Ludzie
Jármay László Ludzie
Jármay László (1850 Budapeszt - 3 II 1932 tamże). Węg. lekarz, w 1878-1903 lekarz zdrojowy w Starym Smokowcu , taternik , ratownik górski, zasłużony działacz tur. w Tatrach i na Spiszu . W swej działalności tatern. ma tylko jedno pierwsze wejście (nową drogą od zach. na Durny Sz…
Jarocki Stanisław Ludzie
Jarocki Stanisław (1871 Warszawa - 13 X 1944 Wilno). Malarz, studia w Warszawie u Wojciecha Gersona i w krak. SSP u Jana Matejki i in., także za granicą. Od 1898 osiadły w Wilnie. Działacz społ. (m.in. w harcerstwie) i krajoznawca, autor przewodnika Okolice Wilna (Wilno 1925).Ma…
Jarocki Władysław Ludzie
Jarocki Władysław (6 VI 1879 Podhajczyki k. Tarnopola - 7 II 1965 Kraków), żona Anna, córka Jana Kasprowicza . Malarz, grafik, architekt. Studia na politechn. lwow. (inż. architekt), potem w krak. ASP (1902-06) u Józefa Mehoffera i Leona Wyczółkowskiego oraz w Paryżu (1906). W 1…
Jaroczyński Marian Jakub Ludzie
Jaroczyński Marian Jakub (24 VII 1819 Toruń - 14 I 1901 Poznań). Malarz, grafik, rzeźbiarz. Studia w ASP w Berlinie 1841-44. W 1849 osiadł w Poznaniu, gdzie rozwinął działalność artyst., pedag., społ. i polityczną. W 1863-64 był więziony przez władze pruskie. Potem bywał w Szcza…
Jarosz Jerzy Ludzie
Jarosz Jerzy (24 IV 1843 Kostarowce k. Sanoka - 1916 Nowy Sącz). Leśnik, leśniczy m.in. u Stadnickich w Nawojowej, od 1883 w Nowym Sączu. Ok. 1885 z urzędowego nakazu objął nadzór fachowy nad zdewastowanymi lasami tatrz. w dobrach zakop. Magnusa Peltza i opracował wtedy w celu r…
Jarosz Stanisław Ludzie
Jarosz Stanisław (18 VII 1915 Zakopane - 28 VIII 1984 tamże), siostrzeniec przew. Stanisława Gąsienicy z Lasa i szwagier narciarza Stanisława Skupnia . Walczył w kampanii wrześniowej 1939, potem w wojsku pol. w pn. Afryce i we Włoszech (Monte Cassino). Po wojnie prowadził kolejn…
Jarosz Stefan Ludzie
Jarosz Stefan (14 X 1903 Rozwadów nad Sanem - 31 III 1958 Warszawa, poch. w Alei Zasłużonych na Powązkach). Leśnik, geograf, krajoznawca, taternik, podróżnik, działacz ochrony przyrody. Po studiach leśnych i geogr. uzyskał w 1932 doktorat na podstawie pracy Badania geograficzno-…
Jaroszewski Wojciech Ludzie
Jaroszewski Wojciech (3 II 1935 Poznań - XII 1993). Geolog, prof. UW. Specjalność: tektonika, także Tatr, gdzie prowadził badania nauk. od 1955. Aktywny turysta, członek nowego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (od 1989). Z terenu Tatr ogłosił m.in. prace: Geologia pasma Świer…
Jaroszyński Jan Ludzie
Jaroszyński Jan (28 IV 1876 na wsi w Krasnostawskiem na Lubelszczyźnie - 5 X 1956 Wrocław). Turysta, taternik, alpinista, narciarz, fotografik górski, działacz tur., z zawodu inż. elektrotechnik. Tatry poznał w 1905 i od tego czasu uprawiał tam turystykę, taternictwo, narciarstw…
Jaroszyński Józef Ludzie
Jaroszyński Józef (1835 - przed 30 III 1900 Monachium). Malarz, studia w ASP w Wiedniu. Malował krajobrazy, sceny hist. i rodzajowe. Wystawiał od 1855 w różnych miastach, także za granicą. Od 1865 bywał w Zakopanem i Tatrach . Obrazy o tematyce tatrz. i podh. wystawiał najpierw…
Jarzębowski Wojciech Ludzie
Jarzębowski Wojciech (4 VII 1926 Potoczno, woj. lubelskie). Dziennikarz, działacz sport. i społ., zamieszkały w Zakopanem od 1950. Z początku przez kilka lat był sprawozdawcą sport. w PAP, po czym związał się na stałe z krak. "Dziennikiem Polskim" i prowadził jego delegaturę zak…
Jarzymowski Stefan Ludzie
Jarzymowski Stefan (1849 Chłosiatyn = Husiatyn? - przed 15 VIII 1890 Lwów). Rzeźbiarz, studiował w SSP w Krakowie 1868-72 i w Monachium 1872-74, gdzie mieszkał ze Stanisławem Witkiewiczem < /A > . W 1901 w TZSP w Warszawie wystawiono jego rzeźbę Chałubiński z góralami.
