Litera D
Dobrowolski Stanisław Ryszard Ludzie
Dobrowolski Stanisław Ryszard (14 III 1907 Warszawa - 27 XI 1985 tamże). Poeta. prozaik, publicysta, działacz społeczny. W czasie II wojny świat. uczestniczył w Warszawie w konspiracyjnym życiu lit. i był oficerem AK; walczył w Powstaniu Warszawskim. D. jest autorem poematu Jano…
Dobrowolski Witold Ludzie
Dobrowolski Witold (1903 Kraków - w lecie 1939 tamże?). Lekarz (UJ 1927), taternik , w 1923-27 jako student UJ wsp. ze Stanisławem Kowenickim zajmował się naprawą i » znakowaniem szlaków tur. w Tatrach Pol . Wspinał się m.in. z Mieczysławem Szczuką , S. Kowenickim, Marianem Soko…
Dobrucki Kazimierz Ludzie
Dobrucki Kazimierz (1 I 1902 Delatyn nad Prutem - 24 VI 1945 Gdańsk). Taternik , pracował w bankach i w handlu (w Kołomyi i Lwowie, od ok. 1932 w Warszawie). W 1918 walczył w obronie Lwowa, w 1920 jako ochotnik w wojsk. pol., w 1944 w Powstaniu Warszawskim. Do gimnazjum uczęszcz…
Dobrucki Władysław Ludzie
Dobrucki Władysław (12 XII 1908 Delatyn - 4 I 1969 Warszawa), brat » Kazimierza Dobruckiego . Taternik , pracował w handlu i przemyśle w Warszawie. Na wspinaczki w Tatrach zaczął chodzić z bratem (potem także in. towarzysze: Stanisław Motyka , Jan Staszel , István Zamkovszky , p…
Dobrzeniecki Jerzy Ludzie
Dobrzeniecki Jerzy (14 IV 1902 Sosnowiec). Pracownik w handlu i przemyśle, a od 1950 działacz tur., zwł. w zakresie przewodnictwa. W 1919-20 i w IX 1939 w wojsku pol., od 1942 w AK. Od XII 1950 pracował na różnych stanowiskach w PTTK , najpierw w Polanicy Zdroju, Słupsku i Malbo…
dokumenty lokacyjne
dokumenty lokacyjne i przywileje sołtysie lub ich potwierdzenia, zwane też przywilejami królewskimi, wydawane były przez królów pol., sądy referendarskie, starostów nowotarskich itd. w związku z wsiami zakładanymi lub już istniejącymi na Podhalu. Wiele z tych dokumentów zawiera…
dolina boczna Geologia
Dolina uchodząca do drugiej doliny, większej. Np. Miętusia Dolina jest doliną boczną w stosunku do Kościeliskiej Doliny.
dolina główna Geologia
Dolina, do której uchodzą inne, mniejsze, boczne. Np. Chochołowska Dolina jest doliną główną w stosunku do Jarząbczej Doliny (ta ostatnia jest doliną boczną). Dolina główna może być równocześnie doliną walną (np. Chochołowska Dolina), ale niekoniecznie. Np. Strążyska Dolina jest…
dolina walna Geologia
Dolina, która od podnóża gór podchodzi pod sam gł. grzbiet pasma górskiego, tj. pod jego gł. grań (np. Kościeliska Dolina). Zwykle jest ona równocześnie doliną główną (tak jak Kościeliska Dolina). Nazwy dolina walna używają niektórzy nieprawidłowo na oznaczenie doliny głównej, c…
dolina wisząca Geologia
Odnoga doliny głównej (a więc dolina boczna), opadająca ku dolinie głównej stromym progiem skalnym. Powstała ona na skutek działalności lodowców w epoce plejstocenu, gdy boczny, mniejszy lodowiec żłobił słabiej i płyciej dno bocznej doliny niż lodowiec główny o znacznie większej…
Dolinczański Potok Woda
Dolinczański Potok lub Dolinczański Potok Kościeliski; Nazwa D.P. pochodzi od Dolinki .
Dolinczański Potok Woda
Dolinczański Potok lub Dolinczański Potok Chochołowski.;
Dolinczański Żleb Miejsca
Dolinczański Żleb .Nazwa D.Ż. może brzmiała pierwotnie Dolinka , ale to tylko przypuszczenie.
Dolinka Doliny
Dolinka; Jedna z pr. odnóg Pyszniańskiej Doliny .Ciągnąca się spod Hlińskiej Przełęczy ku pn.-zach., a w górze ograniczona bocznymi pn.-zach. graniami Smreczyńskiego Wierchu i Kamienistej .
