Litera L
Lodowa Jaskinia Miętusia Jaskinie
Lodowa Jaskinia Miętusia; Długość ok.85 m, głęb. ok.25 m. Stan zalodzenia jaskini jest zmienny. Odkrycie jaskini i przejście jej wstępnej części: Leszek Nowiński i Ryszard Rodziński w 1963. Najdalej w głąb udało się dotrzeć dopiero w 1979, gdy stan lodu był najniższy. W 1996 stw…
Lodowa Jaskinia Mułowa Jaskinie
Lodowa Jaskinia Mułowa; Długość korytarzy ok. 400 m, deniwelacja 69 m (-64, +5 m), wg stanu badań z pocz. 1998. Lód (w formie pokrywy lodowej i nacieków) utrzymuje się w jaskini cały rok bez większych zmian. Otwór L.J.M. odkrył Janusz Flach w 1960, po czym dalszą eksplorację pro…
Lodowa Jaskinia w Ciemniaku Jaskinie
Lodowa Jaskinia w Ciemniaku, dawniej Lodowa Dziura; Niewielki trójkątny otwór L.J. (wys. 1,7 m, szer. w podstawy 4,5 m) jest widoczny tylko z bliska. Długość jaskini ok.390 m, deniwelacja ok.42 m (-11 m, +31 m i nie zbadane kominy). L.J. składa się z dwóch pięter; od otworu ciąg…
Lodowa Jaskinia w Twardych Spadach Jaskinie
Lodowa Jaskinia w Twardych Spadach; Długość jaskini 152 m, deniwelacja ok. 40 m. Dno dwóch komór jest pokryte warstwą lodu zmiennej grubości; są też lodospady . Otwór jaskini znalazł Krzysztof Dudziński w 1982. Dalsza eksploracja w tymże roku była prowadzona przez niego i in.; w…
Lodowa Kopa Szczyty
Lodowa Kopa; Wejście na L.K. od Lodowej Przełęczy i wprost z Jaworowej Doliny było od b. dawna znane góralskim myśliwym z Jurgowa . Pierwsze znane wejście turystów: Johann Heinrich Blasius, Simon Fischer (nadleśniczy z Jaworzyny Spiskiej ) z siostrzeńcem lub bratankiem, Gustav H…
Lodowa Piwnica Jaskinie
Lodowa Piwnica, dawniej też Lodowa Jaskinia Bielska; Jej ogromny otwór ma kształt trójkąta o podstawie ok. 8 m i tejże wysokości. Długość L.P. 60 m, głębokość - 18 m. W końcowej części nawet w lecie utwory lodowe. Jest to jedna z trzech zalodzonych jaskiń Tatr Bielskich .
Lodowa Przełęcz Przełęcze
Lodowa Przełęcz; Mimo swej wysokości stanowi jedno z najłatwiejszych i najdogodniejszych przejść z pn. na pd. stronę Tatr , z Jaworowej Doliny do Doliny Małej Zimnej Wody . Jest to najwyżej położona przełęcz tatrz., przez którą prowadzi znakowany szlak tur. z jednej strony Tatr…
Lodowa Przełęcz, Wyżnia Przełęcze
Lodowa Przełęcz, Wyżnia; Z Czarnej Doliny Jaworowej wiedzie na tę przełęcz przez Śnieżną Dolinę jedna z najciekawszych i najbardziej oryginalnych dróg tatrz. Ową drogą przez Śnieżną Dolinę pierwsi weszli Adam Ferens i Mieczysław Świerz w 1922. Zimą: Henryk W. Mogilnicki i Wiesła…
lodowce Geologia
Są to masy lodu, utworzone powyżej linii wiecznego śniegu (lodowce górskie) ze zbitego, topniejącego i zamarzającego, przekrystalizowanego śniegu, będące w stałym ruchu spływającym (jęzor lodowca). L. w Tatrach istniały ok. miliona lat temu, w okresie ogólnego ochłodzenia klimat…
lodowczyk Geologia
Prawidłowo w języku polskim termin ten oznacza: mały lodowiec. W Tatrach, gdzie nie ma nawet małych lodowców, lodowczykami nazywają niektórzy (w sposób niewłaściwy i mylący) płaty stwardniałego śniegu, określane prawidłowo nazwą » śnieżnik.
Lodowe Źrodło Woda
Lodowe Źrodło; Wydobywająca się z L.Ź. woda (o temp. 4,3-4,7 C) spływa w trzech różnych kierunkach trzema potoczkami do pobliskiego Kościeliskiego Potoku. Dawniej L.Ź. bywało mylnie uważane za początek Czarnego Dunajca ; było też czasem nazywane Zdrojem Goszczyńskiego.Wsch. brze…
Lodowego, Ramię Przełęcze
Lodowego, Ramię; Przez R.L. prowadzi najłatwiejsza droga na Lodowy Szczyt (z Doliny Pięciu Stawów Spiskich ). Nazwa Ramię Lodowego była nieraz używana dla Lodowego Zwornika , a dawniej także dla Lodowej Przełęczy lub Lodowej Kopy .
