Litera O
Olech Maria Agata
Olech Maria Agata (12 II 1941 Nowy Sącz). Botaniczka, lichenolog, prof. (od 1992), pracownik Inst. Botaniki UJ. Członek krak. Klubu Wysokogórskiego i Klubu Tatrz. PTTK. Zajmuje się florą i zbiorowiskami porostów.Wydała dwie prace o porostach w Beskidach Sądeckich (w 1972), a z T…
Olejarnia
Olejarnia (ok. 1170 m?) lub Turnia Olejarnia. P.Wybitna skała na zboczu Chochołowskiej Doliny, wznosząca się ok. 150 m ponad Chochołowskim Potokiem, zaraz na pn.-zach. od Wyżniej Chochołowskiej Bramy. W skale tej znajduje się Zbójnicka Dziura.Lud. nazwa Olejarnia pochodzi od ksz…
Olejník Ján
Olejník Ján (10 V 1921 Włochy Spiskie = Spišské Vlachy). Słow. nauczyciel, potem etnograf (uniw. w Pradze 1961, dr 1967) i muzeolog. W 1941-55 uczył w szkołach na Słowacji, m.in. w Sihelnem na Orawie (1943-45, kier. szkoły) i w Górnym Smokowcu (1949-55). W 1955-58 był kierowniki…
Oleksynowa Krystyna
Oleksynowa Krystyna, z domu Dajewska (25 VIII 1912 Lwów). Chemiczka (UJ, dr), pracownik nauk. AR w Krakowie. Prowadziła badania w dziedzinie hydrochemii, geochemii i gleboznawstwa. W Tatrach Pol. w 1954-69 wsp. z Tomaszem Komornickim przeprowadziła badania nad składem chemicznym…
Olexa Josef
Olexa Josef (15 VIII 1901 Brandýs nad Labem - 8 IV 1983 tamże, poch. w Pradze). Czes. malarz i grafik (studia na ASP w Pradze). Od 1937 przyjeżdżał często w Tatry i do Stwoły, w 1961-68 uczył w lud. szkole sztuki w Popradzie. W jego malarstwie i grafice (rysunki, drzeworyty) jes…
Olszewicz Bolesław
Olszewicz Bolesław (5 I 1893 Warszawa - 24 I 1972 Wrocław, poch. na cment. ewang.-reform. w Warszawie), brat » Wacława Olszewicza. Historyk geografii i kartografii, prof. Uniw. Wrocł. 1946-63, autor licznych prac z dziejów geografii i kartografii oraz historii nauki i kultury po…
Olszewicz Wacław
Olszewicz Wacław (23 VII 1888 Warszawa - 20 VII 1974 Lwów, poch. na cment. janowskim), brat »Bolesława Olszewicza, wuj » Witolda Mileskiego i » Jana Reychmana. Historyk kultury pol., ekonomista, działacz gosp., bibliotekarz, bibliotekoznawca, krajoznawca, działacz PTK. W 1905 w…
Olszewski Bronisław Ludwik Józef
Olszewski Bronisław Ludwik Józef (2 VII 1874 Lwów - 24 XII 1959 Kraków). Malarz, pedagog, publicysta, krytyk artyst., psycholog, z wykształcenia także prawnik. Studia malarskie w krak. ASP i za granicą. Od 1909 był nauczycielem rysunku w szkołach średnich, gł. w Krakowie, a w 19…
Olszewski Józef
Olszewski Józef (16 VI 1939 Zakopane). Taternik, alpinista, przewodnik i ratownik tatrz., z wykształcenia technik budowlany.Taternictwo uprawiał od ok. 1955 (członek Klubu Wys. od 1958), uczestniczył w przejściu nowych dróg w lecie i w zimie, przeszedł » Grań Tatr w lecie 1960 i…
Olszewski Przemysław
Olszewski Przemysław (23 VI 1913 Kraków - 16 XII 1972 Olsztyn), syn malarza » Bronisława Olszewskiego. Limnolog (hydrobiologia, hydrochemia, rybactwo), inż. rolnictwa (UJ 1937) i dr rolnictwa (UJ 1945), w 1936-51 pracownik Zakładu Ichtiobiologii i Rybactwa UJ (w czasie wojny: In…
Olszyński Marcin