Jasiewicz Adam Ludzie
Jasiewicz Adam (12 X 1928 Kraków). Botanik, od 1973 prof., w 1968-83 dyr. Inst. Botaniki PAN w Krakowie, od 1968 red. czasopisma "Fragmenta Floristica et Geobotanica", od 1973 red. serii monogr. "Flora Polska". Badania bot. w Tatrach i na Podtatrzu prowadził najpierw jako asyste…
Jasiewicz Józef Ludzie
Jasiewicz Józef (23 III 1893 Bubiny, diecezja białostocka - 22 I 1963 Zakopane, poch. na starym cment.). Ksiądz (wyświęcony 1917 w Mohylewie), kanonik, dr teologii, dyr. "Księżówki" w Zakopanem 1930-42 i 1945-59, taternik . W czasie okupacji niem. wygłaszał patriotyczne kazania…
Jasiński Kazimierz Ludzie
Jasiński Kazimierz, pseud. Kański (24 II 1887 Częstochowa - 25 II 1956 Warszawa). Działacz ruchu robotn., ekonomista, uczestnik rewolucji w 1905, po II wojnie świat. działacz społ. i polit., ambasador. W okresie międzywoj. należał do komunist. i lewicowych miłośników turystyki,…
Jaskólski Stanisław Ludzie
Jaskólski Stanisław (28 IX 1896 Lwów - 4 VIII 1981 Kraków). Geolog, autor wielu prac nauk., prof. AGH w Krakowie (1935-66), w 1939-40 więziony w niem. obozie koncentr. w Sachsenhausen; w 1940-45 uczetniczył w tajnym nauczaniu w Krakowie. Pierwsze jego prace nauk. dotyczą pertrog…
Jaszowski Stanisław Ludzie
Jaszowski Stanisław (1803 Czyżki k. Sambora - 12 II 1842 Lwów). Poeta, powieściopisarz, krytyk lit. Autor pierwszego pol. poematu o Karpatach pt. Karpaty ("Pam. Galicyjski" 1821, przedruk dużych fragmentów: "Wierchy " 1934). Utwór ten nie dotyczy ani Tatr , ani nawet Pienin (jak…
Jávorka Sándor A. Ludzie
Jávorka Sándor A. (12 III 1883 Hegybánya, obecnie Štiavnické Bane k. Bańskiej Szczawnicy - 28 IX 1961 Budapeszt). Wybitny botanik węg., od 1905 pracownik, a potem także kier. oddziału bot. Węg. Muzeum Nar. w Budapeszcie do 1940, od 1936 czł. Węg. Akad. Nauk, autor ponad 200 prac…
Jaworczakowa Mira Ludzie
Jaworczakowa Mira (21 IV 1917 Sartan), z domu Sidorowicz. Literatka, autorka cenionych książek dla dzieci i młodzieży, zamiłowana turystka i miłośniczka Tatr od lat przedwojennych. Już w 1939 zadebiutowała w "Płomyku", ale pierwszą jej książką był Marmotek z gór (Kr.1946, o świs…
Jaworowski Zbigniew Ludzie
Jaworowski Zbigniew (17 X 1927). Taternik , lekarz, fizyk, radiobiolog, prof., pracownik Inst. Badań Jądrowych w Świerku pod Warszawą i Centr. Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie. Taternictwo uprawiał od 1944, instruktorem tatern. został w 1950. Przeszedł szereg nowy…
Jaworski Kazimierz Andrzej Ludzie
Jaworski Kazimierz Andrzej, krypt. KAJ (28 XI 1897 Siedliszcze k. Chełma Lub. - 6 IX 1973 Lublin). Poeta, prozaik, tłumacz, red. miesięcznika "Kamena " (1933-39, 1945-49, 1952-59), turysta, taternik (w latach międzywoj.), z zawodu nauczyciel 1921-1949 (podczas okupacji niem. w t…
Jaworski Zygmunt Władysław Ludzie
