Litera L
Lesiecki Józef Ludzie
Lesiecki Józef, także Lisicki i Lesicki (9 IV 1886 Gliny Małe, pow. mielecki - 25 XII 1914 pod Łowczówkiem k. Tarnowa). Taternik , narciarz wysokogórski i ratownik tatrz., z zawodu artysta rzeźbiarz (snycerz). Terminował u stolarza, potem uczył się snycerstwa w zakop. Szkole Prz…
Leskowiec Miejsca
Leskowiec; Wzgórze zaraz na pn. od Szczyrby Tatrzańskiej , bezpośrednio na zach. od szosy do Szczyrbskiego Jeziora , a na wsch. od linii kolei zębatej do tegoż jeziora. Na wzgórzu tym powstało osiedle » Leskowiec Tatrzański .
Leskowiec Tatrzański Miejsca
Leskowiec Tatrzański; Osiedle położone pół km na pn. od Szczyrby Tatrzańskiej , na wzgórzu » Leskowiec . Powstało w ostatnich latach jako osiedle mieszkalne dla pracowników miejscowości Szczyrbskie Jezioro . Jest tu przystanek kolei zębatej.
Leszczycki Stanisław Ludzie
Leszczycki Stanisław (8 V 1907 Mielec). Geograf, prof. UJ (1945-48) i UW (1948-70), twórca i dyr. Inst. Geogr. PAN (1953-78), czł. koresp. (1952) i czł. rzecz. PAN (1964), autor licznych prac geogr. i z dziedziny planowania przestrzennego. W 1939-41 był więziony w niem. obozach…
leszczyna Rośliny
leszczyna (Corylus avellana), z rodziny Brzozowatych (Betulaceae). Krzew rozłożysty, wysokości do paru m, wydający znane orzechy laskowe. Kwiaty leszczyny są rozdzielnopłciowe, kwiatostany męskie (bazie) ukazują się wczesną wiosną. Kwiaty żeńskie, niepozorne, po dwa w rodzaju pą…
Leszko Ludwik Ludzie
Leszko Ludwik (1890 - 27 VI 1957 Kraków). Prof. liceum w Krakowie, turysta, taternik , narciarz, sportowiec i działacz sport. w wioślarstwie, kajakarstwie i kolarstwie. Jeden z działaczy krak. AZS już przed I wojną światową. Wielki propagator turystyki i narciarstwa, zwł. wśród…
Leśnodorski Zygmunt Ludzie
Leśnodorski Zygmunt (15 II 1907 Tarnów - 2 VII 1953 Kraków). Krytyk i historyk literatury, literat, teatrolog, publicysta, turysta tatrz. i taternik . Był też nauczycielem w krak. szkołach średnich, a w czasie II wojny uczestniczył w tajnym nauczaniu w Krakowie. W latach międzyw…
Lettner Gustaw Ludzie
Lettner Gustaw (1819 Wiedeń - 8 I 1890 Lwów). Leśnik, radca leśny. Spolszczony Austriak. Do 1848 służył w wojsku austr. (kpt.), częściowo we Lwowie, gdzie przebywał dużo w środowisku polskim. W 1848 wystąpił z wojska, zamieszkał w Wiedniu i ożenił się z Polką.W 1853 wrócił do Ga…
Lewicki Adam Ludzie
Lewicki Adam (zm. w czasie II wojny świat., przed 1943). Dziennikarz we Lwowie, taternik , jeden z założycieli Sekcji Tur. TT (późniejszego Klubu Wysokogórskiego ) i członek jego pierwszego, tymczasowego zarządu w 1902. W 1928 został członkiem hon. STPTT. (Uwaga: nie był nigdy p…
Lewin Leopold Ludzie
Lewin Leopold (28 VII 1910 Piotrków Trybunalski). Poeta i tłumacz, zrazu także dziennikarz i redaktor. Od 1931 członek i działacz Związku Literatów Pol. (sekr. generalny 1948-50). W jego twórczości poetyckiej jest dużo wierszy o tematyce tatrz., drukowanych w czasopismach, antol…
Lgocki Henryk Ludzie
