Chowaniec Stanisław Ludzie
Chowaniec Stanisław (16 X 1925 Bukowina Tatrz.). Rolnik na Bukowinie Tatrz ., przewodnik tatrz. od 1966, działacz społ. i kult. na terenie swej wsi, znany gawędziarz lud. (własna twórczość), inicjator i uczestnik corocznego festiwalu Sabałowe Bajania na Bukowinie Tatrz. od sameg…
Chowańców Potok Woda
Chowańców Potok lub Chowańcówka. Lw. dopływ Porońca , powstający między Toporową Cyrhlą a Brzezinami , gdzie jego łożysko - tu zwykle suche - przecina szosę do Morskiego Oka . Płynie ku pn., tuż na zach. od Budzowego Wierchu w Murzasichlu . Nazwa pochodzi od nazwiska góralskiego…
Chowańców Wierch Miejsca
Chowańców Wierch; Nazwa Ch.W. pochodzi od góralskiego nazwiska Chowaniec , które jest jednym z najczęstszych w pobliskim Jurgowie .
Chrien Eugen Ludzie
Chrien Eugen (8 XI 1896 Bańska Szczawnica - 26 III 1956 Koszyce). Słow. prawnik i malarz. Studia malarskie odbył m.in. w ASP w Krakowie (1933-38) i u Stanisława Gałka w Zakopanem . Był wielkim miłośnikiem Tatr i namalował dużo krajobrazów tatrz., np. Mengusovské štíty, Morské Ok…
Chrobak Eugeniusz Ludzie
Chrobak Eugeniusz (1 VI 1939 Bielsko-Biała - 28 V 1989 w Himalajach). Wybitny taternik i alpinista, mgr inż. chemik. Uprawiał taternictwo od 1958, dokonując wielu pierwszych przejść dróg najtrudniejszych, np. w 1962 lw. filarem pn.-wsch. ściany Kazalnicy Mięguszowieckiej , co uz…
chruściki Zwierzęta
Owady nadwodne. Larwy ich budują sobie rodzaj małych rurek, pozlepianych z kamyczków, słomek, kawałeczków drewna, ziarnek piasku, cząstek liści, a nawet malutkich muszelek. Cały odwłok larwy ukryty jest w tym rurkowatym "domku", tylko z jednego końca wystaje twarda opancerzona g…
chrzan pospolity
chrzan pospolity (Armoracia rusticana, A. lapathifolia, Cochlearia armoracia ) z rodziny Krzyżowych (Cruciferae). Roślina uprawna, ale na terenie Podtatrza zapewne od bardzo już dawna zdziczały uciekinier z upraw, zupełnie zadomowiony. Liście dolne ma wielkie, szerokie, podługow…
chrząszcze Zwierzęta
Owady występujące w Tatrach dosyć licznie i we wszystkich piętrach roślinności. Wg Mariana Łomnickiego w piętrze reglowym żyje ok. 500 gatunków ch., w piętrze kosówki 106, a w piętrze hal i turni razem już tylko 67. Ostre warunki klimatu górskiego, skrócony okres wegetacji, zwię…
Chuda Przełączka Przełęcze
Przełęcze Wysokość: 1850 m n.p.m. Położenie Widok
chwasty
chwasty . Rośliny niewłaściwe w danym środowisku, obcy przybysze, a także rośliny przypłoci, rumowisk, śmietników itp. W Tatrach chwastami nazywa się niekiedy rośliny synantropijne, aczkolwiek nie jest to całkiem słuszne. Ch. dostają się w Tatry przypadkiem, zwykle przyniesione…
Chwaściński Bolesław Ludzie
Chwaściński Bolesław (6 IX 1909 Warszawa - 27 XII 1992 tamże). Taternik i alpinista, dr inż. dróg i mostów, autor książek i wielu prac z dziejów taternictwa i alpinizmu oraz z zakresu praktyki i historii inżynierii. Projektował i budował mosty, drogi i koleje w Polsce 1936-39 i…
Chwistek Bronisław Ludzie
Chwistek Bronisław (1854 lub 1856 - 24 X 1922 Kraków). Lekarz (studia w Krakowie). Z Krynicy, gdzie był lekarzem klimatycznym, przybył do Zakopanego i tu również pełnił te obowiązki w 1888-91 i 1903-04. W 1891 postawił sobie przy Krupówkach dwupiętrowy dom drewniany, w którym od…
Chwistek Leon Ludzie
Chwistek Leon (13 VI 1884 Kraków - 20 VIII 1944 Barwisze k. Moskwy), syn » Bronisława Chwistka . Matematyk, logik, filozof, teoretyk sztuki, malarz. Po studiach na UJ (dr 1906) pracował naukowo i równocześnie (1909-26 z przerwami) uczył matematyki w krak. Gimnazjum Sobieskiego,…
chwyt
chwyt (zdrobn.: chwycik). W terminologii tatern. oznacza najczęściej to, czego się chwyta taternik przy wspinaniu, a więc odpowiedni fragment rzeźby skalnej (np. mały występ skalny, małe zagłębienie w skale lub krawędź szczeliny skalnej), natomiast w takim znaczeniu taternicy ni…
Chybiński Adolf Ludzie
Chybiński Adolf (29 IV 1880 Kraków - 29 lub 31 X 1952 Poznań). Wybitny muzykolog, zajmujący się m.in. historią muzyki pol. i muzyką ludu pol., prof. Uniw. Lwow. 1917-41, potem w Poznaniu 1945-52, czł. PAU (1929) i PAN (1952), czł. hon. PTT. Znał doskonale Tatry i Podhale , był d…