E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

kosodrzewina


(Pinus mugo, Pinus mughus)
 
  Kategoria: 
Rośliny 

  opis  
  forum (0)  

kosodrzewina czyli kosówka (Pinus mugo, Pinus mughus), zwana też dawniej kosodrzewem. Należy do klasy Iglastych (Coniferae) czyli Szpilkowych, do rodziny Sosnowatych (Pinaceae). Krzew dorastający do 2, a czasem nawet do 3 m wysokości, o silnych, sprężystych, pokładających się gałęziach. Igły ma po dwie w pęczku (krótkopędzie), różniące się od sosnowych tym, że są trochę grubsze, nieco krótsze, żywiej zielone, nie kłujące. W Dolinie Pańszczycy odkryto w 1973 kosówkę z częścią pędów trójigielnych.

K. kwitnie w czerwcu, w miejscach wyższych i zacienionych później. Kwiaty są rozdzielnopłciowe: żeńskie w postaci małych czerwonawych szyszeczek na końcach pędów, męskie jako małe okrągławoowalne baźki, skupione po kilkadziesiąt w jedną, dość dużą kulistawą bazię u podstawy młodych tegorocznych pędów. K. bywa dwupienna i jednopienna; szyszki dojrzewają zazwyczaj w trzecim roku, są niewielkie, kulistawe, o zaokrąglonych kantach, jasnobrunatne, na b. króciutkiej szypułce. Szyszek tych k. wydaje dosyć dużo, ale płodnych nasion wytwarza się niewiele, a przy tym mało z nich wyrasta w nowe osobniki.

Niekiedy k. rozmnaża się wegetatywnie przez zakorzenianie się zwisających gałęzi, które potem rosną jako samodzielny krzak. K., dożywająca czasem i 300 lat, rośnie masowo jako zwarte łany w swym właściwym piętrze roślinności, zwanym od niej piętrem kosodrzewiny, na wys. między ok. 1550 a 1800 m (1850 m), jednak czasem schodzi pojedynczymi kępami lub językami niżej, nawet w dolny regiel, na miejscach urwistych, skałkach, na b. jałowym podłożu, gdzie utrzymując się łatwiej, wypiera świerka. Powyżej jej właściwej górnej granicy także występują niezbyt liczne, rozrzucone kępki niskiej, skarlałej k., wchodzącej tu i owdzie w piętro halne. Najwyżej podchodzi k. na Barańcu na 2140 m, najniżej pojawia się w Tatrach Biel., w Dolinie Kotliny na 769 m.

K. odgrywa olbrzymią rolę w gospodarce wodnej gór, stanowi bowiem przedmurze lasu i pierwszy etap chwytania i zatrzymywania wody z gwałtownych opadów, spływających niezliczonymi potokami po zboczach. Luźne, gąbczaste podłoże k., pokryte mchem i grubą warstwą opadłej ściółki, zatrzymuje i b. powoli odprowadza masy wody, oddając ją z kolei lasowi rosnącemu niżej. W ten sposób las łącznie z k. spełniają rolę ochronną przeciwpowodziową.

Wielkim błędem jest wycinanie czy wypalanie całych połaci k., jak to niekiedy czynili dawniej pasterze, w przekonaniu, że w ten sposób uzyskają większy teren pod wypas. W pierwszym roku po takiej akcji mogło się nawet okazać, że zasilona doraźnie popiołem gleba wydała bujniej trawę. Wprędce jednak deszcze, topniejące śniegi, wydeptywanie zdziera luźną, słabo związaną warstwę gleby i tworzy się kamienisko. Spływająca przy opadach woda wydziera coraz większe połacie ziemi, zaś wody gruntowe, przedtem utrzymywane przez zarośla k. blisko powierzchni, uciekają w głąb, obniża się ich poziom, zaczyna się krasowienie (» krasowe zjawiska). W ten sposób nawet sąsiednie trawiaste tereny podsychają, marnieją i w wyniku ubywało paszy z każdym rokiem. Zbocza Kondrackiej Kopy i Przełęczy pod Kondracką Kopą w Kondratowej Dolinie, zbocza Ważeckiej Doliny są wymownym przykładem coraz bardziej osypujących się piarżysk po wyciętej czy wypalonej k.

Kosówka jest krzewem i samodzielnym gatunkiem, a nie żadną karłowatą sosną, jak to ciągle jeszcze powtarzają niektóre podręczniki, przewodniki, a nawet wielki Słownik języka polskiego (t. 3, 1961) w swoich cytatach. Jest ona odrębnym gatunkiem rodzaju sosna (Pinus), który zachowuje swą naturalną krzaczastą postać, gdziekolwiek będzie posadzony, tak jak np. na wydmach nadbałtyckich, gdzie wprowadzony od bardzo wielu lat utrzymuje się stale jako krzew.

Innym gatunkiem, ale także odrębnym od sosny zwyczajnej, jest k. o charakterze drzewa, rosnąca w Alpach i Pirenejach. Ta drzewiasta k. występuje wprawdzie i w Tatrach, na zboczach Sarniej Skały i w Dolinie Białego, ale została ona tam sztucznie wprowadzona z nasion alpejskich i jest zbędnym obcym elementem we florze tatrz. (» kosówka torfowa).

K. bywała nieraz tematem poezji. Franciszek Nowicki poświęcił jej jeden ze swych sonetów tatrz. pt. Kosodrzew. Konstanty Stecki napisał triolet Samotny krzak kosówki. Kazimierz Tetmajer w swoich utworach często ją wplata. Pojawia się też k. nierzadko w grafice: najbardziej znany jest rysunek Stanisława Witkiewicza w I wydaniu jego książki Na przełęczy.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2019