Lgocki Henryk (18 VI 1861 Lgota k. Wadowic - 13 VIII 1917 Wiedeń). Dr praw (UJ), z zawodu początkowo urzędnik magistratu krak., z zamiłowań entomolog już od czasów studenckich, gdy zetknął się bliżej z przyrodnikami Władysławem Kulczyńskim , Jarosławem Łomnickim , Stefanem Stobi…
Libay Karl Ludwig Ludzie
Libay Karl Ludwig, także Libai (13 V 1816 Bańska Bystrzyca - 16 I 1888 Wiedeń). Malarz i rysownik. Dużo podróżował i wydał albumy zawierające litografie wykonane z jego rysunków, m.in. z Egiptu i Alp. Potem podróżował po Słowacji i zapewne zamierzał wydać albumy z widokami słow.…
Libera Anna Ludzie
Libera Anna, pseud. Anna L. Krakowianka (31 VIII 1805 Morawica k. Krakowa - 10 VI 1886 Kraków). Poetka, działaczka oświat., z zawodu hafciarka.Wydała m.in. Nowe poezye (Kr. 1846) ze swymi wierszami o Janosiku (Januszko, rozbójnik w Tatrach), o zbójniku spod Babiej Góry (Baczyńsk…
Liberak Adam Ludzie
Liberak Adam (6 IX 1921 Toruń), syn » Mariana Adama Liberaka . Ekonomista (Akad. Hand. w Krakowie 1949 i Akad. Ekon. w Katowicach 1968), dziennikarz, red. wydawnictw reklamowych, turysta, taternik , narciarz, od lat międzywojennych członek PTT i SNPTT. Współred. "Pamiętnika PTT…
Liberak Marian Adam Ludzie
Liberak Marian Adam (6 XII 1890 Nowy Targ - 30 III 1931 Zakopane). Leśnik (inż. leśnictwa), działacz społ. i w dziedzinie ochrony przyrody , publicysta. Od 1921 do 1928 był nadleśniczym najpierw dóbr zakop . Zamoyskiego , a następnie lasów Fundacji Kórnickiej w Tatrach , od 1929…
Lichaczewska Jadwiga Ludzie
Lichaczewska Jadwiga, z domu Stępień (14 IX 1929 Kraszew k. Łodzi), od 1956 żona » Piotra Lichaczewskiego . Inż. rolnik, działaczka ochrony przyrody , taterniczka jaskiniowa. Zamieszkała w Zakopanem od 1951. Pracowała w Państw. Kolejach Linowych 1951-67, w Tatrz. Parku Nar . 196…
Lichaczewski Piotr Ludzie
Lichaczewski Piotr (6 IV 1927 Chełm Lubelski - 19 X 1993 Zakopane). Taternik (także jaskiniowy), przewodnik tatrzański. W czasie II wojny świat. walczył w AK, w 1949-56 był więźniem polit., w 1956 osiadł w Zakopanem , w 1956-87 był pracownikiem Państw. Kolei Linowych . Od 1956 u…
Lichard Daniel Gabriel Ludzie
Lichard Daniel Gabriel (17 I 1812 Slovenská Lupča - 17 XI 1882 Skalica). Słow. pastor ewang. oraz nauczyciel matematyki i przyrody, red. czasopism słow. (m.in. "Slovenské Noviny", "Obzor"), autor podręczników i kalendarzy. Współzałożyciel Macierzy Słow. (Matica slovenská). Przez…
Liebert Jerzy Ludzie
Liebert Jerzy (23 VII 1904 Częstochowa - 19 VI 1931 Warszawa). Poeta i tłumacz. Bywał w Zakopanem , Poroninie i Bukowinie Tatrz . oraz w Tatrach .Wśród jego wierszy są Jeziora górskie i Jurgowska karczma, oba drukowane m.in. w zbiorach jego poezji, np. Poezje (Wa. 1934 i 1963),…
Liesganig (Lisganich) Joseph Ludzie
Liesganig (Lisganich) Joseph (13 II 1719 Grac - 4 III 1799 Lwów). Austr. matematyk, geodeta, kartograf, w młodych latach jezuita, potem oficer armii austriackiej. W 1751 prof. matematyki w Koszycach, a od 1752 w Wiedniu, gdzie był też dyrektorem obserwatorium astronomicznego. Od…
