Miejscowości
Andraszowa Miejscowości
Andraszowa lub Andraszowa Liptowska (580 m); Ondrašová, Liptovská Ondrašová; Andrásfalu. Wieś na Liptowie nad pr. brzegiem Wagu, tuż na pn.-zach. od Mikułasza Lipt., do którego została włączona w 1960. Od XIII w. do 1848 była własnością i siedzibą rodu » Pongrác, do którego nale…
Batyżowce Miejscowości
Batyżowce ; Wieś na Spiszu, na pd.-zach. od Gierlachowa, a na pd.-wsch. od wylotu Batyżowieckiej Doliny, przy drodze jezdnej ze Świtu do Tatrz. Polanki. Mieszk.: 806 (w 1869), 896 (1890), 752 (1921), 1165 (1948), 1639 (1970). Długo zachowała się tu tradycyjna kultura lud., o wła…
Biała Spiska Miejscowości
Biała Spiska; Pomijając najdawniejszą ludność tego obszaru, po której pozostały tylko znaleziska archeol., ludność B.S. była pierwotnie słow., potem głównie niem. i słow. z domieszką pol., a po II wojnie świat. przeważnie słowacka. Mieszk.: ok. 1785 było 2600, w 1830: 2782, 1910…
Białka Tatrzańska Miejscowości
Białka , urzędowo Białka Tatrzańska (694 m). Wieś podh. nad zach. brzegiem rzeki Białki, nieco na pn. od Bukowiny Tatrz. Założona w 1637, jej sołtysi mieli halę przy Morskim Oku. Nazwa wsi od rzeki, nad którą leży.
Bobrowczyk Miejscowości
Bobrowczyk , Bobrowczek, Mały Bobrowiec ; Mieszk. 271 (w 1980). Bobrowczyk powstał przed 1231 na obszarze należącym poprzednio do wsi Bobrowiec. W I poł. XX w. mieszkańcy Bobrowczyka wypasali owce w orogr. prawej części Jałowieckiej Doliny.
Bobrowiec Miejscowości
Bobrowiec lub Wielki Bobrowiec ; B. istniał już przed 1231. Na obszarze należącym pierwotnie do niego powstały i oddzieliły się wsie: Bobrowczyk (przed 1231), Beharowce (po 1231) i Jałowiec (po 1317). W XIX w. i w I poł. XX w. mieszkańcy B. prowadzili wypas owiec, wołów i koni w…
Brzegi Miejscowości
Brzegi; Wieś podh., której domy są porozrzucane wzdłuż Brzegowskiego Potoku wpadającego od zach. do Białki nieco powyżej Jurgowa . B. powstały w I poł. XVII w. Przed włączeniem do gromady Bukowina obejmowały one m.in. Dolinę Rybiego Potoku z Morskim Okiem .
Bukowina Tatrzańska Miejscowości
Bukowina Tatrzańska lub krótko Bukowina. B.T. powstała w I poł. XVII w. W XIX w. była często odwiedzana, gdyż tędy - przez Głodówkę lub Jurgów - prowadziła dawniej najlepsza droga do Morskiego Oka, używana nawet przez jadących z Zakopanego, i to aż do 1894, gdy zbudowano lepszą…
Bystra Miejscowości
Bystra ; Nazwa orawskiej osady jaką w 1643 założono na miejscu obecnych Orawic. Już w 1659 osadnicy B. odprzedali swe uprawnienia mieszkańcom Twardoszyna i wyprowadzili się (podobno do Chyżnego). Powstało tu nowe osiedle o nazwie Orawice i nazwa Bystra zanikła, ale jeszcze w 176…
Chlebnice Miejscowości
Chlebnice Wieś orawska na pd. od Długiej nad Orawą, nad Chlebnickim Potokiem (Chlebnický potok), założona przed 1556. Mieszkańcy pierwotnie zajmowali się głównie pasterstwem. Od 1615 aż do 1812 (i dłużej?) wędrowali w lecie z trzodami na pastwiska tatrz., na » Halę Biała Skała,…
Chochołów Miejscowości
Chochołów; Ch. był założony w 1592 i otrzymał wtedy prawo wypasu w Tatrach : » Chochołowska Hala . W 1846 w Ch. wybuchło » Chochołowskie Powstanie .
Ciche, Małe Miejscowości
Ciche, Małe;Wioska podh. na wsch. od górnej części Murzasichla , rozciągnięta wzdłuż dolnego biegu Filipczańskiego Potoku (na pn. od szosy Jaszczurówka - Wierchporoniec ) i na okolicznych stokach.
