Litera D
Durny Szczyt Szczyty
Durny Szczyt; Pierwsze wejście (od łatwiejszej strony, z Doliny Pięciu Stawów Spiskich): Ödön Téry i przew. Martin Spitzkopf w 1877. II wejście i zarazem I wejście z Dzikiej Doliny: Jan Gwalbert Pawlikowski oraz przew. Józef i Maciej Sieczkowie w 1881. D.S. od dawna zaliczał się…
Durny Szczyt, Mały Szczyty
Durny Szczyt, Mały; Pierwsze wejście: Gyula Dőri w 1901. Nazwa M.D.S. pochodzi od sąsiedniego Durnego Szczytu. W niem. i węg. nazwie M.D.S. upamiętniony jest " Ödön Téry, który dokonał I wejścia na sąsiedni Durny Szczyt w 1877.
Dürr Jan Ludzie
Dürr Jan, od 1945 Dürr-Durski (3 II 1902 Bogumiłowice, pow. brzeski - 20 IV 1969 Warszawa). Historyk literatury pol., taternik. W Krakowie ukończył gimnazjum i studia polonistyczne na UJ (1921-25), potem był nauczycielem gimnazjalnym, od 1932 w Warszawie, gdzie w czasie okupacji…
Dusil Václav Ludzie
Dusil Václav (30 XII1884 Ołomuniec - 28 XII1960 Ołomuniec). Czes. zawodowy wojskowy (doszedł do rangi ppłk), działacz tur. i sport. w Tatrach i na Podtatrzu.W 1919-34 był w brygadzie górskiej w Popradzie. Zaraz po I wojnie świat. był członkiem czechosł.-pol. komisji delimitacyjn…
Dutkiewicz Karol Ludzie
Dutkiewicz Karol (ok. 1860), syn " Meletiusza Dutkiewicza. Fotograf. W 1881 pojechał do Zakopanego razem z Tytusem Chałubińskim i zrobił tam i w Tatrach szereg zdjęć fot., z których 37 zachowało się w ozdobnej tece z napisem Wspomnienia z Tatr i inicjałami I.B. (= Ignacy Baranow…
Dutkiewicz Meletiusz Ludzie
Dutkiewicz Meletiusz lub Melecjusz (1836 Sołuków, pow. doliński - pocz. 1897 Warszawa?). Chemik i jeden z pierwszych fotografów tatrz. Ok. 1858-65 pracował w Wiedniu w słynnym zakładzie fot. Ludwika Angerera. D. był odznaczony złotym medalem za fotografie wykonane w 1861 na dwor…
Dvorský Viktor Ludzie
Dvorský Viktor (22 IX 1882 Praga - 26 XI 1960 tamże). Czes. geograf, od 1929 prof. uniw. w Pradze, czł. ČSAV (1952). Autor prac z zakresu geografii gosp., osadniczej i politycznej. W młodych latach był alpinistą i red. czasopisma „Alpský Věstník”. Zajmował się gospodarką w górac…
Dwoista Siklawa Woda
Dwoista Siklawa; Patrząc z dołu, pr. wodospad D.S. to Prosty Wodospad, a lewy to Skośny Wodospad, który rzeczywiście spada po skale ukosem.
Dwoista Turnia Miejsca
Dwoista Turnia; Z D.T. jest wspaniały widok na wsch. urwiska Gierlachu. D.T. ma dwa wierzchołki i stąd jej nazwa. Nazwą niem. i węg. jest upamiętniony " August Otto.
Dwoisty Staw Woda
Dwoisty Staw; Jeden z Gąsienicowych Stawów, w zach. gałęzi Gąsienicowej Doliny, poniżej zach. stoków Małego Kościelca. Składa się z dwóch małych stawków (zach. i wsch.), traktowanych zwykle wspólnie jako jeden. Dwoisty Staw Zachodni (1657,4 m): pow. 0,9 ha, 140 x 120 m, głęb. 7,…
Dwoiśniaczek Woda
Dwoiśniaczek;Zbiorowa nazwa dwóch maleńkich staweczków w zach. gałęzi Gąsienicowej Doliny, tuż na pn. od Kurtkowca. Głęb. ich wynosi ok. 1,5 m.
