E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

krasowe zjawiska

 
  Kategoria: 
Terminologia 

  opis  
  forum (0)  

Kras i krasowienie występuje w Tatrach niemal wyłącznie na terenach wapiennych, a w słabszym stopniu również na dolomitach. Krasowienie jest to proces chem., polegający na rozpuszczaniu skał (wapieni i dolomitów) przez zawierające kwas węglowy wody powierzchniowe i podziemne. Proces ten powoduje tworzenie się różnych form zjawisk krasowych. Nazwa pochodzi od krainy Kras (Karst) w Jugosławii, gdzie zjawiska takie są szczególnie wybitne i występują na dużym obszarze.

Typowym zjawiskiem krasowym są » jaskinie. Częstą formą krasową są tzw. żłobki, rodzaj płytszych lub głębszych rynienek wyżłobionych w skale wapiennej (lub dolomitowej) przez spływające i rozpuszczające ją (a zarazem żłobiące mechanicznie) strugi wodne. Wspaniale rozwinięte żłobki występują w Wielkiej Świstówce nad Wantulami w Miętusiej Dolinie, na wapiennych wygładzonych skałach, tzw. mutonach, zajmujących środek doliny. Mutony te pokryte są żłobkami do 3 m głębokimi. Takież żłobki widnieją nad Wielką Świstówką w Dziurawem (stąd nazwa), w Litworowej Dolinie pod Krzesanicą, pod wierzchołkiem Krzesanicy, nad Organami w Kościeliskiej Dolinie itd. Także krasowego pochodzenia są różne » nacieki w jaskiniach. Lejki krasowe są w Tatrach dużo rzadsze, ale znajdują się na Krzesanicy (przeważnie zarosłe trawą i tojadami), w Litworowej Dolinie, na Szczerbie w Giewoncie, a nawet w pobliżu Murowańca na Gąsienicowej Hali. Niekiedy tworzą się jak gdyby maczugi skalne, widoczne np. pod wierzchołkiem Krzesanicy. Specjalnym typem zjawisk krasowych są szczególne rozpadliny, zwane studniami lub awenami: głębokie otwory, rzeczywiście o charakterze studni, do których nieraz spływa woda. Takie studnie są np. w Dziurawem, nad Wielką Turnią, na Krzesanicy. Do zjawisk krasowych należą również tzw. "suche wody", czyli potoki ginące w głębi przepuszczalnego wapiennego podłoża, oraz » wywierzyska i » wypływy krasowe czyli źródła krasowe, a także krążące kanałami podziemnymi wody krasowe.

Krasowienie jakiegoś terenu polega też na jego odwadnianiu, uciekaniu w głąb żył wodnych, osuszeniu całej okolicy, która powoli zaczyna się zmieniać w bezwodną pustynię. Takich pustyń krasowych jest sporo w Tatrach, choćby zbocza Wielkiego Kopieńca, niektóre części Kondratowej Doliny itp. Wycinanie drzew i lasu na stokach górskich i nadmierny wypas spowodowały zdzieranie ochronnej warstwy gleby i darni, i szybkie krasowienie terenu. Roślinność przeciwdziała krasowieniu i tereny, na których jest warstwa darni, ziół, a zwł. krzewy (jałowiec, kosówka itp.) i drzewa, już mogą utrzymać wodę i osłonić ochronną warstwą podłoże wapienne.

Tatrz. formy krasowe pochodzą z różnych okresów. W ciągu wielu milionów lat historii powstawania Tatr zdarzały się niejednokrotnie okresy krasu, z których jednak nic nie pozostało. Dopiero po » sfałdowaniu Tatr, w pliocenie, powstały formy krasowe, które częściowo dochowały się po dzień dzisiejszy; przede wszystkim jednak występują polodowcowe formy krasowe, a tworzenie się ich trwa w dalszym ciągu aż po chwilę obecną.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2021