Lodowy Koń Miejsca
Lodowy Koń, Koń na Lodowym lub po prostu Koń; Przez Konia prowadzi zwykła droga na Lodowy Szczyt (od Ramienia Lodowego ); przejście Konia stanowi jej najtrudniejszy fragment.
Lodowy Stawek Woda
Lodowy Stawek; Do późnego lata bywa przykryty lodem i śniegiem. Jest najwyżej położony z wszystkich stałych stawów tatrz., chociaż często podaje się mylnie, że najwyżej leży Wyżni Wielki Staw Furkotny (2154 m). Zob. też Barani Stawek . Pomiary pracowników TANAPu z 1961-67: 0,400…
Lodowy Szczyt Szczyty
Lodowy Szczyt; Pierwsze wejście na L.S.: zapewne góralscy myśliwi z Jurgowa już w końcu XVIII w. Pierwsze wejście turystów: John Ball , Wilhelm Richter i węg. malarz nieznanego nazwiska z góralskimi myśliwymi z Jurgowa w 1843, z Jaworowej Doliny . Zimą: Theodor Wundt i przew. Ja…
Lodowy Szczyt, Mały Szczyty
Lodowy Szczyt, Mały; M.L.S. jest zwornikiem, od którego odgałęzia się w pd.-wsch. kierunku długa boczna grań Tatr Wys. (wznosi się w niej m.in. Pośrednia Grań ), oddzielająca Staroleśną Dolinę od Doliny Małej Zimnej Wody . Z trzeciej (pn.-zach.) strony M.L.S. leży Jaworowa Dolin…
Lodowy Zwornik Szczyty
Lodowy Zwornik; L.Z. jest zwornikiem dla Kapałkowej Grani, która odchodzi od niego ku zach. Swą urwistą pn. ścianą, ok. 275 m wysoką, L.Z. opada na górne piętro Śnieżnej Doliny .
Lohmeyer Carl Leopold Ludzie
Lohmeyer Carl Leopold (3 VIII 1799 Morąg k. Olsztyna - 3 VIII 1873 Wrocław). Niem. farmaceuta, autor pierwszego drukowanego przewodnika po Tatrach . W 1830-56 prowadził własną aptekę w Nysie (Neisse) na Śląsku i był radcą sanitarnym tamże. Zachęcony lekturą książki A. Sydowa o T…
Lorenc (Lorenz) Viktor Ludzie
Lorenc (Lorenz) Viktor (23 VIII 1843 Kromieryż=Kroměříz, Morawy - 21 VIII 1915 Lewocza, poch. w Krompachach). Pierwszy czes. taternik , inż. mechanik (politechn. w Wiedniu 1868). Jako student w 1861-68 w Wiedniu L. był członkiem i działaczem studenckiego stowarzyszenia Slávia, s…
Loria Leon Ludzie
Loria Leon (5 XI 1883 Warszawa - 8 IV 1932 Zakopane, poch. w Warszawie na Cment. Wojsk.). Prawnik, taternik , narciarz, ratownik tatrz., wojskowy (od 1920 lotnik, ppłk). Ukończywszy studia prawnicze na UJ (dr 1913) i chcąc być bliżej Tatr został koncypientem adwokackim w Nowym T…
Lővy Mór Ludzie
Lővy Mór lub Moriz (1847 Stara Wieś Spiska - 1922 Nowa Wieś Spiska). Nauczyciel i kier. żydowskiej szkoły podst. w Nowej Wsi Spiskiej od 1876, działacz tur., czł. zarządu gł. MKE 1896-1911, red. i współred. rocznika MKE 1896-1912 i 1915. Przez wiele lat był kierownikiem bibliote…
lód Terminologia
Stawy tatrz., zależnie od wysokości na jakiej się znajdują, zamarzają zwykle w październiku lub listopadzie, a uwalniają się od lodu w kwietniu, maju lub czerwcu, a nawet dopiero w lipcu i później. Niżej położone stawy (np. Niżni Toporowy Staw) są wolne od lodu mn.w. przez połow…
lód wodny Terminologia
Lód powstający w górach wprost z zamarzania wody, a nie ze sprasowanego śniegu, np. na potokach i strumieniach, na wodospadach itp. Jest on bardziej kruchy, łamiący się, nie ma plastyczności lodu śnieżnego.
Luba Woda Woda
Luba Woda; Niewielki potok płynący spod Przełęczy nad Czerwoną Glinką dnem Doliny pod Czerwoną Glinką ku pn.-wsch. Na wys. 1047 m spływa się z Głębokim Potokiem , dając tu początek Czarnej Wodzie Rakuskiej .