Olszyński Marcin(1829 Warszawa - 5 XII 1904 tamże). Rysownik, fotograf (od ok. 1855), właściciel zakładu fot. w Warszawie; pod koniec życia kustosz Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. Jeden z pierwszych fotografów tatrz. W 1860 zrobił wycieczkę w Tatry wsp. z Wojciechem Ge…
omieg górski
omieg górski (Doronicum austriacum ), z rodziny Złożonych (Compositae ). Wysoka, do 1,5 m roślina, o liściach łodygowych kształtu skrzypcowatego, o dużych (5-8 cm średnicy) koszyczkach kwiatowych; kwiaty języczkowate żółte, długie, liczne, tylko żeńskie; kwiaty wewnątrz koszyczk…
Onyszkiewicz Janusz
Onyszkiewicz Janusz (18 XII 1937 Lwów). Taternik, alpinista, grotołaz, matematyk (UW, dr 1967), polityk, poseł na Sejm od1989, wicemin. obrony nar. 1990-92, w 1992-93 i od 1997 min. obrony narodowej. Czł. Klubu Wys. w Warszawie i Speleoklubu Warszawskiego (członek hon.). Taterni…
opady
opady. Tatry mają największą po Sudetach roczną sumę opadów w Polsce, od 1500 do 1600 mm, a tylko wyjątkowo więcej w niektórych miejscach grani głównej Tatr i na krańcowych zach. skrzydłach.Na terenie tatrz. opady nie są równomiernie rozłożone, zróżnicowanie ilościowe zależy od…
Opalone
Opalone (ok. 1450 - ok. 1760 m). P. Długi, trawiasto-lesisty grzbiet ciągnący się spod piramidy szczytowej Opalonego Wierchu ku pn.-wsch. aż do Roztockiego Siodła (przed Roztocką Czubą). Ku Dolinie Roztoki grzbiet Opalonego opada częściowo urwiskami skalnymi.Przez trawiastą rówi…
Opalony Wierch
Opalony Wierch (2124, 2115 m); Opálený vrch; Opalone Wierch; Opalone Wierch. P. Drugi po Miedzianem wybitny szczyt w grani oddzielającej Dolinę Pięciu Stawów Polskich od Doliny Rybiego Potoku.Od Miedzianego oddziela go Marchwiczna Przełęcz. Długi grzbiet ciągnący się od O.W. ku…
opocznik białorzytka
opocznik białorzytka lub po prostu białorzytka (Oenanthe oenanthe ), z rodziny Drozdowatych (Turdidae ). Ptaszek wielkości dużego wróbla, o czarnym pasku sterówek na końcu ogona i śnieżnobiałym upierzeniu pokryw nadogonowych, stąd nazwa (w gwarze podh. rzyć, rzytka , to zadek, z…
Oppenheim Józef
Oppenheim Józef (15 VI 1887 Warszawa - 28 I 1946 wieś Kościelisko, poch. w Zakopanem). Narciarz, taternik, ratownik górski (wieloletni kier. TOPR), fotograf górski. W młodych latach był działaczem lewicowym (III Proletariat); aresztowany przez władze ros., uciekł z więzienia i s…
Optymista
"Optymista". Początkowo ilustr. biuletyn powielany Klubu Wysokogórskiego w Katowicach, potem drukowane ilustr. czasopismo, ukazujące się nieregularnie. Tematyka: taternictwo i alpinizm, zwł. polski, oraz sprawy środowiska Klubu Wys. w Katowicach, ale ze wzrastającym udziałem spr…
Orava
"Orava". Słow. czasopisma regionalne o takim tytule wydawano kilkakrotnie na Orawie: 1. Miesięcznik "Orava" wychodzący w Namiestowie w 1905-07 (3 roczniki, razem nrów 18). Red.: August Ráth. - 2. Czasopismo "Orava" wydawane w Dolnym Kubinie w 1923-26. - 3. Dwutygodnik "Orava" uk…
Orawa
Orawa; Orava; Arva; Árva. PS. Kraina stanowiąca dorzecze rzeki o tej samej nazwie, a obejmująca m.in. Tatry Orawskie, tj. tę część Tatr Zach., która znajduje się w dorzeczu rzeki Orawy. Pn. granicę Orawy stanowi gł. grzbiet Beskidów Zach. (z Babią Górą i Pilskiem); zach. granicę…
