E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Bachleda Klemens

 
  Kategoria: 
Ludzie 

  opis  
  forum (0)  

Bachleda Klemens , potocznie Klimek (1849 Bachledówka = Bachledy w Zakopanem - 6 VIII 1910 w Tatrach, poch. w Zakopanem na nowym cment.). Słynny przewodnik i ratownik tatrz. Jako sierota spędził młodość na pracy u gazdów w Zakopanem, u baców na halach, a potem wywędrował za pracą na Słowację. Po służbie wojsk. wrócił do Zakopanego w 1873, trafiając na epidemię cholery. Z wielkim poświęceniem pielęgnował chorych i grzebał zmarłych. Pracował potem jako cieśla, był też kłusownikiem w Tatrach, ale zasłynął przede wszystkim jako przewodnik tatrz.  

Zrazu chodził na wycieczki jako pomocnik słynnych przewodników: Macieja Sieczki, Szymona Tatara starszego oraz Jędrzejów Walów (ojca i syna). Chodził też samotnie w góry, aby poznać nie znane sobie szlaki. Posiadał niezwykły dar orientacji w terenie górskim i był jednym z najlepszych wspinaczy swoich czasów. W 1886 został przewodnikiem I klasy, a od 1898 - od chwili gdy Jędrzej Wala młodszy opuścił na stałe Zakopane i Tatry - pierwszeństwo Klimka wśród przewodników było ogólnie uznane i nazywano go "królem przewodników tatrzańskich" (także Orzeł Tatr). Posiadał wybitne zalety charakteru: takt i kulturę obejścia, odwagę i rozwagę, ofiarność, uczynność, pracowitość, uczciwość. Towarzyszył w góry wielu znanym i wybitnym turystom i taternikom, wśród których byli: Karol Potkański, Edmund Cięglewicz, Jan Fischer, Kazimierz Tetmajer, Ferdynand Hoesick, Stanisław Eljasz-Radzikowski, Franciszek H. Nowicki, Janusz Chmielowski, Mieczysław Karłowicz, ks. Walenty Gadowski.

Klimek odkrył w  Tatrach wiele nowych dróg tatern., poczynając od zejścia z Łomnicy jej pn. ścianą w 1888, a poza tym dokonał pierwszych wejść na nie zdobyty jeszcze Staroleśny Szczyt (w 1892), Ganek (1895), Rumanowy Szczyt (1902), Kaczy Szczyt (1904), Zadniego Mnicha (1904), Kozie Czuby (1904) i in. Dokonał II wejścia na Mnicha i Żabiego Konia. Uczestniczył w I zim. wejściu na najwyższy szczyt tatrz. Gierlach (w 1905 Żlebem Karczmarza) i na najwyższy szczyt Tatr Zach., Bystrą (w 1905). Odegrał niezwykle wybitną rolę w tatern. zdobywaniu Tatr przez lat 30. Zasługi B. w taternictwie odkrywczym uczcił już w 1901 znany węg. taternik i alpinista prof. Károly Jordán, nadając jednej z przełęczy między Durnym Szczytem a Łomnicą nazwę Bachleda-rés (pol. » Klimkowa Przełęcz). Klimek jest też upamiętniony w Tatrach ponad dziesięcioma in. nazwami, z których najważniejsza, to » Klimkowa Turnia. Od STTT otrzymał Klimek w 1903 nagrodę za odkrycie nowego przejścia przez gł. grań Tatr: przez Wsch. Batyżowiecką Przełęcz.

Gdy w 1909 Mariusz Zaruski stworzył TOPR, B. stał się jednym z najbardziej czynnych i ofiarnych członków Pogotowia. W służbie tej stracił życie w czasie wyprawy ratunkowej w sierpniu 1910 po Stanisława Szulakiewicza, który uległ ciężkiemu wypadkowi wysoko w urwiskach pn. ściany Małego Jaworowego Szczytu. Gdy pozostali członkowie Pogotowia, wyczerpani ulewnym deszczem i zimnem, nie mieli już sił wspinać się dalej, Klimek (wtedy 61-letni) bez nakazu kierownika ruszył sam na dalsze poszukiwania rannego taternika i poniósł przy tym śmierć, runąwszy ze ściany z lawiną kamienną do czeluści żlebu Wyżniej Rówienkowej Przełęczy.

Pochowany został w Zakopanem na nowym cment.; na wielkim kamieniu nagrobnym jest napis: "Poświęcił się i zginął". Tablica pamiątkowa ku czci B. znajduje się na Tatrz. Cment. Symbolicznym k. Popradzkiego Stawu, przeniesiona na to miejsce z Jaworowej Doliny, gdzie ją pierwotnie wmurowano w wielką wantę u stóp Jaworowych Szczytów. Druga tablica jest na ścianie Dworca Tatrz. w Zakopanem. Również w Zakopanem jest ul. Klimka Bachledy, nad pr. brzegiem Gładczańskiego Potoku na stokach Gubałówki.

Postać Klimka jest odmalowana w opisach wycieczek tatrz. wielu dawnych turystów i taterników (np. J. Chmielowskiego i M. Karłowicza), we wspomnieniach pośmiertnych (zob. niżej), w poezji (wiersze Jana Kasprowicza, Zygmunta Lubertowicza, Mieczysława Opałka, Stanisława Nędzy-Kubińca, Stanisława Gąsienicy-Byrcyna i in.), a w zbeletryzowanej formie np. w Księdze Tatr Jalu Kurka. Sztukę teatr. o życiu i śmierci Klimka napisał Julian Reimschüssel pt. Klimek Bachleda (Orzeł Tatr), a w sierpniu 1959 odegrał ją po raz pierwszy w Zakopanem tamtejszy Zespół Regionalny im. Klimka Bachledy; wówczas rolę Józefa Wawrytki, uczestnika wyprawy ratunkowej z 1910, odegrał tenże. Również i później grano tę sztukę w Zakopanem, np. w 1973, już w in. obsadzie.

B. był przewodnikiem na miarę światową i ofiarnym ratownikiem. Rozpoczął działalność przewodnicką w czasach, gdy do Zakopanego podróżowało się nie koleją, lecz góralską furką, a zakończył ją, gdy do Morskiego Oka jeździło się już samochodem. Razem z Tytusem Chałubińskim, ks. Józefem Stolarczykiem i Sabałą należy do "legendarnych" postaci Zakopanego i Tatr.

Lit. - "Tat . 1910, nr 5 (Janusz Chmielowski). - "Czas" 1910, nr 371 i "Ziemia" 1910, nr 37 (Edmund Cięglewicz). - "Pam. TT" 1911 (Ferdynand Hoesick). - "NCZ" 1988.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2019