Lubertowicz Zygmunt Ludzie
Lubertowicz Zygmunt (16 IX 1883 Nowy Targ - 28 IX 1958 Bielsko). Poeta, publicysta, działacz społ. i kult. na Podhalu i Śląsku, z zawodu nauczyciel. Ojciec jego przybył na Podhale po Powstaniu Styczniowym. Jako nauczyciel języka pol. pracował L. kolejno od 1909 w Brodach, Czerni…
Lucerna Roman Ludzie
Lucerna Roman (ok. 1880 - ?). Geograf (Uniw. Wiedeński ok. 1906), uczeń znanego geografa Albrechta Pencka. Ok. 1930 L. był profesorem uniw. niem. w Pradze. Prowadził badania geomorf. w Tatrach Zach . i ogłosił pracę Glazialgeologische Untersuchung der Liptauer Alpen ("Sitz.-Ber.…
ludność
ludność. Ślady najdawniejszej ludności na Podtatrzu, z czasów prahistorycznych, pochodzą sprzed ok. 120 000 lat, z paleolitu, a odkryto je jedynie w Ganowcach k. Popradu, na Spiszu Słowackim. Po obu stronach Tatr badania archeol. wykazały w wielu miejscach ślady osadnictwa ludzk…
Lugeon Maurice Ludzie
Lugeon Maurice (10 VII 1870 - 23 X 1953). Szwajc. geolog, prof. uniw. w Lozannie (1897-1941), wybitny badacz budowy Alp i jeden z gł. twórców teorii ich budowy płaszczowinowej. Czł. koresp. PAU (1920). Nie będąc jeszcze wówczas nigdy w Tatrach i opierając się jedynie na analizie…
Lukniš Michal Ludzie
Lukniš Michal (26 II 1916 Zlatno, okres Nitra - 20 IX 1986 Malacky, poch. w Bratysławie). Słow. geograf (Uniw. Bratysł. 1942), wybitny geomorfolog, od 1956 prof. uniw. w Bratysławie. Zajmował się różnymi działami geografii, zwł. geomorfologią i szczegółową kartografią geomorf. C…
lustra tektoniczne
lustra tektoniczne. Gładkie, połyskujące, jakby powleczone szklistą polewą powierzchnie na skałach. Powstały przez ślizganie poszczególnych mas skalnych jednych po drugich. Ślizganie to odbyło się przy olbrzymim nacisku, a często i w niezwykle wysokiej temperaturze, tak że płasz…
lustracje
lustracje. Były to kontrole majątku i dochodów dóbr państw. (królewskich), przeprowadzane w Polsce od 1564 do 1789 przez trzyosobowe komisje (delegaci króla, senatu i izby poselskiej). Na podstawie badań w terenie, dokumentów i zeznań miejscowych świadków lustratorzy (owi delega…
Lutonský Alojz Ludzie
Lutonský Alojz (4 XI 1905 Bílavsko, pd. Morawy). Wieloletni działacz tur. i narc. na Liptowie i w Tatrach , speleolog, od 1922 osiadły w Mikułaszu Liptowskim . W 1924-32 zajmował się jaskiniami i organizacją turystyki na Liptowie, gł. w Demianowskiej Dolinie, w 1932-38 był sekre…
Lutostański Bolesław Ludwik Ludzie
Lutostański Bolesław Ludwik (26 X 1837 Warszawa - 19 II 1890 Truskawiec). Lekarz, publicysta, działacz polit. i społ., uczestnik Powstania Styczniowego, działacz Rządu Nar. w 1863-64 we Lwowie, gdzie w 1864-65 był więziony przez władze austriackie. W 1867 osiadł w Krakowie, prow…
Lux Jakob Ludzie
Lux Jakob, także Luchs (18 X 1802 Wielka=Felka k.Popradu - 8 X 1873 Stara Leśna). Spiskoniem. nauczyciel wiejski, przewodnik tatrz. i myśliwy na kozice . Po nauce w szkołach w Kiezmarku , Preszowie i Bratysławie został w 1823 nauczycielem w spiskiej wsi Stara Leśna u stóp Tatr ;…
Luxemburg Stanisław Ludzie
Luxemburg Stanisław (17 II 1908 Warszawa - po 1983 Londyn). Prawnik (UW 1933), taternik , czł. KWOWPTT, potem KWPTT. Wspinał się dużo w Tatrach , zwł. w 1930-36 i najwięcej w zimie, w towarzystwie m.in. Stefana Bernadzikiewicza , W.H. Paryskiego , Zofii Radwańskiej-Kuleszyny (-P…
Luyken Caspar Ludzie
Luyken Caspar, także Luiken i Luycken (XII 1672 Amsterdam - 4 XI 1708 tamże). Holenderski rytownik, autor 1187 znanych miedziorytów oraz 36 wykonanych wsp. z ojcem Janem, o różnej treści. W 1698-1705 przebywał w Norymberdze (ok. 1703 także w Wiedniu), a poza tym pracował w rodzi…
Lwow Aleksander Ludzie
Lwow Aleksander (18 IX 1953 Kraków). Taternik , alpinista, mgr inż. mechanik (Politechn. Wrocł. 1983, praca dyplomowa o linach alpin.). Wspinał się od 1970 latem i zimą, m.in. w Tatrach , Alpach, Pamirze, Hindukuszu, Kaukazie, Himalajach (wejścia na trzy ośmiotysięczniki), w 199…