Dwoiśniak Woda
Dwoiśniak;Pn. stawek to Niżni Dwoiśniak (1588,6 m): pow. 0,015 ha, 16 x 12,6 m, głęb. 2,8 m. Pd. stawek to Wyżni Dwoiśniak (ok. 1590 m): pow. ok. 0,003 ha, ok. 12,5 x 7,5 m, głęb. ok. 0,2 m. Wyżni Dwoiśniak nieraz wysycha zupełnie. W D. żyje ciekawa fauna, wśród której są gatunk…
Dworak Andrzej Ludzie
Dworak Andrzej (? - 27 VIII 1972 w Alpach). Taternik, alpinista, prezes Koła Łódzkiego Klubu Wysokogórskiego. Uczestniczył w pierwszych przejściach w Tatrach, w górach Norwegii (I zim. przejścia Fiva-Ruta i filara Trollryggen) oraz w Alpach (I zim. przejście Filara Narożnego Mon…
Dworzec Tatrzański Miejsca
Dworzec Tatrzański, Dwór Tatrzański i kasyno Tow. Tatrz. w Zakopanem. Już na samym początku swej działalności, w 1874, TT w prymitywnej wówczas wsi Zakopane stworzyło pierwszy ośrodek informacyjno-tur.-kult. zarówno dla letników zakop. jak i turystów tatrz. Było to tzw. kasyno T…
Dyakowska Jadwiga Ludzie
Dyakowska Jadwiga (1 II 1905 Zakopane - 7 IX 1992 Kraków), córka " Bohdana Dyakowskiego. Botaniczka (UJ 1927, dr 1929, prof. nadzw. od 1968), działaczka ochrony przyrody. Pracowała w Inst. Botanicznym UJ 1930-75, w 1973-75 jako kier. Zakładu Paleobotaniki. Równocześnie była kier…
Dyakowski Bohdan Ludzie
Dyakowski Bohdan (22 XII 1864 Kotiużyńce, gub. kijowska - 9 XII 1940 Kraków). Przyrodnik, pedagog, literat, popularyzator wiedzy przyr., propagator idei ochrony przyrody. W 1889-96 był nauczycielem w Warszawie i działał w tajnej oświacie ludowej. Lata 1896-1905 spędził w Zakopan…
Dybczyński Bronisław Ludzie
Dybczyński Bronisław (31 lub 29 III 1887 Warszawa - po 1946). Grafik (drzeworytnik) i malarz. Studia w krak. ASP 1906-12. Wystawiał od 1911 w Polsce i Paryżu, w 1924-39 m.in. Czarny Staw i Stawy Ciemnosmreczyńskie.
Dyhrenfurth Günter Oskar Ludzie
Dyhrenfurth Günter Oskar (12 XI 1886 Wrocław - 14 IV 1975 Ringgenberg, Berner Oberland, Szwajcaria). Niem. taternik, alpinista i geolog, jeden z najlepszych znawców Himalajów. W 1906-14 prowadził badania geol. w Alpach, 1919-33 był prof. uniw. we Wrocławiu, w 1933 osiadł na stał…
Dyk Václav Ludzie
Dyk Václav (27 II 1912 Strakonice). Czes. zoolog (ichtiolog i parazytolog), prof. Wyższej Szkoły Weterynarii w Brnie. Przez wiele lat prowadził w Tatrach i na Podtatrzu badania nad rybami oraz ich pasożytami. Jest autorem prac z tej dziedziny: Príspevok k poznaniu výskytu, typov…
Dylewska Mirosława Ludzie
Dylewska Mirosława (27 IX 1927 Skarżysko-Kamienna). Zoolog, apidolog, pracownik Zakładu Zoologii Systematycznej PAN w Krakowie, docent. Przeprowadziła wieloletnie badania owadów pszczołowatych (Apoidea) w Tatrach Pol. i Słow., także na Babiej Górze i w Pieninach. Ogłosiła m.in.:…
Dymiąca Woda Woda
Dymiąca Woda; Nazwa pochodzi stąd, że wiatr nieraz rozwiewa smugi wody z siklawy i wtedy wygląda jakby dymiła.