Döller Anton Ludzie
Döller Anton (1831 Winniki lub Winnica, Małopolska - 29 IX 1912 Kiezmark). Zawodowy oficer armii austr. (emerytowany jako major), wybitny działacz i publicysta na polu turystyki tatrz. W 1872 osiadł w Kiezmarku, gdzie założył rodzinę (był żonaty dwukrotnie) i mieszkał aż do śmie…
dolomit
dolomit . Skała osadowa, składająca się z podwójnego węglanu wapnia i magnezu. D. jest twardszy od zwykłych wapieni, kolor ma najczęściej żółtawy, powierzchnię jakby pomarszczoną, rowkowaną. Rowki owe powstały przez wymycie miękkiego kalcytu ze skały dolomitowej. Dolomitowe skał…
Domaniewski Janusz Witold Ludzie
Domaniewski Janusz Witold (30 IV 1891 Kraków - 15 III 1954 Zakopane). Zoolog (ornitolog i zoogeograf), działacz ochrony przyrody, popularyzator wiedzy przyr., publicysta, kustosz muzeum zool. w Warszawie (1919-20, 1930-36), prof. Uniw. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (1944-4…
Domaniewski Tomasz Ludzie
Domaniewski Tomasz (1920 Warszawa?), syn »Janusza Domaniewskiego . Dziennikarz, publicysta, zajmujący się zwł. sportem. W 1921-30 wychowywał się w Zakopanem, a potem bywał tam często. Jego liczne reportaże, felietony, sprawozdania, opowiadania itd. (nie tylko sportowe) ukazywały…
Domin Karel Ludzie
Domin Karel (4 V 1882 Kutná Hora, Czechy - 10 VI 1953 Praga). Jeden z czołowych botaników czes., od 1916 prof. na uniw. czes. w Pradze, od 1919 badacz flory Tatr , wybitny działacz w dziedzinie ochrony przyrody, czł. ČAVU. Po 1919 ogłosił liczne prace nauk. i pop.-nauk. oraz art…
dominium
dominium . W Polsce przedrozbiorowej dominium było wielką posiadłością ziemską lub leśną, należącą do króla lub możnego rodu szlacheckiego. Pod zaborem austr., w Galicji dominia istniały od 1772 do 1867 (tj. do chwili stworzenia powiatów i urzędów powiatowych) i były zorganizowa…
Donati Casparus Ludzie
Donati Casparus (czasem mylnie Dopati), żył w XVII w. Nauczyciel (rektor) w Batyżowcach na Spiszu, rzekomy wynalazca oleju » limbowego w 1676 i od tegoż roku jego producent. Od tego samego roku lub nawet wcześniej wyrabiał też olej kosodrzewinowy. Rzeczywistym wynalazcą obu tych…
Dorawski Jan Kazimierz Ludzie
Dorawski Jan Kazimierz (8 II 1899 Kraków - 16 I 1975 tamże). Wybitny taternik i alpinista, działacz tur., tatern. i narc., lekarz (rentgenolog) w Krakowie. W 1918-20 i 1939 służył w wojsku pol. Turystykę w Tatrach uprawiał już od 1906, a taternictwo gł. w 1922-35 i w okresie tym…
Dőri Gyula Ludzie
Dőri Gyula (28 III 1864 Budapeszt - 2 VIII 1918 tamże). Węg. turysta i taternik, urzędnik bankowy.W Tatrach był czynny na przełomie XIX i XX w. i należał wtedy do czołowych taterników. Samotnie dokonał I wejścia na Spągę i Sokolą Turnię w 1900, a w 1901 na Mały Durny Szczyt. W 1…
Doroszewski Witold Ludzie
Doroszewski Witold (1 V 1899 Moskwa - 26 I 1976 Warszawa). Językoznawca, prof. UW (1930-69, w czasie wojny wykładał na tajnych kursach), kier. Zakładu Językoznawstwa PAN w Warszawie (1954-69), czł. TNW (od 1930), PAU (1947) i PAN (1952). Przedmiotem jego badań był głównie język…
Dostál Josef Ludzie
Dostál Josef (20 XII 1903 Praga). Czes. botanik, od 1955 prof. uniw. w Pradze, od 1963 w Ołomuńcu. Zajmował się głównie florystyką i taksonomią roślin naczyniowych. Autor licznych prac nauk. i pop.-naukowych. Tatry są uwzględnione w jego pracach obejmujących cały obszar Czechosł…
drabina
drabina . Termin topogr., oznaczający żleb, stromą dolinkę, stromy zachód itp. Występuje w nazwach geogr., np. Drabina, Niemiecka Drabina.