Liga Ochrony Przyrody Organizacje
Liga Ochrony Przyrody (LOP). Organizacja społ., propagująca ideę ochrony przyrody , realizująca tę ideę i występująca do władz w sprawach związanych z ochroną przyrody. Zajmując się ochroną przyrody całego kraju zawsze poświęcała wiele uwagi i wysiłków ochronie Tatr i Pienin, od…
lilia bulwkowata
lilia bulwkowata (Lilium bulbiferum ), z rodziny Liliowatych (Liliaceae ). Okazała roślina, miewa ponad metr wys., ma największe kwiaty ze wszystkich roślin w Polsce, o średnicy (z rozchylonymi działkami) nieraz ponad 10 cm, pojedyncza działka długości do 6 cm. Kwiaty pomarańczo…
liliowce Geologia
Zwierzęta morskie należące do szkarłupni i żyjące jeszcze dziś w b. głębokich wodach mórz. "Łodyga" liliowców zbudowana jest z wapiennych krążków, które po śmierci zwierzęcia zwykle się rozpadają. Liliowce z dawnych epok (np. Encrinus liliiformis) żyły w niegłębokich wodach mors…
Liliowe Przełęcze
Liliowe (1952, 1947, 1952 m); Laliové sedlo; Liliensattel; Liliowe-hágó. PS. Szeroka trawiasta przełęcz, odgraniczająca Tatry Zach. od Tatr Wysokich. Znajduje się między Beskidem a Skrajną Turnią, oraz między Gąsienicową Doliną a Cichą Doliną.Przez L. prowadzi tłumnie uczęszczan…
Liliowe Turnie Miejsca
Liliowe Turnie; Nazwa pochodzi od rosnących tam roślin (»Liliowe ). Na L.T. przesuwa się czasem mylnie nazwę » Baniste , a ta ostatnia nazwa w rzeczywistości oznacza zbocze poniżej L.T. po stronie Pyszniańskiej Doliny .
Liliowy Karb Przełęcze
Liliowy Karb, czasem błędnie Raczkowa Przełęcz. Powyżej L.K., a tuż poniżej wierzchołka Siwego Zwornika przechodzi przez grań znakowany szlak tur. wiodący z Siwej Przełęczy do Gaborowej Doliny i Raczkowej Doliny . L.K. znajduje się między Pyszniańską Doliną a Gaborową Doliną . N…
Lilpop Jerzy Ludzie
Lilpop Jerzy (8 I 1888 Warszawa - 6 IV 1945 Kraków). Paleobotanik, kustosz działu bot. Muzeum Przyr. PAU w Krakowie (1926-45), autor prac paleobot., m.in. z terenu Pienin i Podhala (np. o trawertynach z Gliczarowa) oraz pierwszego pol. zarysu paleobotaniki Roślinność Polski w ep…
Limanowski Mieczysław Ludzie
Limanowski Mieczysław (6 I 1876 Lwów - 25 I 1948 Toruń), syn historyka, Bolesława Limanowskiego. Geolog, geograf, prof. uniw. w Wilnie (1927-39) i Toruniu (1945-48), działacz ochrony przyrody , teatr. krytyk i reż., współtwórca i współkierownik (z Juliuszem Osterwą) teatru "Redu…
limba Rośliny
limba (Pinus cembra), z rodziny Sosnowatych (Pinaceae). Wyniosłe, majestatyczne drzewo iglaste, spokrewnione z sosną zwyczajną i z kosówką. Ma pięć igieł w pęczku (skróconym pędzie), korę szarobrunatną, koronę zwykle ugałęzioną od samego dołu, rozłożystą, kolumnową o zaokrąglony…
limbowy olej
limbowy olej i kosodrzewinowy olej. Dwa słynne leki produkowane w dawnych czasach z tatrz. kosodrzewiny i limby, to olej (balsam) kosodrzewinowy i olej (balsam) limbowy, oba wyrabiane po pd. stronie Tatr. Wynalazcą oleju kosodrzewinowego w 1640 był szeroko wówczas znany lekarz »…