Czarna Góra Miejscowości
Czarna Góra Wieś na Spiszu Pol., po wsch. stronie rz. Białki, naprzeciw podh. wsi Białka Tatrz., między Jurgowem a Trybszem. Mieszk. ok. 1400. Wieś notowana od XVII w., ale osiedle past. istniało tu dawniej. Co najmniej od XVII w. mieszkańcy zajmowali się pasterstwem w Tatrach J…
Czymchowa Miejscowości
Czymchowa , Czimhowa Wieś na Orawie nad rzeką Orawicą, między Witanową a Laskiem. Mieszk. 424 w 1970. Wieś została założona w 1438 przez ziemiańską rodzinę Platthy z Paludzy na Liptowie. W 1645 osiadł tu ks. Jan Sczechowicz z Ratułowa i prowadził akcję rekatolizacji Orawy. Z Cz.…
Dunajec, Biały Miejscowości
Dunajec, Biały; Duża wieś podh., rozciągnięta wzdłuż rzeki o tej samej nazwie. Leży przy linii kolejowej i szosie Kraków-Zakopane, tuż na pn. od Poronina , z którym styka się bezpośrednio. B.D jest letniskiem. Założony w 1579. Nazwa jego pochodzi od rzeki, nad którą leży.Wieś po…
Dunajec, Czarny Miejscowości
Dunajec, Czarny; Rozchodzą się tu ważne szlaki komunikacyjne: kolej do Nowego Targu i do Podczerwonego oraz szosy do Nowego Targu, Zakopanego (przez Witów ) i Jabłonki. W otoczeniu Cz. D. rozciągają się rozległe "bory" (torfowiska ), z których eksploatuje się torf (ubożąc zasoby…
Folwarki Miejscowości
Folwarki Wieś na Spiszu pod Tatrami, między Kiezmarkiem a Kiezmarskimi Żłobami. Mieszk. 347 w 1869, 585 w 1980. Kościół rzym.-kat. z końca XIII w. W 1438 był tu folwark miasta Kiezmark (stąd nazwa wsi). Po II wojnie świat. ludność niem. była wysiedlona, a napłynęła słowacka z ok…
Gierlachów Miejscowości
Gierlachów lub Gierlachowce, błędnie Garłuchów Wieś na Spiszu, na pd.-wsch. od Tatrzańskiej Polanki, a na pn.-wsch. od Batyżowiec; 750 mieszk.; założona między 1279-1318. W osobnej kwaterze na cmentarzu w Gierlachowie są pochowani czechosł. i radz. żołnierze, którzy w 1944 zginę…
Głodówka Miejscowości
Głodówka; G. była założona w 1598 lub wcześniej. Wspólnie do Głodówki i Suchej Góry w dawnych czasach należała w Tatrach » Czaplowa Hala (Czaplówka). G. w 1920-24 i 1938-39 należała do Polski. Ludność tej wsi poza urzędowym i szkolnym językiem słow. mówi też pol. gwarą orawską,…
Gródek Liptowski Miejscowości
Gródek Liptowski lub Hradek Liptowski Miasteczko w górnej (wsch.) części Liptowskiej Kotliny , przy ujściu Białej Liptowskiej (płynącej z Tatr) do Wagu. Do głównej szosy, biegnącej z Popradu do Mikułasza Lipt ., dochodzi tu szosa ze Szczyrbskiego Jeziora przez Podbańską . Mieszk…
Habówka Miejscowości
Habówka Wieś na Orawie, przy zach. końcu Tatr Zach ., po ich pn. stronie, w dolnej części Zuberskiej Kotliny , nieco na pn. od Zuberca , a w górnej części Doliny Zimnej Wody Orawskiej , u wylotu Błotnej Doliny . Mieszk. 1068 (w 1980). Tej orawskiej Habówki nie należy mylić z Cha…
Huncowce Miejscowości
Huncowce Wieś na Spiszu nad rzeką Poprad , 2 km na wsch. od wsi Wielka Łomnica , istniejąca od XIII w. Dawniej granice wsi obejmowały pobliską część Tatr , m.in. Huncowski Szczyt , pd.-wsch. stoki Kiezmarskiego Szczytu i Huncowską Dolinę . Mieszk. 1606 (w 1980). W H. żył »Ernst…
Huty Miejscowości
Huty Wieś na Liptowie u zach. krańca Tatr , na zach. od Białej Skały , a na pn. od Kwaczan . Mieszk. 396 (w 1980); przed I wojną świat. było ponad 900 mieszk., a w 1828 nawet 1290 mieszkańców.Wieś powstała w XVI w.; zasiedlono tu pol. górali z Górnej Orawy, podobnie jak w poblis…
Hyby Miejscowości
Hyby lub Hybie Duża wieś na górnym Liptowie , przy szosie między Gródkiem Lipt. a Wychodną . Mieszk. 1916 (w 1980).Granice Hyb sięgały pierwotnie aż po Krywań , na którego stokach Hybianie podejmowali próby wydobywania złota w II poł XIII w. i powtórnie w 1771.Wieś istnieje co n…
Jakubowiany Miejscowości
Jakubowiany Wieś na Liptowie u podnóża Tatr Zach ., na pd.-wsch. od wylotu Żarskiej Doliny , a na pd. od Barańca (2184 m). Powstała w XIII w. Mieszk. 594 (w 1980).
