Litera C
Cubrynka Miejsca
Cubrynka Pierwsza i zarazem najwybitniejsza turnia w grani ciągnącej się od Cubryny ku pd.-zach., w kierunku Koprowego Wierchu. Nazwa Cubrynka pochodzi od sąsiedniej Cubryny. Wprowadzili ją taternicy, i to najpierw w formie bardziej literackiej: Czubrynka, ale ostatecznie przyję…
Cubryńska Przełączka Przełęcze
Cubryńska Przełączka Pierwsze wejście: Ludwik Chałubiński, Karol Potkański oraz przew. Kazimierz Bednarz, Jan Fedra i Szymon Tatar starszy w 1884. Zimą: Jan K. Dorawski, Kazimierz Piotrowski i Adam Sokołowski w 1925.
Cubryński Śnieżnik Miejsca
Cubryński Śnieżnik Jeden z najtrwalszych » śnieżników Tatr Pol., położony w górnej części Zadniej Galerii Cubryńskiej, u stóp urwisk Cubryny. Wymiary zmienne, we wrześniu 1982: szer. (w pobliżu górnej szczeliny brzeżnej) 88 m, dług. w kierunku spadku 78 m, pow. ok. 3000 m2. Ten…
Cubryńskie Galerie Miejsca
Cubryńskie Galerie . Trzy wielkie, pochyłe, piarżyste, często zaśnieżone tarasy w masywie Cubryny, wszystkie podcięte urwiskami w stronę Morskiego Oka. Wielka Cubryńska Galeria (ok. 2080-2200 m) znajduje się u stóp szczytowej części pn.-wsch. ściany Cubryny, przy żlebie spadając…
cuha
cuha (nie cucha ani czucha). Ubiór góralski: wierzchnie okrycie, rodzaj kurtki nie do wdziewania na rękawy wąskie i ciasne, tylko do zarzucania na siebie niby krótką pelerynę. Zawiązuje się ją lub zapina na piersiach pod szyją. Cuhę szyje się z białego filcu (takiego jak góralsk…
Cybulska Krystyna Ludzie
Cybulska Krystyna (1915 Zakopane - 23 IV 1984 tamże), żona » Jana Cybulskiego, siostra » Jerzego Ustupskiego. Narciarka, turystka. Po II wojnie świat. przez szereg lat pracowała w zakop. biurze Koła Przewodników Tatrz., potem razem z mężem prowadziła schronisko PTTK w Starej Roz…
Cybulski Jan Ludzie
Cybulski Jan (27 I 1908 Grębałów k. Krakowa - 14 VII 1982 Zakopane). Działacz narc. i tur., przewodnik tatrz. od 1951, czł. GOPR, pracownik PTTK (ORT) w Zakopanem, w 1968-74 kier. schroniska PTTK w Starej Roztoce. W 1965 był członkiem zarządu Koła Przewodników Tatrz. w Zakopanem…
Cybulski Jerzy Ludzie
Cybulski Jerzy (ok. 1890 - ok. 1942 Sandomierz). Narciarz i taternik, adwokat w Kielcach. W 1936 był czł. Klubu Wysokogórskiego. W czasie II wojny świat. rozstrzelany przez Niemców w Sandomierzu.Najbardziej aktywny w Tatrach był w lutym i marcu 1910, kiedy uprawiał narciarstwo w…
Cybulski Marek Ludzie
Cybulski Marek (1915 - VIII 1944 Warszawa), syn » Jadwigi Roguskiej-Cybulskiej. Taternik, student Konserw. Warsz., początkujący kompozytor. Zamordowany przez Niemców w warsz. więzieniu przy al. Szucha. Maturę zdał w zakop. gimnazjum w 1935 i już wtedy uprawiał taternictwo; w 193…
Cyprian, brat Ludzie
Cyprian, brat lub Frater Cyprianus (28 VII 1724 Polkowice, woj. legnickie na Śląsku - 16 IV 1775 Czerwony Klasztor?). Nazwisko świeckie wg metryki chrztu (niemiecka): Franz Ignatz Jäschke (dopiero w 1987 odszukane, bowiem - też od niedawna - znane było tylko przekręcone: Jaisge…
Cyprian Tadeusz Ludzie
Cyprian Tadeusz (21 II 1898 Zabłotów k. Śniatynia - 1979). Wybitny fotografik (także tatrzański), prawnik (UJ, dr 1922), od 1948 prof. prawa karnego na Uniw. Pozn. W 1945 czł. delegacji pol. na proces norymberski, współautor książek o tym procesie. Znaczna część jego działalnośc…
cyrhla
cyrhla , w wymowie lud. i potocznej także cyrla. Na Podhalu i w sąsiednich regionach występuje często w nazwach geogr. (np.Toporowa Cyrhla lub gdzie indziej po prostu Cyrhla), ale pierwotnie jako słowo pospolite cyrhla oznaczało polanę, która powstała przez wykarczowanie lasu. S…
Cyrhla nad Białką Miejsca
Cyrhla nad Białką Najwyższe wzgórze między Bukowiną Tatrz. a polaną Głodówką , bezpośrednio na pn.-wsch. od tej ostatniej. Zob. też Głodówka Wyżnia .