Orawa
Orawa; Orava; Arva; Árva. S. Gł. rzeka krainy o tej samej nazwie, powstająca dawniej przy wsi Ujście (Ústie nad Oravou) na wys. 589 m ze spływu Czarnej Orawy z Białą Orawą. Po utworzeniu sztucznego »Orawskiego Jeziora początkiem rzeki Orawy stał się odpływ Orawskiego Jeziora (60…
Orawa, Biała
Orawa, Biała; Biela Orava; Weisse Arva; Fehér Árva.S. Rzeka powstająca w pn.-zach. części Orawy Słow., koło wsi Leśna Orawska (Oravská Lesná). B.O. płynie ku wsch. i koło Namiestowa wpada do sztucznego Orawskiego Jeziora. Przed utworzeniem tego jeziora B.O. łączyła się z Czarną…
Orawa, Czarna
Orawa, Czarna; Čierna Orava; Schwarze Arva; Fekete Árva. P. Rzeka powstająca w Podwilku na Orawie Polskiej z połączenia Orawki z Bukowińskim Potokiem. C.O. płynie zasadniczo ku pd.-zach. i poniżej Jabłonki wpada do sztucznego Orawskiego Jeziora. Dawniej spływ C.O. z Białą Orawą,…
Orawa Polska
Orawa Polska. Kraina stanowiąca tę część Orawy, która leży w granicach Polski od 1920, z przerwą w 1939-45 (» historia). Obejmuje 12 wsi: Chyżne, Jabłonka, Piekielnik, Lipnica Wielka, Lipnica Mała, Zubrzyca Górna, Zubrzyca Dolna, Orawka, Podwilk, Podsarnie, Harkabuz i Bukowina-P…
Orawa Słowacka
Orawa Słowacka. Kraina będąca tą częścią Orawy, która znajduje się w granicach Słowacji, a poprzednio Czechosłowacji (» historia). Główne miejscowości: Trzciana, Twardoszyn, Namiestów, Orawskie Podzamcze (z Orawskim Zamkiem) i Dolny Kubin. Pod samymi Tatrami leżą Zuberzec, Habów…
Orawiacy
Orawiacy. Mieszkańcy Orawy. W etnografii dzieli się ich na Orawiaków Polskich i Orawiaków Słowackich. Orawiacy Polscy to ludność pochodzenia pol., mówiąca pol. gwarą orawską; zamieszkuje wszystkie wsie na Orawie Polskiej i niektóre wsie w górnej części Orawy Słowackiej. Poczucie…
Orawica
Orawica; Oravica. S. Rzeka na Orawie powstająca w Orawickiej Kotlinie, na pd.-wsch. od Orawic przy dolnym końcu Cichej Doliny Orawskiej ze spływu (834 m) Juraniowego Potoku (płynącego z Juraniowej Doliny) z Cichą Wodą Orawską. Orawica płynie zasadniczo najpierw na pn., Orawicką…
Orawice
Orawice (790 m); Oravice. S. Małe osiedle na Orawie u podnóża Tatr Zach. po ich pn. stronie, nieco poniżej wylotów dolin: Mihulczej, Bobrowieckiej i Cichej Orawskiej, u podnóża Osobitej, w Orawickiej Kotlinie. Przez Orawice płynie rzeka Orawica. Stoi tu duże schronisko tur. i do…
Orawicka Dolina
Orawicka Dolina (ok. 700-800 m); Oravická dolina. S. Dolina przełomowa, która ciągnie się z Orawickiej Kotliny (w Podtatrzańskim Rowie) ku pn., oddzielając Skoruszyńskie Wierchy od Orawicko-Witowskich Wierchów. Doliną tą płynie rzeka Orawica na swym odcinku od osiedla Orawice do…
Orawicka Kotlina
Orawicka Kotlina (dno ok. 790 m); Oravická kotlina. S. Kotlina, w której leżą Orawice. Stanowi część Podtatrzańskiego Rowu, tu rozszerzonego. Otaczają ją: Tatry Orawskie (grupa Osobitej), Skoruszyńskie Wierchy i Orawicko-Witowskie Wierchy. W O.K. powstaje rzeka Orawica.