dziad
dziad lub dziadek. Pol. pasterze w Tatrach tak określali niewielką, zwykle samotnie sterczącą turniczkę, skałkę lub dużą wantę, a także w liczbie mnogiej (dziady) grupę takich obiektów. Takie określenia stały się nieraz nazwami własnymi: Dziad, Dziadek, Dziady itp. Zob. też dzia…
Dziad Miejsca
Dziad; Na mapach i w przewodnikach nazwą Dziad oznacza się czasem mylnie Turnię nad Dziadem. Nazwa Dziad występuje też gdzie indziej w Tatrach, np. nisko na pd.-zach. stokach Kominiarskiego Wierchu.
Dziadek Miejsca
Dziadek; Wybitna turnia nieco powyżej Mnicha Małołąckiego, koło turni Babka nad Doliną Małej Łąki, na stokach Kondrackiej Kopy.
Dziadem, Turnia nad Miejsca
Dziadem, Turnia nad; Turnię nad Dziadem nazywano dawniej (w literaturze i na mapach) Dziadem, ale było to nieporozumienie, gdyż Dziad jest niewielką fajką skalną w bocznym żebrze tej turni, znacznie poniżej jej wierzchołka.
Dziadowska Skała Miejsca
Dziadowska Skała; D.S. jest podrzędnym, mało ważnym wzniesieniem i stąd jej pol. nazwa. Nazwa słow. wywodzi się od słow. nazwy (Ohnisko) pobliskiej Łomnickiej Koleby. Węg. nazwa Etelka-torony pochodzi od imienia Etelka żony dra Ödöna Teryego. Nazwę tę wprowadził jej zięć, József…
dziadula
dziadula. U pol. pasterzy tatrz.: samotnie stercząca i rzucająca się w oczy duża wanta, skałka lub turniczka, podobnie jak dziad lub dziadek. Czasem też jako nazwa własna takiego obiektu (Dziadula). W gwarze podh. dziadula to żebraczka, ale także w ogóle kobieta biedna, bez mają…
Dziadula Miejsca
Dziadula;Inna Dziadula to kilkumetrowa, samotna turniczka nad Doliną Rybiego Potoku, w orogr. lewej (pn.) grzędzie Głębokiego Żlebu, poniżej Kępy, wśród kosodrzewiny.
Dziady Miejsca
Dziady;Inne Dziady to skałki i turniczki wysoko na stokach Opalonego Wierchu, nad Doliną Rybiego Potoku; dzielą się na Niżnie Dziady (na pn.-wsch. stokach) i Wyżnie Dziady (na wsch. stokach i wyżej). Nazwa Dziady występuje też gdzie indziej w Tatrach.