Cyrhlanie Organizacje
"Cyrhlanie" lub "Cyrhla" (także "Cyrlanie" i "Cyrla"). Nieformalna grupa turystów i taterników z lat 1927-30, przebywająca wsp. w lecie na Toporowej Cyrhli w Zakopanem i stamtąd podejmująca wycieczki w Tatry. Byli to przeważnie nauczyciele szkół średnich, razem 7 osób (m.in. sta…
cyrkuł sądecki
cyrkuł sądecki . Cyrkuł (lub obwód) był jednostką administracji państw. pod zaborem austr. w Galicji, która w 1772 została podzielona najpierw na 6 cyrkułów, a następnie na 18. Urząd cyrkularny ze starostą na czele (i podległymi mu komisarzami) był władzą nadrzędną dla »dominiów…
Cywiński Władysław Ludzie
Cywiński Władysław (12 VIII 1939 Wilno). Inż. elektronik (Politechn. Gdańska 1963), taternik od 1959, alpinista. Uczestniczył w przejściu ok. 30 nowych dróg tatern., a główną grań Tatr przeszedł samotnie w 1975 w trzy i pół dnia. Instruktor taternictwa. Uczestnik wypraw alpin. w…
Czaja Mieczysław Ludzie
Czaja Mieczysław (12 IV 1903 Gorlice - 30 XII 1958 k. Nawojowej, woj. nowosądeckie, poch. w Krakowie). Zootechnik, biolog, prof. UJ (1949-52) i warsz. SGGW (1952-58), czł. PAN (był także w prezydium) i PROP. Autor licznych prac z dziedziny fizjologii i hodowli zwierząt gospodars…
Czaki Franciszek Florian Ludzie
Czaki Franciszek Florian , także Csaky (zm. 1772). Pol. kartograf i inż., pochodzenia węg. Opracował różne mapy z terenu Polski oraz mapę pn. Spisza i Tat w skali ok. 1:168 000, wydaną w 1762 (reprodukcja m.in. w "Wierchach" 1935). Mapa ta stanowi ważną pozycję w rozwoju kartogr…
Czambel Samo Ludzie
Czambel Samo , tj. Samuel (24 VIII 1856 Slovenská Lupča k. Bańskiej Bystrzycy - 18 XII 1909 Csillaghegy k. Budapesztu, poch. w Békásmegyer). Słow. językoznawca, dialektolog (badania terenowe m.in. na Spiszu), literat, od 1879 urzędnik państw. w Budapeszcie. Swoimi pracami nauk.…
Czapiński Kazimierz Ludzie
Czapiński Kazimierz (18 XI 1882 Mińsk - 1941 Oświęcim). Prawicowy działacz socjalist. (1920-39 we władzach nacz. PPS), publicysta ("Naprzód", "Robotnik"), w 1919-35 poseł na sejm. Z zamiłowań turysta i taternik, często bywał w Zakopanem i dużo chodził po Tatrach . Od 1907 mieszk…
Czaplicki Zdzisław Ludzie
Czaplicki Zdzisław (4 IX 1874 Warszawa - 23 XII 1947 Kraków, poch. w Zakopanem). Lekarz (studia w Warszawie i na UJ), działacz TT, taternik, zakop. działacz społeczny. Do Zakopanego przyjeżdżał od 1899 lub wcześniej, w lecie 1900 prowadził zakop. biuro TT, w 1902-04 i 1905-10 by…