Drabina Doliny
Drabina , także Dolina Drabina Niewielka dolina we wsch. części Tatr Biel., na pn. stokach Kobylego Wierchu, zbiegająca ku pn.-wsch. do pn. końca Tatrz. Kotliny. W środk. części Drabiny znajduje się wejście do Bielskiej Jaskini, do którego doprowadza wygodna ścieżka z Tatrz. Kot…
Drabinka Woda
Drabinka Okresowy potoczek, który spływa Drabiną i uchodzi do Bielskiego Potoku od jego pr. strony, zaraz poniżej Cieśniaw.
draperia
draperia , także draperia jaskiniowa lub draperia naciekowa. Jedna z form » nacieków jaskiniowych w kształcie zasłony zwisającej ze stropu, z przewieszonej ściany lub z krawędzi skalnej w jaskini.
Drąg Miejsca
Drąg Jest to północna z dwóch najwybitniejszych turni w pn. grani Małej Kończystej, zaraz na pd. od Przełęczy koło Drąga. Nazwa D. pochodzi od jego kształtu, ale pierwotnie może nie odnosiła się do turni dziś tak zwanej, lecz do sterczącego w jej pn. grani podrzędnego zęba skaln…
Drąga, Przełęcz koło Przełęcze
Drąga, Przełęcz koło Przełęcz koło Drąga (także Przełęcz ku Drągu) jest najniższym zagłębieniem w grani między Zmarzłym Szczytem a Małą Kończystą. Dla taterników stanowi dogodne połączenie górnej części Batyżowieckiej Doliny z Doliną Złomisk. Nazwa przełęczy pochodzi od stercząc…
Drągowski Ryszard Ludzie
Drągowski Ryszard (27 III 1920 Warszawa). Taternik, ratownik i przewodnik tatrz., działacz PTTK. Od 1942 był w AK i w 1944 walczył w Powstaniu Warszawskim. Od 1937 uprawia turystykę w Tatrach i potem także taternictwo. W 1954-69 i 1972-73 był kier. schroniska PTTK Murowaniec na…
Drdacki Edward Ludzie
Drdacki Edward . Malarz, czł. komisji artyst. TPSP we Lwowie. Malował i wystawiał we Lwowie i Krakowie krajobrazy i martwe natury w 1847-80. Przed 1853 namalował Morskie Oko .
Drdoš Ján Ludzie
Drdoš Ján (6 I 1934 Víglaš k. Zwolenia). Słow. geograf, geoekolog, dr, od 1958 zajmujący się sprawami ochrony przyrody i środowiska, od 1963 pracownik różnych instytutów SAV w Bratysławie, wykładowca na uniw. tamże i w Brnie. Od 1970 czł. państwowej rady ochrony przyrody przy sł…
Drége'a, Żleb Miejsca
Drégea, Żleb Długi żleb (ok. 400 m. wys.), spadający ze Skrajnej Sieczkowej Przełączki, tj. z przełączki między Pośrednim a Skrajnym Granatem ku zach., w stronę Czarnego Stawu Gąsienicowego. W swej dolnej części przekształca się w urwisty komin, ok. 180 m wysoki. Żleb Drégea (cz…
Drewnowski Kazimierz Ludzie
Drewnowski Kazimierz (4 III 1881 Stanisławów - 22 VIII 1952 Zakopane, poch. na starym cment.). Inż. elektryk, wybitny naukowiec i pedagog, w 1923-39 i 1947-52 prof. Politechn. Warsz. W 1914-23 służył w Legionach Pol. i Wojsku Pol., dochodząc do stopnia pułkownika. W czasie II wo…
driakiew lśniąca
driakiew lśniąca (Scabiosa lucida ), z rodziny Szczeciowatych (Dipsacaceae ). Przeciętnie ok. 30 cm wysoka roślina, o dolnych liściach całych, jajowatopodługowatych, brzegiem karbowanych, a łodygowych pierzastosiecznych, głęboko wcinanych i ząbkowanych. Główki kwiatowe o kwiatac…
Drobna Przełączka Przełęcze
Drobna Przełączka Ostro wcięta przełączka między Drobną Turnią a Sokolą Turnią. Nazwa D.P. pochodzi od Drobnej Turni. Nazwą niem. i węg. został upamiętniony » Gyula Dőri, który w 1900 dokonał I wejścia.
Drobna Turnia Miejsca
Drobna Turnia Niezbyt wybitna turnia nad Staroleśną Doliną, między Sokolą Turnią a Żółtym Szczytem. Nazwa D.T. pochodzi od stosunku jej wielkości do potężniejszych sąsiadów. Niem. i węg. nazwą tej turni (i sąsiedniej Drobnej Przełączki) został upamiętniony węg. taternik, » Gyula…
droga
droga . W znaczeniu tur. i tatern. jest to szlak (trasa) przejścia w jakimkolwiek terenie bez względu na to czy prowadzi zbudowaną drogą (szosą), ścieżką, czy też po bezdrożu. Np. zarówno szosa do Morskiego Oka, jak i Orla Perć oraz szlak Bednarskiego na pd. ścianie Zamarłej Tur…