Orawicki Rów
Orawicki Rów; Oravická brázda. S. Część » Podtatrzańskiego Rowu ciągnąca się spod Przełęczy Borek ku wsch. aż pod Orawską Bramę. Częściami O.R. są: Mihulcza Dolina, Orawicka Kotlina i Cicha Dolina Orawska.
Orawicko-Witowskie Wierchy
Orawicko-Witowskie Wierchy; Oravická Magura.PS. Grupa wzgórz, których najwyższym wzniesieniem jest Magura Witowska (1232 m). O.-W.W. są ograniczone od wschodu dolnym biegiem Siwej Wody i górnym biegiem Czarnego Dunajca (od Roztok przez Witów po Chochołów); na pd. oddzielone są o…
Orawska Brama
Orawska Brama (ok. 950 m); sedlo Tichá. PS.Szeroka, siodłowata przełęcz między Magurą Witowską a Siwiańskimi Turniami w pn. stokach Tatr Zach. Płaskie dno tej przełęczy to zach. część polany Molkówki; opada na zach. ku Cichej Dolinie Orawskiej.
orawski komitat
orawski komitat; Oravská stolica (župa), Oravský komitát; Comitat Árva, Arvaer Komitat (Gespanschaft); Árva megye (vármegye); łac. comitatus Arvensis. S. Jednostka administracji państw. na dawnych Węgrzech, przez szereg stuleci obejmująca zasadniczo geogr. krainę » Orawę. O.k. p…
Orawski Komposesorat
Orawski Komposesorat (Oravský komposesorát, oravské hradné panstvo; Compossessorat Arva). S.Komposesoraty na dawnych Węgrzech były to większe i mniejsze posiadłości ziemskie stanowiące współwłasność kilku lub wielu osób, a zarządzane przez jednego współwłaściciela lub osobno wyz…
Orawski Zamek
Orawski Zamek, dawniej też Orawskie Zamki; Oravský zámok, Oravský hrad, hrad Orava; Schloss Arva, Burg Arva; Árva vára, Árvai vár. S.Duży zamek na stromej skale nad środk. biegiem rzeki Orawa, wznoszący się 112 m ponad jej poziom. U podnóża O.Z. leży miejscowość Orawskie Podzamc…
Orawskie Jezioro
Orawskie Jezioro (602 m), Orawski Zbiornik, Orawski Zalew; Oravská nádrž (vodná nádrž), Oravská priehrada; Orava-Stausee. PS. Sztuczne jezioro, które zostało utworzone przez wybudowanie betonowej zapory (wys. 41 m) na rzece Orawie przy wsi Ujście (Ústie nad Oravou), nieco poniże…
Orawsko-Nowotarska Kotlina
Orawsko-Nowotarska Kotlina.P. Wielka kotlina na pn. od Tatr, ograniczona od północy Beskidem Żywieckim, Żeleźnickim Pasmem i Gorcami, a od południa Gubałowsko-Spiskim Pogórzem. Leży w dorzeczu Czarnej Orawy i Dunajca, w górnej części Orawy, pn. części Podhala i pn. części Spisza…
Orenburg Józef
Orenburg Józef, od 1942 formalnie Joseph U. Orr (17 III 1903 Łódź - 8 VII 1960 Nowy Jork). Taternik i alpinista, w młodości działacz socjalist., w 1931-33 współpracownik (pseud. Nowy) socjalist. czasopisma "Płomienie", a pod koniec również czł. redakcji. W Zakopanem był bywalcem…