Czaplowa Dolina Doliny
Czaplowa Dolina , także Dolina Czaplówka lub Ciaplówka oraz Dolina Głodówka; Niewielka dolina reglowa, ok. 1,5 km długa, pierwsza na wsch. od dolnej części Juraniowej Doliny. Zaczyna się na pn.-zach. stokach Furkaski (1491 m), zbiega ku pn. (między reglami Turek od wsch. i Czapl…
Czaplowa Hala Hale i polany
Czaplowa Hala , także Czaplówka i Ciaplówka; Dawna hala, która obejmowała Czaplową Dolinę w Tatrach i polanę Czaplówkę w Cichej Dolinie Orawskiej. Od 1615 hala ta była użytkowana wsp. przez mieszkańców wsi orawskich Głodówka i Sucha Góra, ale była własnością Orawskiego Państwa,…
Czaplowy Potok Woda
Czaplowy Potok , także Potok Czaplówka; Lewoboczny dopływ Cichej Wody Orawskiej, który powstaje na pn.-zach. stokach Furkaski (1491 m) i płynie najpierw Czaplową Doliną, po czym przecina szerokie dno Cichej Doliny Orawskiej (po zach. stronie polany Czaplówka) i wpada do Cichej W…
Czaplowy Wierch Szczyty
Czaplowy Wierch , także Wierch Czaplówka oraz Głodówka. Regiel między dolną częścią Juraniowej Doliny a dolną częścią Czaplowej Doliny. O nazwach Cz.W. » Czaplowa Hala .
Czaplówka Hale i polany
Czaplówka lub Ciaplówka; Jedna z dużych polan na dnie Cichej Doliny Orawskiej, przy lw. brzegu Cichej Wody, między Czaplowym Potokiem a Potokiem Furkaską. Niegdyś wchodziła w skład Czaplowej Hali. O nazwach Czaplówki » Czaplowa Hala. Nazwą Czaplówka (Čaplovka) oznaczano też sąsi…
czarcia miotła
czarcia miotła . Gęste skupienia pędów w koronach niektórych jodeł, rzadziej świerków, a niekiedy nawet i kosówki. Skupienia te wyglądają jak małe, gęste krzaczki. Gałązki ich są drobniejsze niż normalne, a igły znacznie krótsze i mniejsze. Powstanie takich czarcich mioteł, zwan…
Czarna Dolina Bielska Doliny
Czarna Dolina Bielska lub krótko Czarna Dolina; W pn.-wsch. części Tatr Biel., oddzielona od Doliny za Tokarnią wydłużonym grzbietem Czarnego Wierchu Bielskiego, a od Suchej Doliny Bielskiej - Długim Wierchem Bielskim. Cz.D.B., którą płynie Czarny Potok Bielski, zbiega ku wsch.…
Czarna Dolina Gąsienicowa Doliny
Czarna Dolina Gąsienicowa lub po prostu Czarna Dolina. Nazwa Cz.D.G. pochodzi od Czarnego Stawu Gąsienicowego.