Jałowiec Miejscowości
Jałowiec; Wieś na Liptowie, na pd. od zach. krańca Tatr , między wylotem Jałowieckiej Doliny a wsią Bobrowiec . J. powstał po 1317 na obszarze należącym poprzednio do wsi Bobrowiec. Mieszk. 302 (w 1980).
Jamnik Miejscowości
Jamnik Wieś lipt., 6 km na wsch. od Mikułasza Lipt ., a 3 km na pn.-zach. od Gródka Lipt . Istniała już w 1346. Mieszk. 476 (w 1980). Niegdyś miała tereny past. w Tatrach , w Jamnickiej Dolinie . W J. wyrabiano drewniany sprzęt past.: czerpaki, warzechy. Nazwa J. pochodzi od jej…
Jaworzyna Spiska Miejscowości
Jaworzyna Spiska lub krótko Jaworzyna; J.S. leżała w granicach Węgier do 1918, potem toczył się spór między Polską a Czechosłowacją o tereny orawskie, spiskie i tatrz., m.in. o J.S.; spór zakończył się w 1920 postanowieniem Rady Ambasadorów, przyznającym m.in. Jaworzynę Spiską p…
Jurgów Miejscowości
Jurgów; Ok. 940 mieszk. Piękne położenie z widokiem na Tatry Biel .; od dawna dużo letników, rozwinięte chałupnictwo. Stary kościół drewniany, zbudowany ok. 1670, ale skutkiem przeróbek pozbawiony stylowego charakteru. Pierwsza znana wzmianka o J. w dokumentach z 1556, ale wieś…
Kiezmark Miejscowości
Kiezmark (626 m), także Kesmark, Kieżmark itp. Pierwsza wiadomość o mieście K. pojawia się w 1251. W dawnych i nowszych czasach mieszkańcy K. odegrali dużą rolę w dziejach poznawania Tatr: »David Frölich , Christian Augustini ab Hortis , Buchholtzowie , Thomas Mauksch , Christia…
Kokawa Miejscowości
Kokawa lub Kokawa Liptowska; Wieś na Liptowie nad rz. Białą Liptowską , na pd.-zach. od Podbańskiej , a zaraz na pd.-wsch. od Przybyliny ; mieszk. 1314 w 1980. Mieszkańcy K. zajmowali się dawniej pasterstwem w Tatrach . Na cmentarzu kokawskim jest pochowany pol. taternik » Włodz…
Końska Miejscowości
Końska; Granice katastralne wsi K. obejmują w Tatrach całą Tarnowiecką Dolinę po otaczające ją granie i po wierzchołek Barańca (2184 m). W pocz. XX w. pasterze z K. (i z pobliskich Jakubowian) wypasali owce w Tarnowieckiej Dolinie. Wieś. K. jest notowana w dokumentach od 1357. M…
Kościelisko Miejscowości
Kościelisko lub Kościeliska (-sk); Ośrodek wsi stanowią leżące koło siebie osiedla: Szeligówka (965 m), Pitoniówka i Wojdyłówka. Liczne domy wypoczynkowe i wczasowe, gł. z okresu po II wojnie światowej. Mieszk.: 708 (w 1880), ok. 900 (w 1910), ok. 3000 (w 1970), ok. 3800 (w 1980…
Kwaczany Miejscowości
Kwaczany Wieś lipt. na pd. stokach zach. krańca Tatr , na pd. od wsi Huty , u dolnego wylotu Kwaczańskiego Wąwozu . Mieszk. 620 w 1980. Wieś istnieje co najmniej od 1256.W czasie Słow. Powstania Nar. za pomoc udzieloną partyzantom wieś została przez Niemców podpalona 1 XI 1944 i…
Lendak Miejscowości
Lendak; L. powstał w XIII w. i aż do 1879 należał do magnatów węg., z wyjątkiem okresu 1313-1593, kiedy właścicielami byli pol. zakonnicy z Miechowa, Bożogrobcy; zbudowali tu klasztor i kościół. Ich posiadłości sięgały do Tatr , czy nawet w Tatry, ale w sporze o pastwiska w samy…