Jaworski Zygmunt Władysław (1 V 1872 Kraków - 13 VIII 1952 tamże?). Rolnik, prof. hodowli zwierząt na uniw. wileńskim (1938-39) i na UJ od 1945. Ogłosił m.in. pracę: Ueber Viehzucht und Milchwirt-schaft in der polnischen Tatra ("Oester. Molkereizeitung" 1897 i odb.: Wien 1897) o…
Jelínek Edvard Ludzie
Jelínek Edvard (6 VI 1855 Praga - 15 III 1897 tamże). Czes. literat i publicysta, urzędnik miejski i kustosz muzeum miejskiego w Pradze, autor licznych rozpraw i opowiadań poświęconych literaturze pol. oraz historii oświaty i obyczajów w Polsce. W czasopismach czes. pisywał o sp…
Jenne Karl Ludzie
Jenne Karl lub Jene (13 X 1879 Blödesheim, Rh.-Hessen - 26 VI 1911 w Tatrach, poch. w Zubercu). Niem. taternik z Frankfurtu nad Menem, z zawodu chemik, pracujący w Zabrzu na Górnym Śląsku. Zginął razem z » Ludwikiem Koziczinskim przy próbie wejścia nową drogą w lw. części pn. śc…
Jerominówna Wanda Ludzie
Jerominówna Wanda (18 XI 1888 Warszawa - po 18 X 1944 Ravensbrück). Jedna z najlepszych pol. taterniczek w okresie przed I wojną świat. i utalentowana pianistka. Chodziła na wspinaczki z najlepszymi ówczesnymi taternikami jak Janusz Chmielowski , Aleksander Znamięcki , Władysław…
Jędrzejowski Henryk Ludzie
Jędrzejowski Henryk (14 XI 1897 Londyn - 1937? ZSRR), syn znanego działacza socjalist. Bolesława Antoniego Jędrzejowskiego. Fizyk (dr 1917), badacz promieniotwórczości (m.in. w Paryżu w 1923-27 u Marii Skłodowskiej-Curie, potem w Inst. Radowym w Warszawie), autor prac nauk. z te…
Jirásek Alois Ludzie
Jirásek Alois (23 VIII 1851 Hronów = Hronov, Czechy - 12 III 1930 Praga, poch. w Hronowie). < P > Czes. powieściopisarz i dramaturg, z zawodu nauczyciel, autor licznych powieści hist., ukazujących dzieje Czech, a także opowiadań hist. i in. Przekłady utworów J. na język pol. uka…
Jordán Károly Ludzie
Jordán Károly (16 XII 1871 Peszt - 24 XII 1959 Budapeszt). Wybitny matematyk węg., prof. Wyższej Szkoły Ekon. w Budapeszcie, czł. koresp. Węg. Akad. Nauk. (1947), jeden z czołowych taterników na przełomie XIX i XX w., alpinista, narciarz wysokogórski. Autor kilku książek i liczn…
Jordán Marthe Ludzie
Jordán Marthe, z domu Lavallé (7 VII 1881 Sewilla, Hiszpania - 7 VII 1959 Budapeszt). Alpinistka i taterniczka . Marta Lavallé, Francuzka z Genewy, chodziła najpierw po Alpach (w masywie Mont Blanc i w grupie Saleve), a potem po Tatrach , tylko w 1899 i 1900 w towarzystwie Karol…
Jordán Oszkár Ludzie
Jordán Oszkár (1887-1914), bratanek » Karola Jordána . Węg. taternik , alpinista i narciarz wysokogórski, prawnik (dr) w Budapeszcie. Od 1908 czł. BETE (w pewnym okresie wiceprezes). Po Tatrach chodził z innymi węg. taternikami, najczęściej z Imre Barczą i T. Szaffką . Przeszedł…
Jost Alojzy Ludzie