limburgit
limburgit. Skała wulkaniczna wylewna, barwy prawie czarnej, zawierająca liczne pęcherzyki, wypełnione kalcytem. Jest to skała b. stara, pochodzi z okresu górnej jury, z lawy wybuchu wulkanicznego, prawdopodobnie podmorskiego i prawdopodobnie powtarzającego się kilkakrotnie.W Tat…
limonit
limonit. Minerał, uwodniony tlenek żelazowy, występujący w zbitych, niekształtnych, ziemistych skupieniach, barwy brunatnej. Ważny kruszec żelaza. W Tatrach były kopalnie limonitu, np. w Czerwonych Żlebkach nad Tomanową Doliną, w Dolinie Małej Łąki, największe w Dolinie Jaworzyn…
lina
lina. W taternictwie (i alpinizmie) używa się liny przede wszystkim do » asekuracji i do » zjazdu, ponadto do in. celów. Lina zmniejsza ryzyko wspinaczki w trudnym terenie górskim, ale tylko wtedy, gdy jest stosowana prawidłowo, a do tego potrzebna jest odpowiednia, dość skompli…
Lindner Ernst Ludzie
Lindner Ernst (26 XII 1826 Lewocza - 23 IX 1902 Budapeszt, poch. w Budzie). Czołowy poeta piszący w gwarze spiskoniem., urodzony w Lewoczy, ale wychowany w Kiezmarku (skąd pochodził jego ojciec) i gwarowo nazywający się Lendners Ernst von Kejsenmark. Był uczniem liceum kiezm., w…
lipa Rośliny
lipa (Tilia), z rodziny Lipowatych (Tiliaceae). Przed tysiącami lat, gdy w Tatrach panował klimat znacznie cieplejszy niż dziś i górna granica lasu podchodziła wyżej, lipa była częstym drzewem lasów tatrz. Po oziębieniu się klimatu wyginęła, ale jeszcze występuje tu i owdzie, np…
lipień
lipień (Thymallus thymallus ) . Niezbyt duża, smukła ryba o grzbiecie zielonawym, brzuchu srebrzystym, bokach szaropopielatych w drobne ciemne plamki. Lipienie posiadają szczególnie delikatne i smaczne mięso, z tego powodu są zagrożone wyniszczeniem i wzięte pod ochronę.Żyją tyl…
Lipiński Hipolit Ludzie
Lipiński Hipolit (14 VIII 1846 Nowy Targ - 27 VI 1884 Kraków). Malarz (studia w krak. SSP 1859-70 i w Monachium 1870-72 oraz u Jana Matejki 1874-76). Wystawiał od 1866, gł. w kraju. Malował sceny rodzajowe (wiejskie i miejskie), studia portretowe (m.in. typy lud.), także portret…
Lipoński Wojciech Ludzie
Lipoński Wojciech (16 XII 1942 Sosnowiec). Lekkoatleta (sprinter) i dziennikarz, potem pracownik nauk. (Uniw. Pozn., anglistyka). Jako dziennikarz pisywał na tematy tatrz. Tematyka tatrz., tatern. i alpin. pojawia się też w jego książkach o szerszym zakresie: Zapomniani piewcy s…
Liptacy Terminologia
Liptacy, w gwarze podh. Luptacy. Mieszkańcy Liptowa . Liptaków z podtatrz. części Liptowa zalicza się do » Górali Tatrzańskich lub Podtatrzańskich. Wiejska ludność na Liptowie w swej przeważającej masie była od dawna słowacka; wyspy ludności polskiej (Małe Borowe, Wielkie Borowe…
liptak
liptak czyli owczarek tatrzański. Piękny, duży pies o czysto białej, lekko falistej sierści, czasem nieco kędzierzawej, o ogonie dość długim, puszystym, nieco łukowato zwisającym. Liptaki są b. silne, inteligentne, czujne i wierne, b. wytrzymałe na zimno i zmiany pogody w klimac…