Czarna Dolina Jaworowa Doliny
Czarna Dolina Jaworowa lub po prostu Czarna Dolina; Jedna z gł. odnóg Jaworowej Doliny, po jej wsch. stronie, ciągnąca się naprzeciw Jaworowej Polany w górę ku pd.-wsch. do stóp Czarnego Szczytu i Kołowego Szczytu. Ponad Cz.D.J. od pd. wznosi się masyw Lodowego Szczyt u ze swymi…
Czarna Dolina Rakuska Doliny
Czarna Dolina Rakuska lub po prostu Czarna Dolina, a także Dolina Czarnej Wody i Rakuska Dolina; Dość duża dolina (ponad 2 km długości) wcinająca się w pd.-wsch. stoki Tatr Biel. i dochodząca do stóp Bujaczego Wierchu. W górze dzieli się na dwie odnogi: Dolina do Siedmiu Źródeł…
Czarna Góra Miejscowości
Czarna Góra Wieś na Spiszu Pol., po wsch. stronie rz. Białki, naprzeciw podh. wsi Białka Tatrz., między Jurgowem a Trybszem. Mieszk. ok. 1400. Wieś notowana od XVII w., ale osiedle past. istniało tu dawniej. Co najmniej od XVII w. mieszkańcy zajmowali się pasterstwem w Tatrach J…
Czarna Jaskinia Jaskinie
Czarna Jaskinia Gł. otwór znajduje się po wsch. stronie Kościeliskiej Doliny, wysoko na pd.-zach. stokach Organów, 307 m nad Pisaną Polaną, u podnóża Czarnej Turni. W pobliżu odkryto drugi otwór zwany południowym (ok. 1300 m), a potem sztucznie przekopano trzeci, północny (1408…
Czarna Ławka Przełęcze
Czarna Ławka; Główna, ale nie najniższa przełęcz w grani Liptowskich Murów, między Gładkim Wierchem a Szpiglasowym Wierchem, na pd.-wsch. od Czarnego Stawu Polskiego. Stanowi krótkie i dogodne połączenie Doliny Pięciu Stawów Polskich z Ciemnosmreczyńską Doliną. Wszystkie nazwy C…
Czarna Młaka Woda
Czarna Młaka Mały, czasem wysychający stawek w górnej części Rohackiej Doliny. Pow. 0,28 ha, 70 x 55 m, głęb. 1,2 m. W 1946-47 został on sztucznie obudowany, a w 1973 sztucznie pogłębiony do 6 m przez zbudowanie zapory.
Czarna Przełęcz Przełęcze
Czarna Przełęcz Między Czarnym Szczytem a Kołowym Szczytem. Prowadzi przez nią znane od bardzo dawna przejście z Czarnej Doliny Jaworowej do Jastrzębiej Doliny, ale zwykłe przejście nie prowadzi przez najgłębsze wcięcie tej przełęczy, lecz przez Czarny Przechód, tj. małe wcięcie…
Czarna Turnia Miejsca
Czarna Turnia . Wzniesienie w grani ciągnącej się od Organów w górę przez Pisaniarskie Zdziary aż po Upłazkową Przełączkę. Ku pd.-zach., w stronę Kościeliskiej Doliny, Cz.T. opada skalistą ścianą, a w przeciwną stronę (ku Żlebowi pod Wysranki) lesistym stokiem.
Czarna Woda Rakuska Woda
Czarna Woda Rakuska lub krócej Czarna Woda, także Czarny Potok; Gł. strumień Czarnej Doliny Rakuskiej, po której opuszczeniu przecina Drogę Wolności i płynie ku wsch. do Bielskiego Potoku, uchodząc do niego między Tatrz. Kotliną a Białą Spiską, poniżej Szarpańca. Inna Czarna Wod…
Czarne Ściany Szczyty
Czarne Ściany; Najwyższa turnia Cz.Ś. wznosi się nieco wyżej od Granatów, ale mimo to Cz.Ś. były długo uważane za część masywu Granatów. Na Cz.Ś. prowadzą tylko drogi tatern., ale ich zach. zboczami przebiega w poprzek Orla Perć . Przejście tzw. Granią Czarnych Ścian należy do n…
Czarniak Andrzej Ludzie
Czarniak Andrzej lub Jędrzej, przydomek Pająk (4 IX 1900 Zakopane - 13 XII 1952 Kraków, poch. na starym cment. w Zakopanem). Góral zakop., cieśla, potem budowniczy i architekt, narciarz. W latach międzywoj. uprawiał narciarstwo jako zawodnik w biegach zjazdowych i skokach (na sk…