Jost Alojzy, właśc. Henryk Alojzy (12 XI 1874 Twierdza k. Mościsk - 6 XI 1932 Zakopane). Budowniczy lądowo-wodny, literat, miłośnik i znawca góralszczyzny, myśliwy. Przed I wojną świat. był powiatowym drogomistrzem w Nowym Targu, nadzorował budowę Drogi Balzera do Morskiego Oka…
Jost Henryk Ludzie
Jost Henryk (21 VIII 1921 Zakopane), syn »Alojzego i Matyldy Jostów . Dr inż. mechanik, zamieszkały w Zakopanem , badacz dziejów techniki i przemysłu, autor ponad 50 prac z tego zakresu. Od ok. 1950 prowadzi badania nad historią i zabytkami przemysłu lud. i w ogóle techniki i pr…
Jostowa Matylda Ludzie
Jostowa Matylda z Nowaków (11 IX 1882 Okocim - 16 VII 1977 Zakopane), siostra Juliana Nowaka (prof. UJ i w 1922 premiera), a żona » Alojzego Josta . Zakop. nauczycielka i działaczka społeczna.Od 1908 mieszkała w Zakopanem i uczyła w szkole podst. od 1908 do 1950, a w 1925-39 tak…
Jostowa Wanda Ludzie
Jostowa Wanda (1 VII 1906 Lwów), kuzynka » Henryk Josta . Etnografka (dr), w 1948-52 kier. działu etnografii pozaeuropejskiej w Muzeum Kultur Lud. w Warszawie, potem zamieszkała w Zakopanem . W 1952-70 pracowała w Muzeum Tatrz. w Zakopanem , zrazu jako adiunkt, a w 1957-70 jako…
Juraniowy Potok Ludzie
Juraniowy Potok (ok. 1300-834 m), Biała Woda; Juráňov potok, Biela voda.S. Powstaje na pn.-zach. stokach Bobrowca, płynie Juraniową Doliną do Orawickiej Kotliny (w Podtatrzańskim Rowie), gdzie łącząc się z Cichą Wodą Orawską daje początek rzece Orawicy.
Jurzyca Karl Ludzie
Jurzyca Karl (? - 6 VI 1906 Karwina, Śląsk Cieszyński). Niem. turysta, taternik i alpinista, kasjer kopalni hr. Larischa-Mönicha w Karwinie, zamordowany przez bandytów. Był długoletnim działaczem i członkiem zarządu sekcji cieszyńskiej (Sektion Teschen) towarzystwa tur. Beskiden…
Kacián Ján Ludzie
Kacián Ján, brat Rudolfa Kaciána , z zawodu kelner (w hotelu na Siodełku). W 1936-42 on i István Zamkovszky wsp. dzierżawili i prowadzili Schronisko Téryego przy Pięciu Stawach Spiskich . Uprawiał taternictwo, np. w 1934 ze Stanisławem Motyką i Zamkovszkym.
Kacián Rudolf Ludzie
Kacián Rudolf (1915 Paryżowce = Parižovce na Liptowie - 1984). Pracował z przerwami od 1937 w Schronisku Téryego , dzierżawionym wówczas przez jego brata i Istvána Zamkovszkyego , a w 1946-76 w Schronisku Bilíka na Siodełku. Ratownik górski (HS).
Kalchbrenner Karl Ludzie
Kalchbrenner Karl, także Carl i Károly (5 V 1807 wówczas Pettöfalva na Węgrzech, potem Pöttelsdorf w Austrii - 5 VI 1886 Włochy Spiskie). Proboszcz ewang. we Włochach Spiskich 1832-81, senior związku Fraternität des XIII-städter Seniorates 1870-82, z zamiłowań od 1837 botanik, s…
Kaleński Gustaw Ludzie
Kaleński Gustaw, przezwisko Tate (1881 lub 1885 Ryzna, Ukraina - 29 V 1943 Warszawa). Archiwista, historyk, przed I wojną świat. w Zakopanem działacz narc. i ochrony przyrody. Studiował jako wolny słuchacz na UJ. W 1914-17 walczył w Legionach Pol., potem był w POW, w 1919-21 słu…