dział wodny
dział wodny (wododział). Symboliczna linia rozgraniczająca dwa dorzecza lub dwa zlewiska; biegnie zazwyczaj grzbietem górskim lub wzniesieniem terenu, niekiedy b. nieznacznym. Przez Tatry przebiega Wielki Europejski Dział Wodny, zwany krócej Europejskim Działem Wodnym. Stanowi o…
Dzieduszycki Mieczysław Antoni Ludzie
Dzieduszycki Mieczysław Antoni (17 I 1823 Korniów, pow. Horodenka, Pokucie - 26 VII 1872 tamże). Właściciel majątku ziemskiego Korniów, działacz społ. i oświat., popierający nar. odrodzenie na Śląsku, publicysta, poeta. W 1844-55 i 1864-71 mieszkał w Krakowie. Przyjaźnił się z W…
Dziedzic Stefan Ludzie
Dziedzic Stefan (15 X 1927 Zakopane). Zakop. narciarz, zawodnik Harc. Klubu Narc. i AZS Zakopane, olimpijczyk (1948, 1952), w 1947-57 kilkakrotny mistrz Polski w różnych konkurencjach narc., trener i sędzia narc., działacz tur. i sport., przewodnik tatrz. W 1980-85 poseł na Sejm…
Dzierżanowski Henryk Ludzie
Dzierżanowski Henryk (14 XII 1896 Płock - 22 VI 1965 Podkowa Leśna). Malarz. Studia na warsz. SSP do 1924, wystawiał w 1927-49, w 1927 m.in. pejzaże Giewont na wiosnę, Babia Góra we mgle, Potok w Zakopanem, Pod wieczór na Lipkach, a w 1930 obraz Góral.
dziewanna
dziewanna (Verbascum ), z rodziny Trędownikowatych (Scrophulariaceae ). Roślina na niżu polskim spotykana często w różnych miejscach i w różnych gatunkach, w Tatrach jest b. rzadka. Występują tu gł. jej dwa gatunki: dz. drobnokwiatowa (V. thapsus ) i dz. pospolita (V. nigrum ),…
dziewięciornik
dziewięciornik (Parnassia palustris ), z rodziny Skalnicowatych (Saxifragaceae ). Nazwę dziewięciornik często nadaje się mylnie zupełnie innej roślinie, " dziewięćsiłowi (zwł. w różnych pracach o zdobnictwie podh.). Prawdziwy dziewięciornik ma niewielkie, o średnicy 1,5-2 cm, pr…
dziewięćsił bezłodygowy
dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis ), z rodziny Złożonych (Compositae ). Błędnie zwany dziewięciornikiem, dziewięciornicą lub ostem. Dz. rozkłada na powierzchni gruntu swe piękne, kolczaste, podobne do ostów liście. Pośrodku nich wyrasta nie kwiat - jak się mylnie często m…
Dziewulski Klemens Eugeniusz Ludzie
Dziewulski Klemens Eugeniusz, zwykle Eugeniusz (23 XI 1842 wieś Hola k. Siedlec - 31 VIII 1889 Warszawa). Fizyk i przyrodnik, zasłużony badacz jezior tatrz. Inicjator i red. „Wszechświata” i „Pam. Fizjogr.” W 1878-82 pomierzył i zbadał przy pomocy tratewki najważniejsze stawy Ta…
dzięcioły Zwierzęta
Należą do rodziny dzięciołowatych (Picidae). Są to jedne z najbardziej użytecznych ptaków leśnych: oczyszczają drzewa z owadzich szkodników. Odznaczają się mocnym, twardym dziobem, zbliżonym w kształcie do dłuta, długim językiem, sięgającym czasem kilkunastu cm (świetnym narzędz…
Dziędzielewicz Józef Ludzie
Dziędzielewicz Józef (4 XI 1844 Lwów - 24 II 1918 Mysłowice, woj. katowickie). Z wykształcenia i pracy zawodowej prawnik (sędzia do 1907), z zamiłowania przyrodnik i jeden z najbardziej zasłużonych entomologów pol., autor licznych prac nauk. z tej dziedziny, m.in. wielkiej monog…
Dziędzielewicz Leszek Ludzie
Dziędzielewicz Leszek, od 1977 Kirkin Leszek (14 XI 1918 Brzeżany, Podole - 31 XII 1986 Zakopane), brat " Zdzisława Dziędzielewicza. Taternik, narciarz, ratownik górski, przewodnik tatrz. Mieszkał w Zakopanem od 1921. W 1949-62 pracował jako obserwator meteor. na Gąsienicowej Ha…